πείνα και όρεξη

Η υπερφαγία και η παχυσαρκία εκθέτουν σε σοβαρό κίνδυνο την υγεία εκατομμυρίων ανθρώπων. Για την κατανόηση της φύσης του προβλήματος, είναι σημαντικό να κατανοήσουμε ότι δεν τρώμε υπερβολικά μόνο όταν το στομάχι μας είναι άδειο. Ο τρόπος με τον οποίο προσδιορίζουμε αν είμαστε ή όχι πεινασμένοι, αν πρέπει να φάμε ή όχι ή τι πρέπει να φάμε, είναι πιο πολύπλοκος.

Επιπλέον, η έκταση στην οποία τρώμε επηρεάζεται ισχυρά από ψυχολογικούς παράγοντες όπως αισθητηριακά συνθήματα, κανονιστικά συνθήματα, κοινωνικές διευκολύνσεις, στρες και την πολιτισμική στάση και συμπεριφορά απέναντι στο φαγητό.

“Η πείνα προέρχεται από το μυαλό, όχι μόνο από το στομάχι σας”.

Υπάρχει η πεποίθηση ότι οι άνθρωποι πεινάνε όταν το στομάχι τους είναι άδειο και χορταίνουν όταν είναι γεμάτο. Αυτό είναι λάθος. Τα εσωτερικά συνθήματα είναι τα φυσιολογικά συνθήματα που σχετίζονται μ’ ένα άδειο στομάχι και μας καλούν να προσλάβουμε τροφή. Ωστόσο, υπάρχουν και εξωτερικά συνθήματα που μπορούν επίσης να αυξήσουν την πείνα μας.

Αυτά τα εξωτερικά συνθήματα μπορούν να χωριστούν σε δυο κατηγορίες:

α) τα κανονιστικά συνθήματα, όπως το μέγεθος της μερίδας, που υποδεικνύουν τα απαραίτητα επίπεδα κατανάλωσης τροφής και
β) τα αισθητηριακά συνθήματα, όπως η μυρωδιά και η γεύση που παραπέμπουν στην ηδονιστική αξία του φαγητού.

Φαίνεται ότι τα παχύσαρκα άτομα ανταποκρίνονται περισσότερο στα εξωτερικά συνθήματα και λιγότερο στα εσωτερικά συνθήματα, συγκριτικά με τα άτομα με κανονικό βάρος και επομένως είναι πιο πιθανό να τρώνε ακόμα και όταν το σώμα τους δεν στέλνει τα φυσιολογικά σήματα για να το κάνουν. Ενώ τα κανονιστικά συνθήματα τους επηρεάζουν όλους, τα παχύσαρκα άτομα φαίνεται να επηρεάζονται περισσότερο από τα αισθητηριακά συνθήματα συγκριτικά με τους υπόλοιπους.

Εκτός από τα κανονιστικά και αισθητηριακά συνθήματα, η κοινωνική διευκόλυνση είναι ένας τύπος εξωτερικού συνθήματος που μπορεί να επηρεάσει τη διατροφική μας συμπεριφορά. Μια έρευνα έδειξε ότι, όταν δόθηκε η οδηγία σε προπτυχιακούς φοιτητές ψυχολογίας είτε να φάνε μόνοι τους, είτε με άλλα άτομα ή να φάνε ως συνήθως (με την επιλογή είτε να φάνε μόνοι τους είτε με παρέα), οι φοιτητές κατανάλωσαν περισσότερο νερό, τροφή, αλκοόλ όταν καθοδηγήθηκαν να φάνε μαζί με άλλους σε σχέση με όσους καθοδηγήθηκαν να φάνε μόνοι. Επίσης, οι φοιτητές που φάγανε μαζί με άλλους κατανάλωσαν 60% περισσότερη τροφή σε σχέση με όσους έφαγαν μόνοι. Επομένως, η κατανάλωση τροφής με παρέα μπορεί να οδηγήσει στην αύξηση της κατανάλωσης τροφής.

Υπάρχουν κι άλλοι ψυχολογικοί παράγοντες που μπορεί να μας οδηγήσουν στην αχρείαστη λήψη τροφής. Το στρες προπαντός, έχει φανεί να μας καθοδηγεί στην κατανάλωση μεγαλύτερης ποσότητας φαγητού. Το στρες μπορεί να προκαλέσει αλλαγή στο αίσθημα της πείνας και στις περισσότερες περιπτώσεις αύξηση του αισθήματος της πείνας. Επίσης, τα άτομα με αυξημένη όρεξη είναι πιο πιθανό να επιλέξουν γλυκά ή τροφές πλούσιες σε λιπαρά. Επομένως, το στρες σχετίζεται με τις μη υγιεινές διατροφικές επιλογές και αυτό μπορεί να εξηγήσει τη συσχέτιση στρες και παχυσαρκίας.

Τέλος, σημαντικές είναι οι επιπτώσεις της έλλειψης ύπνου στην όρεξη. Ο οργανισμός ζητάει περισσότερο φαγητό και προσθέτει θερμίδες και συνεπώς παραπάνω κιλά όταν υπάρχει έλλειψη ύπνου. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι η έλλειψη ύπνου μπορεί να μειώσει την παραγωγή μιας ορμόνης που ελέγχει το αίσθημα του κορεσμού, της λεπτίνης και να ενισχύσει μια ορμόνη που ανοίγει την όρεξη, της γκρελίνης. Συνεπώς, φροντίστε να κοιμάστε πάνω από 6 ώρες και να συμπληρώνετε τουλάχιστον 7-8 ώρες ύπνου.

Συμπερασματικά, είναι σημαντική η κατανόηση των ψυχολογικών και κοινωνικών παραγόντων που επηρεάζουν την κατανάλωση τροφής και η χρήση αυτής της γνώσης ώστε να ανιχνεύουμε πότε το στομάχι μας είναι άδειο και πότε είναι γεμάτο αλλά το μυαλό μας θεωρεί ότι είναι άδειο.  

 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

1. Adam, T. C., & Epel, E. S. (2007). Stress, eating and the reward system. Physiology & Behavior, 91(4), 449-458. doi:10.1016/j.physbeh.2007.04.011

2. Herman, C. P., & Polivy, J. (2008). External cues in the control of food intake in humans: The sensory-normative distinction. Physiology & Behavior, 94(5), 722-728. doi:10.1016/j.physbeh.2008.04.014

Συγγραφή Άρθρου

Ελίνα Τσιούλη - Ψυχολόγος

Ελίνα Τσιούλη: έχει επιβεβαιωθεί από το Psychology

Οι πληροφορίες που αναφέρονται στον επαγγελματικό κατάλογο ειδικών παρέχονται από τους ίδιους τους ειδικούς, κατά την εγγραφή τους στο σύστημα. Όταν βλέπετε την ένδειξη «έχει επιβεβαιωθεί από το Psychology”, σημαίνει ότι το Psychology έχει ελέγξει, με email, τηλεφωνικά ή/και με λήψη των σχετικών εγγράφων, τα ακόλουθα στοιχεία:

  • Ότι ο ειδικός είναι υπαρκτό πρόσωπο.
  • Ότι τα πτυχία οι τίτλοι και οι εξειδικεύσεις που αναφέρει είναι αληθινά.
  • Ότι οι πληροφορίες που αναφέρει ισχύουν.

Ψυχολόγος Διαχείρισης του Στρες (μεταπτυχιακή εξειδίκευση στην Ιατρική Σχολή Αθηνών), μέλος του Πανελληνίου Ψυχολογικού Συλλόγου. Ατομική συμβουλευτική και ψυχοθεραπεία για τη διαχείριση προβλημάτων στρες και την προαγωγή της ψυχικής υγείας.

Όλα τα περιεχόμενα της Πύλης Ψυχολογίας - Psychology.gr προστατεύονται από την DMCA. Η αναδημοσίευση περιεχομένου είναι αποδεκτή, μόνο εφόσον τηρούνται όλοι ανεξαιρέτως οι παρακάτω κανόνες. Σε οποιαδήποτε άλλη περίπτωση η Πύλη Ψυχολογίας θα προχωράει σε καταγγελία DMCA, χωρίς προηγούμενη ειδοποίηση. Διαβάστε προσεκτικά το σχετικό πλαίσιο: ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ ΑΝΑΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗΣ DMCA.com Protection Status
Σχετικά άρθρα

Βρείτε ειδικό για Διαταραχές Διατροφής

Ο μοναδικός εξειδικευμένος κατάλογος στο ελληνικό διαδίκτυο.

Μεταβείτε στον κατάλογο Ειδικών Ψ.Υγείας »

Περισσότερα άρθρα του ειδικού συνεργάτη

Βigorexia: Νέα διατροφική διαταραχή;
Βigorexia

Οι περισσότεροι άνθρωποι είναι εξοικειωμένοι με τον όρο νευρική ανορεξία και την ιδέα ότι η πίεση συμμόρφωσης στα πρότυπα του λεπτού σώματος και της ομορφιάς οδηγεί πολλούς ανθρώπους να λιμοκτονούν για να αποκτήσουν την εικόνα του σώματος που επιθυμούν. Αλλά υπάρχει και η άλλη όψη αυτού του νομίσματος. Το 1997, ο όρος Μυϊκή Δυσμορφική Διαταραχή, αναφερόμενη και ως “bigorexia” επινοήθηκε για να περιγράψει την αναπτυσσόμενη κατάσταση.

Σημάδια ύπαρξης διατροφικών διαταραχών
Διατροφικές Διαταραχές

Οι διατροφικές διαταραχές, συμπεριλαμβανομένων της νευρικής ανορεξίας, της νευρογενούς βουλιμίας και της αδηφαγικής διαταραχής, είναι σοβαρές, συχνά απειλητικές για τη ζωή ψυχικές ασθένειες που σχετίζονται με υψηλό στρες, χρόνια προβλήματα υγείας και συχνά το θάνατο.

Πώς συνδέονται τα αυτοάνοσα νοσήματα με την ψυχολογία μας
Αυτοάνοσα νοσήματα

Το ανοσολογικό σύστημα έχει ως σκοπό την προστασία του οργανισμού από ξένους εισβολείς, όπως είναι τα μικρόβια, τα παράσιτα ή τα ξένα κύτταρα. Το ανοσολογικό σύστημα παρουσιάζει 4 χαρακτηριστικές ιδιότητες:

Εργασιακό στρες και αύξηση του σωματικού βάρους
εργασιακό άγχος

Όταν η πίεση στο χώρο εργασίας φτάνει σε υπερβολικά επίπεδα και διαρκεί για πολύ χρόνο, οι άνθρωποι διαπιστώνουν την ύπαρξη μιας απειλής για την ευημερία ή τα συμφέροντά τους και στη συνέχεια, βιώνουν συναισθήματα όπως φόβο, θυμό ή άγχος.  

Πρώτα σε πωλήσεις βιβλία

Εγγραφείτε στο Newsletter μας!

* απαιτούμενα πεδία
Ενδιαφέροντα * :
0
Shares