πείνα και όρεξη

Η υπερφαγία και η παχυσαρκία εκθέτουν σε σοβαρό κίνδυνο την υγεία εκατομμυρίων ανθρώπων. Για την κατανόηση της φύσης του προβλήματος, είναι σημαντικό να κατανοήσουμε ότι δεν τρώμε υπερβολικά μόνο όταν το στομάχι μας είναι άδειο. Ο τρόπος με τον οποίο προσδιορίζουμε αν είμαστε ή όχι πεινασμένοι, αν πρέπει να φάμε ή όχι ή τι πρέπει να φάμε, είναι πιο πολύπλοκος.

Επιπλέον, η έκταση στην οποία τρώμε επηρεάζεται ισχυρά από ψυχολογικούς παράγοντες όπως αισθητηριακά συνθήματα, κανονιστικά συνθήματα, κοινωνικές διευκολύνσεις, στρες και την πολιτισμική στάση και συμπεριφορά απέναντι στο φαγητό.

“Η πείνα προέρχεται από το μυαλό, όχι μόνο από το στομάχι σας”.

Υπάρχει η πεποίθηση ότι οι άνθρωποι πεινάνε όταν το στομάχι τους είναι άδειο και χορταίνουν όταν είναι γεμάτο. Αυτό είναι λάθος. Τα εσωτερικά συνθήματα είναι τα φυσιολογικά συνθήματα που σχετίζονται μ’ ένα άδειο στομάχι και μας καλούν να προσλάβουμε τροφή. Ωστόσο, υπάρχουν και εξωτερικά συνθήματα που μπορούν επίσης να αυξήσουν την πείνα μας.

Αυτά τα εξωτερικά συνθήματα μπορούν να χωριστούν σε δυο κατηγορίες:

α) τα κανονιστικά συνθήματα, όπως το μέγεθος της μερίδας, που υποδεικνύουν τα απαραίτητα επίπεδα κατανάλωσης τροφής και
β) τα αισθητηριακά συνθήματα, όπως η μυρωδιά και η γεύση που παραπέμπουν στην ηδονιστική αξία του φαγητού.

Φαίνεται ότι τα παχύσαρκα άτομα ανταποκρίνονται περισσότερο στα εξωτερικά συνθήματα και λιγότερο στα εσωτερικά συνθήματα, συγκριτικά με τα άτομα με κανονικό βάρος και επομένως είναι πιο πιθανό να τρώνε ακόμα και όταν το σώμα τους δεν στέλνει τα φυσιολογικά σήματα για να το κάνουν. Ενώ τα κανονιστικά συνθήματα τους επηρεάζουν όλους, τα παχύσαρκα άτομα φαίνεται να επηρεάζονται περισσότερο από τα αισθητηριακά συνθήματα συγκριτικά με τους υπόλοιπους.

Εκτός από τα κανονιστικά και αισθητηριακά συνθήματα, η κοινωνική διευκόλυνση είναι ένας τύπος εξωτερικού συνθήματος που μπορεί να επηρεάσει τη διατροφική μας συμπεριφορά. Μια έρευνα έδειξε ότι, όταν δόθηκε η οδηγία σε προπτυχιακούς φοιτητές ψυχολογίας είτε να φάνε μόνοι τους, είτε με άλλα άτομα ή να φάνε ως συνήθως (με την επιλογή είτε να φάνε μόνοι τους είτε με παρέα), οι φοιτητές κατανάλωσαν περισσότερο νερό, τροφή, αλκοόλ όταν καθοδηγήθηκαν να φάνε μαζί με άλλους σε σχέση με όσους καθοδηγήθηκαν να φάνε μόνοι. Επίσης, οι φοιτητές που φάγανε μαζί με άλλους κατανάλωσαν 60% περισσότερη τροφή σε σχέση με όσους έφαγαν μόνοι. Επομένως, η κατανάλωση τροφής με παρέα μπορεί να οδηγήσει στην αύξηση της κατανάλωσης τροφής.

Υπάρχουν κι άλλοι ψυχολογικοί παράγοντες που μπορεί να μας οδηγήσουν στην αχρείαστη λήψη τροφής. Το στρες προπαντός, έχει φανεί να μας καθοδηγεί στην κατανάλωση μεγαλύτερης ποσότητας φαγητού. Το στρες μπορεί να προκαλέσει αλλαγή στο αίσθημα της πείνας και στις περισσότερες περιπτώσεις αύξηση του αισθήματος της πείνας. Επίσης, τα άτομα με αυξημένη όρεξη είναι πιο πιθανό να επιλέξουν γλυκά ή τροφές πλούσιες σε λιπαρά. Επομένως, το στρες σχετίζεται με τις μη υγιεινές διατροφικές επιλογές και αυτό μπορεί να εξηγήσει τη συσχέτιση στρες και παχυσαρκίας.

Τέλος, σημαντικές είναι οι επιπτώσεις της έλλειψης ύπνου στην όρεξη. Ο οργανισμός ζητάει περισσότερο φαγητό και προσθέτει θερμίδες και συνεπώς παραπάνω κιλά όταν υπάρχει έλλειψη ύπνου. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι η έλλειψη ύπνου μπορεί να μειώσει την παραγωγή μιας ορμόνης που ελέγχει το αίσθημα του κορεσμού, της λεπτίνης και να ενισχύσει μια ορμόνη που ανοίγει την όρεξη, της γκρελίνης. Συνεπώς, φροντίστε να κοιμάστε πάνω από 6 ώρες και να συμπληρώνετε τουλάχιστον 7-8 ώρες ύπνου.

