επικοινωνία, ψυχωτικοί ασθενείς

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Ψυχικής Υγείας (10 Οκτωβρίου) θα ήθελα να εστιάσω στο δικό μου γνώριμο πεδίο, αυτό της ψυχοκοινωνικής αποκατάστασης ψυχιατρικών ασθενών. Πριν από 40 χρόνια ξεκίνησε η προσπάθεια της αποασυλοποίησης, με το «νόμο Basaglia”, στην Ιταλία, στόχος της οποίας ήταν να γκρεμιστούν τα ψυχιατρεία, χώροι διαχωρισμού των ανθρώπων σε υγιείς και άρρωστους, μέσω του αποκλεισμού τους από την κοινότητα. 

Οι ύφαλοι πάνω στους οποίους προσκρούει το εγχείρημα της αποασυλοποίησης

Δουλεύοντας σε οικοτροφείο, δηλαδή, σε μια δομή αποκατάστασης ασθενών που έχουν περάσει χρόνια στο ψυχιατρείο, και που πλέον έχουν τη δυνατότητα να ζήσουν εντός της κοινότητας, οι εμπειρίες είναι πολύτιμες και δύσκολο να αποτυπωθούν με λέξεις. Το εγχείρημα συναντά πολλά εμπόδια στην πράξη. Συναντά ανθρώπους που βλέπουν το πρόγραμμα αποασυλοποίησης σαν ένα ακόμα μέσο κερδοφορίας. Δυσχεραίνει εξαιτίας της δυσκολίας αυτών των ανθρώπων να υπερασπιστούν τα δικαιώματά τους και της ευκολίας των υπολοίπων να τα υποβαθμίζουν. Αποσιωπάται από την αδιαφορία της κοινωνίας να ασχοληθεί με μια ασθένεια, την ψύχωση, που θεωρεί πως δεν την αφορά. Περιθωριοποιείται εξαιτίας του φόβου για το διαφορετικό και το επικίνδυνο.

Ωστόσο, το κατώφλι της τρέλας δεν είναι τόσο απροσπέλαστο, όσο φαντάζει. Η ψύχωση αποτελεί μια κατάσταση του ανθρώπου που έχει πιεστεί αφόρητα από τις αγχογόνες συνθήκες της ζωής του και η μετάβασή του σε μια ψυχική συνθήκη εκτός πραγματικότητας είναι ο μόνος τρόπος να διαχειριστεί την κατάστασή του τη δεδομένη στιγμή.

Η μοναξιά των ψυχωτικών ατόμων 

Αναρωτιέμαι για τη μοναξιά αυτών των ανθρώπων, που δεν μπόρεσαν να επικοινωνήσουν το αίτημά τους σε κάποιο οικείο πρόσωπο. Για τις συνθήκες της ζωής μας που κυλούν τόσο γρήγορα και αδιαφοροποίητα, μη αφήνοντας περιθώριο για μια στιγμή πραγματικής επαφής. Λυπάμαι για όλους αυτούς που χρειάζεται να νιώσουν ασφάλεια διατηρώντας μέσω της απόστασης μια ψευδαίσθηση διαχωρισμού με το προβληματικό και μολυσματικό πεδίο της ψύχωσης. Και για εκείνους που με ευκολία αποδίδουν συγκεκριμένα χαρακτηριστικά σε ανθρώπους, πριν δώσουν την ευκαιρία να εκφραστούν και να αποδείξουν τη μοναδικότητά τους.

Σε κανένα δεν αξίζει να ζει απομονωμένος σε ένα ψυχιατρείο, ξεχασμένος και αφρόντιστος, αποκομμένος από την πραγματικότητα για δεύτερη φορά, πέραν της πρώτης που προκλήθηκε σαν ψυχική άμυνα απέναντι στη σκληρότητα της ζωής.

Αναρωτιέμαι πώς θα μπορούσε να είναι θεραπευτικό για τον οποιονδήποτε να εξαναγκάζεται σε αποκλεισμό και να αντιμετωπίζεται με όρους αρρώστιας κάθε του αντίδραση σε αυτό τον εγκλεισμό;

Το γεγονός ότι κάποιοι από τους τροφίμους έχουν την ευκαιρία να ξεφύγουν από το χρόνιο μαρασμό τους και να ζήσουν σε ένα οικοτροφείο εντός της κοινότητας, προσεγγίζει ελαφρώς το όνειρο του Basaglia, όταν πριν τόσα χρόνια ξεκινούσε το σχέδιο αποασυλοποίησης. Πρόκειται για ανθρώπους με μη υποστηρικτικό οικογενειακό και φιλικό περιβάλλον, πολλές φορές χωρίς κανέναν οικείο άνθρωπο πέραν του ψυχιατρείου, έπειτα από τόσα χρόνια απομόνωσης. Αυτοί οι άνθρωποι έχουν τη δυνατότητα να μένουν σε συνθήκες σπιτιού και όχι νοσοκομείου, βγαίνουν στη γειτονιά, συναναστρέφονται με άλλους, η ζωή τους δεν ορίζεται μόνο από την ώρα λήψης φαρμάκων και φαγητού. Η καθημερινότητά τους γεμίζει με πολλές δραστηριότητες που προωθούν την ανθρώπινη επαφή, τη δημιουργικότητα, την έκφραση σκέψεων και συναισθημάτων.

Η επικοινωνία είναι σωτήρια για τον απομονωμένο ψυχιατρικό ασθενή

Αναγνωρίζω διαρκώς τη σημασία της επαφής που δίνει ζωή σε έναν αποσυρμένο και φοβισμένο ψυχιατρικό ασθενή. Η επικοινωνία έχει λείψει τόσο πολύ σε αυτούς τους ανθρώπους, που αποτελεί από μόνη της θεραπευτική πράξη. Η ιστορία της ζωής τους μαρτυρά διαρκείς συνθήκες αποκλεισμού, επιθετικότητας, προβληματικών συσχετίσεων. Γι’ αυτό και εμείς που τους φροντίζουμε χρειάζεται να έχουμε υπομονή, να προσπαθούμε να αντέχουμε τις δυσκολίες τους, να μην είμαστε προκατειλημμένοι ως προς την αντιμετώπισή τους. Άλλωστε, έχει να μας προσφέρει τόσα πολλά αυτή η επαφή με τον απομακρυσμένο ψυχισμό τους, που σιγά σιγά βλέπουμε να ξεδιπλώνεται, αναβλύζοντας ξεχασμένες προοπτικές. Ανακαλώντας το σύνθημα της ψυχιατρικής μεταρρύθμισης «Η ελευθερία είναι θεραπευτική», συνειδητοποιώ πόσο επίκαιρο παραμένει στις μέρες μας να διεκδικούμε το δικαίωμα στην ελεύθερη, ειλικρινή και αδιαμεσολάβητη επικοινωνία μεταξύ ανθρώπων.

Συγγραφή Άρθρου

Αγγελική Κουτελιά

koutelia aggelikiΜεταπτυχιακές σπουδές Κλινικής Ψυχολογίας στο Leiden University. Ειδίκευση στη Γνωσιακή Αναλυτική Ψυχοθεραπεία (CAT)

Διεύθυνση: Ζαϊμη 31, Εξάρχεια, Αθήνα
Email: Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε. 

Τα περιεχόμενα του E-Psychology προστατεύονται από την DMCA. Η αναδημοσίευση επιτρέπεται μόνο κατόπιν γραπτής άδειας από το τμήμα Σύνταξης και μόνο εφόσον ακολουθείται συγκεκριμένη διαδικασία αναδημοσίευσης. Συγκεκριμένα, πρέπει να υπάρχει σαφής αναφορά στο τέλος του άρθρου, για την πηγή 1ης δημοσίευσης καθώς επίσης πρέπει να υπάρχει ενεργός σύνδεσμος που οδηγεί απευθείας στο άρθρο. DMCA.com Protection Status
Σχετικά άρθρα

Περισσότερα άρθρα του ειδικού συνεργάτη

Όταν ο ψυχικός εγκλωβισμός οδηγεί στο θάνατο
ψυχικός εγλωβισμός

«Ένας άνθρωπος έπεσε από τον 5ο όροφο εμπορικού καταστήματος». Η είδηση μας σοκάρει, μας προκαλεί λύπη και ένα αίσθημα συμπόνιας. «Ο 38χρονος ήταν σχιζοφρενής». Η ασθένειά του μας προσφέρει μια εύκολη και άμεση εξήγηση του γεγονότος. Μας προστατεύει, συγκεκριμενοποιώντας την αμηχανία που προκαλεί ένας εξ επιλογής θάνατος.

Πανελλήνιες και αποτυχία
πανελλήνιες, αποτυχία

Κάθε μαθητής που έχει επενδύσει πολύ χρόνο και κόπο για να επιτύχει στις εξετάσεις του, δύσκολα θα πιστέψει πως αυτή η περίοδος στη ζωή του, τελικά, δεν είναι τόσο κομβική όσο φαντάζεται. Είναι σχεδόν φυσικοποιημένη μια συγκεκριμένη ροή στη ζωή μας – σχολείο, εργασία, οικογένεια – χωρίς να μας δίνεται περιθώριο για καθυστερήσεις, αποτυχίες, εναλλακτικές διαδρομές. 

Όταν ο θεραπευτής φεύγει για διακοπές
ψυχοθεραπευτής

Οι διακοπές είναι απαραίτητες και για τους δύο, θεραπευτή και θεραπευόμενο, και όχι μόνο για να φορτίσουν τις μπαταρίες τους. Τα εκλυόμενα από τη διακοπή της θεραπείας συναισθήματα είναι ένα πολύτιμο υλικό προς διερεύνηση και αξιοποίηση. Κάθε αντίδραση είναι διαφορετική και αλληλένδετη με τη θεραπευτική σχέση.

Άμβλωση: «έγκλημα και τιμωρία»

Το δικαίωμα στην άμβλωση αποτελεί ένα ακανθώδες ζήτημα, που προσεγγίζεται ποικιλοτρόπως από χώρα σε χώρα. Ενώ στην Πολωνία χιλιάδες μαυροφορεμένες γυναίκες διαδήλωσαν εναντίον της ολικής απαγόρευσης της άμβλωσης, στην Ελλάδα αποτελεί εδώ και χρόνια αναγνωρισμένο δικαίωμα.

Εγγραφείτε στο Newsletter μας!

* απαιτούμενα πεδία
Ενδιαφέροντα * :
0
Shares