Περιγεννητικές διαταραχές

Η περιγεννητική περίοδος, δηλαδή η περίοδος από τη σύλληψη έως και μετά τον τοκετό, είναι περίοδος μεγάλης αλλαγής για την γυναικά. Η εγκυμοσύνη και ο τοκετός είναι από τα πιο σημαντικά – αν όχι το πιο σημαντικό- γεγονότα στη ζωή μιας γυναίκας. Μία γυναίκα ενδέχεται να διανύσει πολλές φάσεις κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης και μετά την έλευση του νέου μέλους της οικογένειας.

Περνάει από τη φάση της αβεβαιότητας, της προσαρμογής, της προετοιμασίας και μετά τον τοκετό, από εκείνες της εξάντλησης, της πρόκλησης και της συνήθειας. Κατά τη διάρκεια των φάσεων αυτών ενδέχεται να προκύψει μία πληθώρα στρεσογόνων παραγόντων, οι οποίοι λειτουργούν ως πιθανά εκλυτικά αίτια για διάφορες ψυχικές διαταραχές. Ουσιαστική η νέα μητέρα καλείται να διαμορφώσει μία νέα ταυτότητα, συμπεριλαμβάνοντας τη νέα αίσθηση του σώματός της, τον επαγγελματικό, το συντροφικό- σεξουαλικό εαυτό της αλλά και το νέο της κοινωνικό ρόλο, ο οποίος οδηγεί σε αβεβαιότητα και σε ανάληψη νέων ευθυνών, σχετιζόμενων με το νέο, πλήρως εξαρτώμενο από τη μητέρα, μέλος της οικογένειας.

Η αιτιολογία των περιγεννητικών ψυχικών διαταραχών είναι πολυπαραγοντική

Περιλαμβάνει:

α) Βιολογικούς παράγοντες: Συσχετίζονται με την επίδραση ορμονών και νευροδιαβιβαστών, την προσπάθεια του οργανισμού να προσαρμοστεί στο stress και την αυξημένη δραστηριότητα του άξονα υποθάλαμος- υπόφυση- επινεφρίδια. Επιπλέον, ο τοκετός οδηγεί σε μία απότομη πτώση των επιπέδων ορισμένων ορμονών (οιστρογόνων και προγεστερόνης), με επακόλουθα συμπτώματα ουσιαστικά “στέρησης” του οργανισμού και σταδιακή επάνοδό τους στα φυσιολογικά επίπεδα μέσα στις επόμενες εβδομάδες. Πρόκειται συνολικά για μια ορμονική απορρύθμιση. Στις σωματικές διαταραχές του οργανισμού προστίθενται η έλλειψη ύπνου, καθώς και δυσφορικές ενοχλήσεις που αφορούν στους πόνους της γαλουχίας, της καισαρικής τομής ή της σχισμής του περινέου κτλ.

β) Προδιαθεσικούς παράγοντες: Προηγούμενα καταθλιπτικά επεισόδια αυξάνουν την πιθανότητα περιγεννητικής κατάθλιψης, η οποία ενισχύεται ακόμη περισσότερο σε περίπτωση γενετικής προδιάθεσης στην οικογένεια της γυναίκας ή εμφάνισης ψυχοπαθολογίας κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης.

γ) Ψυχολογικούς παράγοντες: Η στάση αναμονής της γυναίκας και οι απαιτήσεις που έχει από τον εαυτό της ενδέχεται να προκαλέσουν μία ψυχολογική επιβάρυνση. Η εγκυμοσύνη και η μητρότητα αποτελούν μία πρόκληση για τη γυναίκα καθώς συντελούν μία σημαντική αλλαγή στην ταυτότητά της οδηγώντας συχνά σε έντονη αμφιθυμία. Συχνά γεννιούνται συναισθήματα αμφισβήτησης του εαυτού, ενοχών και ανεπάρκειας. Επιπλέον επιβαρυντικοί παράγοντες είναι οι περιπτώσεις μίας ανεπιθύμητης ή επιπεπλεγμένης κύησης με συνακόλουθο άγχος ως προς την υγεία του εμβρύου- του νεογνού.

δ) Κοινωνικούς παράγοντες: έλλειψη υποστηρικτικού περιβάλλοντος, οικονομικά προβλήματα, συγκρούσεις, επαγγελματικά ζητήματα ενδεχόμενου περιορισμού της καριέρας. Η έλευση του παιδιού οδηγεί αναπόφευκτα στον επαναπροσδιορισμό της σχέσης του ζευγαριού και σε ορισμένες περιπτώσεις σε προβλήματα επικοινωνίας και αίσθημα απομόνωσης της γυναίκας.

Οι μορφές των περιγεννητικών ψυχικών διαταραχών 

1.Τα λεγόμενα “baby blues”: Πρόκειται για ένα αίσθημα δυσφορίας και δυσπραγίας που βιώνουν γυναίκες μετά τον τοκετό. Ξεκινά ήδη 2-4 μέρες μετά και αφορά στο 50 έως 80% των νέων μητέρων. Συμπεριλαμβάνει συμπτώματα όπως ευερεθιστότητα, συναισθηματική αστάθεια, κόπωση, θλίψη και συχνά επεισόδια με κλάμα, διαταραχές του ύπνου και ανησυχία. Δεν πρόκειται για μία κλινική κατάσταση εξού και η αντιμετώπισή της συνίσταται σε ηρεμία και κατανόηση.

2.Περιγεννητική και επιλόχειος κατάθλιψη: Αφορά σε 10-15% των γυναικών με έναρξη συνήθως 6-12 εβδομάδες μετά τον τοκετό, αν και υπάρχουν αρκετές περιπτώσεις που ξεκινάν κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης. Οι διαταραχές του ύπνου αποτελούν το σημαντικότερο σύμπτωμα, ακολουθούμενες από σωματικές ενοχλήσεις, κόπωση, κοινωνική απομόνωση, αίσθημα ενοχών, ανεπάρκειας και ντροπής, ανηδονία, ευερεθιστότητα και θυμό, διαταραχές της συγκέντρωσης, έντονο φόβο αποτυχίας, καθώς και ιδεοψυχαναγκασμούς. Η κατάσταση αυτή μπορεί να διαταράξει την αλληλεπίδραση και το δεσμό μητέρας- παιδιού, να οδηγήσει στην παραμέληση του νεογνού και σε ορισμένες περιπτώσεις ακόμη και σε αυτοκτονικό ιδεασμό.

3.Αγχώδεις και ιδεοψυχαναγκαστικές διαταραχές: Οι επιλόχειες αγχώδεις διαταραχές εμφανίζονται εξίσου συχνά με την επιλόχειο κατάθλιψη και αφορούν σε άγχος γύρω από το ρόλο της μητέρας και γύρω από το παιδί.

Οι ιδεοψυχαναγκαστικές διαταραχές εμφανίζονται είτε αυτούσια είτε ως σύμπτωμα της κατάθλιψης και αφορούν συνήθως σε ιδεοψυχαναγκασμούς. Πρόκειται για επίμονες, βασανιστικές σκέψεις, οι οποίες αφορούν συχνά είτε σε λάθη που ενδέχεται να οδηγήσουν στο θάνατο του παιδιού είτε και σε έντονες εικόνες της μητέρας π.χ. να πνίγει το παιδί ή να το ρίχνει από την κούνια κτλ. Όλες αυτές οι σκέψεις αντιτίθενται στα αισθήματα και τις επιθυμίες της μητέρας, με αποτέλεσμα αυτή να υποφέρει και να προσπαθεί να αναπτύξει αντισταθμιστικές συμπεριφορές για να αποφύγει “το κακό” (π.χ. κρύβοντας τα μαχαίρια από το σπίτι ή αποφεύγοντας να μείνει μόνη με το νεογνό).

4.Μετατραυματική διαταραχή: Εμφανίζεται σε περιπτώσεις, τραυματικού βιώματος (υποκειμενικού συχνά) κατά την εγκυμοσύνη ή τον τοκετό και ανεπαρκούς δυνατότητας της γυναίκας να επεξεργαστεί και να συζητήσει το βίωμά της.

5.Ψυχωτικά επεισόδια- επιλόχεια ψύχωση: Εμφανίζεται στο 0,1% των γυναικών, συνήθως μέσα στις δύο εβδομάδες από τον τοκετό. Η συμπτωματολογία περιλαμβάνει παρανοϊκό ιδεασμό κυρίως με ιδέες επιβολής και συσχέτισης, ψευδαισθήσεις, έντονη ανησυχία, καχυποψία, σύγχυση, παράλογους φόβους, διαταραχές του ειρμού. Η ασθενής μπορεί να αισθάνεται ότι δε θέλει να φροντίσει το παιδί ή ακόμη και να αρνείται τη γέννηση. Στις περιπτώσεις αυτές υπάρχει κίνδυνος αυτοκτονικότητας αλλά και προσπάθειας της μητέρας να βλάψει το νεογνό. Η επιλόχεια ψύχωση αποτελεί μία επείγουσα ψυχιατρική κατάσταση που απαιτεί άμεση φαρμακευτική αντιμετώπιση.

6.Διαταραχές σε σχεσιακό επίπεδο (bonding disorder): Ελλιπές μητρικό συναίσθημα, παθολογικός θυμός απέναντι στο βρέφος ή και απόρριψή του.

Η θεραπεία των διαταραχών αυτών είναι διπλά σημαντική, γιατί εμπλέκονται πέραν της ψυχικής υγείας της μητέρας και τα βιώματα του νεογνού. Περιλαμβάνει ψυχοθεραπευτικές παρεμβάσεις, φαρμακευτική θεραπεία σε περιπτώσεις που κρίνεται απαραίτητο και λαμβάνοντας υπόψη την επιθυμία θηλασμού, κοινωνική υποστήριξη καθώς και ομάδες αυτοβοήθειας.

Προτεινόμενη βιβλιογραφία:

1. Gonidakis et al (2008), A 6-month study of postpartum depression and related factors in Athens Greece, Compr Psychiatry 49(3):275-82

2. Beck CT: Predictors of postpartum depression: an update. Nurs Res 2001; 50: 275-85

3. Peripartale Depression erkennen und behandeln, Bettina Hübner- Liebermann, Helmut Hausner, Markus Wittmann, Deutsches Ärzteblatt, Jg.109, Heft 24, Juni 2012

4. Fainareti.gr 

Συγγραφή Άρθρου

Βαϊζίδου Χριστίνα - Ψυχίατρος

Βαϊζίδου Χριστίνα: έχει επιβεβαιωθεί από το Psychology

Οι πληροφορίες που αναφέρονται στον επαγγελματικό κατάλογο ειδικών παρέχονται από τους ίδιους τους ειδικούς, κατά την εγγραφή τους στο σύστημα. Όταν βλέπετε την ένδειξη «έχει επιβεβαιωθεί από το Psychology”, σημαίνει ότι το Psychology έχει ελέγξει, με email, τηλεφωνικά ή/και με λήψη των σχετικών εγγράφων, τα ακόλουθα στοιχεία:

  • Ότι ο ειδικός είναι υπαρκτό πρόσωπο.
  • Ότι τα πτυχία οι τίτλοι και οι εξειδικεύσεις που αναφέρει είναι αληθινά.
  • Ότι οι πληροφορίες που αναφέρει ισχύουν.

Ψυχοφαρμακολογική και ψυχοθεραπευτική παρακολούθηση για όλο το φάσμα των ψυχιατρικών παθήσεων ενηλίκων.Το θεραπευτικό πλάνο διαμορφώνεται εξατομικευμένα αναλόγως των αναγκών του ασθενούς.

Τα περιεχόμενα του E-Psychology προστατεύονται από την DMCA. Η αναδημοσίευση επιτρέπεται μόνο κατόπιν γραπτής άδειας από το τμήμα Σύνταξης και μόνο εφόσον ακολουθείται συγκεκριμένη διαδικασία αναδημοσίευσης. Συγκεκριμένα, πρέπει να υπάρχει σαφής αναφορά στο τέλος του άρθρου, για την πηγή 1ης δημοσίευσης καθώς επίσης πρέπει να υπάρχει ενεργός σύνδεσμος που οδηγεί απευθείας στο άρθρο. DMCA.com Protection Status
Σχετικά άρθρα
Συνεξάρτηση

Αν και η αποτύπωση που έχει παρατηρηθεί στα παπάκια και στα...

Περισσότερα άρθρα του ειδικού συνεργάτη

Καταναλωτική συμπεριφορά, με αφορμή μια μαύρη Παρασκευή
Καταναλωτισμός

Πριν από λίγες μέρες με κάλεσαν στο τηλέφωνο για μία δημοσκόπηση και αντιμετώπισα την έκπληξη και την απογοήτευση του συνομιλητή μου όταν τόλμησα να ομολογήσω ότι δε θα ψωνίσω, δε θα χαζέψω, δε θα κάνω έρευνα αγοράς κατά την επονομαζόμενη Black Friday. Το μαύρο χρώμα αυτής της μέρας κατ’ εμέ, δε σχετίζεται με το μαύρο στις τιμές αλλά με τη μαύρη, σκούρα, τραγική απόχρωση της συμπεριφοράς των ανθρώπων.

Αλκοολισμός: Μία ψυχοδυναμική προσέγγιση των αιτιών
αίτια αλκοολισμού

“Οίνος ευφραίνει καρδίαν” και μάλιστα εδώ και χιλιάδες χρόνια. Η χρήση αλκοολούχων ποτών χάνεται στα βάθη της ιστορίας. Ήδη στην Οδύσσεια π.χ. αναφέρεται η περίπτωση του Κύκλωπα Πολύφημου, τον οποίο ο Οδυσσέας μέθυσε, προκειμένου να θολώσει την κρίση του και να δραπετεύσει (Ομήρου Οδύσσεια).

Εθισμός στον τζόγο
εθισμός, τζόγος

Η ενασχόληση με τα τυχερά παιχνίδια κρύβει από μόνη της ένα παράδοξο: ενώ οι περισσότεροι άνθρωποι διατείνονται ότι παίζουν για να κερδίσουν, επενδύουν τα χρήματά τους σε μια δραστηριότητα η οποία εγγυάται ότι, αργά ή γρήγορα, θα χάσουν.

The smartphone generation

Ένα είναι σίγουρο: Τα παιδιά και οι έφηβοι των ημερών μας είναι πιο "ασφαλή" από ποτέ. Δε θα γρατζουνίσουν τα γόνατά τους, δε θα λερώσουν τα χέρια τους, δε θα γράψουν με σπρέι στους τοίχους, δε θα πηδήξουν κάποια κάγκελα, δε θα τους δει κάποιος να κλαίει από απόρριψη ερωτική, από απογοήτευση. Ο μαγικός κόσμος βρίσκεται στα χέρια τους, είναι πλασματικός και κρύβεται ολόκληρος μέσα σε μία οθόνη. 

Εγγραφείτε στο Newsletter μας!

* απαιτούμενα πεδία
Ενδιαφέροντα * :
0
Shares