Είχε ολοκληρωθεί η πρώτη μας συνεδρία. Ο μεσήλικας υποψήφιος για ψυχοθεραπεία έμοιαζε σκεφτικός κι εντυπωσιασμένος να επεξεργάζεται την ανατροφοδότηση που του έδωσα σχετικά με τα όσα διαμείφθηκαν μεταξύ μας σ’ αυτήν την πρώτη συνάντηση. Σχεδόν στο κλείσιμο της συνάντησης, τον ενημέρωσα, ανάμεσα στα άλλα:

Εάν σας ενδιαφέρει σοβαρά το ενδεχόμενο να εργαστείτε με τον εαυτό σας και να πάρετε στα σοβαρά τα θέματα που σας απασχολούν, θα χρειαστεί να δεσμευτείτε στην αυτογνωστική σας εργασία για τουλάχιστον ένα ημερολογιακό έτος.

Στην συνέχεια, κι εφόσον η συνεργασία μας προχωρεί εποικοδομητικά, ίσως ανοίξει για σας το ενδεχόμενο της ομαδικής θεραπείας…
- Ααα! Ξέρετε, δεν μου αρέσουν οι δεσμεύσεις.

Δυστυχώς, αν και πολύ θα το ήθελα, δεν είχα διαθέσιμο χρόνο για να σχολιάσω σε περισσότερο εύρος και βάθος, ούτε να συζητήσουμε την σημαντική αυτή δήλωση του ενδιαφερόμενου. Αρκέστηκα στο να εξηγήσω εν συντομία για ποιους λόγους είναι σημαντική η προσωπική δέσμευση στην ψυχοθεραπευτική διαδικασία.

Καθώς σηκώθηκε για να φύγει, μου είπε πως θα θελε να το σκεφτεί καλύτερα. Προφασίστηκε πως το οικονομικό θα επηρέαζε την απόφασή του για το εάν θα ξεκινήσει την διαδικασία, ή θα την αναβάλει.

Πολύ πρόθυμα συμφώνησα πως χρειάζεται πράγματι να το σκεφτεί καλύτερα, και του έδωσα σ αυτό την συγκατάθεσή μου σ' αυτό.

Επειδή θεωρώ πολύ σοβαρή υπόθεση την ψυχοθεραπεία, και ολόψυχα δεσμεύομαι στο να βοηθώ ανθρώπους, δεν είμαι διαθέσιμος να εργαστώ ψυχοθεραπευτικά με ανθρώπους που δεν παίρνουν στα σοβαρά τον εαυτό τους, και την ψυχοθεραπευτική εργασία. Που αρνούνται στοιχειωδώς να δεσμευτούν.

Είναι σα να πας να "υποχρεώσεις" κάποιον να γίνει εξερευνητής του κόσμου, καθαριστής των σκοτεινών υπογείων του σπιτιού του, ιπτάμενος πιλότος, κυνηγός στο παιχνίδι του χαμένου θησαυρού.

Μάταιος ο κόπος να κυνηγάς κάποιον που ακόμα δεν θέλει να πάρει την ευθύνη του.
Που δεν έχει κατανοήσει την αξία και την λειτουργία του κόστους που ενέχεται στην ευθύνη.

Σε καμιά περίπτωση η ανάγκη για δέσμευση δεν είναι κάτι που επιτάσσεται απ' έξω. Δεν είναι μια επιταγή που πρέπει να επιβληθεί από τον μεσάζοντα ψυχοθεραπευτή, λες και είναι δική του επιθυμία. 
Όχι. Η ανάγκη του υποψήφιου της αυτογνωσίας για δέσμευση είναι ακριβώς αυτό: Δική του ανάγκη, ανάλογη σε ένταση, διάρκεια και βαρύτητα με την επιθυμία του να προχωρήσει σταθερά και δυναμικά στη ζωή του. Στην αποκάλυψη των δυνατοτοτήτων του.

Είναι η απροϋπόθετη επιλογή αυτού που θέλει ενήλικα να πειθαρχήσει, επειδή φλέγεται από την επιθυμία να μάθει να κινείται ελεύθερος.

Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο, όταν ο θεραπευόμενος ακυρώσει μια συνεδρία, οφείλει να την πληρώσει. Για να δείξει έμπρακτα πρώτα στον εαυτό του την επιθυμία του να είναι κατ' επιλογήν μέλος αυτής της διαδικασίας. Για να πεισθεί ό ίδιος πως η απόφασή του να θεραπευτεί είναι βασική του προτεραιότητα, αναλαμβάνοντας αβίαστα το κόστος της.

Δεσμευόμενος, δεν κάνει την χάρη σε κανέναν άλλον, παρά αποκλειστικά στον εαυτό του. 
Ο άνθρωπος αυτός βέβαια δεν μπήκε ποτέ σε θεραπεία μαζί μου.

Αμφιβάλλω για το αν έχει ξεκινήσει με κάποιον άλλον ειδικό ψυχικής υγείας σε εκείνη, ή σε μετέπειτα φάση της ζωής του.

Απ’ ότι κατάλαβα, ο συγκεκριμένος κύριος δεν είχε κανένα οικονομικό πρόβλημα που ρεαλιστικά τον απέτρεπε από την επιθυμία του να επιχειρήσει το εγχείρημα της ψυχοθεραπείας.

Η εμπειρία μου, μέχρι σήμερα, λέει πως η συντριπτική πλειοψηφία των υποψηφίων για ψυχοθεραπεία που προφασίζονται οικονομική στενότητα προκειμένου να αποφύγουν ή να αναβάλλουν την αυτογνωστική τους διερεύνηση, τρομάζουν μπρος στο ενδεχόμενο της δέσμευσής τους σε μια απόφαση, που δυνητικά τους ανατρέπει το παρόν και το μέλλον τους, την εικόνα που οι σημαντικοί άλλοι έχουν γι’ αυτούς και –κυρίως- την αυτοεικόνα τους, και συνολικά την ζωή τους.

Τους τρόπους και τις πρακτικές με τις οποίες έμαθαν να σχετίζονται με τον εαυτό και με τους άλλους.

Στην προκειμένη περίπτωση, αρχικά πήγε να με εντυπωσιάσει η αφοπλιστική «ειλικρίνεια» του ενδιαφερόμενου («Δεν μ’ αρέσει να δεσμεύομαι…»).

Κρίμα, σκέφτηκα μετά, που σχεδόν αμέσως «πάτησε» στο οικονομικό για να γλιστρήσει απ’ το βασικό του πρόβλημα.

Το πραγματικό του αίτημα που τον έσπρωξε προς την αναζήτηση ψυχοθεραπείας.

Ποιό είναι αυτό; Η απροθυμία του να πάρει στα σοβαρά την ζωή του, η μη διαθεσιμότητά του να δεσμευτεί.

Όχι, η κατάθλιψη, οι προβληματικές του σχέσεις με τους άλλους, το γενικευμένο του άγχος, η δυσκολία του να διαχειριστεί αποτελεσματικά τα συναισθήματά του, δεν είναι οι πραγματικοί λόγοι που τον οδήγησαν στην θέση αδυναμίας από την οποία ζήτησε να τον βγάλει η ψυχοθεραπεία!

Το βαθύτερο αίτημα-πληγή που τον κινητοποίησε προς αυτήν την κατεύθυνση είναι η βαθιά εγκατεστημένη μέσα του αμφιθυμία του να δεσμευτεί.

Η βασική του «τρύπα» εμπιστοσύνης.
Οι άνθρωποι λένε πως επιθυμούν.
Την υγεία, την αυτογνωσία, την αποδοχή των άλλων, την αυτοαποδοχή, την αγάπη, την ζωή.

Λένε, στην καλύτερη περίπτωση, πως επιθυμούν πολύ να αλλάξουν οι ίδιοι. Ενώ όμως διακηρύσσουν επίμονα κι εμφατικά ότι θέλουν όλα τα παραπάνω. Ενώ βροντοφωνάζουν πως θέλουν να προχωρήσουν στην ζωή τους, την ίδια στιγμή, μέσα τους έχουν εντελώς αποσυνδέσει την επιθυμία από την ευθύνη τους για την πραγμάτωσή της.

Έχουν σχηματίσει την λανθασμένη εντύπωση πως το να ζητάς, να θέλεις και να επιδιώκεις από τον εαυτό σου και από τους άλλους το διαφορετικό, το καλύτερο, αυτό αρκεί για να το πετύχεις κιόλας. Αρνούνται πεισματικά να συνειδητοποιήσουν πως η επιθυμία τους έχει την βάση της στην ανάγκη τους για έμπρακτη δέσμευση ως προς την πραγματοποίησή της.

Πως η ίδια η επιθυμία προσδιορίζει ενδοψυχικά τα όρια της νοητικής, συναισθηματικής και συμπεριφορικής δράσης μέσα στα οποία θα κινηθεί το υποκείμενό της, εσωτερικά και στις σχέσεις του με τους άλλους.

Ότι είναι απολύτως μάταιο και υποκριτικό να επιθυμεί κανείς χωρίς να έχει την πρόθεση να αναλάβει τη ευθύνη που προσωπικά του αναλογεί για την επιδίωξη της επιθυμίας του.

Είναι σα να θέλει κάποιος να μάθει ποδήλατο, ενώ δεν έχει καμία πρόθεση να το καβαλήσει, δεν μπορεί ή δεν θέλει να νοικιάσει, ή να αγοράσει, ποτέ ποδήλατο.

