Η απάντηση ενός νοσοκομειακού ψυχολόγου στην ψήφιση του ΝΠΔΔ για τους ψυχολόγους: αλήθειες και ψέματα που θα έπρεπε να ελεγχθούν για να γίνει το επάγγελμα του ψυχολόγου αντάξιο των προσδοκιών των χρηστών υπηρεσιών ψυχικής φροντίδας στην Ελλάδα

Ακρόαση άρθρου......

Πρόσθεσε το Psychology.gr στις προτιμώμενες πηγές σου στη Google
Με αυτό τον τρόπο, θα βλέπεις περισσότερα νέα άρθρα ψυχολογίας και ψυχικής υγείας που δημοσιεύονται στο PSYCHOLOGY.GR

Σκοπός. Το κείμενο είναι η απάντηση ενός νοσοκομειακού ψυχολόγου στον νόμο για το ΝΠΔΔ «Πανελλήνιος Σύλλογος Ψυχολόγων», που ψηφίζεται στη Βουλή στις 29.10.2026. Εξετάζει τι κάνουν στην πράξη οι ψυχολόγοι των δημόσιων δομών υγείας και πώς ορίζουν το επάγγελμα οι ευρωπαϊκές χώρες. Με αυτά τα δύο σημεία αναφοράς αξιολογεί τον νόμο και ελέγχει δέκα ισχυρισμούς της δημόσιας συζήτησης.

Μέθοδος. Θεματική ανάλυση τριών επιπέδων σε γραπτές περιγραφές καθηκόντων ψυχολόγων από 28 δημόσιες δομές όλης της χώρας. Συγκριτική ανάλυση εγγράφων για 13 ευρωπαϊκά πλαίσια, το πρότυπο EuroPsy και τις Οδηγίες 2005/36/ΕΚ και 2018/958/ΕΕ. Έξι άξονες σύγκρισης: νομικός ορισμός, προστασία τίτλου ή πράξεων, βασική εκπαίδευση, εποπτευόμενη πρακτική, μητρώο και συνεχιζόμενη εκπαίδευση, καθήκοντα και δεξιότητες. Έλεγχος δέκα ισχυρισμών της δημόσιας συζήτησης με τέσσερις χαρακτηρισμούς: αληθές, μισή αλήθεια, ανακριβές, δεν τεκμηριώνεται.

Αποτελέσματα. Οι ψυχολόγοι του ΕΣΥ ασκούν έξι ομάδες καθηκόντων: κλινική αξιολόγηση, ψυχοθεραπεία, διασυνδετική ψυχολογία, ψυχοκοινωνική και ιατροδικαστική παρέμβαση, εκπαίδευση και έρευνα, και το κάνουν σε επιβαρυντικές συνθήκες. Εισαγγελικές εντολές αναφέρουν 15 από τις 28 δομές και εφημερίες 19. Οι περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες ζητούν περίπου πέντε έτη σπουδών και ένα έτος εποπτευόμενης πρακτικής πριν από την αυτόνομη άσκηση.

Η Ελλάδα δίνει άδεια με το πτυχίο, χωρίς εποπτευόμενη πρακτική μετά από αυτό και χωρίς εξετάσεις (ν. 991/1979). Ο νόμος εισάγει μητρώο, κώδικα δεοντολογίας και πειθαρχικό. Τις επαγγελματικές πράξεις τις παραπέμπει σε μελλοντικό Προεδρικό Διάταγμα και δεν θεσπίζει εποπτευόμενη πρακτική, ειδικότητες ή καθηκοντολόγιο για το δημόσιο. Από τους δέκα ισχυρισμούς που ελέγχθηκαν, ένας είναι αληθής αλλά ελλιπής, δύο είναι μισές αλήθειες, πέντε είναι ανακριβείς και δύο δεν τεκμηριώνονται.

Συμπεράσματα. Ο νόμος οργανώνει τον κλάδο. Δεν εγγυάται όμως στον πολίτη που ζητά ψυχολογική βοήθεια ότι ο ψυχολόγος που τον βλέπει έχει ελεγμένη επάρκεια για το έργο που αναλαμβάνει. Προτείνονται νομοθετικός ορισμός των πράξεων, ένα έτος εποπτευόμενης πρακτικής, ειδικότητες κλινικής ψυχολογίας και ψυχολογίας της υγείας, καθηκοντολόγιο ψυχολόγων ΕΣΥ και επίσημη καταγραφή των θέσεων ψυχολόγων στο δημόσιο.

Λέξεις-κλειδιά: ρυθμιζόμενο επάγγελμα· άδεια άσκησης· EuroPsy· ψυχολόγοι ΕΣΥ· θεματική ανάλυση· επαγγελματικός σύλλογος ΝΠΔΔ· έλεγχος ισχυρισμών· χρήστες υπηρεσιών ψυχικής υγείας

1. Εισαγωγή

Γράφω αυτό το κείμενο ως ψυχολόγος γενικού νοσοκομείου του ΕΣΥ. Τις μέρες πριν από την ψήφιση του νόμου για τον Πανελλήνιο Σύλλογο Ψυχολόγων, οι ψυχολόγοι του δημόσιου άκουσαν από τον Υπουργό Υγείας ότι ο νόμος «αφορά τους ιδιώτες και όχι τους κλινικούς ψυχολόγους» [37]. Τα στοιχεία που ακολουθούν δείχνουν ότι αυτό δεν ισχύει. Δεν γράφω εναντίον ενός επαγγελματικού φορέα· ο κλάδος τον χρειάζεται εδώ και σαράντα χρόνια. Γράφω για να ελεγχθεί τι ειπώθηκε στη δημόσια συζήτηση και τι δίνει πραγματικά ο νόμος στους ανθρώπους που μας εμπιστεύονται την ψυχική τους υγεία.

Το ελληνικό θεσμικό πλαίσιο για τον ψυχολόγο βασίζεται ακόμη στον ν. 991/1979. Ο νόμος αυτός ορίζει ότι ο ψυχολόγος «ερευνά και αξιολογεί την προσωπικότητα και την συμπεριφορά του ανθρώπου» και δίνει άδεια άσκησης με μόνη ακαδημαϊκή προϋπόθεση το πτυχίο Ψυχολογίας [9]. Δεν προβλέπει εποπτευόμενη πρακτική, εξετάσεις, μητρώο ή ειδικότητες. Οι υπουργικές αποφάσεις για το έργο και τις ειδικότητες που προέβλεπε το άρθρο 7 δεν εκδόθηκαν ποτέ [33].

Στο μεταξύ ο ρόλος του ψυχολόγου στο Εθνικό Σύστημα Υγείας διευρύνθηκε. Οι ψυχολόγοι εργάζονται σε γενικά και ψυχιατρικά νοσοκομεία, Κέντρα Ψυχικής Υγείας, ΜΕΘ, ΤΕΠ και σε ειδικά νοσοκομεία. Αναλαμβάνουν ψυχοδιαγνωστική αξιολόγηση, ψυχοθεραπεία, διασυνδετική εργασία, διαχείριση κρίσεων και συνεργασία με δικαστικές αρχές. Αυτά γίνονται χωρίς νομικά ορισμένο καθηκοντολόγιο και χωρίς τυποποιημένη διαδρομή εξειδίκευσης.

Η κυβέρνηση κατέθεσε στις 19.10.2026 νομοσχέδιο για τη σύσταση ΝΠΔΔ «Πανελλήνιος Σύλλογος Ψυχολόγων» (Πα.Συ.Ψυ.) [28, 32]. Η δημόσια διαβούλευση έτρεξε από 18.9 έως 2.10.2026 [29, 30] και η ψήφιση στην Ολομέλεια γίνεται σήμερα, στις 29.10.2026 [31, 65]. Η δημόσια συζήτηση εστιάστηκε στην εκπροσώπηση του κλάδου και στην ψυχοθεραπεία [33–37]. Ακούστηκαν ισχυρισμοί που κανείς δεν έλεγξε. Λιγότερο συζητήθηκε αν το νέο πλαίσιο αντιστοιχεί στο έργο που οι ψυχολόγοι ήδη εκτελούν στο δημόσιο, στα ευρωπαϊκά πρότυπα και σε όσα περιμένει ο πολίτης που ζητά ψυχολογική βοήθεια.

Το κείμενο απαντά σε τρία ερωτήματα και, στη συνέχεια, ελέγχει δέκα ισχυρισμούς της δημόσιας συζήτησης (ενότητα 7):

1. Ποια είναι σήμερα τα καθήκοντα των ψυχολόγων στις δημόσιες δομές υγείας της Ελλάδας;
2. Πώς ορίζουν οι ευρωπαϊκές χώρες τον ψυχολόγο ως ρυθμιζόμενο επάγγελμα: εκπαίδευση, πρακτική, αδειοδότηση, δεξιότητες και καθήκοντα;
3. Σε ποιο βαθμό το νομοσχέδιο για το ΝΠΔΔ ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα του ΕΣΥ και στα ευρωπαϊκά πρότυπα;

2. Θεσμικό και θεωρητικό πλαίσιο

2.1 Τι είναι «ρυθμιζόμενο επάγγελμα»

Η Οδηγία 2005/36/ΕΚ ορίζει ως ρυθμιζόμενο επάγγελμα μια δραστηριότητα της οποίας η πρόσβαση ή η άσκηση εξαρτάται από συγκεκριμένα επαγγελματικά προσόντα. Ρυθμιζόμενη θεωρείται επίσης η χρήση επαγγελματικού τίτλου που επιτρέπεται μόνο σε κατόχους ορισμένου τίτλου (άρθρο 3 παρ. 1 α) [1]. Έτσι προκύπτουν δύο μοντέλα:

• Προστασία τίτλου: μόνο ο εγγεγραμμένος λέγεται «ψυχολόγος», αλλά οι πράξεις δεν είναι αποκλειστικές (π.χ. Γαλλία, Βέλγιο για τον γενικό τίτλο).
• Προστασία δραστηριοτήτων: ο νόμος κατοχυρώνει συγκεκριμένες πράξεις (διάγνωση, ψυχοθεραπεία) σε εγγεγραμμένους επαγγελματίες (π.χ. Ιταλία, Ολλανδία για τον GZ-psycholoog, Κύπρος).

Η EFPA σημειώνει ότι στις περισσότερες χώρες της ΕΕ η άσκηση της ψυχολογίας είναι ρυθμισμένη, με διαφορές στο εύρος [3]. Η συγκριτική ανασκόπηση 17 χωρών των Van Broeck και Lietaer έδειξε ότι η ρύθμιση στον τομέα της υγείας συνδέεται συνήθως με μεταπτυχιακή εκπαίδευση και εποπτεία [6].

Η Οδηγία (ΕΕ) 2018/958 υποχρεώνει τα κράτη να κάνουν έλεγχο αναλογικότητας πριν θεσπίσουν ή αλλάξουν κανόνες επαγγέλματος [2]. Ο έλεγχος πρέπει να είναι ανεξάρτητος, να στηρίζεται σε σκοπούς δημόσιου συμφέροντος όπως η δημόσια υγεία και να συνοδεύεται από διαβούλευση με τους ενδιαφερόμενους. Αυτό αφορά άμεσα και το ελληνικό νομοσχέδιο.

2.2 Το πρότυπο EuroPsy

Το EuroPsy της EFPA είναι το κοινό ευρωπαϊκό μέτρο για αυτόνομη άσκηση. Απαιτεί πέντε έτη πανεπιστημιακής εκπαίδευσης και ένα έτος εποπτευόμενης πρακτικής. Το πιστοποιητικό ισχύει επτά χρόνια και ανανεώνεται με τεκμηρίωση συνεχιζόμενης εκπαίδευσης (CPD) [4]. Το εκπαιδευτικό πλαίσιο έχει τρεις φάσεις, συνολικά 360 ECTS [5]:

2.3 Hard και soft δεξιότητες: τι πρέπει να ξέρει να κάνει ο ψυχολόγος

Το μοντέλο ικανοτήτων EuroPsy (αναθεώρηση 2023) και τα 15 Standards of Proficiency του HCPC (σε ισχύ από 1.9.2023) περιγράφουν ουσιαστικά το ίδιο προφίλ [5, 11]. Στο άρθρο ονομάζουμε «hard» τις λειτουργικές και «soft» τις θεμελιώδεις (enabling/foundational) ικανότητες.

Δύο σημεία είναι κοινά σε όλα τα πρότυπα. Πρώτον, οι soft δεξιότητες θεωρούνται υποχρεωτικές επαγγελματικές ικανότητες, όχι προσωπικά χαρισματα. Δεύτερον, δεν μαθαίνονται μόνο στο αμφιθέατρο: απαιτούν εποπτευόμενη πρακτική και αξιολόγηση από έμπειρο επόπτη πριν από την αυτόνομη άσκηση.

3. Μεθοδολογία

Η μελέτη έχει τρία σκέλη: ποιοτική θεματική ανάλυση ελληνικών δεδομένων, συγκριτική ανάλυση εγγράφων για τα ευρωπαϊκά πλαίσια και τον νόμο, και έλεγχο ισχυρισμών της δημόσιας συζήτησης.

3.1 Δεδομένα από τις δημόσιες δομές

Η μελέτη έγινε από το ΔΣ του Πανελλήνιου Συλλόγου Νοσοκομειακών Ψυχολόγων (ΠΑΝΣΥΝΟΨΥ), για να στηριχθεί πρόταση θεσμοθετημένου καθηκοντολογίου προς το Υπουργείο Υγείας. Το υλικό είναι γραπτά κείμενα ψυχολόγων από 28 δημόσιες δομές, που στάλθηκαν εθελοντικά, κυρίως με e-mail, και συγκεντρώθηκαν σε ενιαίο έγγραφο. Δύο δομές (ΚΨΥ Αγίου Νικολάου, ΚΨΥ Βορειοδυτικού Τομέα) και ένα δεύτερο κείμενο για το ΓΝ Νίκαιας (Ψυχιατρικό Τμήμα) προστέθηκαν μετά την πρώτη ανάλυση, και ολόκληρο το υλικό κωδικοποιήθηκε ξανά. Δεν είναι συνεντεύξεις· η μέθοδος είναι ανάλυση εγγράφων [8] με θεματική κωδικοποίηση [7].

Πολλά κείμενα είχαν γραφτεί αρχικά για άλλο σκοπό: για να τεκμηριώσουν αίτημα χορήγησης του επιδόματος επικίνδυνης και ανθυγιεινής εργασίας. Τρία είναι βεβαιώσεις υπηρεσίας (μία χορηγήθηκε «για δικαστική χρήση»). Αυτό εξηγεί τη μεγάλη έμφαση στους κινδύνους και στην έκθεση σε λοιμώξεις και επιθετικότητα (θέμα 6). Το κείμενο «Καθηκοντολόγιο Νοσοκομειακών Ψυχολόγων» είναι κανονιστική πρόταση και δεν αναλύθηκε ως περίπτωση. Ερευνητικό ερώτημα: «Ποια είναι τα καθήκοντα των ψυχολόγων που εργάζονται στο Εθνικό Σύστημα Υγείας σήμερα;».

Πίνακας Α. Δομές προέλευσης των εγγράφων

Τα κείμενα είναι από  28 δομές του Εθνικού Συστήματος Υγείας από συναδέλφους απου ανταποκρίθηκαν στο κάλεσμα του ΠΑΝΣΥΝΟΨΥ να παραθέσουν όσα εξασκούν με στόχο τη δημιουργία ενός καθηκοντολόγιου των ψυχολόγων που δεν υφίσταται στη χώρα μας εως σήμερα. Στην ανάλυση κάθε δομή μετράει μία φορά και οι κωδικοί όλων των κειμένων της ενώνονται, ώστε οι πανομοιότυπες αναφορές να μην δίνουν υπερβολικό βάρος σε ένα θέμα. Περίοδος συλλογής και έγκριση δεοντολογίας ή αιτιολόγηση εξαίρεσης. Η συλλογή των  δεδομένων πραγματοποιήθηκε τον Ιανουάριο του 2025 μετά από το ΔΣ του συλλόγου και ανοιχτή πρόσκληση προς τα μέλη

• Επιπλέον αναλύσεις: σύγκριση Αττικής–επαρχίας και σύγκριση των πρακτικών με τον Κώδικα Δεοντολογίας των Ελλήνων Ψυχολόγων (2019), σε τρία στάδια: επισήμανση θεμάτων, ανάλυση αρχών του Κώδικα, συγκριτική αξιολόγηση [57].

Η ανάλυση ακολούθησε τη θεματική ανάλυση των Braun και Clarke [7] με κωδικοποίηση τριών επιπέδων:

1. Πρώτης τάξης: γενικές κατηγορίες καθηκόντων (έξι θέματα).
2. Δεύτερης τάξης: υποκατηγορίες ανά θέμα.
3. Τρίτης τάξης: εξειδίκευση ανά τύπο δομής.

Αριθμός κωδικοποιών, διαβαθμονομητής συμφωνία, λογισμικό ( NVivo):

Στη δεύτερη ανάλυση κάθε δομή κωδικοποιήθηκε σε 37 κωδικούς δεύτερης τάξης ως παρουσία ή απουσία στο κείμενο, και οι κωδικοί ομαδοποιήθηκαν στα έξι θέματα. Οι συχνότητες (Πίνακας 1α) δείχνουν σε πόσες δομές αναφέρεται ένα καθήκον, όχι πόσο συχνά ασκείται. Επειδή πολλά κείμενα γράφτηκαν για να τεκμηριώσουν το επίδομα επικίνδυνης και ανθυγιεινής εργασίας, η απουσία ενός καθήκοντος από ένα κείμενο δεν σημαίνει ότι δεν ασκείται στη δομή. Ο πίνακας κωδικοποίησης ανά δομή διατίθεται ως συμπληρωματικό υλικό.

3.2 Συγκριτική ανάλυση ευρωπαϊκών πλαισίων

Εφαρμόσαμε ανάλυση εγγράφων [8] σε 13 ευρωπαϊκά πλαίσια: Αγγλία (ΗΒ), Ιρλανδία, Γαλλία, Ιταλία, Ισπανία, Πορτογαλία, Ολλανδία, Βέλγιο, Γερμανία, Αυστρία, Σουηδία, Φινλανδία, Κύπρος. Η επιλογή κάλυψε διαφορετικά μοντέλα (επιμελητήρια, κρατικά μητρώα, ανεξάρτητους ρυθμιστές) και συστήματα υγείας. Πηγές ήταν νομοθεσία, ιστότοποι αρμόδιων αρχών, κείμενα επαγγελματικών φορέων και της EFPA. Κάθε πλαίσιο κωδικοποιήθηκε σε έξι άξονες:

1. Νομική βάση και αρμόδια αρχή.
2. Προστασία τίτλου ή δραστηριοτήτων.
3. Ελάχιστη ακαδημαϊκή εκπαίδευση.
4. Εποπτευόμενη πρακτική και εξετάσεις.
5. Μητρώο, ανανέωση και συνεχιζόμενη εκπαίδευση.
6. Ορισμός καθηκόντων και ειδικοτήτων.

Το πλαίσιο της Αγγλίας/NHS αναλύθηκε εκτενέστερα (βαθμίδες Agenda for Change, υπηρεσίες), γιατί είναι το πιο τυποποιημένο δημόσιο σύστημα στην Ευρώπη.

3.3 Ανάλυση του νομοσχεδίου

Αναλύθηκε το κείμενο που κατατέθηκε στη Βουλή στις 19.10.2026 [28], το δελτίο τύπου της διαβούλευσης [29] και οι θέσεις των φορέων [33–38]. Τα άρθρα συγκρίθηκαν με τα θέματα της ενότητας 3.1 και τους έξι άξονες της ενότητας 3.2. Για τον έλεγχο ισχυρισμών (ενότητα 7) επιλέχθηκαν δέκα ισχυρισμοί. Τους διατύπωσαν δημόσια η πολιτική ηγεσία ή φορείς, ή κυκλοφορούν μέσα στον κλάδο. Κάθε ισχυρισμός συγκρίθηκε με το κείμενο του νόμου, τα δεδομένα της μελέτης και δημοσιευμένες πηγές. Χαρακτηρίστηκε «αληθής», «μισή αλήθεια», «ανακριβής» ή «δεν τεκμηριώνεται». «Ανακριβής» σημαίνει ότι ο ισχυρισμός δεν στέκει απέναντι στα στοιχεία· δεν αποδίδεται πρόθεση. Το τελικό κείμενο μετά την ψήφιση (ΦΕΚ) θα πρέπει να ελεγχθεί πριν την υποβολή του άρθρου.

4. Αποτελέσματα: τα καθήκοντα των ψυχολόγων στο ΕΣΥ

Η ανάλυση ανέδειξε έξι θέματα πρώτης τάξης. Πέντε αφορούν το επαγγελματικό έργο και ένα τις συνθήκες εργασίας. Ο Πίνακας 1 συνδέει κάθε θέμα με τις υποκατηγορίες και με την αντίστοιχη ικανότητα του EuroPsy. Ο Πίνακας 1α δείχνει σε πόσες από τις 28 δομές αναφέρεται κάθε καθήκον. Ατομική ψυχοθεραπεία ή συμβουλευτική αναφέρουν όλες οι δομές. Νοσοκομειακό και διασυνδετικό έργο αναφέρουν 25. Ψυχοκοινωνικό ή ιατροδικαστικό έργο και επιβαρυντικές συνθήκες αναφέρουν από 23, αξιολόγηση 22. Εκπαίδευση, έρευνα ή διοίκηση αναφέρουν 13.

Πίνακας 1. Θέματα, υποκατηγορίες και αντιστοίχιση με ικανότητες EuroPsy

Πίνακας 1α. Πόσες δομές αναφέρουν κάθε καθήκον (Ν = 28· Αττική n = 10, επαρχία n = 15, 3 χωρίς ένδειξη τόπου)

Οι αριθμοί δείχνουν σε πόσα κείμενα αναφέρεται κάθε καθήκον, όχι πόσο συχνά ασκείται (βλ. ενότητα 3.1). Οι διοικητικές εργασίες (3 δομές) δεν εμφανίζονται στον πίνακα.

4.1 Διαφορές ανά τύπο δομής (3η τάξη)

4.2 Κεντρικά ευρήματα

Το έργο είναι κλινικό και υψηλού κινδύνου. Διάγνωση, διαχείριση αυτοκτονικότητας και διαλογή περιστατικών στις εφημερίες είναι πράξεις που σε άλλες χώρες επιτρέπονται μόνο μετά από εξειδίκευση (βλ. ενότητα 5).

Η διασυνδετική ψυχολογία είναι διάχυτη. Οι ψυχολόγοι στηρίζουν όλο το νοσοκομείο, όχι μόνο την ψυχιατρική.

Υπάρχει ισχυρή ιατροδικαστική διάσταση. Εισαγγελικές εντολές, καταθέσεις ανηλίκων και συνεργασία με αστυνομία απαιτούν γνώση δικαίου και δεοντολογίας.

Οι ψυχολόγοι εκπαιδεύουν ήδη τους νέους. Η εκπαίδευση φοιτητών γίνεται άτυπα, χωρίς θεσμικό ρόλο επόπτη.

Οι συνθήκες είναι επιβαρυντικές. Οι συμμετέχοντες ζητούν αναγνώριση του επαγγέλματος ως ανθυγιεινού και επαρκές προσωπικό.

4.3 Αττική και επαρχία

Ο Πίνακας 1α επιτρέπει σύγκριση 10 δομών της Αττικής με 15 της επαρχίας. Τα κείμενα δεν δείχνουν ότι η Αττική έχει βαρύτερα ή περισσότερο ιατροδικαστικά περιστατικά. Ισχύει το αντίθετο: εισαγγελικές εντολές αναφέρουν 9 από τις 15 δομές της επαρχίας και 3 από τις 10 της Αττικής· καταθέσεις ανηλίκων και ποινική διαμεσολάβηση αναφέρονται μόνο εκτός Αττικής. Η Αττική ξεχωρίζει στο έργο με την οικογένεια, στην έρευνα και στις εξειδικευμένες μονάδες.

Ο ψυχολόγος της επαρχίας αναλαμβάνει συχνά μόνος του ιατροδικαστικό και επείγον έργο, χωρίς επόπτη και συχνά χωρίς ψυχίατρο. Εκεί η έλλειψη εποπτευόμενης πρακτικής και ειδικότητας (ενότητα 5) έχει το μεγαλύτερο κόστος. Οι αριθμοί δείχνουν σε πόσα κείμενα αναφέρεται κάθε καθήκον και όχι πόσο συχνά ασκείται. Με 25 δομές γνωστού τόπου και μη τυχαίο δείγμα, δεν επιτρέπουν στατιστικό έλεγχο.

4.4 Σχέση με τον Κώδικα Δεοντολογίας (2019)

Οι πρακτικές που περιγράφονται είναι κατά βάση εναρμονισμένες με πέντε αρχές του Κώδικα (Υ.Α. 42984/2019): σεβασμό στην αξιοπρέπεια, εμπιστευτικότητα, επαγγελματική επάρκεια, ευθύνη προς την κοινωνία και διεπιστημονική συνεργασία [57, 58]. Τα κείμενα περιγράφουν όμως και τρία ζητήματα ορίων ρόλου:

• Υπέρβαση ρόλου λόγω υποστελέχωσης: επιστημονικά υπεύθυνη οικοτροφείου συνοδεύει ενοίκους σε ιατρεία, ψωνίζει για αυτούς και μεταφέρει υλικό με το δικό της όχημα· το περιγράφει ρητά ως εργασίες «που δεν αρμόζουν στον ρόλο».
• Σύγχυση με τον ψυχίατρο: ψυχολόγοι καλούνται να κάνουν το intake στα ραντεβού των ψυχιάτρων, να ανταποκριθούν σε διασυνδετική που ζητήθηκε για ψυχίατρο και να διαχειριστούν ψυχιατρικά περιστατικά σε εφημερία χωρίς ψυχίατρο.
• Μη ψυχολογικά καθήκοντα: λήψη και μεταφορά ούρων σε μονάδα εξαρτήσεων· συμμετοχή σε ομάδες πυρασφάλειας και ευθύνη εξοπλισμού σε ΚΨΥ.

Η συγκριτική ανάλυση του ελληνικού Κώδικα με τους κώδικες APA (2017) και EFPA (2005/2015) εντόπισε τρία διλήμματα που αντιστοιχούν άμεσα στα ευρήματα του Πίνακα 1 [56]:

• Εμπιστευτικότητα έναντι προστασίας από βλάβη: αυτοκτονικότητα, ενδοοικογενειακή βία και εισαγγελικές εντολές είναι καθημερινότητα στο ΕΣΥ.
• Όρια επάρκειας: ο Κώδικας ζητά να αναλαμβάνει ο ψυχολόγος μόνο όσα έχει εκπαιδευτεί, ενώ στην επαρχία (ενότητα 4.3) δεν υπάρχει συχνά άλλος στον οποίο να παραπέμψει. Το δίλημμα εντείνεται από το ασαφές νομικό πλαίσιο για επάρκεια και εξειδίκευση.
• Διπλοί ρόλοι: σε μικρές κοινότητες είναι συχνά αναπόφευκτοι, όπως και όταν ο ίδιος ψυχολόγος θεραπεύει και γνωμοδοτεί προς δικαστικές αρχές.

Η διάταξη του άρθρου 27 του νομοσχεδίου για αξιολογήσεις για λογαριασμό τρίτων αφορά ακριβώς την τρίτη περίπτωση. Τα δύο πρώτα διλήμματα λύνονται μόνο με εποπτεία και ορισμένες ειδικότητες, που το νομοσχέδιο δεν θεσπίζει.

4.5 Θέματα που προστέθηκαν μετά τον έλεγχο των πρωτογενών κειμένων

Ο δεύτερος έλεγχος των κειμένων και η επανακωδικοποίηση με τις τρεις νέες δομές ανέδειξαν δέκα καθήκοντα που δεν είχαν κωδικοποιηθεί χωριστά:

Ποινική διαμεσολάβηση με δράστες ενδοοικογενειακής βίας με εισαγγελική εντολή, σε 6 δομές (Γρεβενά, Σέρρες, Κεφαλονιά, ΚΨΥ ΒΔ Τομέα και δύο χωρίς ονομασία), καμία στην Αττική· περιγράφεται ως «νέο καθήκον» με «ασαφές πλαίσιο».

Διαλογή στις ψυχιατρικές εφημερίες: ο ψυχολόγος βλέπει πρώτος τα εκούσια περιστατικά και καταγράφει ιστορικό, όρος που έχει προταθεί και θεσμικά σε ένα νοσοκομείο.

Ψυχομετρικές εκτιμήσεις για ποσοστά αναπηρίας (ΚΕΠΑ) και πιστοποιητικά ψυχικής υγείας.

Επιστημονική ευθύνη δομών ΨΚΑ με άμισθη 24ωρη διαθεσιμότητα εκτός ωραρίου.

Στήριξη προσωπικού (ομάδες για εξουθένωση μετά την πανδημία, σεμινάρια σε νοσηλευτές) και παρέμβαση σε φυσικές καταστροφές και μαζικά δυστυχήματα.

Εποπτεία πρακτικής φοιτητών ψυχολογίας σε 11 από τις 28 δομές. Αυτό επιβεβαιώνει ότι η πρακτική των ΑΕΙ (ενότητα 5.3) στηρίζεται στους ψυχολόγους του ΕΣΥ, χωρίς θεσμικό ρόλο επόπτη.

Εκπαίδευση άλλων επαγγελματιών από ψυχολόγους: σεμινάρια και επιβλέψεις στο εκπαιδευτικό πρόγραμμα των ειδικευόμενων ψυχιάτρων (ΚΨΥ ΒΔ Τομέα) και οργάνωση εκπαιδευτικών προγραμμάτων (Δαφνί, ΚΨΥ Αγ. Αναργύρων). Ο ψυχολόγος εκπαιδεύει ιατρούς, ενώ ο ίδιος δεν έχει θεσμοθετημένη εξειδίκευση.

Ιατροδικαστικές εκτιμήσεις πέρα από την πραγματογνωμοσύνη: εκτίμηση ικανότητας κατάθεσης μαρτυρίας (π.χ. θύματος ενδοοικογενειακής βίας) και πιστοποιητικά ψυχικής υγείας για διορισμούς και οπλοκατοχή (Ψυχιατρικό Τμήμα ΓΝ Νίκαιας). Είναι πράξεις με νομικές συνέπειες για τρίτους.

Ανθρωπιστικές κρίσεις: υποστήριξη ναυαγών μεταναστών και προσφύγων (Λέρος, Αγιος Νικόλαος) και κλιμάκιο ψυχολόγων σε χωριό σε καραντίνα την περίοδο της COVID-19 (Αγιος Νικόλαος), μετάβαση στο αστυνομικό τμήμα για διεγερτικούς ασθενείς.

Άνιση μεταχείριση μέσα στο ΕΣΥ: το ΚΨΥ ΒΔ Τομέα αναφέρει ότι σε άλλο ΚΨΥ (Ανατολικού Τομέα) οι ψυχολόγοι λαμβάνουν ήδη το επίδομα επικίνδυνης και ανθυγιεινής εργασίας για το ίδιο έργο.

5. Διεθνής σύγκριση: πώς ορίζεται ο ψυχολόγος στην Ευρώπη

Στα περισσότερα πλαίσια με ορισμένες απαιτήσεις, η αυτόνομη άσκηση στην υγεία απαιτεί τουλάχιστον μεταπτυχιακό επίπεδο (περίπου 5 έτη). Σχεδόν όλα προσθέτουν εποπτευόμενη πρακτική ή κρατική αξιολόγηση. Η Ελλάδα είναι η μόνη χώρα του δείγματος που δίνει πλήρη άδεια με πτυχίο χωρίς εποπτεία. Ο ΣΕΨ υποστηρίζει ότι μαζί με την Αλβανία είναι οι μόνες ευρωπαϊκές χώρες με αυτό το καθεστώς [35].

Πίνακας 2. Ρύθμιση του επαγγέλματος του ψυχολόγου σε 13 ευρωπαϊκά πλαίσια και στην Ελλάδα

5.1 Αγγλία/NHS ως πρότυπο δημόσιου συστήματος

Το NHS οργανώνει τα ψυχολογικά επαγγέλματα σε κλιμακωτές βαθμίδες Agenda for Change [12]. Ο assistant psychologist (Band 4–5) δουλεύει υπό εποπτεία. Ο εκπαιδευόμενος και ο low-intensity practitioner είναι στο Band 6. Ο εγγεγραμμένος κλινικός, health ή counselling ψυχολόγος ξεκινά από το Band 7, μετά την εγγραφή στο HCPC. Οι senior και consultant θέσεις (Band 8a–9) έχουν ηγεσία, εποπτεία και σχεδιασμό υπηρεσιών. Κάθε βαθμίδα έχει γραπτή περιγραφή θέσης με αξιολόγηση, παρέμβαση, εργασία σε διεπιστημονική ομάδα (MDT), εποπτεία και έρευνα. Αυτό είναι το είδος του καθηκοντολογίου που λείπει από το ΕΣΥ.

Η Ελλάδα έχει ήδη στο χαρτί ένα ανάλογο σχήμα βαθμίδων. Το άρθρο 43 του ν. 2519/1997 συνέστησε κλάδο ψυχολόγων ΕΣΥ με θέσεις Ψυχολόγων Γ’, Β’, Α’ και Διευθυντών Ψυχολόγων, σε νοσοκομεία, Κέντρα Ψυχικής Υγείας και Κέντρα Υγείας [59].

Η διαβάθμιση αυτή δεν έχει εφαρμοστεί σχεδόν τρεις δεκαετίες μετά, ενώ έχει εφαρμοστεί στους φαρμακοποιούς και τους βιολόγους [55]. Οι ψυχολόγοι του ΕΣΥ (περίπου 300 κατά παλαιότερη εκτίμηση του γράφοντος· επίσημο στοιχείο δεν υπάρχει, βλ. ενότητα 7, ισχυρισμός 10) ανήκουν στην ιατρική υπηρεσία (ν. 1397/1984) και εντάσσονται στις εφημερίες, αλλά δεν έχουν καθηκοντολόγιο, αντίθετα με τους σχολικούς ψυχολόγους [55]. Η ενεργοποίηση των βαθμίδων του 1997 με περιγραφές θέσεων τύπου NHS θα ήταν ο πιο άμεσος δρόμος για ένα καθηκοντολόγιο ψυχολόγων ΕΣΥ.

5.2 Πού μαθαίνει ο ψυχολόγος τις δεξιότητες του επαγγέλματος

Η σύγκριση δείχνει ένα κοινό μοντέλο τεσσάρων βημάτων:

1. Πανεπιστήμιο (πτυχίο + μεταπτυχιακό): θεωρία, μεθοδολογία, ερευνητικές δεξιότητες.
2. Εποπτευόμενη πρακτική (συνήθως 1 έτος): εφαρμογή σε πραγματικούς ασθενείς, με έμπειρο επόπτη και αξιολόγηση.
3. Εξειδίκευση στην υγεία: διδακτορικό DClinPsy (ΗΒ), PIR (Ισπανία), μεταπτυχιακή εκπαίδευση (Αυστρία, Ολλανδία).
4. Συνεχιζόμενη εκπαίδευση και ανανέωση: π.χ. επανεγγραφή BIG κάθε 5 έτη, EuroPsy κάθε 7 έτη.

Η Ελλάδα έχει μόνο το βήμα 1 και μάλιστα σε τετραετή μορφή για τα ελληνικά Πανεπιστήμια, και τριετή για τα κολλέγια. Τα βήματα 2–4 γίνονται άτυπα, με ιδιωτικά σεμινάρια και ακριβά μεταπτυχιακά [35] και με εκπαίδευση «επάνω στη δουλειά» στο ΕΣΥ (ενότητα 4). Αυτό εξηγεί το εύρημα της ενότητας 4: οι ψυχολόγοι του ΕΣΥ κάνουν έργο επιπέδου Band 7–8, χωρίς το θεσμικό πλαίσιο που το στηρίζει και το ελέγχει.

5.3 Ελληνικά τμήματα Ψυχολογίας: εκπαιδεύονται όλοι στα ίδια;

Όλα τα ελληνικά τμήματα έχουν την ίδια εξωτερική δομή: 4 έτη, 240 ECTS και υποχρεωτική πρακτική άσκηση στο 4ο έτος. Το κλινικό περιεχόμενο που είναι υποχρεωτικό διαφέρει σημαντικά. Ένας απόφοιτος μπορεί να πάρει την ίδια άδεια χωρίς να έχει περάσει ψυχομετρία, δεοντολογία ή συμβουλευτική, ανάλογα με το τμήμα και τις επιλογές του.

Πίνακας 4. Υποχρεωτικό κλινικό περιεχόμενο και πρακτική άσκηση στα ελληνικά τμήματα Ψυχολογίας (Y = υποχρεωτικό, Ε = επιλογής)

— = δεν επιβεβαιώθηκε από τον οδηγό σπουδών που ήταν διαθέσιμος. Τα στοιχεία της Κρήτης για τα μαθήματα είναι από τον συνοπτικό οδηγό του 2019.

Τρία συμπεράσματα προκύπτουν:

1. Ο κοινός κορμός δεν είναι κοινός. Στην Κρήτη η δεοντολογία και η ψυχομετρία είναι υποχρεωτικές· στο ΕΚΠΑ είναι επιλογής. Στο Πάντειο η ψυχομετρία είναι υποχρεωτική, η δεοντολογία όχι. Ο κοινός πυρήνας του EuroPsy (δεοντολογία, αξιολόγηση, παρέμβαση) δεν εξασφαλίζεται σε όλους τους αποφοίτους [5].
2. Η πρακτική είναι υποχρεωτική παντού, αλλά σύντομη. Η τυπική διάρκεια είναι 200 ώρες στον φορέα, σε 1,5–2 μήνες, με 12–16 ECTS. Με τις ώρες μελέτης και της έκθεσης ο συνολικός φόρτος φτάνει περίπου τις 300 ώρες (π.χ. Κρήτη). Αυτό είναι περίπου το ένα έβδομο των 1.500 ωρών που ζητά το EuroPsy μετά το μεταπτυχιακό.
3. Η πρακτική δεν γίνεται υποχρεωτικά σε νοσοκομείο. Οι κανονισμοί επιτρέπουν Κέντρα Ψυχικής Υγείας, ψυχιατρικές κλινικές, κέντρα πρόληψης, σχολεία, ΜΚΟ και άλλους φορείς [39, 43, 44, 47]. Έτσι ένας απόφοιτος μπορεί να προσληφθεί σε νοσοκομείο χωρίς να έχει επαφή με νοσοκομειακό πλαίσιο κατά τις σπουδές του.

5.4 Πτυχία βρετανικών πανεπιστημίων που διδάσκονται σε ελληνικά κολλέγια

Ένα τυπικό αγγλικό BSc (Hons) Psychology διαρκεί 3 έτη και αντιστοιχεί σε 360 βρετανικές πιστωτικές μονάδες. Η αντιστοιχία είναι 2 βρετανικές μονάδες = 1 ECTS, άρα το πτυχίο είναι 180 ECTS [48]. Ο απόφοιτος έχει έτσι 60 ECTS λιγότερα από τον απόφοιτο ελληνικού ΑΕΙ (240 ECTS): ένα ολόκληρο ακαδημαϊκό έτος, το 25% του προγράμματος. Με 1 ECTS ≈ 25–30 ώρες φόρτου (Οδηγός Χρήσης ECTS), η διαφορά είναι περίπου 1.500–1.800 ώρες εκπαίδευσης.

Πίνακας 5. Προγράμματα Ψυχολογίας βρετανικών πανεπιστημίων σε ελληνικά κολλέγια σε σύγκριση με το ελληνικό ΑΕΙ

* Υπολογισμός από το πρότυπο 3ετούς πτυχίου Αγγλίας (360 μονάδες = 180 ECTS)· οι σελίδες των προγραμμάτων δεν δηλώνουν σύνολο. Να επιβεβαιωθεί από τις programme specifications των πανεπιστημίων.

Η διαφορά είναι διπλή:

• Ένα έτος λιγότερες σπουδές (60 ECTS) στα τριετή προγράμματα.
• Καμία ενσωματωμένη υποχρεωτική πρακτική με ορισμένες ώρες στις σελίδες που εξετάσαμε, ενώ τα ελληνικά ΑΕΙ ζητούν περίπου 200 ώρες σε φορέα και τις θέτουν προϋπόθεση για το πτυχίο.

Στο Ηνωμένο Βασίλειο το πτυχίο αυτό δεν δίνει δικαίωμα άσκησης: δίνει μόνο Graduate Basis for Chartership και πρόσβαση σε πρόγραμμα εγκεκριμένο από το HCPC (ενότητα 5) [10, 11]. Στην Ελλάδα, ο ν. 4635/2019 επανέφερε την επαγγελματική ισοδυναμία των τριετών τίτλων μέσω Π.Δ. 38/2010, με αντισταθμιστικά μέτρα (γραπτή εξέταση ή πρακτική έως 3 ετών). Η Εθνική Επιτροπή Ψυχολογίας επέκρινε ότι έτσι το τριετές πτυχίο εξισώνεται στην πράξη με το τετραετές [54]. Το νομοσχέδιο διευρύνει επιπλέον την εγγραφή στους αποφοίτους Ν.Π.Π.Ε. του ν. 5094/2024 (άρθρο 6) [33], χωρίς να θέτει ελάχιστο αριθμό ECTS ή ωρών πρακτικής. Έτσι στο ίδιο μητρώο θα βρίσκονται ψυχολόγοι με 180 και με 240 ECTS, με και χωρίς πρακτική.

6. Σύγκριση με το νομοσχέδιο για το ΝΠΔΔ

Το νομοσχέδιο καλύπτει την οργάνωση του κλάδου (μητρώο, δεοντολογία, πειθαρχικό) αλλά όχι το περιεχόμενο του επαγγέλματος (πράξεις, εκπαίδευση, ειδικότητες). Στους έξι άξονες σύγκρισης καλύπτει πλήρως μόνο τον άξονα του μητρώου.

6.1 Τι προβλέπει το νομοσχέδιο

Σύσταση Πα.Συ.Ψυ. ως ΝΠΔΔ (άρθρα 1–3): σκοπός η ενιαία εκπροσώπηση και η προστασία του δημόσιου συμφέροντος. Αρμοδιότητες: ενιαίο μητρώο, πιστοποιητικά για αδειοδότηση, έλεγχος δεοντολογίας, μέτρα κατά της αντιποίησης, συνεχιζόμενη κατάρτιση και γνωμοδοτήσεις για ειδικότητες [28].

Υποχρεωτική εγγραφή (άρθρα 6–11): τακτικά μέλη είναι οι πτυχιούχοι Ψυχολογίας (ελληνικά ΑΕΙ, αναγνωρισμένα ξένα, Π.Δ. 38/2010, Ν.Π.Π.Ε. του ν. 5094/2024). Εγγραφή 40 €, ετήσια εισφορά 60 € (30 € για ανέργους και νέους έως 5 ετών), απαλλαγή το πρώτο έτος. Η άσκηση απαιτεί άδεια και βεβαίωση εγγραφής (τροποποίηση ν. 991/1979) [28, 33].

Μεταβατική ρύθμιση για τους ήδη αδειούχους: εγγραφή εντός ενός έτους από τον ορισμό της Προσωρινής Διοικούσας Επιτροπής. Αν η εγγραφή δεν γίνει ούτε μετά από πρόσθετη προθεσμία, η άδεια αναστέλλεται μέχρι να γίνει [31, 37].

Πειθαρχικό (άρθρα 18–22): πενταμελές πρωτοβάθμιο και Ανώτατο Πειθαρχικό Συμβούλιο (με πρόεδρο Εφέτη). Ποινές από επίπληξη έως οριστική διαγραφή [28].

Προσωρινή Διοίκηση (άρθρο 25): 11μελής διορισμένη επιτροπή με θητεία έως 2+1 έτη [33].

Επαγγελματικά δικαιώματα (άρθρο 26, νέο άρθρο 7Α ν. 991/1979): «συναρτώνται με το πρόγραμμα σπουδών». Το περιεχόμενο θα οριστεί με Προεδρικό Διάταγμα μετά από γνώμη του ΚΕΣΥ, χωρίς σύμφωνη γνώμη του Πα.Συ.Ψυ. [32–34].

Κώδικας Ηθικής και Δεοντολογίας (άρθρο 27): κανόνες για διαφήμιση και μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Μετά τη διαβούλευση προστέθηκαν απόρρητο και ενημερωμένη συναίνεση για αξιολογήσεις για λογαριασμό τρίτων [30, 32].

Καταργήσεις (άρθρο 32): άρθρα 3 (παρ. 3 και 6), 7 και 8 του ν. 991/1979 [33].

Εθνικό Παρατηρητήριο Ψυχοθεραπείας και Συμβουλευτικής Ψυχικής Υγείας (άρθρα 35–36): επταμελές γνωμοδοτικό όργανο. Εισηγείται για κριτήρια εκπαίδευσης, τίτλους εξειδίκευσης και αναγνώριση εκπαιδευτικών κέντρων [32, 34]. Συντρέχει και Παρατηρητήριο Ψυχιατροδικαστικής (άρθρα 37–39) [28].

6.2 Αντιπαραβολή με τα ευρήματα

Πίνακας 3. Ανταπόκριση του νομοσχεδίου στα ελληνικά δεδομένα και στα ευρωπαϊκά πρότυπα

6.3 Το ζήτημα του δημόσιου τομέα

Ο Υπουργός Υγείας δήλωσε ότι η ρύθμιση αφορά κυρίως τους ιδιώτες και όχι τους κλινικούς ψυχολόγους των νοσοκομείων [37]. Ο ΠΑΝΣΥΝΟΨΥ απάντησε ότι ο νόμος ρυθμίζει όλο το επάγγελμα και διαμαρτυρήθηκε για τον αποκλεισμό του από την ακρόαση φορέων [36, 37]. Τα δεδομένα μας στηρίζουν τη θέση του ΠΑΝΣΥΝΟΨΥ (ενότητα 7, ισχυρισμός 2). Τα καθήκοντα του Πίνακα 1 (διάγνωση, ψυχοθεραπεία, ιατροδικαστικές ενέργειες) είναι ακριβώς οι πράξεις που θα ορίσει το ΠΔ του άρθρου 26 και ο Κώδικας του άρθρου 27. Έτσι οι ψυχολόγοι του ΕΣΥ θα δεσμεύονται από ένα πλαίσιο στη διαμόρφωση του οποίου δεν εκπροσωπήθηκαν.

Επιπλέον, ο ΣΕΨ ζήτησε απόσυρση και άδεια με προϋπόθεση μεταπτυχιακό για τους νέους αποφοίτους [35]. Η ΕΕΨΕ επισήμανε την έλλειψη μεταβατικών διατάξεων για όσους ήδη ασκούν ψυχοθεραπεία [32, 33]. Το νομοσχέδιο δεν αναφέρει έλεγχο αναλογικότητας της Οδηγίας 2018/958 στις πηγές που εξετάσαμε [ελέγξτε την αιτιολογική έκθεση].

6.4 Η εναλλακτική πρόταση των ψυχολόγων του δημόσιου (ΠΑΝΣΥΝΟΨΥ)

Ο ΠΑΝΣΥΝΟΨΥ είχε καταρτίσει δική του πρόταση νόμου για ΝΠΔΔ («Πανελλαδικός Σύλλογος Ψυχολόγων») με αιτιολογική έκθεση [60]. Η πρόταση εκτιμά πάνω από 15.000 ψυχολόγους στη χώρα, από τους οποίους πάνω από 3.000 σε δημόσιους φορείς. Συνδέει τον επαγγελματικό φορέα με τρία προβλήματα που αναδεικνύει και η δική μας ανάλυση: την ασάφεια ρόλου και καθηκόντων, την έλλειψη εποπτείας της πρακτικής των νέων ψυχολόγων (που γίνεται κυρίως στο δημόσιο) και τη μη εφαρμογή του άρθρου 43 του ν. 2519/1997. Η έκθεση χαρακτηρίζει την ένταξη των ψυχολόγων στην Ιατρική Υπηρεσία «λύση ανάγκης που πρέπει να αναθεωρηθεί» [60].

Πίνακας 6. Πρόταση ΠΑΝΣΥΝΟΨΥ και κυβερνητικό νομοσχέδιο

Οι δύο προτάσεις συμφωνούν στο μητρώο, στη δεοντολογία και στην προστασία των υφιστάμενων αδειών. Διαφέρουν ακριβώς στα σημεία που ανέδειξε η δική μας ανάλυση ως κενά: εποπτευόμενη πρακτική, ειδικότητες και θεσμική θέση των ψυχολόγων του ΕΣΥ. Η πρόταση του ΠΑΝΣΥΝΟΨΥ παρουσιάζεται εδώ ως θέση ενδιαφερόμενου φορέα (βλ. ενότητα 8.5).

7. Αλήθειες και ψέματα: δέκα ισχυρισμοί μπροστά στα στοιχεία

Στη δημόσια συζήτηση για τον νόμο ακούστηκαν ισχυρισμοί από την πολιτική ηγεσία, από φορείς και από τον ίδιο τον κλάδο. Πολλοί επαναλήφθηκαν χωρίς να ελεγχθούν. Ο Πίνακας 7 συγκεντρώνει δέκα από αυτούς και τον χαρακτηρισμό που προκύπτει όταν τους συγκρίνουμε με το κείμενο του νόμου, με τα δεδομένα των 28 δομών και με τα ευρωπαϊκά πλαίσια (ενότητα 3.3). Ένας ισχυρισμός είναι αληθής αλλά ελλιπής, δύο είναι μισές αλήθειες, πέντε είναι ανακριβείς και δύο δεν τεκμηριώνονται. Στη λίστα μετρά και μια πεποίθηση που είχε και ο γράφων πριν από αυτή τη μελέτη (ισχυρισμός 7).

Πίνακας 7. Έλεγχος δέκα ισχυρισμών της δημόσιας συζήτησης

«Κανένας ψυχολόγος με άδεια δεν χάνει το επάγγελμά του»: μισή αλήθεια. Η άδεια δεν ανακαλείται. Διατηρείται όμως μόνο με εγγραφή στον Σύλλογο μέσα σε ένα έτος από τον ορισμό της Προσωρινής Διοικούσας Επιτροπής. Αν η εγγραφή δεν γίνει ούτε μετά από πρόσθετη προθεσμία, η άδεια αναστέλλεται [31, 37]. Σημαντικότερο: το περιεχόμενο των επαγγελματικών δικαιωμάτων θα οριστεί με Προεδρικό Διάταγμα χωρίς προθεσμία έκδοσης (άρθρο 26) [61]. Ο ψυχολόγος κρατά την άδεια, αλλά κανείς δεν μπορεί σήμερα να του πει ποιες πράξεις θα καλύπτει. Η βουλευτής Ασπ. Κουρουγιάκη ζήτησε γι' αυτό ρητή προστασία στις μεταβατικές διατάξεις [62].

«Η ρύθμιση αφορά τους ιδιώτες και όχι τους κλινικούς ψυχολόγους των νοσοκομείων»: ανακριβής. Καμία διάταξη δεν εξαιρεί τους ψυχολόγους του δημόσιου. Η εγγραφή είναι προϋπόθεση για κάθε άσκηση του επαγγέλματος, και ο Κώδικας Δεοντολογίας και το πειθαρχικό ισχύουν για όλα τα μέλη [28]. Οι πράξεις που θα ορίσει το διάταγμα του άρθρου 26 είναι αυτές που κάνουν καθημερινά οι ψυχολόγοι του ΕΣΥ. Ατομική ψυχοθεραπεία ή συμβουλευτική αναφέρουν και οι 28 δομές, ψυχολογική διάγνωση 19, εισαγγελικές εντολές και πραγματογνωμοσύνες 15 (Πίνακας 1α). Ο ΠΑΝΣΥΝΟΨΥ ζήτησε δημόσια να του δείξουν τη διάταξη που εξαιρεί το δημόσιο· απάντηση δεν δόθηκε [37, 62].

«Ο νόμος ορίζει για πρώτη φορά το επάγγελμα»: ανακριβής. Το επάγγελμα ορίζεται από το 1979 (ν. 991/1979) [9]. Ο νέος νόμος δεν προσθέτει ορισμό πράξεων· τον παραπέμπει σε μελλοντικό διάταγμα, όπως έκανε και το άρθρο 7 του 1979, οι αποφάσεις του οποίου δεν εκδόθηκαν ποτέ [33]. Για πρώτη φορά συστήνεται ενιαίος φορέας με μητρώο και πειθαρχικό. Αυτό είναι σημαντικό, αλλά είναι οργάνωση του κλάδου, όχι ορισμός του επαγγέλματος.

«16 από τους 17 φορείς στήριξαν το νομοσχέδιο»: δεν τεκμηριώνεται. Δεν δημοσιεύθηκε κατάλογος των φορέων ούτε των θέσεών τους. Ο αριθμός αφορά όσους κλήθηκαν. Ο φορέας των ψυχολόγων του δημόσιου (ΠΑΝΣΥΝΟΨΥ) δεν κλήθηκε στην ακρόαση [36, 37], και ο ΣΕΨ είχε ζητήσει απόσυρση του σχεδίου στη διαβούλευση [35]. Ο ισχυρισμός μπορεί να ελεγχθεί μόνο αν δημοσιευθούν τα πρακτικά της ακρόασης.

Το πτυχίο αρκεί για ασφαλή κλινική άσκηση: ανακριβής. Κανένα από τα 13 ευρωπαϊκά πλαίσια που εξετάσαμε δεν δίνει αυτόνομη κλινική άσκηση μόνο με πτυχίο. Τα περισσότερα ζητούν μεταπτυχιακό επίπεδο και ένα έτος ή 500–1.600 ώρες εποπτευόμενης πρακτικής (Πίνακας 2). Το EuroPsy ζητά 1.500 ώρες μετά το μεταπτυχιακό [5]. Τα δεδομένα μας δείχνουν ότι στο ΕΣΥ ο ψυχολόγος κάνει διάγνωση, διαχείριση αυτοκτονικότητας και ιατροδικαστικές εκτιμήσεις, συχνά μόνος στην εφημερία (ενότητα 4.3).

Όλα τα πτυχία είναι ισοδύναμα: ανακριβής. Τα ελληνικά ΑΕΙ δίνουν 240 ECTS. Τα τριετή βρετανικά πτυχία των κολλεγίων αντιστοιχούν σε 180 ECTS, ένα ολόκληρο έτος λιγότερο, και συνήθως χωρίς υποχρεωτική πρακτική με ορισμένες ώρες (Πίνακας 5). Ακόμη και ανάμεσα στα ΑΕΙ, η δεοντολογία και η ψυχομετρία είναι υποχρεωτικές σε ορισμένα τμήματα και επιλογής σε άλλα (Πίνακας 4). Ο νόμος τα εγγράφει όλα στο ίδιο μητρώο, χωρίς ελάχιστο αριθμό ECTS ή ωρών πρακτικής.

Κάθε απόφοιτος κάνει τουλάχιστον 300 ώρες πρακτικής σε νοσοκομείο: ανακριβής. Τη θέση αυτή την είχε και ο γράφων. Οι κανονισμοί των τμημάτων ορίζουν περίπου 200 ώρες στον φορέα, σε 1,5–2 μήνες. Με τις ώρες μελέτης και έκθεσης ο φόρτος φτάνει περίπου τις 300 ώρες, αλλά όχι σε νοσοκομείο. Η πρακτική μπορεί να γίνει σε ΚΨΥ, σχολεία, κέντρα πρόληψης ή ΜΚΟ [39, 43, 44, 47]. Ένας νέος ψυχολόγος μπορεί να προσληφθεί σε νοσοκομείο χωρίς να έχει δει ποτέ νοσοκομειακό ασθενή.

Το Παρατηρητήριο θα διασφαλίσει την ποιότητα της ψυχοθεραπείας: μισή αλήθεια. Το Παρατηρητήριο είναι πραγματικό βήμα, γιατί για πρώτη φορά υπάρχει όργανο για κριτήρια εκπαίδευσης στην ψυχοθεραπεία [32, 34]. Είναι όμως γνωμοδοτικό, τα επτά μέλη του τα ορίζει ο Υπουργός (άρθρο 35) [61] και ο νόμος δεν ορίζει ποιος έχει δικαίωμα να ασκεί ψυχοθεραπεία ή τι είναι η «συμβουλευτική ψυχικής υγείας». Στο Βέλγιο και την Ιταλία η ψυχοθεραπεία είναι πράξη με νόμο και ορισμένη εκπαίδευση [15, 20].

Η Ελλάδα και η Αλβανία είναι οι μόνες χώρες με άδεια μόνο με πτυχίο: αληθής αλλά ελλιπής. Στα 13 πλαίσια που εξετάσαμε, η Ελλάδα είναι η μόνη που δίνει πλήρη άδεια με πτυχίο, χωρίς εποπτευόμενη πρακτική ή εξετάσεις (Πίνακας 2). Δεν εξετάσαμε όμως όλες τις ευρωπαϊκές χώρες, οπότε το «μόνες» δεν επιβεβαιώνεται πλήρως. Λείπει και κάτι ουσιαστικό: το πρόβλημα δεν είναι μόνο ο τίτλος σπουδών αλλά η απουσία εποπτευόμενης πρακτικής. Ένα μεταπτυχιακό χωρίς εποπτεία δεν λύνει το πρόβλημα.

Στο ΕΣΥ υπηρετούν περίπου 300 ψυχολόγοι (ή πάνω από 3.000 στο δημόσιο): δεν τεκμηριώνεται. Ο πρώτος αριθμός είναι εκτίμηση του γράφοντος σε παλαιότερο άρθρο [55]. Ο δεύτερος είναι εκτίμηση του ΠΑΝΣΥΝΟΨΥ για όλους τους δημόσιους φορείς, όχι μόνο το ΕΣΥ [60]. Επίσημο στοιχείο για οργανικές ή καλυμμένες θέσεις ψυχολόγων δεν βρέθηκε σε απαντήσεις του Υπουργείου, στο Εθνικό Σχέδιο για την Ψυχική Υγεία ή αλλού. Οι θέσεις ορίζονται χωριστά στον Οργανισμό κάθε νοσοκομείου (2012): για παράδειγμα 5 στο ΓΝ Νίκαιας, 3 στο ΓΝ Ξάνθης (όπου καλύπτεται η 1) και 1 στο Θεαγένειο [63, 64]. Από το 2025 μέρος των θέσεων ψυχικής υγείας μεταφέρθηκε στις ΥΠΕ. Ένας νόμος για το επάγγελμα ψηφίζεται χωρίς να είναι γνωστό πόσοι ψυχολόγοι υπηρετούν στο δημόσιο σύστημα υγείας.

Οι χαρακτηρισμοί δεν αποδίδουν πρόθεση. Δείχνουν ότι η συζήτηση έγινε με γενικόλογες διαβεβαιώσεις και χωρίς δεδομένα για το ποιος ψυχολόγος κάνει τι, πού και με ποια εκπαίδευση.

8. Συζήτηση

Το κεντρικό εύρημα είναι ένα διπλό κενό: ανάμεσα στο έργο και στον νόμο, και ανάμεσα στον νόμο και στα ευρωπαϊκά πρότυπα. Οι ψυχολόγοι του ΕΣΥ ασκούν κλινικές πράξεις υψηλού κινδύνου. Στην Ευρώπη οι ίδιες πράξεις απαιτούν συνήθως μεταπτυχιακό, εποπτεία και ειδικότητα. Το νομοσχέδιο μειώνει το κενό στην οργάνωση, όχι όμως στο περιεχόμενο.

8.1 Τι κερδίζει το επάγγελμα

Η δημιουργία δημόσιου μητρώου και πειθαρχικού ελέγχου φέρνει την Ελλάδα κοντά στην Ιταλία, την Πορτογαλία και την Κύπρο. Η προσθήκη απορρήτου και συναίνεσης για αξιολογήσεις για λογαριασμό τρίτων απαντά σε πραγματικές ανάγκες που ανέδειξαν τα δεδομένα μας (εισαγγελικές εντολές, καταθέσεις ανηλίκων).

8.2 Τι μένει ανοιχτό

Η εξάρτηση των δικαιωμάτων από το «πρόγραμμα σπουδών» είναι προβληματική για δύο λόγους. Πρώτον, κανένα ευρωπαϊκό πρότυπο δεν θεωρεί το πτυχίο επαρκές για αυτόνομη κλινική άσκηση [4, 5, 6]. Δεύτερον, η παραπομπή σε μελλοντικό Π. Διάταγμα επαναλαμβάνει το μοντέλο του άρθρου 7 του 1979. Εκείνες οι υπουργικές αποφάσεις δεν εκδόθηκαν ποτέ [33].

Η ψυχοθεραπεία ρυθμίζεται μέσω ενός γνωμοδοτικού παρατηρητηρίου, χωρίς ορισμό της «συμβουλευτικής ψυχικής υγείας» [33, 34]. Στο Βέλγιο και την Ιταλία η ψυχοθεραπεία είναι πράξη εγγεγραμμένων επαγγελματιών υγείας με ορισμένη εκπαίδευση (70 ECTS + 2 έτη ή 4ετής εξειδίκευση) [15, 20]. Η ελληνική επιλογή αφήνει ανοιχτό ποιος έχει δικαίωμα άσκησης.

8.3 Τι σημαίνει αυτό για τον χρήστη υπηρεσιών ψυχικής φροντίδας

Ο πολίτης που ζητά βοήθεια από ψυχολόγο, στο δημόσιο ή στο ιδιωτικό γραφείο, έχει εύλογες προσδοκίες. Ο νόμος απαντά σε μερικές μόνο από αυτές:

• Ότι ο ψυχολόγος έχει ελεγμένη επάρκεια για αυτό που κάνει. Ο νόμος δίνει μητρώο και πειθαρχικό, δηλαδή έλεγχο μετά το λάθος. Δεν δίνει έλεγχο επάρκειας πριν από την άσκηση: ούτε εποπτευόμενη πρακτική, ούτε εξετάσεις, ούτε ειδικότητες.
• Ότι ξέρει ποιος είναι ψυχοθεραπευτής. Δεν ορίζεται ποιος έχει δικαίωμα να ασκεί ψυχοθεραπεία. Ο πολίτης θα συνεχίσει να μην μπορεί να ελέγξει την εκπαίδευση αυτού που τον θεραπεύει.
• Ότι μια εκτίμηση για δικαστήριο, για τα ΚΕΠΑ ή για οπλοκατοχή γίνεται από εκπαιδευμένο και εποπτευόμενο ψυχολόγο. Τέτοιες εκτιμήσεις αναφέρουν 15 από τις 28 δομές του ΕΣΥ, χωρίς ιατροδικαστική εξειδίκευση και συχνά χωρίς επόπτη.
• Ότι στο δημόσιο θα βρει ψυχολόγο. Στις Σέρρες δύο ψυχολόγοι καλύπτουν περίπου 150.000 κατοίκους. Στην Ξάνθη καλύπτεται μία από τις τρεις προβλεπόμενες θέσεις. Πανελλαδικό στοιχείο δεν υπάρχει (ενότητα 7, ισχυρισμός 10).
• Ότι το απόρρητό του προστατεύεται. Εδώ ο νόμος βελτιώνει την κατάσταση: ο Κώδικας προβλέπει απόρρητο και ενημερωμένη συναίνεση στις αξιολογήσεις για λογαριασμό τρίτων (άρθρο 27).

Για να γίνει το επάγγελμα αντάξιο αυτών των προσδοκιών, το διάταγμα του άρθρου 26 και οι πράξεις εφαρμογής πρέπει να απαντήσουν στα ερωτήματα που ο νόμος αφήνει ανοιχτά.

8.4 Προτάσεις πολιτικής

1. Νομοθετικός ορισμός πράξεων: ψυχολογική αξιολόγηση και διάγνωση, συμβουλευτική, ψυχοθεραπεία, διασυνδετική παρέμβαση και ιατροδικαστική γνωμοδότηση, με σύμφωνη γνώμη του Πα.Συ.Ψυ.
2. Ένα έτος εποπτευόμενης πρακτικής (πρότυπο PTP Σουηδίας ή Πορτογαλίας) πριν από την αυτόνομη άσκηση για τους νέους αποφοίτους, με επόπτες ψυχολόγους του ΕΣΥ.
3. Θεσμοθέτηση ειδικοτήτων κλινικής ψυχολογίας και ψυχολογίας της υγείας, με διαδρομή τύπου PIR εντός ΕΣΥ.
4. Καθηκοντολόγιο ψυχολόγων ΕΣΥ με βάση τον Πίνακα 1 και βαθμίδες ευθύνης τύπου Agenda for Change.
5. Υποχρεωτική συνεχιζόμενη εκπαίδευση με ανανέωση εγγραφής κάθε 5 έτη.
6. Εκπροσώπηση των ψυχολόγων του δημόσιου στην Προσωρινή Διοικούσα Επιτροπή και στο Παρατηρητήριο.
7. Μεταβατικές διατάξεις που αναγνωρίζουν την εμπειρία των ήδη εργαζομένων (πρότυπο: παράθυρο κεκτημένων του Βελγίου και Ν. 3/2014 της Ισπανίας) [17, 20].
8. Αναγνώριση των επικίνδυνων συνθηκών και του αιτήματος για ένταξη στα βαρέα και ανθυγιεινά.
9. Επίσημη καταγραφή των οργανικών και των καλυμμένων θέσεων ψυχολόγων σε όλο το δημόσιο σύστημα υγείας, ανά δομή και ΥΠΕ, ώστε η στελέχωση να σχεδιάζεται με δεδομένα.
10. Δημοσιότητα των πρακτικών της ακρόασης φορέων και των θέσεων κάθε φορέα.

8.5 Περιορισμοί

• Τα δεδομένα είναι αυτοαναφορές ψυχολόγων και δεν μετρούν συχνότητα ή χρόνο ανά καθήκον.
• Η ευρωπαϊκή σύγκριση στηρίζεται εν μέρει σε δευτερογενείς πηγές (Παράρτημα βιβλιογραφίας: [14], [19], [26]) και σε κείμενα που μπορεί να έχουν αλλάξει (π.χ. φυλλάδιο Αυστρίας 2018).
• Η ανάλυση του νομοσχεδίου αφορά το κείμενο που κατατέθηκε· τυχόν τροπολογίες στην Ολομέλεια δεν συμπεριλαμβάνονται.
• Οι θέσεις των φορέων (ΣΕΨ, ΠΑΝΣΥΝΟΨΥ, ΕΕΨΕ) και του Υπουργού παρουσιάζονται ως δηλώσεις ενδιαφερομένων, όχι ως επιβεβαιωμένα γεγονότα.
• Η μελέτη έγινε από τον ΠΑΝΣΥΝΟΨΥ, φορέα που συμμετέχει στη δημόσια διαβούλευση για το νομοσχέδιο. Η θέση του ερευνητή (reflexivity) και τυχόν σύγκρουση συμφερόντων πρέπει να δηλωθούν. Το δείγμα είναι εθελοντικό και δεν είναι αντιπροσωπευτικό όλων των δομών.
• Η σύγκριση προγραμμάτων σπουδών βασίστηκε σε δημόσιους οδηγούς σπουδών και σελίδες προγραμμάτων· οι πιστωτικές μονάδες των κολλεγίων υπολογίστηκαν από το βρετανικό πρότυπο.
• Τα πρωτογενή κείμενα γράφτηκαν σε μεγάλο βαθμό για το αίτημα επιδόματος επικίνδυνης και ανθυγιεινής εργασίας. Ο σκοπός αυτός τονίζει τους κινδύνους και μπορεί να αφήνει έξω άλλα καθήκοντα.
• Ορισμένα κείμενα είναι πανομοιότυπα ή ακολουθούν κοινό πρότυπο, οπότε δεν αποτελούν ανεξάρτητες μαρτυρίες· η ανάλυση γίνεται ανά δομή.
• Τα αρχικά κείμενα περιέχουν ονόματα ψυχολόγων και αφαιρέθηκαν πριν από την ανάλυση [επιβεβαιώστε ότι η ανωνυμοποίηση έχει γίνει].
• Ο έλεγχος ισχυρισμών (ενότητα 7) έγινε από τον γράφοντα, που είναι νοσοκομειακός ψυχολόγος και μέλος του ΠΑΝΣΥΝΟΨΥ, δηλαδή ενδιαφερόμενο μέρος. Οι χαρακτηρισμοί είναι τεκμηριωμένες κρίσεις με παραπομπή σε πηγές και μπορούν να ελεγχθούν από τον αναγνώστη. Ένας από τους ισχυρισμούς που χαρακτηρίστηκαν ανακριβείς (ισχυρισμός 7) ήταν πεποίθηση και του γράφοντος.

9. Συμπεράσματα

Οι ψυχολόγοι των δημόσιων δομών υγείας κάνουν ήδη το έργο που στην Ευρώπη αναλαμβάνει ο εξειδικευμένος κλινικός ψυχολόγος ή ο ψυχολόγος της υγείας: διάγνωση, ψυχοθεραπεία, διασυνδετική, εφημερίες, εκτιμήσεις για δικαστήρια και εκπαίδευση των νεότερων. Το κάνουν χωρίς νομικό ορισμό πράξεων, χωρίς εποπτευόμενη πρακτική, χωρίς ειδικότητες και χωρίς να γνωρίζει η πολιτεία πόσοι είναι.

Ο νόμος για το ΝΠΔΔ είναι αναγκαίο βήμα, γιατί δίνει στον κλάδο μητρώο, κώδικα δεοντολογίας και πειθαρχικό. Η δημόσια συζήτηση που τον συνόδευσε στηρίχθηκε όμως σε ισχυρισμούς που δεν αντέχουν στον έλεγχο. Το πιο σοβαρό από αυτά, για εμάς τους νοσοκομειακούς ψυχολόγους, είναι ότι ο νόμος «δεν μας αφορά». Μας αφορά, όπως αφορά και κάθε πολίτη που μας εμπιστεύεται.

Τα βασικά ερωτήματα (τι κάνει ο ψυχολόγος, πώς μαθαίνει να το κάνει και ποιος ελέγχει ότι το κάνει σωστά) μένουν για μελλοντικά διατάγματα. Το Προεδρικό Διάταγμα του άρθρου 26 είναι η ευκαιρία να απαντηθούν, με βάση το πρότυπο EuroPsy και την πραγματικότητα του ΕΣΥ που καταγράφει αυτή η μελέτη. Για να γίνει αυτό, οι ψυχολόγοι του δημόσιου πρέπει να είναι στο τραπέζι.

Βιβλιογραφία 

1. Directive 2005/36/EC on the recognition of professional qualifications, art. 3 [Internet]. Πηγή
2. Directive (EU) 2018/958 on a proportionality test before adoption of new regulation of professions. European Parliament, OEIL summary [Internet]. Πηγή
3. Regulation of the profession [Internet]. 2026. Πηγή
4. EuroPsy Basic [Internet]. Πηγή
5. EuroPsy Education Framework and Competence Model (handout). 2024. Πηγή
6. Van Broeck N, Lietaer G. Psychology and psychotherapy in health care: a review of legal regulations in 17 European countries. Eur Psychol. 2008;13(1):53–63. doi:10.1027/1016-9040.13.1.53. Πηγή
7. Braun V, Clarke V. Using thematic analysis in psychology. Qual Res Psychol. 2006;3(2):77–101.
8. Bowen GA. Document analysis as a qualitative research method. Qual Res J. 2009;9(2):27–40.
9. Ν. 991/1979 «Περί ασκήσεως του επαγγέλματος του ψυχολόγου» (όπως τροπ. με ν. 2646/1998). Οδηγός του Πολίτη [Internet]. Πηγή
10. Understanding the regulation of psychologists [Internet]. 16 Jan 2023. Πηγή
11. Standards of proficiency – practitioner psychologists [Internet]. 2023. Πηγή
12. NHS England. Psychological professions vision for England 2019–24. London: NHS England; 2019 (και πηγές AfC του συγκριτικού κειμένου NHS–ΕΛΛΑΔΑΣ).
13. Update on statutory regulation of psychologists [Internet]. Jun 2025. Πηγή
14. La réglementation de la psychologie en 2026 [Internet]. Propulse by CA. (δευτερογενής· ελέγξτε με Ν. 85-772 και Δ. 90-255 στο Legifrance) Πηγή
15. Legge 18 febbraio 1989, n. 56. Ordinamento della professione di psicologo [Internet]. Πηγή
16. D.M. n. 554 del 6 giugno 2022 (μεταβατικές διατάξεις Ν. 163/2021) [Internet]. Πηγή
17. Carrobles JA. Presente y futuro de la psicología clínica y sanitaria en España: una visión alternativa. Papeles del Psicólogo. 2015;36(1):19–32. Πηγή
18. Ordem dos Psicólogos Portugueses. Manual do Psicólogo Júnior. Mar 2024. Πηγή
19. Mental health licensing & regulation in the Netherlands: 2025 guide [Internet]. (δευτερογενής· ελέγξτε με Wet BIG) Πηγή
20. FPS Public Health Belgium. How are the mental health professions legally regulated? [Internet]. Πηγή
21. Psychologencommissie / Compsy. Conditions of registration [Internet]. Πηγή
22. Bundesministerium für Gesundheit. Reform der Psychotherapeutenausbildung (Bundestag, 26.9.2019) [Internet]. Πηγή
23. Positionspapier 7: Psycholog:innen-Gesetz [Internet]. Πηγή
24. BÖP. Ausbildung Klinische und/oder Gesundheitspsychologie (PG 2013). Nov 2018. Πηγή
25. Sveriges Psykologförbund. PTP – till dig som chef. 2023. Πηγή
26. MTV Uutiset. Psykiatri, psykologi, psykoterapeutti – mitä kukin tekee ja kuka valvoo [Internet]. (δευτερογενής· ελέγξτε με Valvira) Πηγή
27. Business in Cyprus. Psychologist – registration requirements (Ν. 68(I)/1995) [Internet]. Πηγή
28. Βουλή των Ελλήνων. Σχέδιο νόμου Υπουργείου Υγείας «Σύσταση και Οργάνωση ΝΠΔΔ με την επωνυμία ‘Πανελλήνιος Σύλλογος Ψυχολόγων’…». Κατάθεση 19.10.2026. Πηγή
29. Υπουργείο Υγείας. Δελτίο τύπου: Σε δημόσια ηλεκτρονική διαβούλευση το σχέδιο νόμου… Σεπτ. 2026. Πηγή
30. News4Health. Στη δημόσια διαβούλευση το νομοσχέδιο για τους ψυχολόγους – οι βασικές διατάξεις. 9.2026. Πηγή
31. Το Βήμα. Βουλή: Ψηφίζονται οι αλλαγές για ψυχολόγους… 10.2026. Πηγή
32. Medical Management. Ψυχοθεραπεία στην Ελλάδα: τι προβλέπει το νέο νομοσχέδιο. 10.2026. Πηγή
33. Libre. Ψυχολόγος ή ψυχοθεραπευτής; Το νομοσχέδιο που αφήνει το ερώτημα στο επόμενο διάταγμα. 22.10.2026. Πηγή
34. ΣΕΨ ανακοίνωση 21/92026 
35. Alfavita. Ψυχολόγοι ΕΣΥ: Καταγγέλλουν αποκλεισμό από την ακρόαση για το νομοσχέδιο του ΝΠΔΔ. 22.10.2026. Πηγή
36. iefimerida. Γεωργιάδης για το ΝΠΔΔ των ψυχολόγων… Ψυχολόγοι ΕΣΥ: Μας άφησαν έξω. 23.10.2026. Πηγή
37. Το Βήμα. Νομοσχέδιο για τους ψυχολόγους: τι αλλάζει με τον νέο Πανελλήνιο Σύλλογο και τις άδειες. 7.2026. Πηγή

Πηγές ενοτήτων 5.3–5.4

39. ΕΚΠΑ, Τμήμα Ψυχολογίας. Οδηγός Σπουδών. Ιαν. 2026. Πηγή
40. Πάντειο, Τμήμα Ψυχολογίας. Αναρτητέο Πρόγραμμα Σπουδών 2025–26. Πηγή
41. Πάντειο, Τμήμα Ψυχολογίας. Οδηγός Σπουδών 2025–26. Πηγή
42. Πανεπιστήμιο Κρήτης, Τμήμα Ψυχολογίας. Συνοπτικός Οδηγός Σπουδών. Φεβ. 2019. Πηγή
43. Πανεπιστήμιο Κρήτης, Τμήμα Ψυχολογίας. Κανονισμός Πρακτικής Άσκησης. Πηγή
44. Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων, Τμήμα Ψυχολογίας. Συχνές ερωτήσεις για την Πρακτική Άσκηση 2023–24. Πηγή
45. ΑΠΘ, Τμήμα Ψυχολογίας. Οδηγός Προπτυχιακών Σπουδών 2025–26. Πηγή
46. Alfavita. Φοιτητές Ψυχολογίας ΑΠΘ: πρακτική άσκηση για όλους και με πληρωμή. 3.2021. Πηγή
47. Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας, Τμήμα Ψυχολογίας. Κανονισμός Πρακτικής Άσκησης. 2023. Πηγή
48. Credit Accumulation and Transfer Scheme (UK credits–ECTS) [Internet]. Wikipedia. Πηγή
49. CITY College, University of York Europe Campus. BSc (Hons) Psychology. Πηγή
50. Mediterranean College. School of Psychology – BSc (Hons) Applied Psychology. Πηγή
51. Metropolitan College. BSc (Hons) Psychology (UEL). Πηγή
52. Queen Margaret University. Programme specification: BSc (Hons) Psychology (Metropolitan College). 2025. Πηγή
53. City Unity College. Bachelor in Psychology (BHE listing). Πηγή
54. Psychology.gr. Η Εθνική Επιτροπή Ψυχολογίας για την επαγγελματική ισοδυναμία τριετών τίτλων. Πηγή

Προηγούμενα κείμενα του συγγραφέα και λοιπές πηγές

55. Λυράκος Γ. Κατανόηση της νομοθετικής ρύθμισης του επαγγέλματος του ψυχολόγου στο Ηνωμένο Βασίλειο και η σύγκρισή του με το ελληνικό πλαίσιο εργασίας των νοσοκομειακών ψυχολόγων. gr. Τελευταία ενημέρωση 17.12.2024. Πηγή
56. Λυράκος Γ. Η ηθική χρήση της συμβουλευτικής διαδικασίας από Έλληνες ψυχολόγους. gr. Τελευταία ενημέρωση 29.12.2025. Πηγή
57. ΠΑΝΣΥΝΟΨΥ (ΔΣ), Λυράκος Γ (υπεύθυνος ανάλυσης). Θεματική ανάλυση για τα καθήκοντα των ψυχολόγων που εργάζονται στο ΕΣΥ. Αδημοσίευτη έκθεση. 2025
58. Υ.Α. Γ5β/Γ.Π. οικ. 42984/2019 «Κώδικας Δεοντολογίας Ψυχολόγων» (ΦΕΚ Β’ 2344/18.6.2019).
59. Ν. 2519/1997, άρθρο 43 «Κλάδος ψυχολόγων Ε.Σ.Υ.».
60. ΠΑΝΣΥΝΟΨΥ. Αιτιολογική έκθεση για την πρόταση σχεδίου νόμου «Σύσταση Νομικού Προσώπου Δημοσίου Δικαίου με την επωνυμία Πανελλαδικός Σύλλογος Ψυχολόγων (ΠΑ.ΣΥ.ΨΥ.)». Αθήνα: ΠΑΝΣΥΝΟΨΥ· Οκτ. 2025. 
61. Μαραλέτος Τ. Ψυχολόγοι: Μια αναγκαία μεταρρύθμιση με υπερβολική εξουσία στα χέρια του Υπουργού Υγείας. 29.10.2026. Πηγή
62. Healthpharma. ΝΠΔΔ ψυχολόγων: Στο επίκεντρο δικαιώματα και ψυχολόγοι του ΕΣΥ. 27.10.2026. Πηγή
63. Ένωση Νοσηλευτών Ελλάδος. Οργανισμοί Νοσοκομείων (συλλογή ΦΕΚ 2012) [Internet]. Πηγή
64. Οργανισμοί νοσοκομείων: ΓΝ Νίκαιας «Άγιος Παντελεήμων», Υ4α/οικ.43073 (ΦΕΚ Β’ 1483/4.5.2012)· ΓΝ Ξάνθης, Υ4α/οικ.122801 (ΦΕΚ Β’ 3496/31.12.2012)· Αντικαρκινικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης «Θεαγένειο», Υ4α/οικ.112145 (ΦΕΚ Β’ 3282/10.12.2012).
65. Libre. Στην ολομέλεια το επίμαχο νομοσχέδιο του Υπ. Υγείας για τους ψυχολόγους. 29.10.2026. Πηγή

Συγγραφή - Επιμέλεια Άρθρου

Γεώργιος Λυράκος - Ψυχολόγος

Γεώργιος Λυράκος: έχει επιβεβαιωθεί από το Psychology

Οι πληροφορίες που αναφέρονται στον επαγγελματικό κατάλογο ειδικών παρέχονται από τους ίδιους τους ειδικούς, κατά την εγγραφή τους στο σύστημα. Όταν βλέπετε την ένδειξη «έχει επιβεβαιωθεί από το Psychology”, σημαίνει ότι το Psychology έχει ελέγξει, με email, τηλεφωνικά ή/και με λήψη των σχετικών εγγράφων, τα ακόλουθα στοιχεία:

• Ότι ο ειδικός είναι υπαρκτό πρόσωπο.
• Ότι τα πτυχία οι τίτλοι και οι εξειδικεύσεις που αναφέρει είναι αληθινά.
• Ότι οι πληροφορίες που αναφέρει ισχύουν.

Ο Γεώργιος Λυράκος είναι Κλινικός Ψυχολόγος Υγείας με μεταπτυχιακό στην Ιατρική ψυχολογία από την Ιατρική Σχολή Ιωαννίνων και στην Δημόσια Υγεία από την ΕΣΔΥ. Είναι Διδάκτωρ της Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ. POSTDOC Πανεπιστημίου Πελοποννήσου και Ψυχοθεραπευτής Γνωσιακής Συμπεριφορικής Κατεύθυνσης. Εργάζεται ως ψυχολόγος στο ΓΝΝ. Αγ. Παντελεήμων και ως ιδιώτης ενώ είναι Program Director στο MSc Health Psychology στο City Unity College-Cardiff MU.

2104915426

Δείτε όλα τα άρθρα Σελίδα ειδικού

THERAPY.PSYCHOLOGY - ΠΛΑΤΦΟΡΜΑ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ - Online & Διά ζώσης
Βρες τον Θεραπευτή που είναι κατάλληλος για εσένα | Ξεκίνα εδώ το Θεραπευτικό ταξίδι σου με Δωρεάν 1η συνεδρία.