Πρόσκληση συμμετοχής σε έρευνα με τίτλο: Η διερεύνηση της σχέσης του φόβου για τον σωματικό πόνο με τις τραυματικές εμπειρίες της παιδικής ηλικίας, την καταστροφολογία για τον πόνο, την αυτό - αποτελεσματικότητα και την αποδοχή του πόνου.

Η πρώτη εμφάνιση μίας φοβίας ενός αντικειμένου, ενός μέρους ή προσώπου μπορεί να είναι ξαφνική, δηλαδή, να αρχίσει με ένα επεισόδιο άγχους, αλλά μπορεί να ξεκινήσει σιγά σιγά ώστε να μην γίνεται ορατή η αιτία του. Άλλες φορές μπορεί να υπάρξει η «τραυλίζουσα» μορφή εμφάνισης μίας φοβίας η οποία συνοδεύεται από μικρές κρίσεις πανικού ανά διαστήματα.

Η χώρα μας υπέστη τις τελευταίες ημέρες μία ανείπωτη τραγωδία, με πυρκαγιές να εξαπλώνονται σε διάφορες περιοχές της Αττικής, έχοντας ως αποτέλεσμα να χαθούν πολλές ανθρώπινες ζωές και να καταστραφούν περιουσίες. Οι ώρες φόβου, ο τραγικός θάνατος τόσων ανθρώπων, η απώλεια περιουσιών, αλλά και η καταστροφή του φυσικού περιβάλλοντος, συνθέτουν μία πρωτόγνωρη εθνική τραγωδία.

Όλα τα παιδιά και ειδικά τα μικρότερα σε ηλικία παιδιά αναπτύσσουν κάποιους φόβους. Οι φόβοι αυτοί χαρακτηρίζονται από μικρή ή από μεγάλη ένταση. Τα πράγματα ή οι καταστάσεις που συνήθως φοβούνται τα παιδιά είναι κάποιοι θόρυβοι, όταν φεύγουν οι γονείς, το σκοτάδι, κάποια ζώα, το γιατρό και αργότερα κατά τη σχολική ηλικία εκδηλώνουν φόβους για το σχολείο, τις φυσικές καταστροφές και τους τραυματισμούς.

Σε αυτό το άρθρο θα εξηγήσουμε τους μηχανισμούς που συμβάλλουν στη συντήρηση μιας ψυχολογικής διαταραχής ή δυσκολίας.

Πολλές οι συνειδητοποιήσεις, λίγες οι ώρες. Είναι απίστευτο πόσα μπορείς να σκεφτείς όταν δεν κάνεις απολύτως τίποτα και μάλιστα σε πόσο σύντομο χρονικό διάστημα. Πόσα μπορεί να νιώσεις κάνοντας απολύτως τίποτα.

Ο ποιητής Ρουμί μας λέει: «Αυτή τη στιγμή, γευόμαστε τη γεύση της αιωνιότητας». Υπερβείτε τον φόβο σας για το άγνωστο, εστιάζοντας στην παρούσα στιγμή. Γευθείτε τη στιγμή αυτή σαν μια στιγμή αιωνιότητας, και θα γευθείτε την εμπειρία της ελευθερίας.

Ως απευαισθητοποίηση οι ψυχολόγοι ορίζουν τη μειωμένη συναισθηματική αντίδραση απέναντι σε ένα αρνητικό ερέθισμα η οποία επέρχεται μετά από έκθεση σε αυτό. Για παράδειγμα, ένα παιδί θα βιώσει ανησυχία την πρώτη φορά που θα επιβιβαστεί σε ένα αεροπλάνο, ωστόσο, μετά την επανάληψη της εμπειρίας αυτής, το παιδί θα μπορέσει να αισθανθεί χαλάρωση κατά την πτήση.

Ο σχολικός εκφοβισμός, ή η σχολική επιθετικότητα (bullying) αποτελεί ένα ιδιαίτερο χαρακτηριστικό στο περιβάλλον του σχολείου με πολυπαραγοντική αιτιολογία η οποία σχετίζεται άμεσα με τις επιπτώσεις που προκαλούνται σε προσωπικό, οικογενειακό και κοινωνικό επίπεδο (Espelage & Horne, 2008 forareview).

Πολλοί από μας πιστεύουμε ότι το να είμαστε κάποτε λυπημένοι, φοβισμένοι, θυμωμένοι ή απογοητευμένοι μας κάνει αδύναμους και προσπαθούμε να το κρύψουμε από τους άλλους είτε ακόμα και από τον ίδιο μας τον εαυτό. Αποφεύγοντας, όμως, τα αρνητικά μας συναισθήματα είναι σαν να αποφεύγουμε ένα κομμάτι του εαυτού μας, αφού μέρος του είναι και τα αρνητικά, αλλά και τα θετικά συναισθήματα.  

Σήμερα ανέβασα μία καινούργια εικόνα στο προφίλ μου και –να!- συγκέντρωσε τον τεράστιο αριθμό των 100 likes(!) και μέσα σε λίγη ώρα. Ένοιωσα σημαντικός, με προσέχουν, με αγαπούν, μου γράφουν όμορφα σχόλια με πολύχρωμες καρδούλες, αποθεώνουν την όμορφιά μου, είμαι τόσο σπουδαίος και τόσο σημαντικός.

Μπορεί να έχει συμβεί σε αρκετούς από εμάς να έχουμε βιώσει, για κάποιο διάστημα της ζωής μας, έναν υπερβολικά έντονο φόβο, ο οποίος να σχετίζεται με κάτι συγκεκριμένο.
Όταν ένα άτομο παρουσιάζει ειδικές φοβίες, εμφανίζει τα ακόλουθα συμπτώματα:

Όλοι έχουμε νιώσει έστω και μια φορά στη ζωή μας φόβο. Σε όλους μας έχει συμβεί κάτι, που μας έχει κάνει να φοβηθούμε πολύ. Να φοβηθούμε για αυτά που έχουμε στη ζωή μας, για αυτά που θεωρούμε δεδομένα, να φοβηθούμε για τους αγαπημένους μας, να φοβηθούμε για την αποτυχία, να φοβηθούμε να χάσουμε, να φοβηθούμε να αφήσουμε την ασφάλεια μας.

Οι περισσότεροι άνθρωποι που υποστηρίζουν πως αναζητούν σχέση, στην πραγματικότητα αποζητούν αληθινή και διαρκή αγάπη. Θέλουν ένα πρόσωπο που θα ανταποκριθεί στις βαθύτερες προσδοκίες τους και θα τους ανταποδώσει την αγάπη αυτή.  Όταν η προσπάθειά τους δεν αποδίδει, συνεχίζουν να προσπαθούν να βελτιωθούν οι ίδιοι, ώστε να βρουν αυτό το μοναδικό πρόσωπο και να καταλάβουν, γιατί δεν το έχουν βρει μέχρι στιγμής. 

Κάποια στιγμή εργαζόμουν σε μια μικρή πόλη, όπου λίγοι ψυχολόγοι ιδιώτευαν και συχνά μου τηλεφωνούσε ο εκδότης της τοπικής εφημερίδας, με σκοπό να συντάξω διάφορα θέματα ψυχολογίας. Ένα συγκεκριμένο τηλεφώνημα του ξεχωρίζει. Χρειαζόταν μια φράση, ένα ρητό για ένα άρθρο σχετικά με τη συναισθηματική απομόνωση.

Υπάρχει λίγο μίσος σε κάθε αγάπη και λίγη αγάπη σε κάθε μίσος - Rowan, 2000, “on inter-penetration of opposites”

Ζούμε σε μια εποχή όπου η πρόσβαση από ένα γεωγραφικό σημείο του πλανήτη σε ένα άλλο, η μεταφορά αγαθών και η επικοινωνία δεν υπήρξαν ποτέ στην ανθρώπινη ιστορία πιο άμεσα και δυνατά.

Πολλές φορές αναρρωτιόμαστε: τι είναι φόβος; γιατί φοβάμαι; πώς θα καταλάβω εάν αυτό που έχω είναι φοβία; θεραπεύεται;

Αυτά τα ερωτήματα, λοιπόν, πρόκειται να απαντηθούν παρακάτω.
Ο φόβος είναι ένα βασικό συναίσθημα που προκαλείται από τη συνειδητοποίηση ενός πραγματικού ή πλασματικού κινδύνου ή απειλής.

Οι φοβίες είναι επίμονοι και παράλογοι φόβοι για συγκεκριμένα αντικείμενα ή καταστάσεις. Οι φοβίες έχουν διάφορες μορφές: ο φόβος που σχετίζεται με μια φοβία μπορεί να επικεντρώνεται σε ένα συγκεκριμένο αντικείμενο (ειδική φοβία) ή να αφορά φόβο αμηχανίας σε δημόσιο χώρο (κοινωνική φοβία).

Υπάρχουν διάφοροι ορισμοί της αποτυχίας, καθώς ο κάθε άνθρωπος διαθέτει διαφορετικά σημεία αναφοράς, συστήματα πεποιθήσεων και διαφορετικές αξίες. Μία αποτυχία για έναν άνθρωπο μπορεί να είναι ένα μεγάλο μάθημα ζωής για κάποιον άλλον...

Όταν ο φόβος σου χτύπησε την πόρτα ταράχτηκες. Έκανες ησυχία για να μην καταλάβει πως είσαι μέσα. Δεν σου αρέσει να φοβάσαι. Άκουσες για μυθικά πλάσματα, ξακουστούς ήρωες, υπερανθρώπους και τους θαύμασες, τους ζήλεψες για το θάρρος τους. Μη γελιέσαι όμως. Κι εκείνοι έχουν το φόβο μέσα τους. Μόνο που έχουν συμφιλιωθεί μαζί του, τον ξέρουν, τον σέβονται και μόνο με καθάρια μάτια τον αντικρίζουν.