Το 95% των υποψήφιων προς ψυχοθεραπεία ωθούνται υποσυνείδητα στην απόφασή τους να δοκιμάσουν έναν ψυχοθεραπευτή από την επιθυμία τους -και την αμφιθυμία τους- να έρθουν αντιμέτωποι με την αληθινή αιτία των προβληματικών τους σχέσεων, την προβληματική βίωση του εαυτού τους:

Την εμπρόθετη κι ανεπίγνωστη διάσταση που υφίσταται ανάμεσα στην επιθυμία τους και την ανάληψη της ευθύνης τους για την επιδίωξή της.

Έχουν γεμίσει την ζωή τους από αδύναμα, άβουλα, ανώδυνα και ανεύθυνα «θέλω», που καθώς είναι απρόθυμα να διεκδικήσουν τον εαυτό τους, σωρεύονται σαν ξεχασμένα διαμάντια, σαν βαρίδια σαβούρας στον πάτο της ψυχής.

Παραπαίοντας ανάμεσα στον φόβο της ύπαρξης και την ανακούφιση της υπεκφυγής, του στρουθοκαμηλισμού, της ανυπαρξίας.

Οι υποψήφιοι σύντροφοί τους δεν τους παίρνουν στα σοβαρά, αφού οι ίδιοι αρνούνται να πάρουν στα σοβαρά τις επιθυμίες τους, δηλαδή τον εναργέστερο εαυτό τους.

Το να πάρει κανείς στα σοβαρά τον εαυτό του και την ζωή του δεν είναι καθόλου αυτονόητο, ούτε αδάπανο.

Θέλει να σαι πρόθυμος να πληρώσεις το κόστος της αυτεπίγνωσης, του κόπου, της αντιπαράθεσης με τους ισχυρότερους φόβους κι ανεπάρκειές σου, τον τρομαχτικό ενδεχόμενο της ματαίωσης των ονείρων σου, αλλά και τον ακόμα φοβερότερο κίνδυνο της πραγματοποίησής τους...

Θέλει να διατηρείς ακμαίο το όνειρο σου, και ταυτόχρονα να είσαι έτοιμος να θυσιάσεις την βολή σου για την έμπρακτη επιδίωξή του.

Να πληρώσεις το ψυχικό κόστος των αποτυχιών, αλλά κυρίως των επιτυχιών σου.

Το κόστος της υπαρξιακής σου ολοκλήρωσης.

«Δεν θέλω να δεσμεύομαι!», μου λες, άμεσα ή –συνήθως-, έμμεσα.

Εννοείς: «Δεν θέλω να είμαι υπεύθυνος για την ζωή μου. Φοβάμαι να με εμπιστευτώ, να σε εμπιστευτώ, κι έχω δεσμευτεί να υπακούω στον φόβο μου».

Κι ύστερα, νιώθεις χρησιμοποιημένος, τρωτός, και ένοχος. Ένοχος, γιατί, ενώ έχεις υποχρέωση έναντι στον εαυτό σου, και στην ζωή που σου δόθηκε. Ενώ έχεις υποχρέωση να θέτεις σκοπούς και στόχους, με συνέπεια να τους υπηρετείς, και κάποτε να τους υπερβαίνεις, εσύ ζητάς αναβολές.

Στην πραγματικότητα το μόνο που ζητάς είναι την βολή σου.

Γιατί υπονομεύοντας την έμφυτη και βαθύτατη ανάγκη της ψυχής σου για συνέπεια κι ολοκλήρωση, την καταδικάζεις να λιμοκτονεί στα λίγα και τα φθηνά, μαζεύοντας τα ψίχουλα που πέφτουν από το τραπέζι αυτών που στραγγίζουν τους χυμούς της ζωής, της ακριβής συνέπειας, της εντιμότητας, και της ευθύνης τους…

Συγγραφή Άρθρου

Γρηγόρης Βασιλειάδης - Ψυχολόγος

Γρηγόρης Βασιλειάδης: έχει επιβεβαιωθεί από το Psychology

Οι πληροφορίες που αναφέρονται στον επαγγελματικό κατάλογο ειδικών παρέχονται από τους ίδιους τους ειδικούς, κατά την εγγραφή τους στο σύστημα. Όταν βλέπετε την ένδειξη «έχει επιβεβαιωθεί από το Psychology”, σημαίνει ότι το Psychology έχει ελέγξει, με email, τηλεφωνικά ή/και με λήψη των σχετικών εγγράφων, τα ακόλουθα στοιχεία:

  • Ότι ο ειδικός είναι υπαρκτό πρόσωπο.
  • Ότι τα πτυχία οι τίτλοι και οι εξειδικεύσεις που αναφέρει είναι αληθινά.
  • Ότι οι πληροφορίες που αναφέρει ισχύουν.

Συστημική και Υπαρξιακή Ψυχοθεραπεία. O Ψυχολόγος - Ψυχοθεραπευτής είναι ο συγγραφέας του βιβλίου: «Το Ψυχοθεραπευτικό Ταξίδι: Από τον φόβο της σκιάς, στο φως της επίγνωσης»

Τα περιεχόμενα του E-Psychology προστατεύονται από την DMCA. Η αναδημοσίευση επιτρέπεται μόνο κατόπιν γραπτής άδειας από το τμήμα Σύνταξης και μόνο εφόσον ακολουθείται συγκεκριμένη διαδικασία αναδημοσίευσης. Συγκεκριμένα, πρέπει να υπάρχει σαφής αναφορά στο τέλος του άρθρου, για την πηγή 1ης δημοσίευσης καθώς επίσης πρέπει να υπάρχει ενεργός σύνδεσμος που οδηγεί απευθείας στο άρθρο. DMCA.com Protection Status
Σχετικά άρθρα

Βρείτε Ψυχολόγο-Ψυχοθεραπευτή

Επιλέξτε θεραπευτή ανάλογα με την εξειδίκευση σε συγκεκριμένη ψυχοθεραπευτική προσέγγιση.

Μεταβείτε στον κατάλογο Ειδικών Ψ.Υγείας »

Περισσότερα άρθρα του ειδικού συνεργάτη

Ο δρόμος της καρδιάς. Από την ψυχολογία του κόσμου στην θεραπεία του εαυτού
ψυχολογία αυθεντικότητα

Παρατηρώ πως η πλειοψηφία αυτών που παρακολουθούν σεμινάρια ψυχολογίας, διαβάζουν εκλαϊκευμένα βιβλία για την ψυχοθεραπεία, και διάκεινται ευνοϊκά προς τα σύγχρονα ρεύματα της ψυχοπνευματικής αναζήτησης, υποσυνείδητα ψάχνουν να ακούσουν:

Αντιμεταβίβαση στην Ψυχοθεραπεία
Αντιμεταβίβαση στην Ψυχοθεραπεία

Στην αρχή της καριέρας μου ως ψυχοθεραπευτής, κάθε φορά που συνέβαινε να νιώθω έντονα αρνητικά συναισθήματα (π.χ. οργή, εχθρότητα, απέχθεια, απαξίωση, κλπ.) για έναν θεραπευόμενο μου, έτεινα να σκεφθώ πως είμαι κακός κι ανάξιος ψυχοθεραπευτής.
Εξάλλου, σύμφωνα με τον Freud, οι ισχυρές συναισθηματικές αντιδράσεις ενός ψυχοθεραπευτή προς τους ασθενείς του συνιστούσαν ένδειξη της ατελούς του αυτογνωσίας και της ανικανότητας του να διατηρήσει μια συναισθηματικά ατάραχη, ιατρική στάση απέναντι στο άλλο άτομο.

Μια ιστορία αναπλαισίωσης: Ευγνωμονώντας τον δήμιο του έρωτα
ψυχοθεραπεία αναπλαισίωση

Από την θέση του θεραπευόμενου, πριν πολλά χρόνια, περιέγραφα στον ψυχοθεραπευτή μου αυτό που τότε βίωνα ως βαθιά πληγή μου. Την πληγή που εκείνη η γυναίκα είχε αναζωπυρώσει μέσα μου αθετώντας την υπόσχεσή της απέναντί μου. Πως δηλαδή θα ναι το ίδιο ερωτευμένη όπως ήταν και στην αρχή της σχέσης μας.

Ψυχοθεραπεία: Ψυχικό Τραύμα και επανασύνδεση με τα συναισθήματα και το σώμα
Ψυχοθεραπεία Ψυχικό Τραύμα

Ζήτησα από τα μέλη ψυχοθεραπευτικών ομάδων να ανακαλέσουν μνήμες τους. Συγκεκριμένα, εμπειρίες τους κατά τις οποίες ένιωθαν πάρα πολύ ζωντανοί, σε μεγάλη επαφή με το σώμα και τα συναισθήματα τους. Σε γεμάτη επαφή με τις αισθήσεις τους. Κατόπιν τους ζήτησα να μιλήσει ο ένας στον άλλον για τις εμπειρίες τους αυτές, και ο καθένας, από την θέση του ακροατή, να παρατηρήσει πως βίωνε ο ίδιος το σώμα του κατά την διάρκεια της αφήγησης του άλλου.

Εγγραφείτε στο Newsletter μας!

* απαιτούμενα πεδία
Ενδιαφέροντα * :