Αλτσχάιμερ

Η άνοια τύπου Αλτσχάιμερ είναι μια πολύπλοκη και πολυεπίπεδη νόσος που πλήττει σταδιακά ολόκληρο τον εγκέφαλο του ατόμου. Επιγραμματικά, κατά το DSM IV, η άνοια τύπου Αλτσχάιμερ μπορεί να διαγνωστεί εάν υπάρχουν προβλήματα στην μνήμη του ατόμου, συνοδευόμενα από ένα ή περισσότερα από τα εξής: αφασία, απραξία, αγνωσία, διαταραχή των επιτελικών λειτουργιών.

Παρότι υπάρχει ένα μεγάλο κομμάτι έρευνας γύρω από τα αίτια και πιθανές λύσεις για το ζήτημα της νόσου, προς το παρόν δεν υπάρχει κάποια αποτελεσματική φαρμακοθεραπεία που να ανακόπτει πλήρως την πρόοδο της νόσου. Έτσι, στόχος για τα άτομα με άνοια γίνεται επιβράδυνση της νόσου. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί τόσο με φαρμακοθεραπεία, όσο και με νοητική ενδυνάμωση.

Επιβράδυνση Αλτσχάιμερ με Νοητική Ενδυνάμωση

Η νοητική ενδυνάμωση γίνεται από ψυχολόγους, ψυχοθεραπευτές, ή νευροψυχολόγους κατά κύριο λόγο. Είναι η διαδικασία κατά την οποία με διάφορους τρόπους, γίνεται εξάσκηση του μυαλού του ατόμου, και συγκεκριμένα των πτυχών που πλήττει η νόσος. Η νοητική ενδυνάμωση λειτουργεί με την λογική συνεδριών, συνήθως διάρκειας πενήντα λεπτών- μίας ώρας (συνήθως δύο με πέντε φορές την εβδομάδα, ανάλογα το πλαίσιο και το άτομο).

Μπορεί να γίνει σε ομαδικό ή ατομικό επίπεδο, και σε διάφορα πλαίσια. Συγκεκριμένα, άτομα με άνοια μπορεί να υπάρχουν σε μονάδες φροντίδας ειδικά για την νόσο (κλινικό πλαίσιο), σε γηροκομεία ή ΚΑΠΗ (κοιννοτικό πλαίσιο) ή να ζουν στο σπίτι τους. Στην τελευταία περίπτωση, επειδή συχνά υπάρχουν πρακτικά ζητήματα δυσκολίας στην μετακίνηση (π.χ. δυσκολία στο περπάτημα, έλλειψη οχήματος, έλλειψη διαθέσιμου φροντιστή για την μεταφορά, αποπροσανατολισμός κατά την μεταφορά), είναι πιθανών ο επαγγελματίας να πρέπει να κάνει κατ’ οίκον επίσκεψη, για να μπορέσει να καλυφθεί η ανάγκη του ατόμου.

Οι συνεδρίες κανονίζονται είτε από το πλαίσιο (κλινικό ή κοινοτικό), είτε από τους συγγενείς- φροντιστές του ατόμου. Έτσι, είναι άλλοι που κρίνουν την Ν.Ε. απαραίτητη και κανονίζουν για το άτομο. Είναι καλό το πλαίσιο- είτε κλινικό είτε οικογενειακό, να παραμένει ενημερωμένο για την κατάσταση του ατόμου, ώστε να μπορεί να προσφέρει κατάλληλα σε αυτό. Ο ειδικός μπορεί να ενημερώνει ανά κάποια διαστήματα (ή και μετά από κάθε συνεδρία) για την πορεία και την απόδοση του ατόμου, και μπορεί να κάνει προτάσεις ή να προσπαθεί να δίνει λύσεις σε καθημερινά ζητήματα διάδρασης του ατόμου (με την οικογένεια ή μέσα στο πλαίσιο).

Αφότου ειδοποιηθεί ο ειδικός ενημερώνει για την όλη διαδικασία το πλαίσιο, και δημιουργείται ένα άτυπο συμβόλαιο μεταξύ τους. Έπειτα, το πλαίσιο θα ενημερώσει για την γενική κατάσταση του ατόμου και θα δώσει πληροφορίες. Άρα η λήψη ιστορικού γίνεται από το πλαίσιο (ιδίως από την οικογένεια) και όχι από το άτομο. Τότε είναι που θα γίνει η γνωριμία με το άτομο. Και εκεί θα γίνει μια προσπάθεια λήψης ιστορικού σε διαφορετικό ύφος όμως (λιγότερο απόλυτο) και κρατώντας κατά νου το επίπεδο λειτουργικότητας του ατόμου (πολλά μπορεί να μην τα θυμάται).

Μπορούν να γίνουν και κάποια γνωστικά τεστ στο άτομο, όπως το Mini Mental State Examination (MMSE), ή το Addenbrooks Cognitive Examination Revised (ACE-R), ή το Frontal Lobe Assessment Battery (FAB). Αυτά είναι διαθέσιμα και online στα ελληνικά, και είναι τεστ που είναι εύκολο να γίνουν και απαιτούν λίγο χρόνο για εκτέλεση και βαθμολόγηση (έπειτα από εκπαίδευση και εξοικείωση του ειδικού), και μπορούν να δώσουν μια εικόνα για το στάδιο στο οποίο βρίσκεται το άτομο, και για τις ιδιαίτερες περιοχές που μπορεί να παρουσιάζει ελλείμματα (αυτά μπορούν να γίνονται ανά κάποιο καιρό για να παρακολουθείται η πρόοδος της νόσου).

Έχοντας αποκτήσει μια πιο ολοκληρωμένη εικόνα, άτομο και θεραπευτής είναι έτοιμοι να ξεκινήσουν την διαδικασία της Ν.Ε.

Οι συνεδρίες κάθε φορά ξεκινούν με χαιρετισμό (και συστάσεις του ειδικού, ανάλογα το επίπεδο του ατόμου), και με προσανατολισμό στον χώρο και τον χρόνο (ημερομηνία, που βρισκόμαστε τώρα, κλπ). Έπειτα έρχεται το κύριο μέρος που αποτελείται από κάποια δραστηριότητα.

Τυπικά, η Ν.Ε. γίνεται με απλές ασκήσεις διαφόρων ειδών: λεκτικές (π.χ. αντίθετα), οπτικές/παρατήρησης (π.χ. σε δύο εικόνες να βρεθούν οι διαφορές), ανάκλησης παλαιών γεγονότων (θεραπεία δι’ αναμνήσεων). Βέβαια, ανάλογα με την εξειδίκευση του επαγγελματία μπορούν η Ν.Ε. να γίνει και με εναλλακτική μορφή: κάποιος νευροψυχολόγος μπορεί να κάνει και αισθητηριακές ασκήσεις, ενώ κάποιος εργοθεραπευτής μπορεί να κάνει και χειροτεχνίες. Αυτά καλό είναι να γίνονται από άτομα με εξειδίκευση, ώστε να μπορούν να λειτουργήσουν ως δραστηριότητες όσο το δυνατόν περισσότερο. Οι δραστηριότητες, ότι τύπου και αν είναι, καλό είναι να επιλέγονται βάση κάποιων κριτηρίων: το επίπεδο λειτουργικότητας του ατόμου, τις περιοχές στις οποίες έχει ελλείμματα, τα γούστα του, άλλες πιθανές σωματικές ιδιαιτερότητες (π.χ. κάποιος μπορεί να μην βλέπει καλά).

Η συνεδρία κλείνει με ανασκόπηση, προσανατολισμό και πάλι (πιο σύντομα τώρα), χαιρετισμό και ανανέωση του ραντεβού (κάτι που πιθανότατα το άτομο δεν θα θυμάται έπειτα μα βοηθά στην διάδραση).

Στόχοι της Νοητικής Ενδυνάμωσης στη νόσο Αλτσχάιμερ

Στόχος της Ν.Ε. είναι να κρατά το άτομο ενεργό και έτσι να επιβραδύνει την πρόοδο της νόσου. Πρέπει να σημειωθεί ότι η Ν.Ε. από μόνη της μπορεί να το πετύχει αυτό ως ένα βαθμό. Χρειάζεται ταυτόχρονα και φαρμακοθεραπεία, και κυρίως ευρύτερη υποστήριξη από το πλαίσιο (κάτι για το οποίο μπορεί να δώσει κατευθύνσεις και ιδέες ο ειδικός).

Είναι σκόπιμο τα άτομα με άνοια να εμπλέκονται σε Ν.Ε. καθώς τα διατηρεί δραστήρια, και επιτρέπει τόσο την επιβράδυνση όσο και την παρακολούθηση της προόδου της νόσου, άρα κατ’ επέκταση μπορεί να βελτιώσει την ποιότητα ζωής του ατόμου, και του περιβάλλοντός του.

 

Βιβλιογραφία

1. Ευθυμίου, Α., Καβουρίδη, Δ., Καρπαθίου, Ν., Λυμπεροπούλου, Ο., Νικολάου, Κ., Ποταμιανού, Δ., Σακκά, Π., Τρυφωνόπουλος, Σ. (2011). Νοητική Άσκηση: Οδηγός για Επαγγελματίες Υγείας, Αθήνα, University Studio Press
2. Ζώη, Π., Κατσάρη, Α., Μαργιώτη, Μ., Νίκα, Ε., Σακκά, Π., (2011). Δραστηριότητες για Άτομα που Πάσχουν από Νόσο Αλτσχάιμερ, Αθήνα, Εκδόσεις Γρηγόρη
3. Gauthier, S. (2007). Clinical Diagnosis and Management of Alzheimer’s Disease, UK, Informa Healthcare

Διαβάστε ακόμη το σχετικό άρθρο: Αλτζχάϊμερ Νόσος (Alzheimer) - Ορισμός, Αιτιολογία, Συμπτώματα, Θεραπεία 

Συγγραφή Άρθρου

Σύλβα Σαραφίδου

sarafidou silvaΨυχολόγος. Ba σε Ψυχολογία και Ιστορία Τέχνης στο Deree.
MSc σε Νευροεπιστήμες στο King's College, παράλληλα με εκπαίδευση σε Συνθετική Ψυχοθεραπεία και Θεραπειών μέσω Τέχνης.

Τα περιεχόμενα του E-Psychology προστατεύονται από την DMCA. Η αναδημοσίευση επιτρέπεται μόνο κατόπιν γραπτής άδειας από το τμήμα Σύνταξης και μόνο εφόσον ακολουθείται συγκεκριμένη διαδικασία αναδημοσίευσης. Συγκεκριμένα, πρέπει να υπάρχει σαφής αναφορά στο τέλος του άρθρου, για την πηγή 1ης δημοσίευσης καθώς επίσης πρέπει να υπάρχει ενεργός σύνδεσμος που οδηγεί απευθείας στο άρθρο. DMCA.com Protection Status
Σχετικά άρθρα

Περισσότερα άρθρα του ειδικού συνεργάτη

Φροντίζοντας άτομα με άνοια: Δυσκολίες και Δυνατότητες
άνοια

Η άνοια είναι μία νευροεκφυλιστική πάθηση που σταδιακά στερεί από το άτομο την αυτονομία του. Αυτό σημαίνει ότι από τα πρώτα στάδια της νόσου ήδη και όλο και περισσότερο στην πορεία, το άτομο έχει ανάγκη τόσο από φροντίδα όσο και από προσοχή για λόγους ασφαλείας.

Η κριτική στην έννοια της ψυχικής ασθένειας
ψυχική ασθένεια

Η έννοια της ψυχικής ασθένειας έχει δεχθεί αρκετό ενδιαφέρον τα τελευταία χρόνια. Παρά την συχνή χρήση του όρου υπάρχουν πολλοί που διαφωνούν με την ύπαρξη αυτού, επεξηγώντας τους διάφορους λόγους για τους οποίους μία τέτοια έννοια είναι γεμάτη ψεγάδια. Οι κριτικές της έννοιας της ψυχικής ασθένειας προέρχονται από διαφορετικούς πληθυσμούς: από τους επαγγελματίες της ψυχικής υγείας, από το ευρύ κοινό και από τους ίδιους τους χρήστες υπηρεσιών.

Το μέλλον των φαρμακοθεραπειών στην ψυχική υγεία: Σχιζοφρένεια και Κατάθλιψη
φαρμακοθεραπεία ψυχική υγεία

Είναι πλέον ευρέως αναγνωρισμένο πως η ψυχιατρική, και ιδιαίτερα το πεδίο την ψυχοφαρμακολογίας έχει κάνει τεράστια βήματα: αυτή την στιγμή υπάρχουν πολλά και διαφορετικά φάρμακα, μαζί με τις κατάλληλες οδηγίες χρήσης, έτοιμες να βοηθήσουν τα άτομα σε ανάγκη (και τους ερευνητές και κλινικούς στο να επιτευχθεί αυτό).

Ακετυλοχολίνη. Ο ρόλος της στον εγκέφαλο
Ακετυλοχολίνη εγκέφαλος

Η ακετυλοχολίνη (acetylcholine) είναι ένας από τους κεντρικούς νευροδιαβιβαστές του εγκεφάλου, που παίζει ρόλο σε πολλές σημαντικές λειτουργίες. Η ακετυλοχολίνη ήταν ο πρώτος νευροδιαβιβαστής που ανακαλύφθηκε, ήδη από το 1914, από τους Otto Loewi και Henry Dale, οι οποίοι κέρδισαν και βραβείο Νόμπελ για την δουλειά τους.

Κάπνισμα και Ψυχική Υγεία: Ποια η σχέση τους?
Κάπνισμα

Το κάπνισμα αποτελεί μια συχνή συνήθεια για πολλούς. Οι αρνητικές επιπτώσεις του καπνίσματος στην υγεία έχουν μελετηθεί πολύ και είναι αρκετά γνωστές. Για την ακρίβεια, το κάπνισμα αποτελεί το κύριο αίτιο θανάτου που μπορεί να προληφθεί στις ΗΠΑ (Bor, Boyd, Himmelstein, Lasser, McCormick, Woolhandler, 2000).


Βρείτε Ψυχολόγο - Ειδικό Ψ.Υγείας

Επιλέξτε ειδικό για θέματα Ψυχολογίας Υγείας στον μοναδικό εξειδικευμένο κατάλογο του ελληνικού διαδικτύου.

Μεταβείτε στον κατάλογο Ειδικών Ψ.Υγείας »

Είστε ειδικός Ψυχικής Υγείας?

Εγγραφείτε ώστε να λαμβάνετε ενημέρωση, σχετικά με θέματα που αφορούν την επιστήμη της ψυχολογίας, έρευνες, σεμινάρια ψυχολογίας, θέσεις εργασίας Ειδικών Ψυχικής Υγείας κ.τ.λ.

Newsletter για όλους

Εβδομαδιαίο Newsletter για να λαμβάνετε στο mail σας νέα άρθρα ψυχολογίας, ενημέρωση για επερχόμενα σεμινάρια ψυχολογίας, ομάδες υποστήριξης, βιβλία ψυχολογίας κ.α.

Η εγγραφή σας στα ενημερωτικά δελτία της Πύλης Ψυχολογίας psychology.gr είναι απόλυτα σύμφωνη με την Ευρωπαϊκή Νομοθεσία για την προστασία των προσωπικών δεδομένων. Τα στοιχεία που δίνετε κατά την εγγραφή σας θα χρησιμοποιηθούν αποκλειστικά και μόνο για την αποστολή ενημερωτικών δελτίων (Newsletters).