παιδικές φοβίες

Η πρώτη εμφάνιση μίας φοβίας ενός αντικειμένου, ενός μέρους ή προσώπου μπορεί να είναι ξαφνική, δηλαδή, να αρχίσει με ένα επεισόδιο άγχους, αλλά μπορεί να ξεκινήσει σιγά σιγά ώστε να μην γίνεται ορατή η αιτία του. Άλλες φορές μπορεί να υπάρξει η «τραυλίζουσα» μορφή εμφάνισης μίας φοβίας η οποία συνοδεύεται από μικρές κρίσεις πανικού ανά διαστήματα.

Οι ψυχαναλυτές θεωρούν ότι οι φοβίες είναι η ορατή όψη των ασυνείδητων συγκρούσεων ή οι απαγορευμένες επιθυμίες του παιδιού που δεν πρέπει να εκδηλώσει αλλά εμφανίζονται με τη μορφή φοβιών. Ωστόσο, πολλοί ερευνητές, όπως ο Eysenck, απορρίπτουν τους ψυχαναλυτικούς ορισμούς και πιστεύουν ότι οι φοβίες μαθαίνονται. Αν ένα παιδί έχει τύπο προσωπικότητας με εσωστρέφεια και συνεξάρτηση είναι ιδιαίτερα επιρρεπές στη μάθηση δυσπροσαρμοστικών συμπεριφορών.

Για παράδειγμα, ένα παιδί απειλήθηκε από τον συμμαθητή του, στο διάλειμμα, στην αυλή του σχολείου, ενώ έτρωγε το φαγητό του. Έτσι η τυχαία σύνδεση του χώρου και του φαγητού με το απειλητικό γεγονός του προκάλεσε τρόμο και κάνει το παιδί να νιώθει άγχος κατά την ώρα του φαγητού. Η αποφυγή του φαγητού τον εξασφαλίζει ανακούφιση από το άγχος του κι έτσι αναπτύσσεται η τάση αποφυγής η οποία καθημερινά ενισχύεται. Όμως, ένα παιδί μπορεί να αποκτήσει φοβική στάση χωρίς να έχει άμεσα δοκιμάσει το φοβικό ερέθισμα (συμβολική μάθηση) για παράδειγμα ιδέες και στάσεις διάφορων παιδιών που μπορούν να εξελιχθούν σε πηγές αντιδράσεων αποστροφής προς διάφορες όψεις της ζωής των παιδιών. Έτσι, λοιπόν, αν παρόμοιες παθολογικές μορφές συμπεριφοράς μπορούν να μαθευτούν, μπορούν και να ξε-μαθευτούν με τη βοήθεια κάποιου ειδικού παιδοψυχολόγου.

Τι μπορούμε να κάνουμε, ώστε τα παιδιά να ξεπεράσουν τους φόβους τους

Αρχικά πρέπει να διαβεβαιώσουμε στο παιδί ότι ο φόβος είναι κάτι φυσιολογικό και πρέπει να τον εκφράζουμε. Έπειτα, θα πρέπει να φέρνουμε το παιδί μας σιγά σιγά σε επαφή με το φοβικό αντικείμενο και να του δίνουμε πληροφορίες σχετικά με αυτό, ώστε να νιώθει όσο το δυνατόν ασφαλές. Φυσικά, το παιδί πρέπει να αναπτύξει δεξιότητες με τις οποίες να αντιμετωπίζει το φοβικό αντικείμενο όπως για παράδειγμα αν φοβάται το σκοτάδι όταν κοιμάται να έχει έναν φακό και να τον ανάβει. Καλό θα ήταν ως γονείς να διαβεβαιώνουμε στα παιδιά ότι το φοβικό αντικείμενο δεν είναι επικίνδυνο και να το δείχνουμε έμπρακτα και με τη δική μας στάση πάνω σε αυτό. Επιπλέον, θα μπορούσαμε να μοιραστούμε με το παιδί μας μια δική μας εμπειρία φόβου και πως την ξεπεράσαμε.

