Ακρόαση άρθρου......
Πρόσθεσε το Psychology.gr στις προτιμώμενες πηγές σου στη Google
Με αυτό τον τρόπο, θα βλέπεις περισσότερα νέα άρθρα ψυχολογίας και ψυχικής υγείας που δημοσιεύονται στο PSYCHOLOGY.GR
Η σύγκρουση είναι αναπόφευκτο κομμάτι των ανθρώπινων σχέσεων. Συγκρουόμαστε με τον σύντροφό μας, με τα παιδιά μας, με τους γονείς, τους φίλους ή τους συνεργάτες μας. Κάποιες φορές για σημαντικά ζητήματα και άλλες για πράγματα που, αν τα κοιτάξουμε αργότερα από απόσταση, μοιάζουν σχεδόν ασήμαντα.
Κι όμως, μια διαφωνία για το ποιος θα αναλάβει μια δουλειά στο σπίτι, για μια καθυστερημένη απάντηση σε ένα μήνυμα ή για έναν διαφορετικό τρόπο λήψης μιας απόφασης μπορεί να αποκτήσει ένταση δυσανάλογη με το ίδιο το γεγονός.
Γιατί συμβαίνει αυτό;
Ίσως γιατί πολλές φορές δεν συγκρουόμαστε μόνο γι' αυτό που φαίνεται ότι συζητάμε.
Πίσω από τις λέξεις υπάρχει και η σχέση
Ο Paul Watzlawick και οι συνεργάτες του, μελετώντας την ανθρώπινη επικοινωνία, υποστήριξαν ότι κάθε επικοινωνία περιλαμβάνει δύο επίπεδα: το επίπεδο του περιεχομένου και το επίπεδο της σχέσης.
Το πρώτο αφορά αυτό που λέμε. Το δεύτερο αφορά το μήνυμα που μεταφέρουμε, συνειδητά ή ασυνείδητα, για τη μεταξύ μας σχέση.
Έτσι, πίσω από ένα «Δεν με ακούς ποτέ» μπορεί να υπάρχει κάτι πολύ περισσότερο από ένα παράπονο για μια συγκεκριμένη συζήτηση.
Μπορεί να υπάρχει η ανάγκη: «Θέλω να νιώσω ότι με βλέπεις και ότι αυτό που λέω έχει σημασία για σένα».
Αντίστοιχα, πίσω από τον θυμό μπορεί να υπάρχει απογοήτευση.
Πίσω από την απόσυρση μπορεί να υπάρχει ανάγκη προστασίας. Πίσω από μια έντονη αντίδραση μπορεί να κρύβεται ο φόβος ότι δεν ακουγόμαστε, ότι δεν γινόμαστε κατανοητοί ή ότι δεν έχουμε τη θέση που θα θέλαμε μέσα στη σχέση.
THERAPY.PSYCHOLOGY - ΠΛΑΤΦΟΡΜΑ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ - Online & Διά ζώσης
Βρες τον Θεραπευτή που είναι κατάλληλος για εσένα | Ξεκίνα εδώ το Θεραπευτικό ταξίδι σου με Δωρεάν 1η συνεδρία.
Και ίσως γι' αυτό ορισμένες συγκρούσεις επιμένουν ακόμη και όταν το αρχικό τους αντικείμενο έχει πάψει να έχει ιδιαίτερη σημασία.
Ποιος ξεκίνησε τη σύγκρουση;
Μέσα σε μια σύγκρουση είναι πολύ εύκολο να αναζητήσουμε την αρχή.
«Αν δεν μου μιλούσες έτσι, δεν θα αντιδρούσα.»
«Αν δεν απομακρυνόσουν, δεν θα σου μιλούσα έτσι.»
Ο καθένας βλέπει τη δική του αντίδραση ως αποτέλεσμα της συμπεριφοράς του άλλου.
PRO PSYCHOLOGY: Επαγγελματική Κοινότητα Ειδικών Ψυχικής Υγείας
Περιλαμβάνει ομάδες εποπτείας ανά ψυχοθεραπευτική προσέγγιση, ομάδες εποπτείας ανά επαγγελματικό αντικειμένο και πληθυσμό, επιμορφωτικά σεμινάρια εξειδίκευσης, Ομάδες συνάντησης για σύνδεση και δικτύωση, Mentoring για ψυχοθεραπευτές που κάνουν τα πρώτα τους βήματα στην άσκηση του επαγγέλματος..
Από μια συστημική οπτική, όμως, η επικοινωνία δεν εξετάζεται μόνο ως μια γραμμική ακολουθία αιτίας και αποτελέσματος. Μας ενδιαφέρει και η κυκλικότητα: ο τρόπος δηλαδή με τον οποίο η συμπεριφορά του ενός επηρεάζει τον άλλον και ταυτόχρονα επηρεάζεται από εκείνον.
Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα θα μπορούσε να είναι:
«Σου φωνάζω επειδή απομακρύνεσαι.»
και από την άλλη πλευρά:
«Απομακρύνομαι επειδή μου φωνάζεις.»
Ποιος ξεκίνησε;
Ίσως, έπειτα από ένα σημείο, αυτό να μην είναι το πιο χρήσιμο ερώτημα. Περισσότερο νόημα μπορεί να έχει να αναρωτηθούμε: «Πώς συμμετέχουμε και οι δύο σε αυτό που συμβαίνει ανάμεσά μας και τι θα μπορούσε να αλλάξει τον κύκλο;»
Αυτό δεν σημαίνει ότι όλες οι συμπεριφορές είναι ίδιες ή ότι δεν υπάρχει προσωπική ευθύνη για τον τρόπο με τον οποίο φερόμαστε. Σημαίνει ότι, όταν προσπαθούμε να κατανοήσουμε μια επαναλαμβανόμενη αλληλεπίδραση, μπορεί να είναι πιο βοηθητικό να δούμε το μοτίβο συνολικά και όχι μόνο να αναζητήσουμε τον «ένοχο».
Όταν αλλάζει το θέμα, αλλά ο καβγάς παραμένει ίδιος
Υπάρχουν σχέσεις στις οποίες το θέμα αλλάζει, αλλά ο τρόπος της σύγκρουσης παραμένει σχεδόν ίδιος.
Σήμερα μπορεί να είναι τα οικονομικά. Αύριο η ανατροφή των παιδιών. Την επόμενη εβδομάδα μια έξοδος, μια υποχρέωση ή μια δουλειά του σπιτιού.
Και παρ' όλα αυτά, η συζήτηση καταλήγει κάθε φορά περίπου στο ίδιο σημείο.
Ο ένας πιέζει περισσότερο για να ακουστεί και ο άλλος απομακρύνεται. Η απομάκρυνση αυξάνει την ανάγκη του πρώτου να πιέσει και η μεγαλύτερη πίεση κάνει τον δεύτερο να απομακρύνεται ακόμη περισσότερο.
Σιγά σιγά δημιουργείται ένας γνώριμος κύκλος.
Και οι δύο μπορεί να αισθάνονται ότι απλώς αντιδρούν στη συμπεριφορά του άλλου, χωρίς να αντιλαμβάνονται πόσο η δική τους αντίδραση συμβάλλει στη συνέχιση του ίδιου μοτίβου.
Κάπου εκεί η σύγκρουση παύει να αφορά αποκλειστικά το αρχικό θέμα. Μπορεί πλέον να αφορά βαθύτερα ερωτήματα:
«Με υπολογίζεις;»
«Με ακούς;»
«Έχει σημασία αυτό που χρειάζομαι;»
«Υπάρχει χώρος και για μένα μέσα σε αυτή τη σχέση;»
Χρειάζεται να αποφεύγουμε τις συγκρούσεις;
Όχι απαραίτητα.
Μια σχέση χωρίς καμία σύγκρουση δεν είναι υποχρεωτικά μια σχέση χωρίς δυσκολίες. Μερικές φορές μπορεί να είναι μια σχέση στην οποία οι άνθρωποι δυσκολεύονται να εκφράσουν τη διαφορά, τον θυμό, την απογοήτευση ή τις ανάγκες τους.
Η διαφωνία μπορεί να μας βοηθήσει να γνωρίσουμε καλύτερα τον άλλον, αλλά και τον εαυτό μας.
Μέσα από αυτήν μπορούμε να ανακαλύψουμε πού βρίσκονται τα όριά μας, τι είναι σημαντικό για εμάς, τι περιμένουμε από μια σχέση και τι δυσκολευόμαστε να επικοινωνήσουμε διαφορετικά.
Το ζητούμενο, επομένως, δεν είναι απαραίτητα να μάθουμε να μη συγκρουόμαστε. Ίσως είναι να μάθουμε να συγκρουόμαστε διαφορετικά.
Να μπορούμε να διαφωνούμε χωρίς κάθε διαφωνία να μετατρέπεται σε μάχη επικράτησης. Να ακούμε χωρίς να προετοιμάζουμε ταυτόχρονα την επόμενη απάντησή μας. Να αναγνωρίζουμε πότε δεν συζητάμε πια το θέμα που βρίσκεται μπροστά μας, αλλά έχουμε μπει ξανά σε έναν παλιό και γνώριμο κύκλο.
Από το «ποιος έχει δίκιο;» στο «τι συμβαίνει ανάμεσά μας;»
Όταν η ένταση ανεβαίνει, συχνά προσπαθούμε να αποδείξουμε ότι η δική μας εκδοχή είναι η σωστή. Και όσο περισσότερο προσπαθούμε να πείσουμε τον άλλον, τόσο περισσότερο εκείνος υπερασπίζεται τη δική του θέση.
