Ψυχολογία

Η σύγχρονη ψυχολογία ως επιστήμη, θα μπορούσε να οριστεί ως "η πολύπλευρη μελέτη της ανθρώπινης συμπεριφοράς και αναζήτησης των αιτιών της".

Ο επιστημονικός όρος ψυχολογία είναι σύνθετος και προέρχεται από τις λέξεις "ψυχή" και "λόγος", δηλαδή, "μελέτη της ψυχής". Οι αναφορές που υπάρχουν, δείχνουν πως πρωτοχρησιμοποιήθηκε ως όρος, περίπου το 1300-1500, από τους Μελάγχθων και Γεώργιο Πλήθωνα.

Ως τίτλο βιβλίου, συναντούμε πρώτη φορά τον όρο ψυχολογία (Psychologia), το 1590, από τον Rudolf Goclenius και 2 χρόνια αργότερα, στο Psychologia Anthropologica, από τον Otto Casmann.

Η Ψυχολογία κατά τους αρχαίους χρόνους

Σε πιο παλιά χρόνια, η Ψυχολογία αποτελούσε μέρος της φιλοσοφίας. Στην αρχαία Ελληνική Φιλοσοφία, συναντούμε τις πρώτες απόπειρες για την κατανόηση του ανθρώπου. Ο Πλάτωνας, θεωρούσε την ψυχή "Θεϊκή και αυθύπαρκτη" και τη διέκρινε σε τρία μέρη: επιθυμητικό, λογιστικό, θυμοειδές (Ο άνθρωπος επιθυμεί, λογίζεται, αισθάνεται).

Ο Αριστοτέλης -που κατά πολλούς θεωρείται ο πατέρας της επιστήμης της Ψυχολογίας- έγραψε το βιβλίο "περί ψυχής" και σε αντίθεση με τον Πλάτωνα, συσχέτιζε την ψυχή με ότι ονομάζουμε ζωή, δίνοντας μια βιολογική ερμηνεία στην έννοια της ψυχής. Απέρριψε τη διάκριση της ψυχής σε τρία μέρη και έδωσε έναν ιδιαίτερα εμπειρικό χαρακτήρα στην θεώρηση της ανθρώπινης συμπεριφοράς, με βάση την παρατήρηση και τη σύγκριση.

Η εξέλιξη της επιστήμης της Ψυχολογίας

Τον περασμένο αιώνα, θετικοί επιστήμονες όπως ο Fehner και ο Wundt ήταν αυτοί οι οποίοι προσπάθησαν με πειράματα να εξηγήσουν διάφορα ψυχολογικά φαινόμενα.

Μάλιστα, το 1879, ο φυσιολόγος Wundt ίδρυσε το πρώτο εργαστήριο Ψυχολογίας στη Λειψία και καθιερώθηκε ως ο θεμελιωτής της Πειραματικής Ψυχολογίας. Οι μαθητές του, γρήγορα διέδωσαν τη μέθοδο έρευνας του Wundt. Λίγο αργότερα, ο Wundt παρουσίασε και το δεκάτομο έργο του" Η Ψυχολογία των λαών".

Ήταν η εποχή που ουσιαστικά η ψυχολογία άρχισε να αυτονομείται ως επιστήμη και να διαχωρίζεται οριστικά από την φιλοσοφία.

Νέα ώθηση στην επιστήμη, έδωσαν εκείνη την εποχή και οι έρευνες του Sigmund Freud, ο οποίος εισήγαγε την έννοια του υποσυνείδητου, ξεχασμένων δηλαδή γεγονότων και εμπειριών που επιδρούν στο εδώ και τώρα, στη συμπεριφορά του ατόμου.

Ο Freud υπήρξε ο θεμελιωτής της Ψυχανάλυσης. Με το έργο του -το οποίο άσκησε τεράστια επιρροή στην επιστήμη της ψυχολογίας μέχρι σήμερα- επεδίωξε να απελευθερώσει το άτομο από τα ταμπού του και να του δώσει τη δυνατότητα να απαλλαγεί από προβληματικές ψυχολογικές καταστάσεις.

Την ίδια εποχή, πειράματα σε Αμερική και Ρωσία, δίνουν νέες διαστάσεις στην Ψυχολογία. Ο Pavlof ανακαλύπτει τα εξαρτημένα αντανακλαστικά, ο Watson μελετά την ανθρώπινη συμπεριφορά, επιχειρώντας να την κατανοήσει με όρους αντικειμενικότητας ενώ ο Kelher, σε πειράματα που πραγματοποιεί με χιμπατζήδες, επισημαίνει τον ρόλο της νοημοσύνης καθώς και την επεξεργασία των ερεθισμάτων του περιβάλλοντος στη συμπεριφορά (Μορφολογική Ψυχολογία).