Από την άλλη πλευρά, δε συνιστάται να αγνοούμε τους φόβους των παιδιών αλλά και ούτε να εκθέτουμε το παιδί στο φοβικό αντικείμενο με την βία χωρίς την θέλησή του. Επιπλέον, ως γονείς καλό θα ήταν να μην διώχνουμε το φοβικό αντικείμενο γιατί το παιδί κάποια στιγμή θα εκτεθεί σε αυτό, με αποτέλεσμα όσο μεγαλύτερο ηλικιακά αν είναι το παιδί και δεν έχει μάθει τρόπους διαχείρισης, τόση χειρότερη αντίδραση θα έχει. Η χορήγηση ηρεμιστικών καλό θα ήταν να αποφεύγεται.

Τι να κάνω, όταν το παιδί μου εκφράζει φόβους για το σκοτάδι

Το παιδί ως νεογέννητο θα κλάψει μέσα στη νύχτα γιατί μπορεί να πονάει ή να πεινάει και η μητέρα του πηγαίνει στο δωμάτιο να ικανοποιήσει τις ανάγκες του παιδιού της και καλώς κάνει ανάβοντας το φως. Το παιδί με τον καιρό συνδέει το σκοτάδι  με την πείνα του ή τον πόνο του ενώ το φως με τον ερχομό της μητέρας του και την ικανοποίηση των αναγκών του. Έτσι, από πολύ μικρό κιόλας αρχίζει να αποστρέφεται και να μη θέλει το σκοτάδι. Η καλύτερη τεχνική για να ξεπεράσει τους φόβους του για το σκοτάδι είναι η θετική ενίσχυση. Μπορείτε να σβήσετε τα φώτα, αφήνοντας την πόρτα ανοιχτή, και να καθίσετε με το παιδί μέχρι τα μάτια του να προσαρμοστούν στο σκοτάδι και να συνειδητοποιήσει ότι δεν άλλαξε κάτι στο δωμάτιό του κι ότι μπορεί ακόμη να δει τα πράγματα γύρω του. Μπορείτε να αφήσετε ένα αναμμένο φως στο κομοδίνο, για να το σβήσει μόνο του, πριν κοιμηθεί. Το παιδί πρέπει να μάθει ότι μπορεί να ελέγξει τον φόβο του και έτσι ο πανικός και τα άγχη αποφεύγονται. Καλό είναι να αποφεύγεται η τηλεόραση και τα κινητά, πριν τον ύπνο, αλλά να ενθαρρύνεται η ανάγνωση κάποιου παραμυθιού ή βιβλίου.

Πηγές

Herbert, M. (1998). Ψυχολογικά προβλήματα παιδικής ηλικίας. Ελληνικά Γράμματα, Αθήνα

Συγγραφή Άρθρου

Ασημίνα Αγγελίδου

ashmina angelidouΨυχολόγος (Α.Π.Θ.), Παιδοψυχολόγος (Msc, NL), Ψυχολόγος Υγείας (Msc., NL)
Γνωστική Συμπεριφορική Θεραπεία (CBT., NL), Συμβουλευτική (ER., UB), Μαθησιακές Δυσκολίες (Co., UK)

Επικοινωνία: Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε. | Maziboroume.gr

Τα περιεχόμενα του E-Psychology προστατεύονται από την DMCA. Η αναδημοσίευση επιτρέπεται μόνο κατόπιν γραπτής άδειας από το τμήμα Σύνταξης και μόνο εφόσον ακολουθείται συγκεκριμένη διαδικασία αναδημοσίευσης. Συγκεκριμένα, πρέπει να υπάρχει σαφής αναφορά στο τέλος του άρθρου, για την πηγή 1ης δημοσίευσης καθώς επίσης πρέπει να υπάρχει ενεργός σύνδεσμος που οδηγεί απευθείας στο άρθρο. DMCA.com Protection Status
Σχετικά άρθρα

Περισσότερα άρθρα του ειδικού συνεργάτη

Αντιμετωπίζοντας τη γκρίνια των παιδιών
παιδική γκρίνια

Η παιδική γκρίνια είναι μία κατάσταση που οδηγεί σε εκνευρισμό των γονέων και σε έντονες ενδοοικογενειακές φασαρίες. Η μαμά καταλήγει να γίνεται υστερική και ο μπαμπάς στην προσπάθειά του να λύσει μία κατάσταση τελικά την αποφεύγει φεύγοντας από αυτήν. 

Oι φυσικές καταστροφές μέσα από τα μάτια των παιδιών
φυσικές καταστροφές, παιδιά

Τα τραυματικά γεγονότα μεταξύ άλλων (πόλεμος, βία, ατυχήματα, θάνατος κ.α.) είναι οι φυσικές καταστροφές όπως οι σεισμοί, οι πυρκαγιές και οι πλημμύρες που τα τελευταία χρόνια συμβαίνουν συχνά στην Ελλάδα. Σύμφωνα με τον ορισμό που έχει αποδώσει ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας ο όρος έκτακτη ανάγκη υποδηλώνει μια κατάσταση στην οποία οι κανονικές διαδικασίες αναστέλλονται και λαμβάνονται έκτακτα μέτρα, προκειμένου να αποτραπεί η εκδήλωση των επιπτώσεων ενός κινδύνου.

Το άγχος των πανελλήνιων. Συμβουλές για μαθητές και γονείς.
άγχος πανελλήνιων

Η διαχείριση του άγχους κατά τη διάρκεια της προετοιμασίας για τις πανελλαδικές εξετάσεις είναι πολύ σημαντική. Χρειάζεται να φροντίσουμε το άγχος των παιδιών-μαθητών έγκαιρα και να μην αφήνουμε τη διαχείριση της κατάστασης την τελευταία στιγμή, ένα μήνα πριν τις εξετάσεις. Αυτό που συνιστώ, είναι οι έφηβοι από τη Β Λυκείου να παρακολουθήσουν ένα βραχυπρόθεσμο ατομικό πρόγραμμα γνωστικής-συμπεριφορικής θεραπείας.

Τα λάθη των γονέων στον αθλητισμό των παιδιών τους
παιδικός αθλητισμός

Οι γονείς πρέπει να ενθαρρύνουν τα παιδιά τους να ασχοληθούν με τον αθλητισμό. Τα οφέλη ενασχόλησης με τον αθλητισμό είναι πολλά. Αρχικά, ο αθλητισμός είναι ευκαιρία για κοινωνικοποίηση και εκπαίδευση. Τα παιδιά μαθαίνουν να υπακούν στους κανόνες και μαθαίνουν να σέβονται τα δικαιώματα των άλλων.

Γιατί το παιδί μου κλέβει; Τι μπορώ να κάνω;
παιδί που κλέβει

Στην προσχολική ηλικία τα παιδιά είναι εγωκεντρικά. Μπορεί να πάρουν ένα αντικείμενο που δεν τους ανήκει είτε επειδή τους άρεσε ή τους έκανε εντύπωση. Αισθάνονται ότι μπορούν να πάρουν οτιδήποτε θέλουν χωρίς να καταλαβαίνουν ότι αυτό είναι κακό. Τα παιδιά του δημοτικού γνωρίζουν πως δεν επιτρέπεται να πάρουν κάτι χωρίς να ενημερώσουν αλλά προβαίνουν στην πράξη γιατί δεν έχουν μάθει αυτοέλεγχο, δηλαδή να συγκρατούν τον εαυτό τους όταν θέλουν κάτι.

Είστε ειδικός Ψυχικής Υγείας?

Εγγραφείτε ώστε να λαμβάνετε ενημέρωση, σχετικά με θέματα που αφορούν την επιστήμη της ψυχολογίας, έρευνες, σεμινάρια ψυχολογίας, θέσεις εργασίας Ειδικών Ψυχικής Υγείας κ.τ.λ.

Newsletter για όλους

Εβδομαδιαίο Newsletter για να λαμβάνετε στο mail σας νέα άρθρα ψυχολογίας, ενημέρωση για επερχόμενα σεμινάρια ψυχολογίας, ομάδες υποστήριξης, βιβλία ψυχολογίας κ.α.

Η εγγραφή σας στα ενημερωτικά δελτία της Πύλης Ψυχολογίας psychology.gr είναι απόλυτα σύμφωνη με την Ευρωπαϊκή Νομοθεσία για την προστασία των προσωπικών δεδομένων. Τα στοιχεία που δίνετε κατά την εγγραφή σας θα χρησιμοποιηθούν αποκλειστικά και μόνο για την αποστολή ενημερωτικών δελτίων (Newsletters).