Τι θα συνέβαινε όμως αν, έστω για λίγο, αλλάζαμε την ερώτηση; Αν αντί για «Ποιος έχει δίκιο;» ρωτούσαμε: «Τι συμβαίνει αυτή τη στιγμή ανάμεσά μας;»
Αν αντί να εστιάζουμε αποκλειστικά σε αυτό που είπε ή έκανε ο άλλος, προσπαθούσαμε να παρατηρήσουμε και τη δική μας αντίδραση;
Τι κάνω όταν αισθάνομαι ότι δεν με ακούνε;
Υψώνω τη φωνή μου; Αποσύρομαι; Ειρωνεύομαι; Σιωπώ; Προσπαθώ ακόμη περισσότερο να αποδείξω ότι έχω δίκιο;
Και τι προκαλεί η δική μου αντίδραση στον άλλον;
Αυτή η αλλαγή οπτικής δεν λύνει μαγικά μια σύγκρουση. Μπορεί όμως να δημιουργήσει έναν μικρό χώρο ανάμεσα στο ερέθισμα και στην αντίδρασή μας. Έναν χώρο μέσα στον οποίο μπορούμε να παρατηρήσουμε το μοτίβο αντί απλώς να το επαναλάβουμε.
Μπορεί να αλλάξει ένας επαναλαμβανόμενος κύκλος;
Όταν ένα μοτίβο έχει δημιουργηθεί μέσα σε μια σχέση, είναι εύκολο να πιστέψουμε ότι για να αλλάξει πρέπει πρώτα να αλλάξει ο άλλος.
«Θα του μιλήσω διαφορετικά όταν αρχίσει να με ακούει.»
«Θα σταματήσω να απομακρύνομαι όταν σταματήσει να με πιέζει.»
Έτσι όμως η αλλαγή αναβάλλεται συνεχώς, επειδή ο καθένας περιμένει την πρώτη κίνηση από την άλλη πλευρά.
Από μια συστημική οπτική, μπορούμε να δούμε και μια διαφορετική δυνατότητα: όταν αλλάζει ένα μέρος της αλληλεπίδρασης, μπορεί να επηρεαστεί και ο τρόπος με τον οποίο εξελίσσεται ολόκληρη η επικοινωνία.
Μια διαφορετική απάντηση, μια παύση εκεί όπου συνήθως υπάρχει άμεση αντίδραση, μια ερώτηση αντί για κατηγορία ή η προσπάθεια να εκφράσουμε αυτό που πραγματικά χρειαζόμαστε μπορούν να διακόψουν, έστω προσωρινά, έναν γνώριμο κύκλο.
Δεν μπορούμε να ελέγξουμε την αντίδραση του άλλου. Μπορούμε όμως να αρχίσουμε να παρατηρούμε τον δικό μας τρόπο συμμετοχής στη σχέση.
Και πολλές φορές η αλλαγή ξεκινά ακριβώς από εκεί.
Η τέχνη της σύγκρουσης
Ίσως τελικά η τέχνη της σύγκρουσης να μη βρίσκεται στην αποφυγή της. Βρίσκεται στη δυνατότητα να αντέχουμε ότι ο άλλος μπορεί να βλέπει τον κόσμο διαφορετικά από εμάς, χωρίς αυτό να σημαίνει απαραίτητα ότι μας απορρίπτει.
Να μπορούμε να εκφράζουμε αυτό που χρειαζόμαστε χωρίς να χρειάζεται να ακυρώσουμε αυτό που χρειάζεται ο άλλος.
Να αναγνωρίζουμε πότε μια συζήτηση έχει πάψει να αφορά το θέμα της και έχει μετατραπεί σε έναν γνώριμο κύκλο επίθεσης, άμυνας ή απόσυρσης.
Και ίσως, κάποιες φορές, αντί να αναρωτιόμαστε «Ποιος έχει δίκιο;», να μπορούμε να σταματήσουμε για λίγο και να ρωτήσουμε: «Τι προσπαθούμε πραγματικά να πούμε ο ένας στον άλλον;»
Γιατί μια ουσιαστική σχέση δεν είναι εκείνη στην οποία δύο άνθρωποι συμφωνούν πάντα.
Είναι και εκείνη στην οποία μπορούν να διαφωνήσουν, να παραμείνουν διαφορετικοί και, παρ' όλα αυτά, να συνεχίσουν να συναντιούνται.
Βιβλιογραφία
Watzlawick, P., Beavin, J. H., & Jackson, D. D. (1967). Pragmatics of Human Communication: A Study of Interactional Patterns, Pathologies, and Paradoxes. W. W. Norton & Company.
Watzlawick, P., Weakland, J. H., & Fisch, R. (1974). Change: Principles of Problem Formation and Problem Resolution. W. W. Norton & Company.
Συγγραφή - Επιμέλεια Άρθρου
Μέμα Καλαφάτη - Σύμβουλος Ψ.Υγείας
Μέμα Καλαφάτη: έχει επιβεβαιωθεί από το Psychology
- Ότι ο ειδικός είναι υπαρκτό πρόσωπο.
- Ότι τα πτυχία οι τίτλοι και οι εξειδικεύσεις που αναφέρει είναι αληθινά.
- Ότι οι πληροφορίες που αναφέρει ισχύουν.
THERAPY.PSYCHOLOGY - ΠΛΑΤΦΟΡΜΑ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ - Online & Διά ζώσης
Βρες τον Θεραπευτή που είναι κατάλληλος για εσένα | Ξεκίνα εδώ το Θεραπευτικό ταξίδι σου με Δωρεάν 1η συνεδρία.
