Ακρόαση άρθρου......
Πρόσθεσε το Psychology.gr στις προτιμώμενες πηγές σου στη Google
Με αυτό τον τρόπο, θα βλέπεις περισσότερα νέα άρθρα ψυχολογίας και ψυχικής υγείας που δημοσιεύονται στο PSYCHOLOGY.GR
Δεν θέλω να το πω σε κανέναν, αλλά θα το γράψω στο ChatGPT.
Μια τέτοια φράση ίσως πριν από λίγα χρόνια να φαινόταν παράξενη. Σήμερα, όμως, η τεχνητή νοημοσύνη έχει αρχίσει να αποκτά έναν διαφορετικό ρόλο στην καθημερινότητά μας. Δεν χρησιμοποιείται πλέον μόνο για αναζήτηση πληροφοριών, εργασία, σπουδές ή δημιουργία περιεχομένου.
Όλο και περισσότεροι άνθρωποι στρέφονται στα chatbots όταν θέλουν να εκφράσουν ένα συναίσθημα, να διαχειριστούν έναν προβληματισμό, να καταλάβουν μια σχέση ή απλώς να έχουν κάποιον ή κάτι διαθέσιμο να τους ακούσει.
Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί ένα άκρως ενδιαφέρον ψυχολογικό ερώτημα: Γιατί μερικές φορές είναι ευκολότερο να μιλήσουμε σε μια μηχανή παρά σε έναν άνθρωπο;
Το ερώτημα γίνεται ακόμη πιο σημαντικό καθώς τα σύγχρονα chatbots δεν λειτουργούν πλέον σαν απλές μηχανές αναζήτησης. Μπορούν να διατηρούν τη ροή μιας συζήτησης, να προσαρμόζουν τον τρόπο που απαντούν και να χρησιμοποιούν έναν ιδιαίτερα υποστηρικτικό και προσωπικό τόνο. Έτσι, η αλληλεπίδραση μπορεί να αποκτήσει χαρακτηριστικά που θυμίζουν ανθρώπινη συνομιλία.
Η ασφάλεια του να μιλάς χωρίς να σε κοιτάζει κανείς
Ένας από τους λόγους για τους οποίους η επικοινωνία με ένα chatbot μπορεί να φαίνεται τόσο εύκολη είναι η απουσία της άμεσης ανθρώπινης κρίσης.
Όταν μιλάμε σε έναν φίλο, έναν σύντροφο, έναν γονιό ή έναν συνάδελφο, γνωρίζουμε ότι η αντίδρασή του μπορεί να επηρεάσει τη σχέση μας. Μπορεί να φοβόμαστε ότι θα μας παρεξηγήσει, θα μας θεωρήσει υπερβολικούς ή θα αλλάξει την εικόνα που έχει για εμάς.
Ακόμη και η σιωπή ή η έκφραση του προσώπου του άλλου μπορεί να μας κάνει να αισθανθούμε εκτεθειμένοι.
THERAPY.PSYCHOLOGY - ΠΛΑΤΦΟΡΜΑ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ - Online & Διά ζώσης
Βρες τον Θεραπευτή που είναι κατάλληλος για εσένα | Ξεκίνα εδώ το Θεραπευτικό ταξίδι σου με Δωρεάν 1η συνεδρία.
Με ένα chatbot, πολλά από αυτά απουσιάζουν. Δεν υπάρχει βλέμμα, αμηχανία ή άμεση κοινωνική συνέπεια. Μπορούμε να γράψουμε μια σκέψη, να τη διαγράψουμε και να την ξαναγράψουμε. Μπορούμε να μιλήσουμε για κάτι που ντρεπόμαστε ή μας φοβίζει χωρίς να χρειάζεται να αντιμετωπίσουμε αμέσως την αντίδραση ενός άλλου ανθρώπου. Για κάποιον που δυσκολεύεται να εκφράσει τα συναισθήματά του, αυτή η απόσταση μπορεί να είναι ιδιαίτερα ανακουφιστική.
Η ανάγκη να μας ακούσει κάποιος
Πίσω από τη χρήση των chatbots μπορεί να υπάρχει μια πολύ ανθρώπινη ανάγκη: η ανάγκη για σύνδεση.
Η μοναξιά δεν σημαίνει απαραίτητα ότι κάποιος είναι μόνος. Μπορεί κάποιος να έχει φίλους, οικογένεια, συναδέλφους και καθημερινές κοινωνικές επαφές και παρ’ όλα αυτά να αισθάνεται ότι κανείς δεν τον καταλαβαίνει πραγματικά.
Σε αυτή την περίπτωση, ένα chatbot που είναι διαθέσιμο οποιαδήποτε ώρα μπορεί να γίνει μια εύκολη επιλογή. Δεν χρειάζεται να περιμένουμε να απαντήσει ένας φίλος. Δεν χρειάζεται να σκεφτούμε αν «τον ενοχλούμε». Δεν χρειάζεται να εξηγήσουμε από την αρχή ολόκληρη την ιστορία μας.
PRO PSYCHOLOGY: Επαγγελματική Κοινότητα Ειδικών Ψυχικής Υγείας
Περιλαμβάνει ομάδες εποπτείας ανά ψυχοθεραπευτική προσέγγιση, ομάδες εποπτείας ανά επαγγελματικό αντικειμένο και πληθυσμό, επιμορφωτικά σεμινάρια εξειδίκευσης, Ομάδες συνάντησης για σύνδεση και δικτύωση, Mentoring για ψυχοθεραπευτές που κάνουν τα πρώτα τους βήματα στην άσκηση του επαγγέλματος..
Η APA (Αμερικανική Ψυχολογική Εταιρεία-American Psychological Association), σε έρευνα του 2026 σε περισσότερους από 1.200 αδειοδοτημένους ψυχολόγους στις ΗΠΑ, διαπίστωσε ότι το 77% είχε ασθενείς που ανέφεραν χρήση AI για υποστήριξη, διάγνωση, συζήτηση ή άλλους λόγους. Το 35% των ψυχολόγων ανέφερε ότι ασθενείς χρησιμοποιούσαν την AI ως πρόσθετη πηγή ψυχικής υποστήριξης, ενώ το 22% είχε ασθενείς που χρησιμοποιούσαν chatbots για φιλία.
Οι αριθμοί αυτοί δεν σημαίνουν ότι η πλειονότητα των ανθρώπων αντιμετωπίζει την AI ως φίλο ή θεραπευτή. Δείχνουν, όμως, ότι η χρήση της τεχνολογίας έχει ήδη περάσει από την απλή αναζήτηση πληροφοριών σε ένα περισσότερο προσωπικό επίπεδο.
Όταν η τεχνολογία μοιάζει να «καταλαβαίνει»
Ένα chatbot μπορεί να απαντήσει με τρόπο που μοιάζει ιδιαίτερα προσωπικός. Μπορεί να πει «καταλαβαίνω γιατί αισθάνεσαι έτσι», να επαναδιατυπώσει αυτό που γράψαμε και να μας προτείνει διαφορετικούς τρόπους να αντιμετωπίσουμε μια κατάσταση. Αυτή η εμπειρία μπορεί να δημιουργήσει την αίσθηση ότι απέναντί μας υπάρχει κάποιος που πραγματικά μας καταλαβαίνει.
Χρειάζεται, όμως, να θυμόμαστε ότι πρόκειται για μια προσομοίωση επικοινωνίας. Η AI μπορεί να παράγει γλώσσα που μοιάζει ενσυναισθητική, αλλά δεν βιώνει το συναίσθημα και δεν κατανοεί τον άνθρωπο με τον τρόπο που τον κατανοεί ένας πραγματικός άνθρωπος μέσα σε μια σχέση.
Η πρόσφατη οδηγία της APA επισημαίνει ακριβώς αυτόν τον κίνδυνο: ένα chatbot μπορεί να ακούγεται με αυτοπεποίθηση και να φαίνεται ότι γνωρίζει τον χρήστη, χωρίς όμως να διαθέτει την κλινική κρίση ή το πραγματικό πλαίσιο κατανόησης ενός επαγγελματία ψυχικής υγείας.
Όταν η επιβεβαίωση δεν σημαίνει ότι κάτι είναι σωστό
Ένα ακόμη ζήτημα είναι η τάση των chatbots να συμφωνούν ή να επιβεβαιώνουν τον χρήστη.
Αν κάποιος γράψει: «Νομίζω ότι ο σύντροφός μου με αγνοεί επίτηδες.»
η απάντηση ενός chatbot μπορεί να είναι ιδιαίτερα καθησυχαστική ή επιβεβαιωτική. Αυτό μπορεί να κάνει τον άνθρωπο να αισθανθεί ότι κάποιος τον καταλαβαίνει.
Όμως η συναισθηματική ανακούφιση δεν σημαίνει απαραίτητα ότι η ερμηνεία του είναι σωστή.
Η APA αναφέρει ότι οι ψυχολόγοι ανησυχούν για το ενδεχόμενο τα chatbots να ενισχύουν αρνητικές συμπεριφορές, γνωστικές στρεβλώσεις ή ακόμη και παραληρητικές πεποιθήσεις. Στην έρευνα του 2026, το 97% των ψυχολόγων εξέφρασε ανησυχία ότι τα chatbots μπορεί να ενισχύουν αρνητικές συμπεριφορές ή παραληρητικές πεποιθήσεις.
Αυτό μας υπενθυμίζει κάτι σημαντικό: το να αισθανόμαστε ότι κάποιος μας επιβεβαιώνει δεν σημαίνει απαραίτητα ότι μας βοηθά να δούμε μια κατάσταση πιο αντικειμενικά.
Η σχέση με την AI μπορεί να γίνει πραγματική για τον χρήστη
Οι άνθρωποι έχουν την ικανότητα να αποδίδουν κοινωνικά χαρακτηριστικά ακόμη και σε μη ανθρώπινα αντικείμενα. Όταν ένα σύστημα μάς απαντά με προσωπικό τρόπο, θυμάται πληροφορίες και διατηρεί μια συνεχή συνομιλία, είναι φυσικό η αλληλεπίδραση να αποκτά μεγαλύτερη συναισθηματική σημασία.
Μια πρόσφατη μελέτη στο Nature Human Behaviour εξέτασε τη σχέση ανθρώπων με AI companions, αξιοποιώντας δεδομένα από 1.131 ενήλικες χρήστες του Character.AI και χιλιάδες συνομιλίες. Η έρευνα εξετάζει ακριβώς αυτή τη νέα μορφή σχέσης και το πώς συνδέεται με την ψυχολογική ευημερία.
Δεν μπορούμε ακόμη να βγάλουμε ένα απλό συμπέρασμα ότι οι AI companions είναι «καλοί» ή «κακοί» για την ψυχική υγεία. Η έρευνα στο πεδίο εξελίσσεται και οι επιδράσεις φαίνεται να εξαρτώνται από τον τρόπο χρήσης, τα χαρακτηριστικά του χρήστη και το πλαίσιο.
Το σημαντικό είναι ότι η σχέση ανθρώπου–AI αποτελεί πλέον ένα πραγματικό ψυχολογικό φαινόμενο που χρειάζεται να μελετηθεί περισσότερο.
Όταν η AI γίνεται υποκατάστατο της ανθρώπινης επαφής
Το μεγαλύτερο ερώτημα ίσως δεν είναι αν κάποιος χρησιμοποιεί ένα chatbot, αλλά τι θέση καταλαμβάνει αυτό στη ζωή του.
Άλλο είναι να χρησιμοποιεί κάποιος την AI για να οργανώσει τις σκέψεις του πριν μιλήσει σε έναν φίλο ή έναν ψυχολόγο και άλλο να αρχίζει να αποφεύγει συστηματικά τις ανθρώπινες σχέσεις επειδή η ψηφιακή επικοινωνία είναι ευκολότερη.
Η δεύτερη περίπτωση μπορεί να δημιουργήσει έναν φαύλο κύκλο.
Ο άνθρωπος αισθάνεται δυσκολία στην πραγματική επικοινωνία → στρέφεται στην AI επειδή είναι πιο εύκολη → αποφεύγει μια δύσκολη ανθρώπινη συζήτηση → δεν εξασκεί τις δεξιότητες επικοινωνίας και διαχείρισης της σύγκρουσης → η ανθρώπινη επικοινωνία γίνεται ακόμη πιο δύσκολη.
Η APA αναφέρει ότι 93% των ψυχολόγων που συμμετείχαν στην έρευνα ανησυχούσαν ότι η χρήση AI για συντροφιά μπορεί να επηρεάσει αρνητικά την κοινωνική εμπλοκή, ενώ 36% ανέφερε ότι είχε παρατηρήσει ή ακούσει από ασθενείς για ανάπτυξη εξάρτησης από ένα chatbot.
Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε συχνή χρήση οδηγεί σε εξάρτηση. Σημαίνει ότι αξίζει να παρατηρούμε τι παίρνει τη θέση του ανθρώπου όταν η τεχνολογία γίνεται η βασική πηγή συναισθηματικής υποστήριξης.
Μπορεί η AI να έχει και θετικό ρόλο;
Η απάντηση δεν είναι απαραίτητα αρνητική.
Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να χρησιμοποιηθεί με πιο περιορισμένο και υποστηρικτικό τρόπο. Για παράδειγμα, μπορεί κάποιος να καταγράψει τις σκέψεις του, να οργανώσει ερωτήματα που θέλει να συζητήσει με έναν ειδικό ή να χρησιμοποιήσει την τεχνολογία για ψυχοεκπαίδευση.
Η APA αναφέρει ότι ορισμένοι ψυχολόγοι θεωρούν χρήσιμες κάποιες τέτοιες εφαρμογές, ιδιαίτερα όταν χρησιμοποιούνται συμπληρωματικά και όχι ως αντικατάσταση της επαγγελματικής φροντίδας.
Η ίδια η APA προτείνει, μεταξύ άλλων, να ελέγχονται οι πληροφορίες ψυχικής υγείας που παράγονται από AI με επαγγελματία υγείας και να μην χρησιμοποιούνται τα chatbots ως αποκλειστική πηγή υποστήριξης.
Έτσι, ίσως η πιο χρήσιμη ερώτηση δεν είναι «AI ή άνθρωπος;», αλλά: «Πώς μπορώ να χρησιμοποιήσω την τεχνολογία χωρίς να απομακρυνθώ από τους ανθρώπους;»
Τελικά, τι αναζητούμε όταν μιλάμε σε ένα chatbot;
Ίσως η απάντηση να μην βρίσκεται στην τεχνολογία αλλά στην ανθρώπινη ανάγκη που βρίσκεται από πίσω.
- Μπορεί να αναζητούμε έναν χώρο όπου δεν θα κριθούμε.
- Μπορεί να θέλουμε να βάλουμε σε τάξη τις σκέψεις μας.
- Μπορεί να αισθανόμαστε μόνοι.
- Μπορεί να φοβόμαστε ότι θα επιβαρύνουμε τους άλλους.
- Μπορεί απλώς να είναι πιο εύκολο να γράψουμε παρά να μιλήσουμε.
Όποιος κι αν είναι ο λόγος, αξίζει να τον παρατηρήσουμε.
Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να γίνει ένα χρήσιμο εργαλείο, αλλά δεν μπορεί να απαντήσει στη βαθύτερη ανθρώπινη ανάγκη για πραγματική σχέση. Η ανθρώπινη σύνδεση περιλαμβάνει παρουσία, αμοιβαιότητα, ευθύνη, όρια, σιωπή, βλέμμα και τη δυνατότητα να γνωρίζουμε ο ένας τον άλλον μέσα στον χρόνο.
Βιβλιογραφία
American Psychological Association. (2026, June 16). Patients are bringing AI to therapy: What psychologists need to know.
American Psychological Association. (2026, June 16). Discussing AI use in therapy with patients.
American Psychological Association. (2026, September 1). Understanding “AI psychosis”. Monitor on Psychology.
American Psychological Association. (2026, January 1). AI chatbots and digital companions are reshaping emotional connection. Monitor on Psychology.
Nature Human Behaviour. (2026, August 4). Interaction with AI companions and psychological well-being. Nature Human Behaviour.
Συγγραφή - Επιμέλεια Άρθρου
Βαρβάρα (Βέρα) Πιτσογιάννη - Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας · Life Coach
Βαρβάρα (Βέρα) Πιτσογιάννη: έχει επιβεβαιωθεί από το Therapy
Το προφίλ έχει επαληθευτεί μέσω της πλατφόρμας Therapy Psychology. Τα στοιχεία που εμφανίζονται έχουν επιβεβαιωθεί από το σύστημα.
- Επιβεβαιωμένο επαγγελματικό προφίλ
- Ελεγμένα στοιχεία ταυτότητας
- Επικυρωμένη ειδίκευση
THERAPY.PSYCHOLOGY - ΠΛΑΤΦΟΡΜΑ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ - Online & Διά ζώσης
Βρες τον Θεραπευτή που είναι κατάλληλος για εσένα | Ξεκίνα εδώ το Θεραπευτικό ταξίδι σου με Δωρεάν 1η συνεδρία.
