Οι σχολικές εξετάσεις, ιδίως οι πανελλαδικές, αποτελούν σταθερή πηγή άγχους για τους περισσότερους μαθητές, αλλά και για τους γονείς τους. Είναι γνωστό ότι οι ημέρες των πανελλαδικών εξετάσεων και το διάστημα που μεσολαβεί για την ανακοίνωση των αποτελεσμάτων αποτελούν περίοδο έντονου στρες για τους εφήβους μαθητές και τους γονείς τους.

Δείτε επιλεγμένα βιβλία για τη Σχολική Ψυχολογία, στο εξειδικευμένο βιβλιοπωλείο ψυχολογίας της Πύλης μας

Άγχος απόδοσης

Το λεγόμενο «άγχος απόδοσης» επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες, όπως είναι η προσωπικότητα του μαθητή, η στάση των γονέων και το γενικότερο κλίμα μέσα στην οικογένεια.

Επίσης, η μεγάλη σημασία που αποδίδεται στις εξετάσεις από το εκπαιδευτικό σύστημα και την κοινωνία αναμφισβήτητα επιβαρύνει ακόμα περισσότερο την κατάσταση.

Υψηλά επίπεδα άγχους για μεγάλο χρονικό διάστημα έχουν συνδεθεί με ποικίλες ψυχικές και σωματικές ασθένειες, είναι λοιπόν σημαντικό να προφυλαχτούν, όσο γίνεται, οι έφηβοι μαθητές από τις επιπτώσεις του.

Τις προηγούμενες δεκαετίες η χώρα μας γνώρισε μια περίοδο ανάπτυξης, οικονομική κυρίως, αλλά και σε άλλους τομείς όπως στην εκπαίδευση. Οι σπουδές στο πανεπιστήμιο, ιδίως στις λεγόμενες σχολές «υψηλής ζήτησης», υποτίθεται ότι έδιναν όχι μόνο κύρος, αλλά και το εισιτήριο για μια καλύτερη ζωή. Εφόσον ο βαθμός στις πανελλαδικές αποτελούσε το βασικό κριτήριο εισαγωγής στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, ήταν αναμενόμενο να καλλιεργούνται υψηλές προσδοκίες.

Σε πολλές οικογένειες λοιπόν οι γονείς υπεραπασχολούνταν με τις σχολικές επιδόσεις των παιδιών τους, αυξάνοντας κατά πολύ το στρες των ήδη αγχωμένων εφήβων.

Στα χρόνια της κρίσης που διανύουμε, τα πράγματα έχουν αλλάξει ως έναν βαθμό. Ένα πτυχίο δεν εγγυάται πλέον επαγγελματική εξασφάλιση, ενώ αρκετοί γονείς δεν έχουν την οικονομική δυνατότητα να «σπουδάσουν» τα παιδιά τους. Ως αποτέλεσμα, η πίεση για υψηλές επιδόσεις στις πανελλαδικές έχει ίσως μειωθεί, χωρίς όμως να υπάρχει σχετική έρευνα που να το τεκμηριώνει.

'Ερευνα για τα επίπεδα άγχους μαθητών λυκείου

Μια πρόσφατη έρευνα Ελλήνων επιστημόνων, που εξέταζε τα επίπεδα άγχους μαθητών λυκείου, κατέληξε σε ορισμένα ενδιαφέροντα συμπεράσματα.

Διαπιστώθηκε ότι τα επίπεδα άγχους των μαθητών της Τρίτης Λυκείου δεν ήταν μεγαλύτερα από αυτά των υπολοίπων τάξεων, όπως περίμεναν οι ερευνητές λόγω των πανελλαδικών.

Μαθητές από όλες τις τάξεις του Λυκείου βρέθηκαν αρκετά αγχωμένοι, κάτι που θα πρέπει να μας προβληματίσει.

Παρατηρήθηκε ότι οι μαθητές που δαπανούσαν περισσότερες ώρες σε φροντιστήρια παρουσίαζαν εντονότερο άγχος, ενώ τα επίπεδα άγχους μειώνονταν σημαντικά όσο αυξάνονταν οι ώρες ύπνου, αλλά και η σωματική άσκηση.

Πώς θα πρέπει να διαχειριστούν οι γονείς ένα τέτοιο σύνθετο και ευαίσθητο θέμα

Αρχικά, είναι σημαντικό να δείχνουν με τη στάση τους ότι είναι κοντά στα παιδιά τους, ότι τα αποδέχονται και τα αγαπούν, όποιο αποτέλεσμα κι αν φέρουν στις εξετάσεις.

Επίσης, έμφαση θα πρέπει να δίνεται στην προσπάθεια και όχι στο αποτέλεσμα.

Όταν αυτοσκοπός είναι μόνο η επίδοση, καλλιεργούνται υψηλές προσδοκίες που αυξάνουν το στρες και προκαλούν έντονη απογοήτευση αν δεν πραγματοποιηθούν.

Ακόμα, όπως φάνηκε από τα αποτελέσματα της μελέτης, είναι ουσιώδες οι μαθητές να έχουν χρόνο για σωματική άσκηση, χρόνο για να κοιμηθούν, χρόνο για τον εαυτό τους, πέρα από το διάβασμα και τα φροντιστήρια.

Οι πανελλαδικές αποτελούν ένα σημαντικό σταυροδρόμι στη ζωή ενός νέου ανθρώπου, αλλά σε καμία περίπτωση το μόνο σημαντικό. Αυτό που χρειάζεται είναι νηφαλιότητα και ψυχραιμία.

 

Δείτε και:

Λαζαράτου Ε. και συν. Προγνωστικοί δείκτες και χαρακτηριστικά του άγχους μεταξύ των εφήβων μαθητών: Ένα ελληνικό δείγμα. Ψυχιατρική 2013, 24:27-36

Συγγραφή Άρθρου

Νίκος Μοσχόπουλος - Ψυχίατρος

Νίκος Μοσχόπουλος: έχει επιβεβαιωθεί από το Psychology

Οι πληροφορίες που αναφέρονται στον επαγγελματικό κατάλογο ειδικών παρέχονται από τους ίδιους τους ειδικούς, κατά την εγγραφή τους στο σύστημα. Όταν βλέπετε την ένδειξη «έχει επιβεβαιωθεί από το Psychology”, σημαίνει ότι το Psychology έχει ελέγξει, με email, τηλεφωνικά ή/και με λήψη των σχετικών εγγράφων, τα ακόλουθα στοιχεία:

  • Ότι ο ειδικός είναι υπαρκτό πρόσωπο.
  • Ότι τα πτυχία οι τίτλοι και οι εξειδικεύσεις που αναφέρει είναι αληθινά.
  • Ότι οι πληροφορίες που αναφέρει ισχύουν.

Ο Νίκος Μοσχόπουλος είναι ψυχίατρος – ψυχαναλυτής και υποψήφιος διδάκτωρ Α.Π.Θ. Είναι μέλος της Φροϋδικής Εταιρίας Βορείου Ελλάδος και επιστημονικός συνεργάτης της Γ' Ψυχιατρικής Κλινικής Α.Π.Θ. Επίσης, είναι συνιδρυτής και επιστημονικός υπεύθυνος της TherapyToday.gr, της 1ης υπηρεσίας e-ψυχοθεραπείας στην Ελλάδα.