Asch conformity experimentsΟ κοινωνικός ψυχολόγος Solomon Asch, το 1950 ξεκίνησε μια σειρά από πειράματα για την συμπεριφορά των ανθρώπων υπό κοινωνική πίεση. Τα πειράματα αυτά έγιναν γνωστά ως "Asch Conformity Experiments". Σκοπός τους ήταν να διερευνηθεί το κατά πόσο θα επηρεαστεί η απάντηση ενός φοιτητή σε μια πάρα πολύ εύκολη ερώτηση, όταν ο φοιτητής αυτός, νωρίτερα, είχε ακούσει άλλους συμμετέχοντες να δίνουν λανθασμένη απάντηση.

Το πείραμα πραγματοποιήθηκε με ένα δείγμα 123 ανδρών. Κάθε συμμετέχοντας τοποθετήθηκε σε μια ομάδα 5-7 "συνεργατών" (ανθρώπων δηλαδή που γνώριζαν τον πραγματικό σκοπό του πειράματος, αλλά αυτοσυστήθηκαν στον πραγματικό συμμετέχοντα ως απλοί συμμετέχοντες).

Στους συμμετέχοντες παρουσιάστηκε μια κάρτα με μια γραμμή, ακολουθούμενη από μια άλλη κάρτα με 3 γραμμές, a, b και c. (δείτε τη σχετική εικόνα). Από τους συμμετέχοντες, ζητήθηκε να πουν ποια γραμμή από τις A,B,C, ταίριαζε σε μήκος με τη γραμμή στην πρώτη κάρτα.

Ο "πραγματικός" συμμετέχοντας απαντούσε κατά σειρά τελευταίος ή προτελευταίος. Οι συνεργάτες άρχιζαν να δίνουν όλοι την ίδια λανθασμένη απάντηση. Υπήρξαν 18 δοκιμές στο σύνολο και οι συνεργάτες απάντησαν λανθασμένα στις 12 από αυτές. Ο σκοπός ήταν να ερευνηθεί εάν ο πραγματικός συμμετέχοντας θα άλλαζε την απάντηση του και θα αποκρινόταν με τον ίδιο τρόπο όπως οι συνεργάτες, παρόλο που ήταν η λάθος απάντηση.

Ο Solomon Asch θεώρησε αρχικά ότι η συντριπτική πλειοψηφία των ανθρώπων δε θα συμφωνούσε με κάτι τόσο προφανώς λανθασμένο, αλλά τα αποτελέσματα δεν τον δικαίωσαν! Έδειξαν συγκεκριμένα ότι οι συμμετέχοντες συμμορφώθηκαν με την πλειοψηφία (κοινωνική πίεση) σε ποσοστό 35%! 

Δείτε περισσότερα διάσημα πειράματα ψυχολογίας: Το πείραμα της φυλακής Stanford του Zimbardo

Το πειραματικό υπόδειγμα του πειράματος του Asch

Η συστηματική μελέτη της κοινωνικής συμμόρφωσης ξεκινάει από τις έρευνες του Asch πάνω στην κοινωνική επιρροή, και πιο συγκεκριμένα, από τις έρευνες που διενέργησε αναφορικά με το βαθμό ανεξαρτησίας ή υποταγής που δείχνει ένα άτομο απέναντι στις πιέσεις που δέχεται από την ομάδα στην οποία ανήκει.

Τα πειράματα του Asch βασίζονται στο ακόλουθο πειραματικό υπόδειγμα:

  1. Ένα μοναχικό άτομο έρχεται σε αντίθεση με μια πηγή κοινωνικής επιρροής, αποτελούμενη από πολλά άτομα, ίδιας ακριβώς κοινωνικής θέσης μ' αυτό, τα οποία δίνουν διαμετρικά αντίθετες απαντήσεις απ' αυτό απαντήσεις. Δύο αντιφατικές δυνάμεις έρχονται δηλαδή εδώ σε σύγκρουση: απ' τη μια η εμπειρία του υποκειμένου, κι απ' την άλλη η ομόφωνη διαφωνία της ομάδας μαζί του.
  2. Οι συνθήκες που επικρατούν κατά τη διάρκεια του πειράματος είναι απόλυτα σαφείς, και δεν αφήνουν καμία αμφιβολία ως προς το τι ''βλέπει'' και τι πρέπει να κάνει το υποκείμενο.
  3. Τα υποκείμενα που συμμετέχουν στο πείραμα δίνουν τις απαντήσεις τους αφού ακούσουν πρώτα τις απαντήσεις όλων σχεδόν των άλλων μελών της ομάδας.
  4. Οι απαντήσεις είναι όλες προφορικές: το υποκείμενο αναγκάζεται έτσι απ' την πρώτη κιόλας στιγμή να πάρει μια συγκεκριμένη θέση απέναντι στην ομάδα.
  5. Ο ερευνητής εξηγεί στα υποκείμενα ότι πρέπει, πάντοτε, να δίνουν τις προσωπικές τους απαντήσεις, χωρίς να παίρνουν αναγκαστικά υπόψη τους τις απαντήσεις των άλλων. Δεν ασκείται λοιπόν εδώ καμία εμφανής πίεση κοινωνικής συμμόρφωσης, κατά πόσο μάλλον που απαγορεύεται οποιαδήποτε διαπροσωπική επικοινωνία.

Το πείραμα του Asch

Ας δούμε με περισσότερες λεπτομέρειες πώς διεξάγεται το πείραμα του Asch. Στην πειραματική συνθήκη του πειράματος του 1956 (το οποίο επαναλαμβάνει, σε μεγαλύτερη έκταση, τον πειραματισμό του 1951), συμμετέχουν 135 νέοι με μέσο όρο ηλικίας 17 μέχρι 25 χρόνων, φοιτητές τριών διαφορετικών πανεπιστημίων. Όσο για τη συνθήκη ελέγχου (όπου δεν εισάγεται καμία ανεξάρτητη μεταβλητή) συγκροτείται από 37 άτομα ίδιων κοινωνιολογικών χαρακτηριστικών. Κάθε υποκείμενο στρατολογείται από κάποιο μέλος της ομάδας η οποία συμμετέχει κάθε φορά στο πείραμα.

Η ομάδα αυτή, υποστηρίζει ο Asch, αποτελεί την πλειοψηφία ως προς τις απαντήσεις που θα δώσουν στο πειραματικό έργο. Πρέπει να σημειωθεί εδώ ότι όλα τα μέλη της πλειοψηφίας είναι, στην πραγματικότητα, πειραματικοί συνεργοί. Συμπεριφέρονται δηλαδή, σ' όλη τη διάρκεια του πειράματος, σύμφωνα με τις ακριβείς οδηγίες που τους δίνει ο ερευνητής. Οι πειραματικοί συνεργοί κάθονται λοιπόν σε δύο σε δύο σειρές καρέκλες με τέτοιο τρόπο ώστε το υποκείμενο να αναγκάζεται να καθίσει στην προτελευταία καρέκλα της δεύτερης σειράς. Έτσι, ενώ στην πραγματικότητα ακούει τις απαντήσεις όλων σχεδόν των πειραματικών συνεργών προτού δώσει τη δική του απάντηση, δεν απαντάει ποτέ τελευταίος, πράγμα που θα τον έκανε ίσως να υποψιαστεί τον πειραματικό χειρισμό.

Ο ερευνητής παρουσιάζει στη συνέχεια το πειραματικό έργο, σαν κάποιο τεστ οπτικών διακρίσεων και βάζει πάνω σ' ένα τραπέζι, απέναντι από τα άτομα που συμμετέχουν στο πείραμα, ένα δείγμα του πειραματικού υλικου. Πρόκειται για δυο χαρτόνια διαστάσεων 15*45 εκ. Στο χαρτόνι, που βρίσκεται αριστερά από τα υποκείμενα, είναι ζωγραφισμένη μια γραμμή πάχους 1 εκ. περίπου, το μήκος της οποίας διαφέρει ανάλογα με την πειραματική δοκιμή και κυμαίνεται από 5 μέχρι 20 εκ. περίπου. Στο χαρτόνι που βρίσκεται δεξιά από τα υποκείμενα, απεικονίζονται τρεις γραμμές του ίδιου πάχους αλλά διαφορετικού μήκους. Η μια απ' τις τρεις έχει πάντοτε το ίδιο μήκος με τη γραμμή - ερέθισμα, ενώ οι άλλες δυο διαφέρουν αισθητά απ' αυτήν. Ο ερευνητής ζητάει, τέλος, από τα υποκείμενα να δώσουν τις εκτιμήσεις τους και να πουν ποια από τις τρεις μεταβλητές γραμμές έχει ίδιο μήκος με τη γραμμή - ερέθισμα.

Συγγραφή Άρθρου

Δοϊρανλής Νίκος - Ψυχολόγος

Δοϊρανλής Νίκος: έχει επιβεβαιωθεί από το Psychology

Οι πληροφορίες που αναφέρονται στον επαγγελματικό κατάλογο ειδικών παρέχονται από τους ίδιους τους ειδικούς, κατά την εγγραφή τους στο σύστημα. Όταν βλέπετε την ένδειξη «έχει επιβεβαιωθεί από το Psychology”, σημαίνει ότι το Psychology έχει ελέγξει, με email, τηλεφωνικά ή/και με λήψη των σχετικών εγγράφων, τα ακόλουθα στοιχεία:

  • Ότι ο ειδικός είναι υπαρκτό πρόσωπο.
  • Ότι τα πτυχία οι τίτλοι και οι εξειδικεύσεις που αναφέρει είναι αληθινά.
  • Ότι οι πληροφορίες που αναφέρει ισχύουν.

Προσωποκεντρική Ψυχοθεραπεία & Συμβουλευτική. Msc in PCA Counseling, University of Strathclyde. Εκπαιδευτής και επόπτης ψυχολόγων που ασκούν την προσωποκεντρική ψυχοθεραπεία. Συνεργάτης του μεταπτυχιακού Συμβουλευτικής του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας.