Ψυχικό μούδιασμα

Η εισβολή των μέσων κοινωνικής δικτύωσης στην καθημερινότητά μας βάζει τους δικούς της όρους στη ζωή μας, πολύ διαφορετικούς από την εποχή της τηλεόρασης και του ραδιοφώνου, ως μέσων διαμεσολάβησης με την κοινωνική πραγματικότητα. Δεν στεκόμαστε απέναντι από μια οθόνη τηλεόρασης. Οι πηγές πληροφόρησής μας δεν είναι πλέον μονόδρομες, αλλά έχουμε την ευκαιρία να γίνουμε πομπός και δέκτης της πληροφορίας.

Η δυνατότητα αλληλεπίδρασης και αμφίπλευρης ανταλλαγής δεδομένων συνεισφέρει στη δημιουργία της ψευδαίσθησης συμμετοχικότητας στο κοινωνικό γίγνεσθαι. Ικανοποιούμαστε θεωρώντας πως επικοινωνούμε και πως συντηρούμε τις διαπροσωπικές μας σχέσεις, ενώ στην ουσία τροφοδοτούμε έναν εικονικό κόσμο, διαχωρισμένο από την πραγματικότητά μας.

Η συμμετοχή στα social media δημιουργεί το αίσθημα του ανήκειν σε μια κοινότητα, όπου ανταλλάσει εμπειρίες, εκφράζεται, διαφοροποιείται. Καθισμένοι μπροστά από μια οθόνη, το μεγαλύτερο μέρος του ελεύθερου χρόνου μας, ξεχνάμε πως χανόμαστε μες στην ακινησία μας. Διατηρείται το ψυχικό μούδιασμα και δεν δυσκολευόμαστε ώστε να διαχειριστούμε τις καταστάσεις που μας οδήγησαν στην ανάγκη ενεργοποίησης αυτού του μουδιάσματος.

Αποκτήστε το νέο βιβλίο Off: Η ζωή αρχίζει όταν κλείνεις το κινητό με 10% έκπτωση από το εξειδικευμένο βιβλιοπωλείο ψυχολογίας της Πύλης μας

Οι πληροφορίες των social media δεν είναι στιγμές της ζωής μας

Οι πληροφορίες που διαμοιράζονται δεν αποτελούν στιγμές της ζωής μας που θέλουμε να επικοινωνηθούν. Δεν είναι πηγές άντλησης αναμνήσεων, αλλά ένας όγκος εικόνων ή βίντεο, συνήθως χωρίς αυθορμητισμό, αλλά με συγκεκριμένο σκοπό: το χτίσιμο μιας πλαστής, εξιδανικευμένης εικόνας του εαυτού μας. Γι΄ αυτό και τις περισσότερες φορές, σε ένα προφίλ, συναντούμε μεγάλο όγκο από φωτογραφίες και βίντεο του χρήστη, που πριν την εμφάνιση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης δεν θα είχαν κανένα νόημα.

Οι στιγμές της ζωής μας γίνονται αξιοσημείωτες μόνο αν αποτυπωθούν και κοινοποιηθούν στο διαδίκτυο. Ουσιαστικά, ζούμε για να ενημερώνουμε το προφίλ μας. Όσο πιο συχνές και ελκυστικές οι πληροφορίες, τόσο λιγότερο συγκροτημένος είναι ο εαυτός. Ο υπερβολικός έλεγχος και ενασχόληση με τη διαμόρφωση του προφίλ μαρτυρά χαμηλή αυτοεκτίμηση και έναν ψυχισμό που χρειάζεται διαρκή ανατροφοδότηση από τους άλλους για να νιώσει υπαρκτός και επιθυμητός.

Σταδιακά, όσο περισσότερο διαχέεται η χρήση των μέσων κοινωνικών δικτύωσης στη ζωή μας, μπορούμε να μιλάμε για φετιχισμό του μέσου, όπου το περιεχόμενο που εκθέτουμε δεν παίζει κανένα ρόλο, αλλά η χρήση του ίδιου του μέσου αποκτά πρωτεύουσα σημασία.

Η κοινoποίηση της εμπειρίας στα social media δεν είναι μια αυθόρμητη κίνηση, αλλά μια στοχευμένη πράξη. Η εμπειρία αποκτά νόημα όταν γίνεται μαζικά αποδεκτή και η χαρά από την εμπειρία πηγάζει όχι από τις ποιότητες της συγκεκριμένης στιγμής, όσο από την αναγνώρισή της με τη μορφή των views και των like.

Όταν η πραγματικότητα μας αποκτά αξία μόνο μέσω των social media

Όταν η πραγματικότητά μας χρειάζεται να αποτυπωθεί ηλεκτρονικά ώστε να αποκτήσει αξία, σημαίνει ότι υπάρχουν ελλείμματα στον τρόπο που βιώνουμε την εμπειρία μας. Ότι η πραγματικότητά μας δεν μας καλύπτει, με τους όρους που είναι διαμορφωμένη και χρειάζεται να διαμοιραστεί στον εικονικό κόσμο ώστε να αποκτήσει νόημα.

Η εκτεταμένη χρήση αυτών των μέσων ανακουφίζει επιφανειακά το αίσθημα μοναξιάς. Σε πολλές περιπτώσεις, καλύπτει καταθλιπτικά συναισθήματα, καθώς υπάρχει η ανάγκη ενός ηλεκτρονικού μέσου για να νιώσουμε τη ζωντάνια της συσχέτισης. Απόδειξη αυτού; Η ηλεκτρονική απουσία σηματοδοτεί πολύ συχνά ένα αίσθημα ανυπαρξίας, που ισοδυναμεί με θάνατο.

Τα social media μας δανείζουν φιγούρες που θέλουμε να “φορέσουμε” και συναισθήματα που θέλουμε να οικειοποιηθούμε. Η ευελιξία του μέσου χωράει οποιαδήποτε ανάγκη μεταμφίεσης. Μας βοηθάει να μπορούμε να επιλέξουμε μια επίπλαστη κατάσταση που θα δώσει νόημα στην ακινητοποιημένη ζωή μας.

Το μοίρασμα στα social media συντελεί στην ανακούφιση ενός αισθήματος κενού σε μια καθημερινότητα που δεν μπορεί να “γεμίσει” με πιο εποικοδομητικούς τρόπους.

Εξυπηρετεί την επιφανειακή κάλυψη ελλειμμάτων στη διαχείριση των διαπροσωπικών μας σχέσεων. Η πραγματική κοινωνικοποίηση, οι αληθινές σχέσεις, η αξιοποίηση του ελεύθερου χρόνου με δημιουργικό τρόπο δεν χωρούν σε εμπειρίες που καταγράφονται στα social media, για να δικαιολογήσουν την ύπαρξη τους.

Το να γίνουμε ευρηματικοί ως προς τη δημιουργία στιγμών που θα αποκτήσουν ευρεία αποδοχή δίνει ένα νόημα στη ζωή μας.

Η δημιουργικότητα ωστόσο εξαντλείται στα πλαίσια διαχείρισης εικονικών στιγμών. Η φαντασία αποτελεί εφόδιο για τη δημιουργική διαμόρφωση των καταστάσεων στη ζωή μας και το μέσο για ανατροπή και σκέψη. Η εξάντλησή της στα πλαίσια ενός εικονικού κόσμου στερεί κάθε πιθανότητα απόδρασης από τα περιοριστικά πλαίσια της αποξένωσης και της παθητικότητάς μας.

Συγγραφή Άρθρου

Αγγελική Κουτελιά

koutelia aggelikiΜεταπτυχιακές σπουδές Κλινικής Ψυχολογίας στο Leiden University. Ειδίκευση στη Γνωσιακή Αναλυτική Ψυχοθεραπεία (CAT)

Διεύθυνση: Ζαϊμη 31, Εξάρχεια, Αθήνα
Email: Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε. 

Όλα τα περιεχόμενα της Πύλης Ψυχολογίας - Psychology.gr προστατεύονται από την DMCA. Η αναδημοσίευση περιεχομένου είναι αποδεκτή, μόνο εφόσον τηρούνται όλοι ανεξαιρέτως οι παρακάτω κανόνες. Σε οποιαδήποτε άλλη περίπτωση η Πύλη Ψυχολογίας θα προχωράει σε καταγγελία DMCA, χωρίς προηγούμενη ειδοποίηση. Διαβάστε προσεκτικά το σχετικό πλαίσιο: ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ ΑΝΑΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗΣ DMCA.com Protection Status
Σχετικά άρθρα
Αρκεί μόνο η αγάπη;

Αρκεί μόνο ο έρωτας ή η αγάπη; Πολλά τραγούδια έχουν γραφτεί για τον έρωτα και ένα από...

Βρείτε ειδικό Ψυχικής Υγείας

Αναζητήστε ειδικούς στον μοναδικό εξειδεκευμένο κατάλογο στο ελληνικό διαδίκτυο.

Μεταβείτε στον κατάλογο Ειδικών Ψ.Υγείας »

Περισσότερα άρθρα του ειδικού συνεργάτη

Το αίσθημα τοξικότητας στις διαπροσωπικές σχέσεις
Τοξικότητα στις σχέσεις

Ένας ασθενής στο νοσοκομείο έπειτα από τη χορήγηση ενός ραδιενεργού φαρμάκου χρειάζεται να μείνει σε απόσταση ασφαλείας για κάποιο διάστημα από οποιαδήποτε επαφή. Ένα τοίχος μολύβου υψώνεται για να προστατεύσει τους γύρω του από τη ραδιενέργεια.

Η παραπάνω εικόνα περιγράφει με παραστατικό τρόπο την αποξένωση που προκαλεί η αίσθηση τοξικότητας στις διαπροσωπικές μας σχέσεις.

Όταν ο ψυχικός εγκλωβισμός οδηγεί στο θάνατο
ψυχικός εγλωβισμός

«Ένας άνθρωπος έπεσε από τον 5ο όροφο εμπορικού καταστήματος». Η είδηση μας σοκάρει, μας προκαλεί λύπη και ένα αίσθημα συμπόνιας. «Ο 38χρονος ήταν σχιζοφρενής». Η ασθένειά του μας προσφέρει μια εύκολη και άμεση εξήγηση του γεγονότος. Μας προστατεύει, συγκεκριμενοποιώντας την αμηχανία που προκαλεί ένας εξ επιλογής θάνατος.

Η επικοινωνία είναι θεραπευτική
επικοινωνία, ψυχωτικοί ασθενείς

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Ψυχικής Υγείας (10 Οκτωβρίου) θα ήθελα να εστιάσω στο δικό μου γνώριμο πεδίο, αυτό της ψυχοκοινωνικής αποκατάστασης ψυχιατρικών ασθενών. Πριν από 40 χρόνια ξεκίνησε η προσπάθεια της αποασυλοποίησης, με το «νόμο Basaglia”, στην Ιταλία, στόχος της οποίας ήταν να γκρεμιστούν τα ψυχιατρεία, χώροι διαχωρισμού των ανθρώπων σε υγιείς και άρρωστους, μέσω του αποκλεισμού τους από την κοινότητα. 

Πανελλήνιες και αποτυχία
πανελλήνιες, αποτυχία

Κάθε μαθητής που έχει επενδύσει πολύ χρόνο και κόπο για να επιτύχει στις εξετάσεις του, δύσκολα θα πιστέψει πως αυτή η περίοδος στη ζωή του, τελικά, δεν είναι τόσο κομβική όσο φαντάζεται. Είναι σχεδόν φυσικοποιημένη μια συγκεκριμένη ροή στη ζωή μας – σχολείο, εργασία, οικογένεια – χωρίς να μας δίνεται περιθώριο για καθυστερήσεις, αποτυχίες, εναλλακτικές διαδρομές. 

Πρώτα σε πωλήσεις βιβλία

Εγγραφείτε στο Newsletter μας!

* απαιτούμενα πεδία
Ενδιαφέροντα * :
0
Shares