Το τρίτο πρόσωπο στο κρεβάτι σου… Όταν η φαντασίωση του πορνό γίνεται προσδοκία

Ακρόαση άρθρου......

Πρόσθεσε το Psychology.gr στις προτιμώμενες πηγές σου στη Google
Με αυτό τον τρόπο, θα βλέπεις περισσότερα νέα άρθρα ψυχολογίας και ψυχικής υγείας που δημοσιεύονται στο PSYCHOLOGY.GR

Στο κρεβάτι είστε δύο — τουλάχιστον, έτσι φαίνεται. Ανάμεσά σας, όμως, μπορεί να υπάρχει και κάτι ακόμη: εικόνες που έχουν προηγηθεί, σώματα που δεν βρίσκονται πραγματικά εκεί, σενάρια, αντιδράσεις και προσδοκίες που έχουν επαναληφθεί τόσες φορές σε μια οθόνη, ώστε κάποια στιγμή σταμάτησαν να μοιάζουν εντελώς ξένα.

Το τρίτο πρόσωπο δεν έχει σώμα. Έχει οθόνη.

Η πορνογραφία δεν είναι κάτι καινούργιο· αυτό που έχει αλλάξει δραματικά είναι η πρόσβαση σε αυτή. Σήμερα, ένα σχεδόν απεριόριστο εύρος σεξουαλικού περιεχομένου βρίσκεται μερικά δευτερόλεπτα και ένα πάτημα μακριά, και για αρκετούς ανθρώπους η επαφή με αυτό ξεκινά πριν ακόμη υπάρξει πραγματική σεξουαλική εμπειρία.

Αυτό από μόνο του δεν σημαίνει ότι όποιος παρακολουθεί πορνογραφικό υλικό θα αναπτύξει μη ρεαλιστικές προσδοκίες ή προβλήματα στη σεξουαλική του ζωή, ούτε ότι η πορνογραφία μπορεί να χωριστεί τόσο απλά σε «καλή» ή «κακή». Η ανθρώπινη σεξουαλικότητα είναι πολύ πιο σύνθετη από αυτό.

Υπάρχει, όμως, ένα ενδιαφέρον ψυχολογικό ερώτημα: τι συμβαίνει όταν η φαντασίωση επαναλαμβάνεται αρκετά ώστε να αρχίσει να μοιάζει οικεία;

Άλλο είναι να γνωρίζουμε ότι αυτό που βλέπουμε είναι σκηνοθετημένο και άλλο να παραμένουμε εντελώς ανεπηρέαστοι από αυτό. Όπως συμβαίνει και με άλλες μορφές μέσων, οι εικόνες που καταναλώνουμε μπορούν να συμμετέχουν στη διαμόρφωση των αντιλήψεών μας για το τι είναι συνηθισμένο, επιθυμητό ή αναμενόμενο. Και κάπου εκεί, η απόσταση ανάμεσα στη φαντασίωση και την προσδοκία μπορεί να αρχίσει να μικραίνει.

Μα όλοι ξέρουμε ότι δεν είναι αληθινό

Φυσικά και το ξέρουμε. Ξέρουμε ότι οι ταινίες έχουν σενάριο, ότι οι διαφημίσεις επιλέγουν προσεκτικά τι θα μας δείξουν και ότι μια φωτογραφία μπορεί να έχει φωτισμό, φίλτρα, σωστή γωνία και δεκάδες λήψεις πίσω από εκείνη τη μία που τελικά δημοσιεύτηκε. Κι όμως, συγκρινόμαστε. Η γνώση ότι κάτι είναι κατασκευασμένο δεν μας καθιστά αυτομάτως άτρωτους στην επιρροή του.

Η θεωρία των σεξουαλικών σεναρίων — των λεγόμενων sexual scripts — μας προσφέρει έναν χρήσιμο τρόπο να το κατανοήσουμε. Οι αντιλήψεις μας γύρω από το σεξ δεν αναπτύσσονται σε κοινωνικό κενό. Μαθαίνουμε, μεταξύ άλλων, ποιος «αναμένεται» να κάνει την πρώτη κίνηση, τι θεωρείται ελκυστικό, ποιες συμπεριφορές θεωρούνται συνηθισμένες και πώς υποτίθεται ότι μοιάζει μια σεξουαλική αλληλεπίδραση.

Αυτά τα σενάρια δεν γράφονται από μία μόνο πηγή. Συνομήλικοι, προηγούμενες σχέσεις, πολιτισμός, κινηματογράφος, κοινωνικά δίκτυα, προσωπικές εμπειρίες και σεξουαλική διαπαιδαγώγηση μπορούν όλα να συμμετέχουν στη διαμόρφωσή τους — και, πλέον, για πολλούς ανθρώπους συμμετέχει και η πορνογραφία.

Μελέτες έχουν πράγματι βρει συσχετίσεις ανάμεσα στην κατανάλωση πορνογραφικού υλικού και την υιοθέτηση ή το ενδιαφέρον για σεξουαλικές συμπεριφορές που εμφανίζονται σε αυτό (Sun κ.ά., 2016). Αυτό, βέβαια, δεν σημαίνει ότι ένας θεατής απλώς «αντιγράφει» όσα βλέπει· η σχέση ανάμεσα στα μέσα και την ανθρώπινη συμπεριφορά είναι πολύ πιο σύνθετη. Η επιρροή μπορεί να είναι πολύ πιο διακριτική: το ασυνήθιστο μπορεί να αρχίσει να φαίνεται συνηθισμένο, το σκηνοθετημένο αυθόρμητο, η απόδοση φυσική και η εξαίρεση, ίσως, λίγο περισσότερο σαν κανόνας.

Μέχρι που η ερώτηση δεν είναι πια «Είναι αληθινό αυτό που βλέπω;», αλλά «Μήπως έτσι θα έπρεπε να είναι;».

Όταν η φαντασίωση γίνεται μέτρο σύγκρισης

Το πραγματικό σεξ έχει κάτι που η οθόνη μπορεί πολύ εύκολα να αφαιρέσει: την πραγματικότητα. Υπάρχουν αμήχανες στιγμές και σώματα που δεν βρίσκονται πάντα στην ιδανική γωνία. Η επιθυμία αυξομειώνεται, οι στύσεις μπορεί να χαθούν και οι οργασμοί να αργήσουν ή να μην έρθουν καθόλου. Τα σώματα κάνουν ήχους, κουράζονται, ιδρώνουν και χρειάζονται χρόνο. Υπάρχουν άνθρωποι που μιλούν, γελούν, σταματούν, αλλάζουν γνώμη, ζητούν κάτι διαφορετικό ή απλώς λένε «όχι έτσι». Με άλλα λόγια, υπάρχει ένας άλλος άνθρωπος.

Η κυρίαρχη (mainstream) πορνογραφία, αντίθετα, αποτελεί πρωτίστως ένα οπτικό προϊόν· αυτό που φτάνει τελικά στην οθόνη δεν έχει σκοπό να αποτελέσει αντιπροσωπευτικό δείγμα της μέσης ανθρώπινης σεξουαλικής εμπειρίας. Κι όμως, όταν συγκεκριμένες εικόνες και σενάρια επαναλαμβάνονται, μπορούν να αποτελέσουν σημείο σύγκρισης. Πόσο πρέπει να διαρκεί το σεξ; Πώς πρέπει να μοιάζει ένα γυμνό σώμα; Πόσο εύκολα «πρέπει» να διεγείρεται κάποιος, πόσο συχνά πρέπει να θέλει σεξ, τι πρέπει να απολαμβάνει — και πώς πρέπει να δείχνει ότι το απολαμβάνει;

Το «πρέπει» εδώ έχει σημασία. Το ζήτημα δεν βρίσκεται απαραίτητα στο ότι κάποιος βλέπει μια φαντασίωση και θέλει να τη δοκιμάσει· οι φαντασιώσεις αποτελούν φυσικό κομμάτι της ανθρώπινης σεξουαλικότητας. Η διαφορά βρίσκεται στη στιγμή που η φαντασίωση παύει να αποτελεί μία πιθανότητα και αρχίζει να λειτουργεί ως κριτήριο: όταν το «θα μου άρεσε αυτό;» μετατρέπεται σε «γιατί δεν κάνουμε αυτό;», όταν το «αυτό με διεγείρει» γίνεται «αυτό θα έπρεπε να με διεγείρει» και, ίσως πιο ύπουλα, όταν το «μου αρέσει να το βλέπω» αρχίζει να συγχέεται με το «άρα θα έπρεπε να μου αρέσει και να το ζω».