Συμπερασματικά, είναι σημαντική η κατανόηση των ψυχολογικών και κοινωνικών παραγόντων που επηρεάζουν την κατανάλωση τροφής και η χρήση αυτής της γνώσης ώστε να ανιχνεύουμε πότε το στομάχι μας είναι άδειο και πότε είναι γεμάτο αλλά το μυαλό μας θεωρεί ότι είναι άδειο.  

 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

1. Adam, T. C., & Epel, E. S. (2007). Stress, eating and the reward system. Physiology & Behavior, 91(4), 449-458. doi:10.1016/j.physbeh.2007.04.011

2. Herman, C. P., & Polivy, J. (2008). External cues in the control of food intake in humans: The sensory-normative distinction. Physiology & Behavior, 94(5), 722-728. doi:10.1016/j.physbeh.2008.04.014

Συγγραφή Άρθρου

Ελίνα Τσιούλη - Ψυχολόγος

Ελίνα Τσιούλη: έχει επιβεβαιωθεί από το Psychology

Οι πληροφορίες που αναφέρονται στον επαγγελματικό κατάλογο ειδικών παρέχονται από τους ίδιους τους ειδικούς, κατά την εγγραφή τους στο σύστημα. Όταν βλέπετε την ένδειξη «έχει επιβεβαιωθεί από το Psychology”, σημαίνει ότι το Psychology έχει ελέγξει, με email, τηλεφωνικά ή/και με λήψη των σχετικών εγγράφων, τα ακόλουθα στοιχεία:

  • Ότι ο ειδικός είναι υπαρκτό πρόσωπο.
  • Ότι τα πτυχία οι τίτλοι και οι εξειδικεύσεις που αναφέρει είναι αληθινά.
  • Ότι οι πληροφορίες που αναφέρει ισχύουν.

Ψυχολόγος Διαχείρισης του Στρες (μεταπτυχιακή εξειδίκευση στην Ιατρική Σχολή Αθηνών), μέλος του Πανελληνίου Ψυχολογικού Συλλόγου. Ατομική συμβουλευτική και ψυχοθεραπεία για τη διαχείριση προβλημάτων στρες και την προαγωγή της ψυχικής υγείας.

Τα περιεχόμενα του E-Psychology προστατεύονται από την DMCA. Η αναδημοσίευση επιτρέπεται μόνο κατόπιν γραπτής άδειας από το τμήμα Σύνταξης και μόνο εφόσον ακολουθείται συγκεκριμένη διαδικασία αναδημοσίευσης. Συγκεκριμένα, πρέπει να υπάρχει σαφής αναφορά στο τέλος του άρθρου, για την πηγή 1ης δημοσίευσης καθώς επίσης πρέπει να υπάρχει ενεργός σύνδεσμος που οδηγεί απευθείας στο άρθρο. DMCA.com Protection Status
Σχετικά άρθρα

Περισσότερα άρθρα του ειδικού συνεργάτη

Εργασιακό στρες και αύξηση του σωματικού βάρους
εργασιακό άγχος

Όταν η πίεση στο χώρο εργασίας φτάνει σε υπερβολικά επίπεδα και διαρκεί για πολύ χρόνο, οι άνθρωποι διαπιστώνουν την ύπαρξη μιας απειλής για την ευημερία ή τα συμφέροντά τους και στη συνέχεια, βιώνουν συναισθήματα όπως φόβο, θυμό ή άγχος.  

Πώς να επιτύχετε καλή προσαρμογή μετά τις διακοπές
προσαρμογή

Η επιστροφή από τις καλοκαιρινές διακοπές πολλές φορές δεν είναι κάτι ευχάριστο. Από τη μια χαλαρώνατε στο γαλάζιο της θάλασσας χωρίς καμία έγνοια και την επομένη ηλιοκαμένοι βρίσκεστε στο γκρίζο της πόλης. Ωστόσο, η μετάβαση στην εργασία και στη ρουτίνα δε χρειάζεται να γίνει εφιάλτης.  

Πόσο ελκυστικοί είστε; Παράγοντες που το καθορίζουν
ελκυστικότητα

Νευροψυχολογικές έρευνες έδειξαν ότι αυτή η πρωτογενής μορφή μηνύματος έχει την επιρροή της στον υποσυνείδητο νου. Σημάδια γονιμότητας, όπως η συμμετρία του προσώπου, ιδανική αναλογία μέσης-γοφών, μακριά μαλλιά στις γυναίκες, θεληματικό πηγούνι στους άνδρες, πλατύ στέρνο, φαρδιοί ώμοι είναι πρωτογενή χαρακτηριστικά που δημιουργούν μια θετική αρχική εντύπωση.

Συναισθηματική νοημοσύνη: βασικά στοιχεία και παράγοντες που την καθορίζουν
Συναισθηματική νοημοσύνη

Έχουμε δύο μυαλά, ένα που σκέφτεται και ένα που αισθάνεται και αυτοί οι δύο διαφορετικοί τρόποι γνώσης αλληλεπιδρούν στη δόμηση της διανοητικής μας ζωής. Ο ένας, ο λογικός νους, είναι ο τρόπος κατανόησης του οποίου έχουμε επίγνωση: ενσυνείδητος, στοχαστικός, ικανός να συλλογίζεται. Δίπλα σ’αυτόν υπάρχει κι ένα δεύτερο σύστημα γνώσης, παρορμητικό και μερικές φορές παράλογο: o συγκινησιακός νους.

Βρείτε ειδικό για Διαταραχές Διατροφής

Ο μοναδικός εξειδικευμένος κατάλογος στο ελληνικό διαδίκτυο.

Μεταβείτε στον κατάλογο Ειδικών Ψ.Υγείας »

Εγγραφείτε στο Newsletter μας!

* απαιτούμενα πεδία
Ενδιαφέροντα * :