Ακρόαση άρθρου......
Πρόσθεσε το Psychology.gr στις προτιμώμενες πηγές σου στη Google
Με αυτό τον τρόπο, θα βλέπεις περισσότερα νέα άρθρα ψυχολογίας και ψυχικής υγείας που δημοσιεύονται στο PSYCHOLOGY.GR
Τα τελευταία χρόνια ακούμε όλο και περισσότερο για την αυτοφροντίδα. Να φροντίζουμε το σώμα μας, να κοιμόμαστε επαρκώς, να γυμναζόμαστε, να τρεφόμαστε σωστά, να βάζουμε όρια, να κάνουμε ψυχοθεραπεία, να βρίσκουμε χρόνο για τον εαυτό μας.
Και πράγματι, η φροντίδα του εαυτού είναι σημαντική.
Ωστόσο, υπάρχει ένα παράδοξο που αξίζει να παρατηρήσουμε: τι συμβαίνει όταν ακόμη και η αυτοφροντίδα γίνεται μία ακόμη υποχρέωση που πρέπει να εκπληρώσουμε;
Όταν το «φροντίζω τον εαυτό μου» μετατρέπεται σε «πρέπει να φροντίζω σωστά τον εαυτό μου», τότε κάτι αλλάζει. Η αυτοφροντίδα μπορεί να σταματήσει να είναι τρόπος να ακούμε τις ανάγκες μας και να γίνει ένας τρόπος «αξιολόγησης».
Όταν το self-care αποκτά τη μορφή λίστας
Φαντάσου μια συνηθισμένη ημέρα.
- «Πρέπει να γυμναστώ.»
- «Πρέπει να φάω υγιεινά.»
- «Πρέπει να πιω αρκετό νερό.»
- «Πρέπει να κοιμηθώ νωρίς.»
- «Πρέπει να κάνω λίγο διαλογισμό.»
- «Πρέπει να αφήσω το κινητό.»
- «Πρέπει να βρω χρόνο για εμένα.»
Όλα αυτά, μεμονωμένα, μπορεί να είναι πολύ χρήσιμες συμπεριφορές.
Το πρόβλημα δεν βρίσκεται απαραίτητα στη συμπεριφορά. Βρίσκεται στον τρόπο με τον οποίο συνδέουμε την αυτοφροντίδα με την αξία μας.
Γιατί αν μια ημέρα δεν καταφέρουμε να τα κάνουμε όλα, μπορεί να εμφανιστούν σκέψεις όπως:
- «Δεν έχω πειθαρχία.»
- «Πάλι τα χάλασα.»
- «Δεν μπορώ να φροντίσω ούτε τον εαυτό μου.»
- «Πρέπει να προσπαθήσω περισσότερο.»
THERAPY.PSYCHOLOGY - ΠΛΑΤΦΟΡΜΑ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ - Online & Διά ζώσης
Βρες τον Θεραπευτή που είναι κατάλληλος για εσένα | Ξεκίνα εδώ το Θεραπευτικό ταξίδι σου με Δωρεάν 1η συνεδρία.
Και κάπως έτσι, η αυτοφροντίδα δημιουργεί ακριβώς αυτό που υποτίθεται ότι προσπαθούσε να μειώσει: πίεση.
Από το «θέλω» στο «πρέπει»
Στη γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία γνωρίζουμε πόσο σημαντικό ρόλο μπορούν να παίξουν οι απαιτητικοί κανόνες και τα «πρέπει» στον τρόπο με τον οποίο βιώνουμε την καθημερινότητά μας.
- «Πρέπει να είμαι παραγωγικός.»
- «Πρέπει να είμαι πάντα διαθέσιμος.»
- «Πρέπει να προσέχω τη διατροφή μου.»
- «Πρέπει να γυμνάζομαι.»
- «Πρέπει να έχω τον έλεγχο.»
Ακόμη και η αυτοφροντίδα μπορεί να ενταχθεί σε αυτό το σύστημα.
Έτσι, αντί να λέμε: «Θα ήθελα σήμερα να κινηθώ λίγο γιατί θα με βοηθήσει να νιώσω καλύτερα»
PRO PSYCHOLOGY: Επαγγελματική Κοινότητα Ειδικών Ψυχικής Υγείας
Περιλαμβάνει ομάδες εποπτείας ανά ψυχοθεραπευτική προσέγγιση, ομάδες εποπτείας ανά επαγγελματικό αντικειμένο και πληθυσμό, επιμορφωτικά σεμινάρια εξειδίκευσης, Ομάδες συνάντησης για σύνδεση και δικτύωση, Mentoring για ψυχοθεραπευτές που κάνουν τα πρώτα τους βήματα στην άσκηση του επαγγέλματος..
μπορεί να λέμε: «Πρέπει να γυμναστώ, αλλιώς είμαι τεμπέλης.»
Η εξωτερική συμπεριφορά μπορεί να είναι η ίδια. Το νόημα όμως είναι εντελώς διαφορετικό. Στην πρώτη περίπτωση υπάρχει επιλογή. Στη δεύτερη υπάρχει πίεση.
Και όταν η φροντίδα βασίζεται κυρίως στην πίεση, είναι πιθανό να συνοδεύεται από ενοχή. Οταν δεν καταφέρνουμε να ανταποκριθούμε στις απαιτήσεις που έχουμε θέσει, ξεκινάει ένας κύκλος από αυτοκριτική και ενοχή.
Η παγίδα της τελειοθηρίας
Εδώ μπορεί να εμφανιστεί και η τελειοθηρία. Για έναν άνθρωπο που έχει μάθει να αξιολογεί τον εαυτό του με βάση την απόδοση, ακόμη και η αυτοφροντίδα μπορεί να γίνει ένας νέος τομέας στον οποίο πρέπει να «πετύχει».
Δεν αρκεί να γυμναστεί. Πρέπει να γυμναστεί συγκεκριμένες φορές την εβδομάδα.
Δεν αρκεί να τρώει ισορροπημένα. Πρέπει να το κάνει «τέλεια».
Δεν αρκεί να ξεκουραστεί. Πρέπει να ξεκουραστεί χωρίς να νιώσει ενοχές.
Δεν αρκεί να κάνει ψυχοθεραπεία. Πρέπει να βλέπει συνεχώς πρόοδο.
Το αποτέλεσμα μπορεί να είναι ένα παράδοξο: προσπαθούμε τόσο πολύ να φροντίσουμε τον εαυτό μας, ώστε τελικά δεν του επιτρέπουμε να είναι άνθρωπος.
Ένας άνθρωπος κουράζεται. Αλλάζει πρόγραμμα. Εχει ημέρες που δεν έχει διάθεση. Αρρωσταίνει. Τρώει κάτι που δεν είχε προγραμματίσει. Μπορεί να μην είναι παραγωγικός. Και τίποτα από αυτά δεν ακυρώνει την αξία του.
Όλα ή τίποτα: «Αφού δεν το έκανα σωστά, δεν έχει νόημα»
Ένας ακόμη τρόπος με τον οποίο η αυτοφροντίδα μπορεί να γίνει πιεστική είναι η σκέψη «όλα ή τίποτα».
- «Αφού δεν έκανα 45 λεπτά γυμναστική, δεν αξίζει να κάνω 10.»
- «Αφού έφαγα κάτι γλυκό, χάλασε όλη η ημέρα.»
- «Αφού δεν κατάφερα να κοιμηθώ νωρίς, δεν έχει νόημα να προσπαθήσω απόψε.»
- «Αφού έχασα μία εβδομάδα από τη ρουτίνα μου, τα παράτησα.»
Όμως η φροντίδα δεν χρειάζεται να είναι τέλεια για να είναι χρήσιμη. Μερικές φορές τα δέκα λεπτά είναι αρκετά. Ένα ισορροπημένο γεύμα είναι αρκετό.
Αυτό το φανομενικά «λίγο», είναι αρκετό. Και νευροβιολογικά, συντηρεί το κύκλωμα που χτίζουμε στον εγκέφαλο. Μας «ξεκουνάει» από το τίποτα, μας εκθέτει στην κατάσταση, ακόμα και αν δεν είναι για πολύ. Δίνει ένα διαφορετικό μήνυμα.
Η αλλαγή δεν χρειάζεται να είναι απόλυτη για να είναι ουσιαστική.
Και αν η αυτοφροντίδα ήταν περισσότερο ακρόαση παρά επίδοση;
Ίσως χρειάζεται να αλλάξουμε λίγο την ερώτηση.
Αντί για: «Τι πρέπει να κάνω σήμερα για να φροντίσω τον εαυτό μου;»
να δοκιμάσουμε: «Τι χρειάζομαι σήμερα;»
Οι δύο ερωτήσεις μοιάζουν, αλλά δεν είναι ίδιες.
Η πρώτη προϋποθέτει ότι υπάρχει μία σωστή συμπεριφορά που πρέπει να ακολουθήσουμε. Η δεύτερη μας καλεί να παρατηρήσουμε.
Μπορεί να χρειάζομαι κίνηση, ξεκούραση, κοινωνική επαφή, λίγο χρόνο μόνος μου. Ίσως να ολοκληρώσω κάτι που εκκρεμεί, να πω «όχι», να ζητήσω βοήθεια. Και κάποιες ημέρες μπορεί να χρειάζομαι απλώς να κάνω τα απολύτως απαραίτητα.
Αυτό δεν ισοδυναμεί αυτόματα με το «παραμελώ τον εαυτό μου». Σημαίνει ότι αναγνωρίζω τις πραγματικές μου ανάγκες αντί να προσπαθώ να ανταποκριθώ σε μια ιδανική εικόνα του πώς θα έπρεπε να είμαι.
Η ξεκούραση δεν χρειάζεται να κερδηθεί
Ίσως μία από τις πιο δύσκολες ιδέες για ανθρώπους που έχουν συνηθίσει να λειτουργούν με υψηλές απαιτήσεις είναι ότι δεν χρειάζεται να έχουμε εξαντληθεί για να δικαιούμαστε ξεκούραση.
Δεν χρειάζεται να έχουμε ολοκληρώσει όλες τις υποχρεώσεις μας, να έχουμε «αποδώσει αρκετά», να έχουμε κάνει όσα είχαμε προγραμματίσει.
Η ξεκούραση δεν είναι ανταμοιβή για την παραγωγικότητα. Είναι μία ανθρώπινη ανάγκη.
Και ίσως αυτό είναι ένα από τα σημεία στα οποία η αυτοφροντίδα συναντά την αυτοσυμπόνια: να μπορούμε να αναγνωρίζουμε ότι κάποιες ημέρες έχουμε λιγότερες αντοχές χωρίς να μετατρέπουμε αυτή την πραγματικότητα σε κατηγορία εναντίον του εαυτού μας.
Πώς μπορούμε να καταλάβουμε αν η αυτοφροντίδα έχει γίνει υποχρέωση;
Μπορούμε να παρατηρήσουμε τι συμβαίνει μέσα μας όταν δεν ακολουθούμε τη «σωστή» ρουτίνα.
Νιώθουμε ενοχές; Μιλάμε στον εαυτό μας με αυστηρότητα; Αισθανόμαστε ότι αποτύχαμε; Φοβόμαστε ότι αν χαλαρώσουμε μία ημέρα θα χάσουμε τον έλεγχο; Νιώθουμε ότι πρέπει συνεχώς να βελτιωνόμαστε;
Αν ναι, ίσως δεν χρειάζεται να προσθέσουμε άλλη μία τεχνική αυτοφροντίδας στη ζωή μας. Αλλά χρειάζεται να αφαιρέσουμε λίγη πίεση.
Η αυτοφροντίδα δεν είναι project αυτοβελτίωσης
Δεν χρειάζεται κάθε στιγμή της ημέρας να αξιοποιείται «σωστά», ούτε κάθε συνήθεια να έχει θεραπευτικό όφελος. Δεν χρειάζεται να μετατρέψουμε τον ύπνο, τη διατροφή, τη γυμναστική, την ψυχική υγεία και την καθημερινότητά μας σε ένα ακόμη project στο οποίο πρέπει να πετύχουμε.
Η πραγματική φροντίδα του εαυτού μπορεί να είναι πολύ λιγότερο εντυπωσιακή. Να είναι ένα διάλειμμα. Ένα όριο. Ένα «όχι». Ένα γεύμα χωρίς ενοχές. Μία ημέρα χωρίς πρόγραμμα. Η αποδοχή ότι σήμερα δεν είμαστε στα καλύτερά μας. Και, ίσως πάνω απ’ όλα, η δυνατότητα να πούμε στον εαυτό μας: «Δεν χρειάζεται να είμαι τέλειος για να αξίζω φροντίδα.»
Γιατί η αυτοφροντίδα δεν θα έπρεπε να είναι άλλη μία απαίτηση που πρέπει να εκπληρώσουμε. Θα έπρεπε να είναι ένας τρόπος να στεκόμαστε λίγο πιο κοντά στον εαυτό μας.
Συγγραφή - Επιμέλεια Άρθρου
Ιωάννα Πετράκου - Ψυχοθεραπευτής
Ιωάννα Πετράκου: έχει επιβεβαιωθεί από το Psychology
- Ότι ο ειδικός είναι υπαρκτό πρόσωπο.
- Ότι τα πτυχία οι τίτλοι και οι εξειδικεύσεις που αναφέρει είναι αληθινά.
- Ότι οι πληροφορίες που αναφέρει ισχύουν.
THERAPY.PSYCHOLOGY - ΠΛΑΤΦΟΡΜΑ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ - Online & Διά ζώσης
Βρες τον Θεραπευτή που είναι κατάλληλος για εσένα | Ξεκίνα εδώ το Θεραπευτικό ταξίδι σου με Δωρεάν 1η συνεδρία.