Δεν είναι το ίδιο.

Η φαντασίωση έχει ένα σημαντικό προνόμιο: δεν χρειάζεται να αντιμετωπίσει όλες τις απαιτήσεις της πραγματικότητας. Δεν χρειάζεται να διαπραγματευτεί ανασφάλειες, αμηχανία, σωματική άνεση ή τις ανάγκες ενός πραγματικού άλλου ανθρώπου — η πραγματική σεξουαλική επαφή, όμως, χρειάζεται. Και ίσως αυτή να είναι μία από τις σημαντικότερες διαφορές ανάμεσα στην πορνογραφία και το σεξ: στην πρώτη, η σκηνή υπάρχει για τον θεατή· στο δεύτερο, δεν υπάρχει θεατής, υπάρχουν δύο συμμετέχοντες.

Το σώμα απέναντι στην οθόνη

Κάπου μέσα σε αυτή τη σύγκριση βρίσκεται αναπόφευκτα και το σώμα, και εδώ η έρευνα προσφέρει έναν λόγο να είμαστε προσεκτικοί. Συστηματική ανασκόπηση 26 μελετών εντόπισε συσχέτιση ανάμεσα στη συχνότητα έκθεσης σε πορνογραφία και πιο αρνητικές αντιλήψεις για την εικόνα του σώματος και τη σεξουαλική εικόνα του σώματος σε ετεροφυλόφιλους άνδρες και γυναίκες (Paslakis κ.ά., 2022). Αυτό δεν σημαίνει ότι η πορνογραφία προκαλεί ανασφάλεια σε κάθε άνθρωπο που την παρακολουθεί, δείχνει όμως ότι η σχέση ανάμεσα στα δύο αξίζει να ληφθεί σοβαρά υπόψη.

Δεν είναι δύσκολο να καταλάβουμε γιατί. Η κυρίαρχη πορνογραφία, όπως και πολλές άλλες μορφές οπτικών μέσων, δεν αποτελεί ουδέτερο καθρέφτη ολόκληρης της ανθρώπινης ποικιλομορφίας. Και εδώ η σύγκριση αφορά ένα από τα πιο ευάλωτα σημεία της εικόνας που έχουμε για τον εαυτό μας: το γυμνό σώμα και τη σεξουαλική μας επάρκεια. «Είμαι αρκετά ελκυστικός;» «Είναι φυσιολογικό να μοιάζω έτσι;» «Είμαι αρκετά καλός στο σεξ;» «Γιατί το σώμα μου δεν αντιδρά έτσι;»

Και τότε μπορεί να συμβεί κάτι παράδοξο: αντί να βρισκόμαστε μέσα στη σεξουαλική εμπειρία, αρχίζουμε να παρακολουθούμε τον εαυτό μας να τη ζει. Πώς φαίνομαι; Τι σκέφτεται ο άλλος; Το κάνω σωστά; Αργώ; Τελείωσα πολύ γρήγορα; Μήπως βαριέται; Θα έπρεπε να αντιδρώ περισσότερο; Η προσοχή μετακινείται από την αίσθηση στην αξιολόγηση, και το σεξ μπορεί να αρχίσει να μοιάζει περισσότερο με επίδοση παρά με εμπειρία.

Ίσως, λοιπόν, το ερώτημα δεν είναι μόνο αν συγκρίνουμε το σώμα μας με τα σώματα που βλέπουμε, αλλά και αν έχουμε αρχίσει να κοιτάζουμε το δικό μας σώμα μέσα από τα μάτια μιας κάμερας.

Όταν το πορνό μπαίνει μέσα στη σχέση

Και κάπως έτσι επιστρέφουμε στο τρίτο πρόσωπο. Η πορνογραφία, όταν αποκτά συγκεκριμένη θέση στη σεξουαλική ζωή ενός ανθρώπου, δεν αφορά απαραίτητα μόνο εκείνον που την παρακολουθεί· μπορεί να εμφανιστεί στον χώρο ανάμεσα σε δύο ανθρώπους.

Αυτό δεν σημαίνει ότι η χρήση πορνογραφίας αποτελεί από μόνη της απιστία, ούτε ότι είναι αναγκαστικά επιβλαβής για μια σχέση. Για ορισμένα ζευγάρια μπορεί να είναι αποδεκτή, κοινή ή ακόμη και ενταγμένη στη σεξουαλική τους ζωή. Και η έρευνα δείχνει ακριβώς γιατί χρειάζεται να εξετάζουμε το πλαίσιο: μελέτες ζευγαριών έχουν βρει διαφορετικές συσχετίσεις ανάλογα με το αν η χρήση είναι ατομική ή κοινή και με το πόσο συμφωνούν οι δύο σύντροφοι στις συνήθειες και τις στάσεις τους γύρω από αυτή (Kohut κ.ά., 2021).

Σε μεγάλη μελέτη 1.755 ζευγαριών, για παράδειγμα, μεγαλύτερη ασυμφωνία στη χρήση πορνογραφίας μεταξύ των συντρόφων συνδέθηκε με χαμηλότερη ικανοποίηση και σταθερότητα στη σχέση και λιγότερο θετική επικοινωνία (Willoughby κ.ά., 2016). Το ζήτημα, επομένως, ίσως να μην είναι απλώς αν υπάρχει πορνογραφία στη σχέση, αλλά τι σημαίνει για τον καθένα.

Ο ένας μπορεί να τη θεωρεί μια ιδιωτική και ασήμαντη μορφή ψυχαγωγίας, ενώ ο άλλος να τη βιώνει ως σύγκριση, απόρριψη ή παραβίαση ενός ορίου. Ο ένας μπορεί να μην έχει σκεφτεί ποτέ ότι χρειάζεται να τη συζητήσει, ενώ ο άλλος να αναρωτιέται γιατί δεν είναι «αρκετός». Η κατάσταση γίνεται ακόμη πιο δύσκολη όταν οι εικόνες της οθόνης αρχίζουν να μετατρέπονται σε προσδοκίες από τον πραγματικό σύντροφο.

Η επιθυμία να δοκιμάσει ένα ζευγάρι κάτι καινούργιο δεν είναι από μόνη της προβληματική· η σεξουαλική εξερεύνηση μπορεί να αποτελεί υγιές κομμάτι μιας σχέσης όταν υπάρχει επικοινωνία, αμοιβαιότητα και συναίνεση. Υπάρχει όμως μεγάλη απόσταση ανάμεσα στο «Θα ήθελες να το δοκιμάσουμε;» και στο «Όλοι το κάνουν», ανάμεσα στο «Αυτό είναι μια φαντασίωσή μου» και στο «Γιατί εσύ δεν είσαι έτσι;».

Στη δεύτερη περίπτωση, το τρίτο πρόσωπο έχει ήδη αρχίσει να καταλαμβάνει περισσότερο χώρο στο κρεβάτι — όχι επειδή υπάρχει μια οθόνη ανοιχτή στο δωμάτιο, αλλά επειδή η σύγκριση έχει ήδη μπει ανάμεσα στους δύο ανθρώπους.

Όταν το πορνό γίνεται σεξουαλική διαπαιδαγώγηση

Υπάρχει, όμως, ένα ακόμη πιο δύσκολο ερώτημα: τι συμβαίνει όταν δεν υπάρχει προηγούμενη πραγματικότητα με την οποία να συγκριθεί η φαντασίωση; Για έναν νέο άνθρωπο που έρχεται σε επαφή με πορνογραφικό περιεχόμενο πριν αποκτήσει πραγματικές σεξουαλικές εμπειρίες — και ενδεχομένως πριν λάβει επαρκή σεξουαλική διαπαιδαγώγηση — η οθόνη μπορεί να αποκτήσει έναν ρόλο που ποτέ δεν σχεδιάστηκε να έχει: να γίνει δάσκαλος.

Και αυτό έχει σημασία, γιατί το πορνό δεν δημιουργήθηκε για να διδάξει σεξ· δημιουργήθηκε για να προκαλεί διέγερση. Δεν έχει υποχρέωση να δείξει την αμηχανία μιας πρώτης φοράς, τη συζήτηση πριν από μια νέα εμπειρία, το «είσαι εντάξει;», το «σταμάτα», το «πιο αργά», την αλλαγή γνώμης, την αντισύλληψη ή τη στιγμή που κάτι απλώς δεν λειτουργεί. Ούτε χρειάζεται να παρουσιάσει τη συναίνεση και την επικοινωνία όπως εκφράζονται στις πραγματικές ανθρώπινες σχέσεις.

Τα ερευνητικά δεδομένα δείχνουν ότι αυτό δεν είναι μόνο θεωρητικό ζήτημα. Σε ανάλυση 50 τμημάτων από εμπορικά επιτυχημένες πορνογραφικές ταινίες, η επικοινωνία συναίνεσης εμφανιζόταν μεν, αλλά τα μη λεκτικά σημάδια ήταν συχνότερα από τη ρητή λεκτική συναίνεση.

Οι ερευνητές εντόπισαν επίσης επαναλαμβανόμενα σενάρια σύμφωνα με τα οποία, μεταξύ άλλων, το σεξ μπορεί να προχωρά χωρίς συνεχή επικοινωνία (Willis κ.ά., 2020). Οι ίδιοι τονίζουν ότι απαιτείται περισσότερη έρευνα για να γνωρίζουμε εάν και πώς αυτά τα σενάρια υιοθετούνται από τους θεατές. Η μελέτη αναδεικνύει, ωστόσο, κάτι ουσιαστικό: το πορνό δεν είναι σεξουαλική εκπαίδευση. Κι όμως, όταν η πραγματική εκπαίδευση απουσιάζει, κάτι θα καλύψει το κενό.

Η έρευνα στους εφήβους μάς αναγκάζει επίσης να αποφύγουμε τις εύκολες απαντήσεις. Συστηματική ανασκόπηση 19 μελετών βρήκε ορισμένες συσχετίσεις ανάμεσα στην έκθεση σε πορνογραφία και σεξουαλικές συμπεριφορές, αλλά οι περισσότερες μελέτες ήταν διατομεακές ή παρουσίαζαν σημαντικούς περιορισμούς, και οι συγγραφείς τόνισαν ότι δεν μπορούσαν να εξαχθούν ασφαλή συμπεράσματα αιτιότητας (Pathmendra κ.ά., 2023). Τα ευρήματα αυτά ενισχύουν την ανάγκη να εξετάζουμε όχι μόνο αν ένας νέος άνθρωπος έχει δει πορνογραφία, αλλά την ηλικία, το περιεχόμενο, το πλαίσιο, τη συχνότητα, τα κίνητρα και το επίπεδο σεξουαλικής εκπαίδευσης που διαθέτει.

Ίσως, λοιπόν, το μεγαλύτερο κενό να μη βρίσκεται μόνο σε όσα βλέπουν οι νέοι, αλλά σε όσα εμείς δεν έχουμε καταφέρει να τους εξηγήσουμε πριν τα δουν. Είναι παράδοξο να περιμένουμε από έναν έφηβο να γνωρίζει ότι αυτό που βλέπει «δεν είναι πραγματικό», όταν δεν του έχουμε μιλήσει αρκετά για το πώς μοιάζει το πραγματικό. Η απάντηση στην πορνογραφία ίσως να μην είναι μόνο να μιλήσουμε περισσότερο για την πορνογραφία, αλλά να μιλήσουμε καλύτερα για το σεξ.

Όχι, η εξίσωση δεν είναι «πορνό = κακό»

Θα ήταν εύκολο να σταματήσει η συζήτηση εδώ και να καταλήξουμε σε ένα βολικό συμπέρασμα: η πορνογραφία είναι βλαβερή. Μόνο που η επιστημονική εικόνα δεν μας επιτρέπει μια τόσο εύκολη εξίσωση. Δεν χρησιμοποιούν όλοι οι άνθρωποι την πορνογραφία με τον ίδιο τρόπο, με την ίδια συχνότητα, για τους ίδιους λόγους ή στο ίδιο πλαίσιο. Ούτε έχουν όλοι τις ίδιες εμπειρίες, τις ίδιες ανασφάλειες, τις ίδιες σχέσεις ή τις ίδιες αντιλήψεις γύρω από το σεξ.

Ακόμη και η σχέση με τη σεξουαλική ικανοποίηση είναι πιο σύνθετη απ’ όσο συχνά παρουσιάζεται. Μια πρόσφατη μετα-ανάλυση 41 μελετών με συνολικά 70.541 συμμετέχοντες βρήκε μια στατιστικά σημαντική αλλά πολύ μικρή συνολική αρνητική συσχέτιση ανάμεσα στη χρήση πορνογραφίας και τη σεξουαλική ικανοποίηση. Όταν όμως τα αποτελέσματα εξετάστηκαν ανά φύλο, το συνολικό αποτέλεσμα ήταν στατιστικά σημαντικό στις γυναίκες αλλά όχι στους άνδρες (Abdi κ.ά., 2025). Μια παλαιότερη μετα-ανάλυση 50 μελετών είχε βρει το αντίθετο μοτίβο: αρνητική συσχέτιση στους άνδρες, αλλά όχι στις γυναίκες (Wright κ.ά., 2017). Αυτό από μόνο του μας λέει κάτι σημαντικό: η επιστήμη δεν μας δίνει μία απλή πρόταση του τύπου «περισσότερο πορνό = χειρότερο σεξ».

Το ίδιο ισχύει και για τη σεξουαλική δυσλειτουργία. Συστηματική ανασκόπηση του 2026 που εξέτασε 11 μελέτες βρήκε μικτά αποτελέσματα. Η απλή συχνότητα παρακολούθησης δεν φάνηκε να αποτελεί από μόνη της σημαντικό παράγοντα κινδύνου για σεξουαλική δυσλειτουργία· αντίθετα, η προβληματική χρήση, η δυσαρέσκεια με το σώμα και οι ανασφάλειες φαίνεται να έχουν μεγαλύτερη σημασία στη σχέση ανάμεσα στην πορνογραφία και τα σεξουαλικά προβλήματα (Zacharopoulos κ.ά., 2026).

Και εδώ βρίσκεται ίσως το σημαντικότερο σημείο ολόκληρης της συζήτησης: το «πόσο συχνά βλέπεις;» μπορεί να μην είναι πάντοτε η καλύτερη ερώτηση. Ίσως χρειάζεται να ρωτήσουμε: Γιατί βλέπεις; Τι θέση έχει αποκτήσει στη ζωή σου; Πώς αισθάνεσαι όταν δεν βλέπεις; Τι περιμένεις από το πραγματικό σεξ μετά από αυτό; Πώς αισθάνεσαι για το πραγματικό σου σώμα και για το σώμα του ανθρώπου απέναντί σου; Και μπορείς ακόμη να ξεχωρίσεις τι ανήκει στη φαντασίωση και τι απαιτείς από την πραγματικότητα;

Παίρνοντας πίσω τον χώρο μας

Αν κάποιος αναγνωρίσει τον εαυτό του σε όσα περιγράφηκαν, αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι πρέπει να κόψει κάθε επαφή με την πορνογραφία. Σημαίνει ότι αξίζει να κοιτάξει πιο προσεκτικά τη θέση που της έχει δώσει. Ένα πρώτο βήμα είναι να παρατηρήσει πότε η οθόνη έχει γίνει μέτρο σύγκρισης: όταν συγκρίνει το σώμα του, τη διάρκεια ή τις αντιδράσεις του με όσα βλέπει, ή όταν, μέσα στη σεξουαλική επαφή, πιάνει τον εαυτό του να παρακολουθεί και να αξιολογεί αντί να αισθάνεται. Εκείνη τη στιγμή, η επιστροφή της προσοχής στο σώμα — στην αφή, στην ανάσα, στον άνθρωπο απέναντι — μπορεί να είναι πιο χρήσιμη από οποιαδήποτε «σωστή» επίδοση.

Μέσα σε μια σχέση, η πιο σημαντική κουβέντα ίσως να μην είναι το «βλέπεις ή όχι;», αλλά το «τι σημαίνει για τον καθένα μας;». Όπως είδαμε, η ασυμφωνία ανάμεσα στους συντρόφους και το πλαίσιο της χρήσης φαίνεται να μετρούν περισσότερο από την ίδια την πορνογραφία. Μια ήρεμη συζήτηση για όρια, ανασφάλειες και επιθυμίες — χωρίς κατηγορίες και χωρίς συγκρίσεις — μπορεί να μετατρέψει το τρίτο πρόσωπο από σιωπηλό κριτή σε κάτι για το οποίο οι δύο άνθρωποι μπορούν να μιλήσουν.

Για γονείς και εκπαιδευτικούς, το ζητούμενο δεν είναι μόνο να προστατεύσουν τους νέους από όσα θα δουν, αλλά να προλάβουν να τους μιλήσουν πρώτοι: για τη συναίνεση, για το πώς μοιάζουν τα πραγματικά σώματα, για την αμηχανία και την επικοινωνία που η οθόνη παραλείπει. Όσο πιο ανοιχτή είναι αυτή η κουβέντα, τόσο λιγότερος χώρος μένει για να γίνει η οθόνη ο μόνος δάσκαλος.

Τέλος, υπάρχουν περιπτώσεις όπου η επίγνωση από μόνη της δεν αρκεί. Αν η χρήση μοιάζει να έχει ξεφύγει από τον έλεγχο, αν προκαλεί έντονη δυσφορία ή αν επηρεάζει τη διέγερση, τη σεξουαλική λειτουργία ή τη σχέση, η αναζήτηση βοήθειας από ψυχολόγο ή ψυχοθεραπευτή με εξειδίκευση στη σεξουαλικότητα δεν είναι υπερβολή. Άλλωστε, η προβληματική χρήση — και όχι απλώς η συχνότητα — φαίνεται να έχει τη μεγαλύτερη σημασία, και αυτό είναι κάτι που μπορεί να διερευνηθεί και να αντιμετωπιστεί.

Ποιος είναι τελικά στο κρεβάτι;

Ίσως να μη χρειάζεται να δαιμονοποιήσουμε την πορνογραφία για να αναγνωρίσουμε τη δύναμη που μπορούν να έχουν οι εικόνες, ούτε να θεωρήσουμε κάθε φαντασίωση επικίνδυνη. Η φαντασία αποτελεί κομμάτι της ανθρώπινης σεξουαλικότητας ακριβώς επειδή μπορεί να υπάρχει χωρίς να χρειάζεται πάντα να μετατραπεί σε πράξη.

Αυτό που χρειάζεται ίσως περισσότερο είναι κάτι πολύ λιγότερο θεαματικό: επίγνωση. Να μπορούμε να αναρωτηθούμε από πού προέρχονται οι προσδοκίες μας· γιατί θεωρούμε ένα σώμα ελκυστικό και ένα άλλο «μη φυσιολογικό»· γιατί πιστεύουμε ότι το σεξ πρέπει να έχει συγκεκριμένη διάρκεια, ένταση ή κατάληξη· γιατί νιώθουμε ότι πρέπει να αποδώσουμε αντί απλώς να είμαστε παρόντες. Και αν αυτό που ζητάμε από τον άνθρωπο απέναντί μας είναι πραγματικά δική μας επιθυμία — ή ένα σενάριο που έχουμε δει να παίζεται τόσες φορές ώστε ξεχάσαμε ότι ήταν σενάριο.

Η πραγματική οικειότητα δεν έχει μοντάζ. Έχει αμηχανία, επικοινωνία, γέλιο, επιθυμία που κάποιες ημέρες υπάρχει και κάποιες όχι, σώματα που αλλάζουν, όρια, συναίνεση, ανασφάλειες και εμπιστοσύνη. Και δύο ανθρώπους που δεν χρειάζεται να ακολουθήσουν ένα ήδη γραμμένο σενάριο, αλλά μπορούν να ανακαλύψουν μαζί τι λειτουργεί για εκείνους.

Η πορνογραφία μπορεί να παραμείνει εκεί όπου ξεκίνησε: στον χώρο της φαντασίωσης. Το κρίσιμο είναι να αναγνωρίζουμε τη στιγμή που αρχίζουμε να της ζητάμε να μας πει πώς πρέπει να μοιάζει η πραγματικότητα.

Γιατί ίσως το ερώτημα δεν είναι αν υπάρχει τρίτο πρόσωπο στο κρεβάτι μας, αλλά πόσο χώρο τού έχουμε παραχωρήσει.

Βιβλιογραφία

Abdi, F., Pakzad, R., Alidost, F., Aghapour, E., Mehrnoush, V., & Banaei, M. (2025). Effect of pornography use on the sexual satisfaction: A systematic review and meta-analysis. Journal of Addictive Diseases, 43(4), 301–318. doi.org/10.1080/10550887.2024.2401680

Kohut, T., Dobson, K. A., Balzarini, R. N., Rogge, R. D., Shaw, A. M., McNulty, J. K., Russell, V. M., Fisher, W. A., & Campbell, L. (2021). But what's your partner up to? Associations between relationship quality and pornography use depend on contextual patterns of use within the couple. Frontiers in Psychology, 12, 661347. doi.org/10.3389/fpsyg.2021.661347

Paslakis, G., Chiclana Actis, C., & Mestre-Bach, G. (2022). Associations between pornography exposure, body image and sexual body image: A systematic review. Journal of Health Psychology, 27(3), 743–760. doi.org/10.1177/1359105320967085

Pathmendra, P., Raggatt, M., Lim, M. S. C., Marino, J. L., & Skinner, S. R. (2023). Exposure to pornography and adolescent sexual behavior: Systematic review. Journal of Medical Internet Research, 25, e43116. doi.org/10.2196/43116

Sun, C., Bridges, A., Johnson, J. A., & Ezzell, M. B. (2016). Pornography and the male sexual script: An analysis of consumption and sexual relations. Archives of Sexual Behavior, 45(4), 983–994. doi.org/10.1007/s10508-014-0391-2

Willis, M., Canan, S. N., Jozkowski, K. N., & Bridges, A. J. (2020). Sexual consent communication in best-selling pornography films: A content analysis. The Journal of Sex Research, 57(1), 52–63. doi.org/10.1080/00224499.2019.1655522

Willoughby, B. J., Carroll, J. S., Busby, D. M., & Brown, C. C. (2016). Differences in pornography use among couples: Associations with satisfaction, stability, and relationship processes. Archives of Sexual Behavior, 45(1), 145–158. doi.org/10.1007/s10508-015-0562-9

Wright, P. J., Tokunaga, R. S., Kraus, A., & Klann, E. (2017). Pornography consumption and satisfaction: A meta-analysis. Human Communication Research, 43(3), 315–343. doi.org/10.1111/hcre.12108

Zacharopoulos, Z., Georgiou, C., Critselis, E., Tigani, X., Kanaka-Gantenbein, C., & Bacopoulou, F. (2026). Pornography consumption and male sexual dysfunction: A systematic review. Advances in Experimental Medicine and Biology, 1487, 297–304. doi.org/10.1007/978-3-032-03398-7_29

THERAPY.PSYCHOLOGY - ΠΛΑΤΦΟΡΜΑ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ - Online & Διά ζώσης
Βρες τον Θεραπευτή που είναι κατάλληλος για εσένα | Ξεκίνα εδώ το Θεραπευτικό ταξίδι σου με Δωρεάν 1η συνεδρία.