θεραπευτική διαδικασία

Πώς θα καταλάβω μέσα από τις αλλαγές στη λεκτική μου έκφραση ότι έχω μετακινηθεί; Ο λόγος μας, ο τρόπος με τον οποίο εκφραζόμαστε, οι λέξεις που χρησιμοποιούμε όταν επικοινωνούμε με το θεραπευτή μας (και όχι μόνο!) μπορούν να μας βοηθήσουν να καταλάβουμε αν η θεραπεία μας προχωρά.

Ενδεχομένως να χρειαστεί να πάρετε λίγο χρόνο, ώστε να παρατηρήσετε και να σκεφτείτε γύρω από τις διαφορές που ίσως έχουν σημειωθεί στη λεκτική σας επικοινωνία αλλά και στον τρόπο που σκέφτεστε, κατά τον εσωτερικό σας μονόλογο. Τα πέντε βασικά σημεία στα οποία θα αναφερθούμε παρακάτω, τα εντόπισαν δύο θεραπευτές κατά τη διαδικασία της έρευνάς τους πάνω στην πορεία της θεραπευτικής διαδικασίας. Ας τα δούμε αναλυτικότερα μέσα από παραδείγματα.

Μετακίνηση από το πρόβλημα στην ενόραση

Συνήθως οι άνθρωποι που ξεκινούν ψυχοθεραπεία, έχουν την τάση στις αρχικές συνεδρίες τους να αναφέρονται σε προβληματικές καταστάσεις τις οποίες βιώνουν, σε δυσκολίες για παράδειγμα στις σχέσεις με την οικογένεια ή το σύντροφο είτε στον εργασιακό τομέα. Εστιάζουν επομένως στα προβλήματα της καθημερινότητας, όπως κατά κύριο λόγο τα αποκαλούν. Μετά από έναν αριθμό συνεδριών, αρχίζει να επισυμβαίνει μία αλλαγή, κατά την οποία οι θεραπευόμενοι αρχίζουν να μιλούν με περισσότερη ενόραση. Δηλαδή, φεύγουν από την απλή περιγραφή του προβλήματος που αντιμετωπίζουν και επεκτείνονται στις βαθύτερες όψεις και στα βαθύτερα νοήματα που αυτό έχει για εκείνους.

Για παράδειγμα σε ένα αρχικό στάδιο ένας θεραπευόμενος θα μπορούσε να είχε αναφέρει το εξής «τα προβλήματα που θα ήθελα να λύσω είναι οι συχνοί καβγάδες με τη σύντροφό μου γιατί δεν με καταλαβαίνει, και ότι κουράζομαι στη δουλειά, δεν έχω όρεξη να πηγαίνω, είναι όλοι πιεστικοί», ενώ μετά από αρκετές συνεδρίες ο ίδιος θα μιλούσε κάπως έτσι «η δουλειά που κάνω νιώθω ότι δεν μου ταιριάζει πλέον, μου δημιουργεί ένα αίσθημα κενού, και ίσως αυτό να επηρεάζει και την ποιότητα της σχέσης μου, ίσως θα πρέπει να το επικοινωνήσω και να το μοιραστώ με τη σύντροφό μου».

Μετακίνηση από τα αρνητικά στα θετικά

Τις περισσότερες φορές παρατηρείται η τάση των ανθρώπων στις πρώτες συνεδρίες να αναφέρονται κυρίως ή και κατ’ αποκλειστικότητα σε αρνητικά γεγονότα και συναισθήματα. Στη συνέχεια, όμως αρχίζει αυτή η τάση να μεταβάλλεται και οι θεραπευόμενοι να συμπεριλαμβάνουν σταδιακά και θετικές αναφορές στο λόγο τους. Αυτό δε συμβαίνει πάντα επειδή πράγματι αλλάζουν τα γεγονότα και οι καταστάσεις αυτούσιες, αλλά επίσης και επειδή αλλάζει η οπτική και η αντίληψη των ίδιων σχετικά με αυτές.

Ένα παράδειγμα αυτής της μετακίνησης στο λόγο θα μπορούσε να είναι το εξής: μία γυναίκα στην αρχή της θεραπείας ίσως έλεγε «στη δουλειά όλα πάνε χάλια, καβγαδίζω με όλους τους συναδέλφους, και ούτε η σχέση μου πάει καλά, νιώθω μόνη, έχω αποτύχει στη ζωή μου», ενώ η ίδια στη συνέχεια της θεραπείας θα ανέφερε ότι «στη δουλειά η πίεση είναι μεγάλη, αλλά σήμερα πέρασε πιο ευχάριστα η μέρα σε σχέση με χτες. Όταν γύρισα σπίτι ο σύντροφός μου με αγκάλιασε και ξεπεράσαμε τη διαφωνία που είχαμε το πρωί».

Διαβάστε επίσης στην Πύλη μας από την ενότητα Οι θεραπευτές στο Ντιβάνι το άρθρο 10 ψυχοθεραπευτές μιλούν για το τέλος της ψυχοθεραπευτικής σχέσης

Μετακίνηση από το σύμπτωμα στον εαυτό

Ακόμη μία τάση της λεκτικής έκφρασης των ανθρώπων που βρίσκονται στα αρχικά στάδια της θεραπείας είναι η αναφορά τους σε συμπτώματα που τους ταλαιπωρούν. Σταδιακά αυτό δίνει τη θέση του σε περισσότερο αυτό-αναφορικές διερευνήσεις. Για παράδειγμα, αναφορές όπως «δυσκολεύομαι να κοιμηθώ το βράδυ, νιώθω ότι δεν αναπνέω καλά, έχω πονοκεφάλους όλη μέρα», τείνουν να μετατρέπονται σε φράσεις όπως «αναρωτιέμαι ποιος στα αλήθεια είμαι, θέλω να βρω τον εαυτό μου, δεν ξέρω ποια είναι τα αληθινά μου συναισθήματα».

Μετακίνηση από όσα βρίσκονται ήδη στην επίγνωση, σε νέες συνειδητοποιήσεις

Είναι ευρέως γνωστό πλέον ότι ένα μεγάλο μέρος του εαυτού μας βρίσκεται σε ένα νοητό μέρος στο οποίο δεν έχουμε άμεση πρόσβαση, πράγμα που σημαίνει ότι μέσα από τη θεραπεία αρχίζουμε να αποκτούμε σταδιακά την επίγνωση αυτή. Συνεπώς στα πρώτα στάδια, ο θεραπευόμενος συνηθίζει να αναφέρεται σε όσα ήδη έχει συνειδητοποιήσει για τον εαυτό του έως τώρα και του είναι γνώριμα και οικεία. Σταδιακά η επίγνωση αυξάνεται και οι αναφορές γύρω από την νέα αυτή γνώση επίσης.

Παράδειγμα στο οποίο φαίνεται η αλλαγή στη λεκτική έκφραση θα μπορούσε να αποτελεί μια γυναίκα η οποία στην αρχή της θεραπείας λέει «φοβάμαι μήπως με εγκαταλείψει ο σύντροφός μου, είναι ίδιος με όλους, οι άνθρωποι είναι αχάριστοι και με εκμεταλλεύονται», ενώ σε ένα μετέπειτα στάδιο αναφέρει «ο πατέρας μου εγκατέλειψε τη μητέρα μου, ίσως γι’ αυτό έχω αυτή την ανασφάλεια και φοβάμαι να εμπιστευτώ το σύντροφό μου».

Μετακίνηση από το παρελθόν στο παρόν

Τέλος, μια επίσης αλλαγή στο λόγο ενός θεραπευόμενου συνδέεται με αρχικές αναφορές που κάνει γύρω από παρελθοντικά γεγονότα και βιώματα, οι οποίες δίνουν τη θέση τους σε αναφορές γύρω από το παρόν. Για παράδειγμα ένας θεραπευόμενος στις πρώτες συνεδρίες αναφέρει «από μικρός δεν ήμουν ιδιαίτερα κοινωνικός, ντρεπόμουν στις παρέες, ένιωθα ότι οι άλλοι θα με κοροϊδέψουν, δεν υπάρχει αληθινή φιλία», ενώ μετά από έναν αριθμό συνεδριών αναφέρει «ντρέπομαι να πλησιάσω τους συμφοιτητές μου στη σχολή, αλλά θέλω να προσπαθήσω να προτείνω να κανονίσουμε κάτι μετά το μάθημα».

Προτεινόμενη βιβλιογραφία

Rogers, Carl (eds). (1951). Chapter 4: The Process of Therapy – Part I: A Current View of Client-Centred Therapy. From the book: Clie n t C e n t e r e d Therapy Today .(pp.131-196), London: Constable.

Kalmthout, M. (2007). The process of person centered therapy. In M. Cooper, M. O’Hara, P. Schmid& G. Wyatt (eds), The Handbook of Person Centred Psychotherapy and Counselling .NewYork: Palgrave Mc Millan.

Συγγραφή Άρθρου

Αλεξάνδρα Ριζεάκου

rizeakou alexandraΨυχολόγος, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών.
Μεταπτυχιακό πρόγραμμα στην προσωποκεντρική προσέγγιση, στη συμβουλευτική και ψυχοθεραπεία, πανεπιστήμιο του Στραθκλάιντ.

Επικοινωνία: Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.

Όλα τα περιεχόμενα της Πύλης Ψυχολογίας - Psychology.gr προστατεύονται από την DMCA. Η αναδημοσίευση περιεχομένου είναι αποδεκτή, μόνο εφόσον τηρούνται όλοι ανεξαιρέτως οι παρακάτω κανόνες. Σε οποιαδήποτε άλλη περίπτωση η Πύλη Ψυχολογίας θα προχωράει σε καταγγελία DMCA, χωρίς προηγούμενη ειδοποίηση. Διαβάστε προσεκτικά το σχετικό πλαίσιο: ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ ΑΝΑΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗΣ DMCA.com Protection Status

Περισσότερα άρθρα του ειδικού συνεργάτη

Όνειρα: είναι σημαντικό εργαλείο ενόρασης; Από τη φαινομενολογία στην ψυχοθεραπεία, από την ψυχανάλυση στον ανθρωπισμό
όνειρα

Η έννοια των ονείρων έχει απασχολήσει τη φιλοσοφική σκέψη από την εποχή του Πλάτωνα, ο οποίος βασιζόμενος στην ονειρική διεργασία στήριζε τα επιχειρήματα του κατά της αξιοπιστίας της πραγματικότητας. Την άποψη αυτή συμμερίζεται και ο Schopenhauer, ο οποίος έχει εκφράσει τον προβληματισμό του για την ίδια την ικανότητα της διάκρισης μεταξύ ονείρου και πραγματικότητας.

Εγγραφή στο Newsletter

Απεχθανόμαστε το Spam! Στην 1η λίστα, θα λαμβάνετε emails από την Πύλη Ψυχολογίας για επιλεγμένα άρθρα ψυχολογίας. Στη 2η λίστα, θα λαμβάνετε προτάσεις βιβλίων ψυχολογίας. Στην 3η λίστα, κάντε εγγραφή μόνο αν είστε επαγγελματίας ψυχικής υγείας.

0
Shares