Προσκόλληση

Το βρέφος ήδη από τον 7ο μήνα της ζωής του αναπτύσσει ένα ισχυρό συναισθηματικό δεσμό με την μητέρα του δηλαδή μία έντονη προσκόλληση η οποία είναι σημαντική και φυσιολογική. Αποτέλεσμα αυτής της έντονης προσκόλλησης είναι το άγχος του αποχωρισμού όταν η μητέρα του φεύγει π.χ. για τη δουλειά της και το παιδί φοβάται ότι θα το εγκαταλείψει. Το άγχος του αποχωρισμού κορυφώνεται μεταξύ του 13ου και 18ου μήνα και μετά υποχωρεί σταδιακά.

Από το 3ο έτος τα παιδιά ξεπερνούν το άγχος του αποχωρισμού και μπορούν να βρεθούν με άγνωστα πρόσωπα για αρκετή ώρα χωρίς να αναζητήσουν την μητέρα.

Ο σπουδαίος Erik Erikson τονίζει: «Το πρώτο κοινωνικό επίτευγμα του παιδιού είναι η επιθυμία του να αφήσει τη μητέρα του έξω από το οπτικό του πεδίο, χωρίς να νιώσει ανησυχία ή οργή, διότι η μητέρα του έχει πλέον γίνει για το παιδί μια εσωτερική βεβαιότητα όσο και μια εξωτερική προβλεψιμότητα».

Δείτε επιλεγμένα βιβλία για την Ψυχολογία παιδιού, στο εξειδικευμένο βιβλιοπωλείο της Πύλης μας.

Όταν το άγχος αποχωρισμού δεν αποβάλλεται

Δυστυχώς όμως μερικά παιδιά συνεχίζουν να βιώνουν το άγχος του αποχωρισμού και σε μεγαλύτερη ηλικία. Για παράδειγμα το παιδί αρνείται να πάει στο σχολείο, ή έχει ψυχοσωματικές ενοχλήσεις στο σχολείο και ζητά την μητέρα του. Παρόμοια παραδείγματα είναι όταν το παιδί ζητάει περιττή βοήθεια από την μητέρα του δηλαδή ενώ μπορεί να κάνει μία άσκηση παρόλα αυτά ζητάει βοήθεια ή όταν επιθυμεί και αναζητά την σωματική επαφή συνέχεια για να νιώσει καλύτερα. Μια άλλη συμπεριφορά που κάνει το παιδί με άγχος αποχωρισμού είναι η εξασφάλιση της προσοχής των άλλων. Το παιδί που έχει άγχος αποχωρισμού θεωρείται υπερεξαρτημένο.

Το βρέφος μέχρι και το 3ο έτος της ζωής του δεν έχει την αυτοσυνείδηση. Για να την αποκτήσει πρέπει πρώτα να προσκολληθεί στη μητέρα του με το σημαντικότερο δεσμό της αγάπης. Η μητέρα είναι εκείνη που θα διαμορφώσει τις πρώτες συναντησιακές επαφές του παιδιού με τον κόσμο γύρω του και αυτές οι επαφές θα του αναπτύξουν την συνείδηση του εαυτού και των άλλων. Στη συνέχεια, για να γίνει το παιδί αυτεξούσιο πρέπει να αποσπαστεί ή τουλάχιστον εν μέρει από το προστατευτικό περιβάλλον της μητέρας του και σιγά σιγά να βρει την θέση του στον κόσμο. Έτσι λοιπόν, η ασφαλής ανεξαρτητοποίηση περνάει μέσα από την εξάρτηση.

Η προσκόλληση είναι η πρώτη διαπροσωπική σχέση που διαμορφώνει το παιδί, με σημαντικές επιπτώσεις στην συναισθηματική του και κοινωνική του ανάπτυξη. Σύμφωνα με τους εκπροσώπους της ψυχανάλυσης, αυτή η πρώτη διαπροσωπική σχέση μητέρας παιδιού αποτελεί το πρότυπο πάνω, στο οποίο διαμορφώνονται όλες οι μετέπειτα διαπροσωπικές σχέσεις του ατόμου.