Ο Lewin μελετά την επίδραση των κοινωνικών παραγόντων στην ανθρώπινη συμπεριφορά και ο Piajet αναλύει τις εξελικτικές νοητικές διεργασίες. 

Αναφέραμε επιγραμματικά επιστήμονες που καθόρισαν σημαντικά την εξέλιξη της επιστήμης της ψυχολογίας. Με την συμβολή τους, η ψυχολογία άρχισε πια να εδραιώνεται ως αυτόνομη επιστήμη αλλά και ως επάγγελμα. Μέσα στην αυτονομία της, άρχισε σιγά-σιγά να τοποθετείται στο μέσο του άξονα των κοινωνικών και των βιολογικών επιστημών. 

Οι Ψυχολόγοι ωστόσο δεν είναι στο σύνολο τους σύμφωνοι με το αντικείμενο της επιστήμης της ψυχολογίας. Οι συμπεριφοριστές για παράδειγμα, αποδέχονται μόνο την εξωτερική συμπεριφορά ως το αντικείμενο της ψυχολογίας ενώ άλλες σχολές, δίνουν ιδιαίτερη βαρύτητα στον βιολογικό παράγοντα.

Σύμφωνα με τον Benecsh, "η ψυχολογία εκτείνεται σε μια απέραντη περιοχή από τα ηλεκτροχημικά στοιχεία μέχρι τα μη υλικά σημασιολογικά πρότυπα του πνευματικού μας κόσμου".

Η Επιστήμη της Ψυχολογίας σήμερα

Σε αντίθεση λοιπόν με την παλαιότερη θεώρηση της Ψυχολογίας ως μέρος της Φιλοσοφίας, η Ψυχολογία σήμερα είναι όχι μόνο αυτόνομη, αλλά συνδέεται με επιστήμες όπως η Φυσιολογία, η Βιολογία, η Εθολογία, η Ιατρική και η Κοινωνιολογία και αποτελεί ένα γνωστικό τομέα που λειτουργεί ως συνδετικός κρίκος μεταξύ όλων αυτών των βιολογικών και των κοινωνικών επιστημών.

Ως επιστήμη, μεθοδολογικά, στηρίζεται σε δύο άξονες: στην εμπειρική παρατήρηση και στο πείραμα.

Οι τομείς του γνωστικού αντικειμένου της, σύμφωνα με την πιο πρόσφατα ταξινόμηση της Αμερικανικής Ψυχολογικής Εταιρείας είναι οι παρακάτω:

  • Γενική Πειραματική Ψυχολογία
  • Εξελικτική - Αναπτυξιακή Ψυχολογία
  • Κοινωνική Ψυχολογία
  • Εθολογία
  • Διαπολιτισμική Ψυχολογία
  • Πολιτική Ψυχολογία
  • Παιδαγωγική Ψυχολογία
  • Κλινική Ψυχολογία
  • Δικαστική Ψυχολογία
  • Ψυχολογία της Υγείας
  • Συμβουλευτική Ψυχολογία
  • Αθλητική Ψυχολογία
  • Οργανωτική - Ψυχολογία Εργασίας

Πέραν των παραπάνω, μπορούμε να αναφέρουμε και άλλους, μικρότερης ίσως εμβέλειας κλάδους ή κατά μια άλλη ταξινόμηση, κλάδους που εμπεριέχονται στους παραπάνω. Ενδεικτικό παράδειγμα είναι η Ψυχολογία της Υγείας η οποία κατά πολλούς, εμπεριέχει τις ενότητες της Ψυχοπαθολογίας και της Κλινικής Ψυχολογίας.

Η ευρεία ταξινόμηση που αναφέρθηκε, καταδεικνύει ουσιαστικά την εύρος της επιστήμης της ψυχολογίας αλλά και μια δυναμική εξέλιξη της επιστήμης, όπου ανάλογα με τις νέες εξελίξεις σε άλλες επιστήμες, αλλά και με τις ανάγκες που προκύπτουν, απαιτούνται τακτικά διευρύνσεις και επαναξιολογήσεις της σημαντικότητας των επιμέρους τομέων. Ένα τέτοιο παράδειγμα είναι η Νευροψυχολογία η οποία τα τελευταία χρόνια αναπτύσσεται διαρκώς, αφορά ολοένα και περισσότερο τους ψυχολόγους, επιχειρώντας να συνδέσει την επιστήμη της ψυχολογίας με τις νευροεπιστήμες.

Σε επόμενο άρθρο, θα γίνει μια αναλυτική περιγραφή των τομέων της ψυχολογίας και θα συζητηθεί σε βάθος, το έργο του ψυχολόγου σήμερα.

Πηγές: 
1. Ν.Παπαδόπουλος - Λεξικό Ψυχολογίας, Σύγχρονη Εκδοτική
2. Ν.Παπαδόπουλος - Ψυχολογία.

 

Συγγραφή Άρθρου

Πύλη Ψυχολογίας - Psychology.gr

e psy logo twitter2Επιστημονική ομάδα Ειδικών Ψυχικής Υγείας
Τμήμα Σύνταξης Πύλης Ψυχολογίας psychology.gr
Επικοινωνία: editorial @psychology.gr

Όλα τα περιεχόμενα της Πύλης Ψυχολογίας - Psychology.gr προστατεύονται από την DMCA. Η αναδημοσίευση περιεχομένου είναι αποδεκτή, μόνο εφόσον τηρούνται όλοι ανεξαιρέτως οι παρακάτω κανόνες. Σε οποιαδήποτε άλλη περίπτωση η Πύλη Ψυχολογίας θα προχωράει σε καταγγελία DMCA, χωρίς προηγούμενη ειδοποίηση. Διαβάστε προσεκτικά το σχετικό πλαίσιο: ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ ΑΝΑΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗΣ DMCA.com Protection Status
Σχετικά άρθρα

Βρείτε Ψυχολόγο-Ψυχοθεραπευτή

Επιλέξτε θεραπευτή ανάλογα με την εξειδίκευση σε συγκεκριμένη ψυχοθεραπευτική προσέγγιση.

Μεταβείτε στον κατάλογο Ειδικών Ψ.Υγείας »

Περισσότερα άρθρα του ειδικού συνεργάτη

Τι σημαίνει διάλογος στην Ανθρωπολογία; Από τον Σωκράτη στον Buber και στον Levinas
διάλογος Ανθρωπολογία

Ακούμε μόνο τις ερωτήσεις στις οποίες μπορούμε να απαντήσουμε - Φρίντριχ Νίτσε.

Η παραπάνω πρόταση είναι πράγματι μια πρόκληση, για την ψυχοθεραπεία ειδικότερα αλλά και γενικά, για τις ανθρώπινες σχέσεις. Υπάρχει άραγε τρόπος να υπερβούμε το απλοϊκό μοντέλο δράσης - αντίδρασης, όπου η πράξη ενός ατόμου έχει επίδραση πάνω σε ένα άλλο άτομο, και έτσι δημιουργείται ένας κύκλος ανάδρασης, που συνεχίζεται με μια πράξη που προκαλεί κάτι άλλο, και πάλι από την αρχή; 

Νέα έρευνα συσχετίζει την καθημερινή χρήση κάνναβης με την ψύχωση
χρήση κάνναβης

Μια νέα έρευνα που πραγματοποιήθηκε σε 11 Ευρωπαϊκές πόλεις (καμία ελληνική) και δημοσιεύθηκε στο ιατρικό περιοδικό ψυχιατρικής "The Lancet Psychiatry", έδειξε ότι υπάρχει συνάφεια μεταξύ της καθημερινής χρήσης κάνναβης και της ανάπτυξης ψύχωσης. Ιδιαίτερα μάλιστα, ενοχοποιήθηκε η "δυνατή" κάνναβη που έχει υψηλή περιεκτικότητα σε τετραϋδροκανναβινόλη,

Νικώ τον πανικό
πανικός

Πολλές δύσκολες ψυχολογικές καταστάσεις τις βιώνουμε σαν ένα εσωτερικό τέρας - Κατερίνα Αγγελή

Ένα «τέρας» που ταλαιπωρεί πολλούς ανθρώπους είναι οι κρίσεις πανικού. Τι είναι όμως αυτό; Μας αφορά έστω και αν δεν μας έχει ακόμα χτυπήσει την πόρτα;

Συνέντευξη με την Ψυχολόγο, Κωνσταντίνα Αρβανίτη

Στα πλαίσια της ενότητας μας "Συνεντεύξεις Ειδικών Ψυχικής Υγείας" έχουμε τη χαρά να φιλοξενούμε την Επιστημονική Συνεργάτιδα, Κωνσταντίνα Αρβανίτη, Ψυχολόγο με ειδίκευση στη γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία. Η κ. Αρβανίτη, μας μίλησε για τη γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία, για την ατμόσφαιρα της 1ης συνεδρίας αλλά και γενικότερα για τη δουλειά της.

Εγγραφείτε στο Newsletter μας!

* απαιτούμενα πεδία
Ενδιαφέροντα * :
0
Shares