Όταν η ξεκούραση δεν αρκεί: Η διαφορά ανάμεσα στην κούραση και τη συναισθηματική εξάντληση

Ακρόαση άρθρου......

Πρόσθεσε το Psychology.gr στις προτιμώμενες πηγές σου στη Google
Με αυτό τον τρόπο, θα βλέπεις περισσότερα νέα άρθρα ψυχολογίας και ψυχικής υγείας που δημοσιεύονται στο PSYCHOLOGY.GR

Υπάρχουν περίοδοι στη ζωή μας που νιώθουμε κουρασμένοι. Περίοδοι με πολλές υποχρεώσεις, αυξημένες απαιτήσεις, αλλαγές ή δύσκολες συνθήκες.

Η κούραση αποτελεί μια φυσιολογική ανθρώπινη εμπειρία. Είναι ο τρόπος με τον οποίο το σώμα και ο ψυχισμός μας μάς υπενθυμίζουν ότι χρειαζόμαστε χώρο για ανάπαυση και φροντίδα.

Τι συμβαίνει όμως όταν η ξεκούραση δε φαίνεται να αρκεί;
Όταν κοιμόμαστε, αλλά ξυπνάμε ήδη εξαντλημένοι;
Όταν επιστρέφουμε από διακοπές και αισθανόμαστε ότι δεν ανακτήσαμε ποτέ πραγματικά τις δυνάμεις μας;

Όταν ακόμη και απλές καθημερινές δραστηριότητες μοιάζουν να απαιτούν περισσότερη ενέργεια από αυτή που διαθέτουμε;

Σε αυτές τις περιπτώσεις, ίσως δεν μιλάμε μόνο για σωματική κούραση. Ίσως μιλάμε για μια βαθύτερη μορφή εξάντλησης, μια κατάσταση όπου δεν έχει κουραστεί μόνο το σώμα, αλλά και ο τρόπος με τον οποίο σχετιζόμαστε με τον εαυτό μας και τη ζωή μας.

Όταν η κούραση γίνεται κάτι περισσότερο

Ο όρος burnout χρησιμοποιείται συχνά στην καθημερινότητα για να περιγράψει την αίσθηση ότι «δεν αντέχουμε άλλο».

Ωστόσο, σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, το σύνδρομο επαγγελματικής εξουθένωσης αφορά κυρίως το χρόνιο εργασιακό στρες που δεν έχει αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά και χαρακτηρίζεται από εξάντληση, αποστασιοποίηση από την εργασία και μειωμένη αίσθηση αποτελεσματικότητας.

Παρόλα αυτά, η εμπειρία της συναισθηματικής εξάντλησης δεν περιορίζεται μόνο στον εργασιακό χώρο.

THERAPY.PSYCHOLOGY - ΠΛΑΤΦΟΡΜΑ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ - Online & Διά ζώσης
Βρες τον Θεραπευτή που είναι κατάλληλος για εσένα | Ξεκίνα εδώ το Θεραπευτικό ταξίδι σου με Δωρεάν 1η συνεδρία.

Μπορεί να εμφανιστεί σε ανθρώπους που φροντίζουν συνεχώς τους άλλους, σε ανθρώπους που δυσκολεύονται να πουν «όχι», σε ανθρώπους που αισθάνονται ότι πρέπει διαρκώς να ανταποκρίνονται στις προσδοκίες των γύρω τους.

Γιατί πολλές φορές δεν εξαντλούμαστε μόνο από αυτά που κάνουμε. Εξαντλούμαστε και από αυτά που κρατάμε μέσα μας!

Η αόρατη προσπάθεια που καταναλώνει ενέργεια

Υπάρχει μια μορφή ψυχικής προσπάθειας που δεν φαίνεται στους άλλους. Είναι η προσπάθεια να δείχνουμε δυνατοί, ενώ μέσα μας δυσκολευόμαστε.

Να συνεχίζουμε, ενώ έχουμε ανάγκη από παύση.
Να είμαστε διαθέσιμοι για όλους, αλλά να μην αφήνουμε χώρο για τις δικές μας ανάγκες.
Να προσπαθούμε να είμαστε «αρκετοί».

PRO PSYCHOLOGY: Επαγγελματική Κοινότητα Ειδικών Ψυχικής Υγείας
Περιλαμβάνει ομάδες εποπτείας ανά ψυχοθεραπευτική προσέγγιση, ομάδες εποπτείας ανά επαγγελματικό αντικειμένο και πληθυσμό, επιμορφωτικά σεμινάρια εξειδίκευσης, Ομάδες συνάντησης για σύνδεση και δικτύωση, Mentoring για ψυχοθεραπευτές που κάνουν τα πρώτα τους βήματα στην άσκηση του επαγγέλματος..

Πολλοί άνθρωποι έχουν μάθει από νωρίς να συνδέουν την αξία τους με την απόδοση, την επιτυχία ή την ικανότητά τους να ανταποκρίνονται. Η φροντίδα των άλλων, η υπευθυνότητα και η προσπάθεια είναι σημαντικές αξίες, όμως όταν γίνονται ο μοναδικός τρόπος μέσα από τον οποίο κάποιος αισθάνεται ότι αξίζει, μπορεί να οδηγήσουν σε μια συνεχή εσωτερική πίεση.

Ο άνθρωπος δεν κουράζεται μόνο από τις υποχρεώσεις του.

Κουράζεται και από την ανάγκη να αποδεικνύει συνεχώς ότι μπορεί!

Όταν το «πρέπει» υπερισχύει του «θέλω»

Ένα σημαντικό στοιχείο της ψυχικής εξάντλησης είναι η σταδιακή απομάκρυνση από τις προσωπικές μας ανάγκες.

Πολλές φορές λειτουργούμε μέσα από το «πρέπει»:

Πρέπει να τα καταφέρω.
Πρέπει να είμαι δυνατός/-ή.
Πρέπει να μην απογοητεύσω τους άλλους.
Πρέπει να συνεχίσω.

Αυτός ο τρόπος λειτουργίας, μπορεί να μας βοηθήσει σε δύσκολες περιόδους. Όταν όμως γίνεται μόνιμος τρόπος ύπαρξης, μπορεί να χάσουμε την επαφή με ένα εξίσου σημαντικό ερώτημα:

«Τι χρειάζομαι εγώ;»

Η ψυχοδυναμική προσέγγιση μας υπενθυμίζει ότι ο άνθρωπος δεν είναι μόνο οι ρόλοι που αναλαμβάνει. Δεν είναι μόνο ο εργαζόμενος, ο σύντροφος, ο γονέας, ο φίλος, ο άνθρωπος που φροντίζει τους άλλους.

Υπάρχει και η προσωπική του εμπειρία. Οι ανάγκες του. Οι επιθυμίες του. Τα συναισθήματά του.

Και όταν αυτά παραμελούνται για μεγάλο χρονικό διάστημα, η εξάντληση μπορεί να γίνει ένας τρόπος με τον οποίο ο ψυχισμός ζητά να ακουστεί.

Η εξάντληση δεν είναι αποτυχία

Συχνά οι άνθρωποι αντιμετωπίζουν την εξάντληση σαν μια προσωπική αποτυχία.

«Γιατί δεν μπορώ να διαχειριστώ όσα οι άλλοι διαχειρίζονται;»
«Γιατί δεν έχω περισσότερη αντοχή;»

Όμως η εξάντληση δεν αποτελεί ένδειξη αδυναμίας χαρακτήρα. Μπορεί να αποτελεί ένα σημάδι, ότι για μεγάλο χρονικό διάστημα κάποιος λειτουργούσε πέρα από τα προσωπικά του όρια. Όπως το σώμα στέλνει σήματα όταν χρειάζεται ξεκούραση, έτσι και ο ψυχισμός μας προσπαθεί να επικοινωνήσει όταν οι ανάγκες μας παραμένουν για καιρό χωρίς χώρο.

Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε μορφή κόπωσης έχει ψυχολογική αιτία. Η επίμονη εξάντληση μπορεί να σχετίζεται με πολλούς παράγοντες, όπως οργανικά ζητήματα, διαταραχές ύπνου, χρόνιο στρες ή ψυχικές δυσκολίες. Για αυτό η κατανόηση της εμπειρίας χρειάζεται πάντα μια ολιστική και εξατομικευμένη προσέγγιση.

Η ψυχοθεραπεία ως χώρος κατανόησης

Η ψυχοθεραπεία δεν είναι ένας χώρος όπου ο άνθρωπος μαθαίνει απλώς να «αντέχει περισσότερο».

Είναι ένας χώρος όπου μπορεί να κατανοήσει βαθύτερα τον εαυτό του.

Να εξερευνήσει τα μοτίβα που επαναλαμβάνονται στη ζωή του.
Να αναγνωρίσει ποιες απαιτήσεις προέρχονται πραγματικά από τις προσωπικές του αξίες και ποιες έχουν γίνει εσωτερικές πιέσεις που κουβαλά εδώ και χρόνια.
Να μάθει να σχετίζεται με τον εαυτό του όχι μόνο μέσα από την απόδοση, αλλά και μέσα από τη φροντίδα και την αποδοχή.

Ίσως η πιο σημαντική ερώτηση δεν είναι: «Πώς θα καταφέρω να αντέξω περισσότερο;»

Αλλά: «Πώς μπορώ να ζήσω με έναν τρόπο που να μην χρειάζεται να εγκαταλείπω συνεχώς τον εαυτό μου;»

Η εξάντληση δεν είναι πάντα ένα σημάδι ότι πρέπει να προσπαθήσουμε περισσότερο. Μερικές φορές είναι μια πρόσκληση, να σταματήσουμε για λίγο και να ακούσουμε τι προσπαθεί να μας πει.

Συγγραφή - Επιμέλεια Άρθρου

Ιωάννα Ντίμοβα - Ψυχολόγος

Ιωάννα Ντίμοβα: έχει επιβεβαιωθεί από το Psychology

Οι πληροφορίες που αναφέρονται στον επαγγελματικό κατάλογο ειδικών παρέχονται από τους ίδιους τους ειδικούς, κατά την εγγραφή τους στο σύστημα. Όταν βλέπετε την ένδειξη «έχει επιβεβαιωθεί από το Psychology”, σημαίνει ότι το Psychology έχει ελέγξει, με email, τηλεφωνικά ή/και με λήψη των σχετικών εγγράφων, τα ακόλουθα στοιχεία: