ψυχικός εγλωβισμός

«Ένας άνθρωπος έπεσε από τον 5ο όροφο εμπορικού καταστήματος». Η είδηση μας σοκάρει, μας προκαλεί λύπη και ένα αίσθημα συμπόνιας. «Ο 38χρονος ήταν σχιζοφρενής». Η ασθένειά του μας προσφέρει μια εύκολη και άμεση εξήγηση του γεγονότος. Μας προστατεύει, συγκεκριμενοποιώντας την αμηχανία που προκαλεί ένας εξ επιλογής θάνατος.

 Αποδίδοντας την αυτοκτονία στην ψυχική του διαταραχή διαιωνίζουμε πάγια διαστρεβλωμένες αντιλήψεις, ομαδοποιώντας ανθρώπους, χωρίς να λαμβάνουμε υπόψιν ότι ο καθένας μας αποτελεί μια ξεχωριστή οντότητα. Παράλληλα, διατηρούμε αποστάσεις ασφαλείας, εφησυχαζόμενοι πως μια τέτοια κατάσταση δε μας αφορά.

Οι ταμπέλες οδηγούν στην ψύχωση

Ωστόσο, στις μέρες μας η είδηση προκαλεί πιο έντονους κραδασμούς. Αγγίζει συνθήκες οικονομικής κρίσης και εξαθλίωσης που πλέον αφορούν όλους. Η εστίαση στην ταμπέλα του σχιζοφρενούς ίσως και να μην αρκεί πλέον για να μας ανακουφίσει. Γιατί αυτός ο άνθρωπος εγκλωβίστηκε σε ταμπέλες που όλοι μπορούμε να αναγνωρίσουμε τον εαυτό μας. Του άνδρα που πρέπει να φαίνεται σκληρός. Του εργαζόμενου που πρέπει να είναι αποδοτικός. Του συναισθηματικά πιεσμένου ανθρώπου που πέρασε το κατώφλι της ψύχωσης.

Η απώλεια εργασίας μπορεί να οδηγήσει σε απώλεια ταυτότητας

Αυτός ο άνθρωπος εργαζόταν ασταμάτητα, εξαντλητικά πριν προβεί στη μοιραία επιλογή του. Εγκλωβίστηκε μέσα από την ταύτιση της εικόνας του εαυτού του με την ιδιότητα του εργαζόμενου. Όπως, αντίστοιχα, ένας άνεργος μπορεί να νιώθει νεκρωμένος σε όλα τα επίπεδα της ζωής του, συνδέοντας την απουσία εργασίας με την απώλεια της ταυτότητάς του. Σα να διαγράφονται αυτομάτως όλες οι πτυχές και οι ικανότητές του.

Ίσως όλοι μας να αναγνωρίζουμε μέσα μας πως, προκειμένου να διατηρήσουμε την αίσθηση ασφάλειας και σταθερότητας που προσφέρει η εξασφάλιση εργασίας, μπορούμε να υπομείνουμε πολύ περισσότερα από όσα θα φανταζόμασταν. Πόσα, όμως, μπορεί να αντέξει ο ανθρώπινος ψυχισμός προκειμένου να διασφαλίσει την αξιοπρέπεια στη ζωή του μέσω της διατήρησης της εργασίας του; Ίσως χρειάζεται να μην υποτιμούμε τις δυνατότητές μας, φοβούμενοι πως θα χάσουμε τη δουλειά μας. Γιατί είναι πιθανόν να χάσουμε τον εαυτό μας.

Η ενσυναίσθηση στην ψυχική διαταραχή

Διαπιστώνουμε διαρκώς πως οι διαχωριστικές νοητές γραμμές μεταξύ υγιούς και παθολογικού έχουν αρχίσει να μη λειτουργούν προστατευτικά. Είναι πιο οικείο και εύκολο να οχυρωθούμε ακόμα περισσότερο με ταμπέλες, αποδίδοντας το «κακό» σε μια ψυχική διαταραχή. Λυπούμαστε για λίγο, στο άκουσμα της είδησης και το ξεχνάμε, με το αίσθημα της συμπόνιας που λειτουργεί ανακουφιστικά, δίνοντας μας τη ψευδαίσθηση ότι είμαστε «άνθρωποι». Από την άλλη, μπορούμε να δώσουμε περισσότερο χρόνο σε αυτό το γεγονός. Να σκεφτούμε πως μπορεί να συμβεί ανά πάσα στιγμή στον καθένα μας. Να αναρωτηθούμε πώς θα ήταν να διανύαμε μια αντίστοιχη πορεία. Να συναισθανθούμε. Να μη σταθούμε σε απλοποιητικές συνδέσεις («ήταν τρελός γι’ αυτό αυτοκτόνησε»).

Η επιλογή του εμπορικού καταστήματος σα χώρο για να τερματίσει τη ζωή του αυτός ο άνθρωπος, μας αφήνει εκτεθειμένους μπροστά στην αντίθεση της ζωντάνιας των καταναλωτών μέσω των εφήμερων απολαύσεων και του θανάτου. Άραγε, το ηχηρό μήνυμα της αυτοκτονίας για πόσο μπορεί να διασάλευσε την κανονικότητα του εμπορικού κέντρου; Πόση δυσφορία προκάλεσε η αποτύπωση της ζοφερής πραγματικότητάς μας με έναν τόσο έντονο τρόπο; Για πόσο ακόμα μπορούν να λειτουργούν παρηγορητικά για όλους εμάς οι ανακουφίσεις ενός εμπορικού καταστήματος; Ίσως χρειάζεται να σταματήσουμε να «ψωνίζουμε» με ευκολία στιγματιστικές αντιλήψεις. Στρέφοντας το βλέμμα μας στο να δώσουμε χώρο στη σκέψη και το συναίσθημά μας δημιουργούμε τις δυνατότητες να λειτουργούμε με λιγότερο εγκλωβιστικό τρόπο για εμάς και τους γύρω μας.

Συγγραφή Άρθρου

Αγγελική Κουτελιά

koutelia aggelikiΜεταπτυχιακές σπουδές Κλινικής Ψυχολογίας στο Leiden University. Ειδίκευση στη Γνωσιακή Αναλυτική Ψυχοθεραπεία (CAT)

Διεύθυνση: Ζαϊμη 31, Εξάρχεια, Αθήνα
Email: Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε. 

Όλα τα περιεχόμενα της Πύλης Ψυχολογίας - Psychology.gr προστατεύονται από την DMCA. Η αναδημοσίευση περιεχομένου είναι αποδεκτή, μόνο εφόσον τηρούνται όλοι ανεξαιρέτως οι παρακάτω κανόνες. Σε οποιαδήποτε άλλη περίπτωση η Πύλη Ψυχολογίας θα προχωράει σε καταγγελία DMCA, χωρίς προηγούμενη ειδοποίηση. Διαβάστε προσεκτικά το σχετικό πλαίσιο: ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ ΑΝΑΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗΣ DMCA.com Protection Status
Σχετικά άρθρα

Περισσότερα άρθρα του ειδικού συνεργάτη

Ψυχικό μούδιασμα: το αίσθημα κενού στον κόσμο των social media
Ψυχικό μούδιασμα

Η εισβολή των μέσων κοινωνικής δικτύωσης στην καθημερινότητά μας βάζει τους δικούς της όρους στη ζωή μας, πολύ διαφορετικούς από την εποχή της τηλεόρασης και του ραδιοφώνου, ως μέσων διαμεσολάβησης με την κοινωνική πραγματικότητα. Δεν στεκόμαστε απέναντι από μια οθόνη τηλεόρασης. Οι πηγές πληροφόρησής μας δεν είναι πλέον μονόδρομες, αλλά έχουμε την ευκαιρία να γίνουμε πομπός και δέκτης της πληροφορίας.

Το αίσθημα τοξικότητας στις διαπροσωπικές σχέσεις
Τοξικότητα στις σχέσεις

Ένας ασθενής στο νοσοκομείο έπειτα από τη χορήγηση ενός ραδιενεργού φαρμάκου χρειάζεται να μείνει σε απόσταση ασφαλείας για κάποιο διάστημα από οποιαδήποτε επαφή. Ένα τοίχος μολύβου υψώνεται για να προστατεύσει τους γύρω του από τη ραδιενέργεια.

Η παραπάνω εικόνα περιγράφει με παραστατικό τρόπο την αποξένωση που προκαλεί η αίσθηση τοξικότητας στις διαπροσωπικές μας σχέσεις.

Η επικοινωνία είναι θεραπευτική
επικοινωνία, ψυχωτικοί ασθενείς

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Ψυχικής Υγείας (10 Οκτωβρίου) θα ήθελα να εστιάσω στο δικό μου γνώριμο πεδίο, αυτό της ψυχοκοινωνικής αποκατάστασης ψυχιατρικών ασθενών. Πριν από 40 χρόνια ξεκίνησε η προσπάθεια της αποασυλοποίησης, με το «νόμο Basaglia”, στην Ιταλία, στόχος της οποίας ήταν να γκρεμιστούν τα ψυχιατρεία, χώροι διαχωρισμού των ανθρώπων σε υγιείς και άρρωστους, μέσω του αποκλεισμού τους από την κοινότητα. 

Πανελλήνιες και αποτυχία
πανελλήνιες, αποτυχία

Κάθε μαθητής που έχει επενδύσει πολύ χρόνο και κόπο για να επιτύχει στις εξετάσεις του, δύσκολα θα πιστέψει πως αυτή η περίοδος στη ζωή του, τελικά, δεν είναι τόσο κομβική όσο φαντάζεται. Είναι σχεδόν φυσικοποιημένη μια συγκεκριμένη ροή στη ζωή μας – σχολείο, εργασία, οικογένεια – χωρίς να μας δίνεται περιθώριο για καθυστερήσεις, αποτυχίες, εναλλακτικές διαδρομές. 

Πρώτα σε πωλήσεις βιβλία

Βρείτε Ψυχολόγο-Ψυχοθεραπευτή

Επιλέξτε θεραπευτή ανάλογα με την εξειδίκευση σε συγκεκριμένη ψυχοθεραπευτική προσέγγιση.

Μεταβείτε στον κατάλογο Ειδικών Ψ.Υγείας »

Εγγραφείτε στο Newsletter μας!

* απαιτούμενα πεδία
Ενδιαφέροντα * :
0
Shares