Από την εσωτερική αφήγηση στην κοινωνική συνύπαρξη

Η ανάγκη των ανθρώπων για δεσμούς προσκόλλησης, δηλαδή για σταθερούς δεσμούς αγάπης, ασφάλειας και φροντίδας, δεν περιορίζεται στη διάρκεια των πρώτων χρόνων. Αντίθετα, η συγκεκριμένη ανάγκη παραμένει αναλλοίωτη για ολόκληρη τη ζωή.

Τις περισσότερες φορές δεν καταλαβαίνουμε τι ακριβώς κάνουμε στις σημαντικές σχέσεις μας. Γλιστράμε αργά στο κενό και σιγά σιγά βρισκόμαστε παγιδευμένοι σε ολέθριες καταστάσεις από τις οποίες είναι δύσκολο να ξεφύγουμε.

 «Ίδιος/α ο πατέρας σου/ η μητέρα σου», «Κατά μάνα κατά κύρη». Δύο φράσεις που ο κάθε άνθρωπος έχει σίγουρα ακούσει κατά τη διάρκεια της ζωής του, οι οποίες μπορούν να προκαλέσουν περηφάνεια αλλά και δυσαρέσκεια, αναλόγως την συνθήκη στην οποία θα ακουστούν. Κατά πόσο όμως, οι λαϊκές φράσεις αυτές έχουν επιστημονική βάση;

Αγγλίδα ψυχολόγος ιδιαίτερα γνωστή για την προσφορά της στον τομέα της ψυχολογίας που αφορά τη δημιουργία δεσμών, την προσκόλληση και τις ρομαντικές σχέσεις των ενηλίκων. Η έμφασή της στα συναισθήματα και στη συναισθηματική διαδικασία θεωρήθηκε συχνά προβληματική καθώς ερχόταν σε αντίθεση με τις κυρίαρχες επιστημονικές απόψεις περί συναισθημάτων για τη θεραπεία ζευγαριών.

Η λογική θα υπαγόρευε, αν κάποιος μας απέρριπτε, δεν ενδιαφερόταν για μας και τα συναισθήματά μας ή μας πλήγωνε, να τον διαγράφαμε και να προχωρούσαμε παρακάτω. Έλα, όμως, που ο ανθρώπινος εγκέφαλος λειτουργεί εντελώς διαφορετικά.

Τι είναι το συναίσθημα;
Το συναίσθημα είναι ένα σύνολο σχετικά αυτοματοποιημένων λειτουργιών προσαρμογής μας στο περιβάλλον, που έχουν στόχο να ρυθμίσουν τη συμπεριφορά μας χωρίς να απαιτούν αναλυτική σκέψη από την πλευρά μας.

Σε κάθε σχέση υπάρχει επιρροή. Ο ένας παίρνει πρωτοβουλία, ο άλλος ακολουθεί. Κάποιες φορές ο ένας επιμένει, άλλες ο άλλος υποχωρεί. Αυτό από μόνο του δεν είναι πρόβλημα. Η δυσκολία ξεκινά, όταν αυτή η ισορροπία παύει να αλλάζει, όταν γίνεται μονόπλευρη και όταν το ποιος «έχει τον λόγο» αρχίζει να επηρεάζει το πόσο ασφαλής, ελεύθερος ή ορατός νιώθει ο άλλος μέσα στη σχέση.

Έχεις αναρωτηθεί ποτέ ότι ο θεός μπορεί και να προσπαθεί; Έχεις αναρωτηθεί ποτέ ότι ο θεός μπορεί να φοβάται; Έχεις αναρωτηθεί ποτέ ότι ο θεός μπορεί να πονάει; Να δακρύζει; Να συγκινείται; Έχεις αναρωτηθεί ποτέ ότι ο θεός μπορεί να περιμένει να πάρει κουράγιο από σένα; Να υπάρχει γιατί ελπίζεις εσύ; Να αντρώνεται από τη δύναμή σου;

Τα νεογέννητα και τα βρέφη έχουν τεράστια ανάγκη από την αγκαλιά. Οι υπέροχοι μικροί άνθρωποι, νιώθουν και συναισθάνονται τα πάντα, γιατί χρειάζεται να επιβιώσουν και να συνηθίσουν την καινούργια τους πραγματικότητα. Η επιβίωση τους πραγματώνεται μέσα από την μητρική μορφή και η μητέρα χρειάζεται να ανταποκρίνεται άμεσα στις ψυχοσωματικές και ψυχοσυναισθηματικές ανάγκες του μωρού της.

Αν μπορεί να μεταβιβαστεί διαγενεακά το τραύμα, τότε σίγουρα μπορεί να μεταβιβαστεί και η ίαση του.

Σε μια οικογένεια, όπως και σε όλα τα συστήματα, οι μεταδόσεις είναι πάντα διαγενεακές, επηρεάζονται από το ιστορικό και το προσωπικό πλαίσιο και μεταφέρονται στο μυαλό και στο σώμα.

Ο δεσμός που αναπτύσσεται ήδη από τη βρεφική ηλικία μεταξύ παιδιού και φροντιστή έχει αποτελέσει αντικείμενο μελέτης σε πλήθος ερευνών. Αφετηρία των ερευνητών αποτέλεσε η μελέτη της σχέσης νεογνού-μητέρας στο ζωικό βασίλειο, ανοίγοντας το δρόμο για τη διερεύνηση της σχέσης βρέφους-φροντιστή.