Οι αιτίες που ενισχύουν το άγχος αποχωρισμού

Οι σημαντικότερες αιτίες του άγχους του αποχωρισμού είναι αρχικά η συμπεριφορά των γονιών. Ο τρόπος που συνδιαλέγεται συναισθηματικά με το παιδί τους (π.χ: φοβικός) και ο τύπος του γονεϊκού χαρακτήρας τους (π.χ.: υπερπροστατευτική). Η υπερβολική λειτουργία των παραπάνω τύπων συμβάλουν να αναπτυχθεί και να εξελιχθεί το άγχος αποχωρισμού σε διαταραχή καθώς επίσης και κάποιοι γενετικοί παράγοντες όπου έδειξαν ότι παιδιά των γονιών, οι οποίοι εμφανίζουν διαταραχές άγχους, έχουν μεγαλύτερη προδιάθεση για να αναπτύξουν στην παιδική ηλικία άγχος αποχωρισμού.

Πολλές φορές ο αποχωρισμός είναι δυσκολότερος από την μητέρα από ότι απο το παιδί, εξαιτίας των ενοχών που ενδεχομένως νιώθει για την «εγκατάλειψη» του στο παιδικό σταθμό, εξαιτίας του άγχους της αν θα ανταποκριθεί στις απαιτήσεις του σχολείου, αν θα κάνει φίλους, αν οι δασκάλες του θα το αγαπούν και θα το προσέχουν. Ακόμα και “εξαιτίας μιας θλίψης της, η οποία μπορεί να πηγάζει από το γεγονός της απομάκρυνσης του παιδιού από κοντά της”.

Τα στάδια της προσκόλλησης

Η διαδικασία της προσκόλλησης περιλαμβάνει τρία στάδια:

Α. Το στάδιο της αδιαφοροποίητης προσκόλλησης κατά το οποίο το βρέφος δείχνει σημεία προσκόλλησης, χωρίς αναφορά σε συγκεκριμένο πρόσωπο. Ξεκινάει από την 8η βδομάδα και διαρκεί ως τον 5ο μήνα. Για παράδειγμα, το παιδί μπορεί να κλαίει και να νιώθει δυσφορία, αν κάποιος που το κρατάει αγκαλιά, το αφήσει μόνο του στην κούνια.

Β. Το δεύτερο στάδιο είναι αυτό της μονοπροσωπικής προσκόλλησης, όπου το βρέφος δείχνει σαφή προσκόλληση σε ένα πρόσωπο, το οποίο είναι η μητέρα. Εκδηλώνει έντονες αντιδράσεις προσκόλλησης στο συγκεκριμένο πρόσωπο μεταξύ 5ου και 12ου μήνα, ενώ σε αυτό το στάδιο εμφανίζεται και το άγχος προς τα ξένα πρόσωπα καθώς και το άγχος του αποχωρισμού.

Γ. Το τρίτο στάδιο είναι της πολυπροσωπικής προσκόλλησης που το βρέφος πλέον διευρύνει τις προσκολλήσεις του σε ένα ακόμη άλλο πρόσωπο και αργότερα σε περισσότερα. Στον 18ο μήνα τα περισσότερα βρέφη έχουν αναπτύξει πολλαπλές προσκολλήσεις όπως προς την μητέρα, τον πατέρα, την γιαγιά και τον παππού κ.α. και διατηρεί μαζί του μια στενή και σταθερή αλληλεπίδραση.

 

Πηγή

Herbert Martin (1998). Ψυχολογικά προβλήματα της παιδικής ηλικία. Ελληνικά Γράμματα, Αθήνα

Συγγραφή Άρθρου

Αγγελίδου Ασημίνα - Ψυχολόγος

Αγγελίδου Ασημίνα: έχει επιβεβαιωθεί από το Psychology

Οι πληροφορίες που αναφέρονται στον επαγγελματικό κατάλογο ειδικών παρέχονται από τους ίδιους τους ειδικούς, κατά την εγγραφή τους στο σύστημα. Όταν βλέπετε την ένδειξη «έχει επιβεβαιωθεί από το Psychology”, σημαίνει ότι το Psychology έχει ελέγξει, με email, τηλεφωνικά ή/και με λήψη των σχετικών εγγράφων, τα ακόλουθα στοιχεία:

  • Ότι ο ειδικός είναι υπαρκτό πρόσωπο.
  • Ότι τα πτυχία οι τίτλοι και οι εξειδικεύσεις που αναφέρει είναι αληθινά.
  • Ότι οι πληροφορίες που αναφέρει ισχύουν.

Ψυχολόγος, Εξειδικευμένη σε πρόγραμμα ψυχοθεραπείας - Γνωστική-Συμπεριφορική Θεραπεία, μεταπτυχιακά στη Ψυχολογία Υγείας και Ψυχολογία Παιδιών και Εφήβων.

Όλα τα περιεχόμενα της Πύλης Ψυχολογίας - Psychology.gr προστατεύονται από την DMCA. Η αναδημοσίευση περιεχομένου είναι αποδεκτή, μόνο εφόσον τηρούνται όλοι ανεξαιρέτως οι παρακάτω κανόνες. Σε οποιαδήποτε άλλη περίπτωση η Πύλη Ψυχολογίας θα προχωράει σε καταγγελία DMCA, χωρίς προηγούμενη ειδοποίηση. Διαβάστε προσεκτικά το σχετικό πλαίσιο: ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ ΑΝΑΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗΣ DMCA.com Protection Status
Σχετικά άρθρα

Περισσότερα άρθρα του ειδικού συνεργάτη

Το Διαδίκτυο και οι Ψυχοσυναισθηματικές Επιπτώσεις στα παιδιά
Διαδίκτυο και Ψυχοσυναισθηματικές Επιπτώσεις

Το Διαδίκτυο είναι ένα μεγάλο και αναπόφευκτο μέρος της ζωής των παιδιών και αφιερώνουν πολλές ώρες στον υπολογιστή, στο κινητό ή στο τάμπλετ. 

Τι σημαίνει εθισμός στο Διαδίκτυο και ποια συμπτώματα παρουσιάζουν τα παιδιά;

Απαντώντας σε ερωτήσεις που αφορούν το πένθος στα παιδιά
Πένθος στα παιδιά

Ο θάνατος ενός αγαπημένου προσώπου είναι ένα πολύ οδυνηρό γεγονός στη ζωή των παιδιών.
Το πένθος αφορά μόνο τον θάνατο;
Όχι αφορά όλες τις απώλειες και τους αποχωρισμούς από σημαντικά πρόσωπα και καταστάσεις όπως ένα δύσκολο διαζύγιο.

Ασκήσεις ανάπτυξης δεξιοτήτων για τα παιδιά
Ανάπτυξη δεξιοτήτων

Η παιδική ηλικία είναι ένα βασικό στάδιο στον κύκλο ζωής και είναι σημαντική για την ανάπτυξη των δεξιοτήτων. Σύμφωνα με την Spence (1983) επικρατεί η τάση να υποθέτει κανείς ότι τα παιδιά θα αποκτήσουν αυτόματα το κατάλληλο ρεπερτόριο δεξιοτήτων, μέσω της γονικής επιρροής και της επιρροής από τους συνομηλίκους, καθώς επίσης και μέσω της εκπαίδευσής τους. Ωστόσο, αυτός δεν είναι ο κανόνας, με αποτέλεσμα πολλά παιδιά να βιώνουν δυσκολίες.

Χαρισματικά Παιδιά και Ελληνική Πραγματικότητα
χαρισματικά παιδιά

Τα χαρισματικά παιδιά επιδεικνύουν εξαιρετική ικανότητα να αφομοιώνουν πληροφορίες και να προχωρούν στο επόμενο γνωστικό επίπεδο νωρίτερα από άλλα παιδιά. Επιπλέον, έχουν σύνθετο τρόπο σκέψης, ασχολούνται με κάποιο γνωστικό αντικείμενο ορμώμενα από εσωτερικό κίνητρο και μπορούν να παρακολουθούν πολλές δραστηριότητες ταυτόχρονα, είναι αρκετά επίμονοι. Χαρακτηρίζονται από πρωτοτυπία, πρωτοπορία και φαντασία.

Πρώτα σε πωλήσεις βιβλία

Εγγραφείτε στο Newsletter μας!

* απαιτούμενα πεδία
Ενδιαφέροντα * :
0
Shares