προπαγάνδα παραπληροφόρηση

Καθημερινά χρησιμοποιούμε στο λόγο μας τους όρους «πληροφόρηση» και «ενημέρωση» ως ταυτόσημους, πέφτοντας στην παγίδα της σημασιολογικής τους συγγένειας. Πληροφόρηση σημαίνει ως επί το πλείστον καταγραφή και συσσώρευση πληροφοριών, η οποία στηρίζεται κυρίως στην απομνημόνευση και δεν προϋποθέτει τόσο ενερ¬γητική στάση του δέκτη σε ό, τι αφορά το «φιλτράρισμα» των ειδήσεων.

Αντίθετα, η ενημέ¬ρωση (εν + ημέρα) έγκειται στο ότι ο δέκτης γίνεται «ένα» με τα γεγο¬νότα, αξιοποιεί το πληρο¬φοριακό υλικό που δέχεται, κατανοώντας το και εμβαθύνοντας σ’ αυτό.

Όταν μελετάμε ένα κειμενικό είδος ακολουθώντας τις αρχές του κριτικού γραμματισμού προϋποτίθεται να κατανοούμε το ίδιο το κείμενο και τους λόγους που ενυπάρχουν σ’ αυτό. Οι γνώσεις ευρύτερα για τη γλώσσα, αξιοποιούνται εν προκειμένω ως εργαλεία για την ανακάλυψη της βαθύτερης ιδεολογίας που διαπερνά την πληροφορία και κατ’ επέκταση το κοινωνικό φάσμα. Με άλλα λόγια στο πλαίσιο αυτού του στοχασμού οι λόγοι που έχουν δομηθεί στην κοινωνία μας αποδομούνται με σκοπό να φέρουν στην επιφάνεια σχέσεις ισχύος, ιδεολογικές θέσεις και λειτουργίες θεσμών, μιας και η επικοινωνία και τα κείμενα δεν θεωρούνται ουδέτερα, αλλά μέρος της σύνθετης ιεραρχικά και ιδεολογικά δομημένης πραγματικότητας. 

Για τον Paulο Freire, έναν ιδρυτικό στοχαστή της κριτικής παιδαγωγικής, ο κριτικός γραμματισμός είναι «η ικανότητα να διαβάζεις και να ξανα-διαβάζεις τον κόσμο και με την ενεργητική σου στάση να τον γράφεις εκ νέου. Να μην είσαι σκλάβος του. Δηλαδή, να ζεις, αντί απλώς να επιβιώνεις» (Βλ. Η Παιδαγωγική του Καταπιεσμένου του Freire). Ως εκ τούτου, μπορεί να ειδωθεί ως «μία θεμελιώδης δέσμευση για την προσωπική ελευθερία και την ισότητα».

Στο σημείο αυτό θα ήθελα να προσθέσω και μία από τις πιο εύστοχες διατυπώσεις σχετικά με αυτό το είδος γραμματισμού από τον Peter McLaren:  «συμβαδίζει με την ευαισθησία του εβραϊκού συμβόλου tikkun, το οποίο σημαίνει «να θεραπεύεις, να διορθώνεις και να μετασχηματίζεις τον κόσμο, όλα τα υπόλοιπα είναι ερμηνευτικά σχόλια». Peter McLaren (2010: 281)

Το να είσαι εγγράμματος δε σημαίνει να είσαι απότοκο αυτού που ο Freire απέρριψε ως “τραπεζική” λογική της εκπαίδευσης, όπου η γνώση είναι ένα δώρο από εκείνους που θεωρούν τους εαυτούς τους γνώστες προς εκείνους που θεωρούν ότι δε γνωρίζουν. Αντιθέτως, σχετίζεται με το να είσαι ικανός να αποκτήσεις γνώσεις με σκοπό να ερευνήσεις και να αμφισβητήσεις την ίδια τη γνώση: Ποια είναι η πηγή της; Ποιανού τα συμφέροντα εξυπηρετεί;

Δυστυχώς κράτη, όπως οι Η.Π.Α. που αποτελούν τις μεγάλες δυνάμεις από οικονομικής και στρατιωτικής σκοπιάς, όταν αναμετρώνται με άλλες δημοκρατικές κοινωνίες, αποδεικνύεται ότι βρίσκονται σε τέλμα, καθώς προσκολλώνται πεισματικά σε ένα σύστημα μη αξιόπιστων, εύπεπτων αληθειών- πεποιθήσεων είτε σε παγιωμένες μεταλαμπαδευόμενες από γενιά σε γενιά κωδικοποιήσεις που εγκαθιδρύουν τον ρατσισμό στους κόλπους της κοινωνίας. Μέσω αυτού του «αμυντικού» μηχανισμού ερμηνεύουν τα μέλη της μια είδηση ή πληροφορία που λαμβάνουν ή εγκολπώνονται μια άποψη. Για παράδειγμα, οι μαύροι συχνά αποκαλούνται κακοποιά στοιχεία/αγριάνθρωποι (thugs) ενώ οι λευκοί που παρουσιάζουν παρόμοια συμπεριφορά όχι. Το γεγονός αυτό πηγάζει από το ότι «η λέξη κακοποιό στοιχείο/ αγριάνθρωπος “thug” είναι μία κωδικοποίηση του “αράπης” (“nigger”) που αναπαράγεται και εμποτίζει τη σάρκα της κοινωνίας.  

Εν κατακλείδι, είναι καιρός να μάθουμε  να επιστρατεύουμε τα «αντισώματά» μας απέναντι στον ιό της προπαγάνδας και την παραπληροφόρησης. Χρειάζεται να βρισκόμαστε σε διαρκή εγρήγορση και επαγρύπνηση ώστε να επεξεργαζόμαστε λογικά τα μηνύματα, να διασταυρώνουμε, να συγκρίνουμε, να γινόμαστε δηλαδή κοινωνοί του κριτικού γραμματισμού.

Συγγραφή Άρθρου

Χατζηστρατή Μάγδα

hatzistrati2

Η Χατζηστρατή Μάγδα κατάγεται από την όμορφη Θεσσαλονίκη. Είναι απόφοιτη Παιδαγωγικού Τμήματος Δημοτικής Εκπαίδευσης και εδώ και δύο χρόνια περίπου γεννήθηκε το πρώτο της «πνευματικό παιδί», ένα παραμύθι, του οποίου τη συγγραφή και εικονογράφηση επιμελήθηκε η ίδια.

Γενικότερα, αγαπά κάθε μορφή αριστοτεχνικής έκφρασης της ανθρώπινης συνείδησης και κυρίως εκείνων που φωλιάζουν «στα μύχια της ψυχής .

Επικοινωνία: Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.

Τα περιεχόμενα του E-Psychology προστατεύονται από την DMCA. Η αναδημοσίευση επιτρέπεται μόνο κατόπιν γραπτής άδειας από το τμήμα Σύνταξης και μόνο εφόσον ακολουθείται συγκεκριμένη διαδικασία αναδημοσίευσης. Συγκεκριμένα, πρέπει να υπάρχει σαφής αναφορά στο τέλος του άρθρου, για την πηγή 1ης δημοσίευσης καθώς επίσης πρέπει να υπάρχει ενεργός σύνδεσμος που οδηγεί απευθείας στο άρθρο. DMCA.com Protection Status
Σχετικά άρθρα

Περισσότερα άρθρα του ειδικού συνεργάτη

Οι ψυχικά ασθενείς διανύουν χαώδεις αποστάσεις για θεραπεία
ψυχικά ασθενείς

Οι δυσκολίες στην περίθαλψη των ψυχικά ασθενών, φαίνεται πως δεν αποτελούν ένα φαινόμενο που συναντάται μόνο στην Ελλάδα... Στην Αγγλία, κάθε μήνα, εκατοντάδες ασθενείς ψυχικής υγείας, αντιμετωπίζουν εξαντλητικές και αποτρόπαιες διαδρομές για θεραπεία, συχνά διανύοντας μεγάλες αποστάσεις από την εστία τους, παρά τους υπουργούς που χαρακτηρίζουν την πρακτική καταστροφική και απαράδεκτη.

 

Εκπαίδευση και Παιχνίδι: M’ ένα σμπάρο δυο τρυγόνια
εκπαίδευση, παιχνίδι

Ως νέοι γονείςνιώθετε την καθημερινότητά σας να αλλάζει. Αγχώνεστε για το πώς θα αναθρέψετε σωστά το παιδί σας και, ταυτόχρονα, θα διασκεδάσετε μαζί του. Το "E-Psychology" και η Μάγδα Χατζηστρατή, Απόφοιτη Παιδαγωγός Δημοτικής Εκπαίδευσης του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης σας λύνει τα χέρια, προτείνοντας τρόπους που θα κάνουν την εκπαίδευσή του... παιχνιδάκι!

Πείραμα Μίλγκραμ: Η τρανή απόδειξη του κοινωνικού κομφορμισμού
κοινωνικός κομφορμισμός

Το ηθικό ερώτημα, αν πρέπει κανείς να υπακούει τις εντολές, όταν αυτές αντίκεινται στην ανθρώπινη συνείδηση και στις θεμελιώδεις, «άγραφες» αρχές του ηθικού κώδικα, πέρα από τη δραματοποίησή που γνώρισε στην «Αντιγόνη» του Σοφοκλή, όπου η πρωταγωνίστρια εκπροσωπεί τον άνθρωπο που δεν υποτάσσεται και θεωρεί χρέος του την εξέγερση απέναντι στο άδικο και τη βίαιη εξουσία, υφίσταται φιλοσοφική ανάλυση σε όλες τις ιστορικές εποχές.

Συγχωρώ σημαίνει προχωρώ
συγχώρεση

Ο Άγγλος ποιητής Alexander Pope έλεγε ότι «το να κάνεις λάθος είναι ανθρώπινο, το να συγχωρείς θεϊκό». Μπορεί οι δεκαετίες να περνούν, ωστόσο, όπως φαίνεται, η συγχώρεση παραμένει  ακόμα η κορυφή του υψηλότερου βουνού, που χρειάζεται χρόνος και μόχθος για να την πατήσεις και βλέποντας τη από τη γη, απλά δυσανασχετείς για το αν θα τα καταφέρεις κ εν τέλει οπισθοχωρείς.

Η άλλη Κοκκινοσκουφίτσα που 'τανε σωστή μουσίτσα
Κοκκινοσκουφίτσα Λύκος

Η πεποίθηση ότι μόνο η μια πλευρά για ένα ζήτημα είναι πάντα η σωστή αποτελεί τη μήτρα οποιουδήποτε είδους ρατσισμού. Σήμερα άδραξα την ευκαιρία να γράψω και μια ακόμα εκδοχή (πρόχειρη) του αγαπημένου παραμυθιού των παιδικών μου χρόνων, αυτό της «Κοκκινοσκουφίτσας», από την οπτική του δυσφημισμένου λύκου, ώστε να πάρουμε μια γεύση και να αναγνωρίσουμε τον τρόπο σύνθεσης των απόψεων.

Βρείτε ειδικό Ψυχικής Υγείας

Αναζητήστε ειδικούς στον μοναδικό εξειδεκευμένο κατάλογο στο ελληνικό διαδίκτυο.

Μεταβείτε στον κατάλογο Ειδικών Ψ.Υγείας »

Είστε ειδικός Ψυχικής Υγείας?

Εγγραφείτε ώστε να λαμβάνετε ενημέρωση, σχετικά με θέματα που αφορούν την επιστήμη της ψυχολογίας, έρευνες, σεμινάρια ψυχολογίας, θέσεις εργασίας Ειδικών Ψυχικής Υγείας κ.τ.λ.

Newsletter για όλους

Εβδομαδιαίο Newsletter για να λαμβάνετε στο mail σας νέα άρθρα ψυχολογίας, ενημέρωση για επερχόμενα σεμινάρια ψυχολογίας, ομάδες υποστήριξης, βιβλία ψυχολογίας κ.α.

Η εγγραφή σας στα ενημερωτικά δελτία της Πύλης Ψυχολογίας psychology.gr είναι απόλυτα σύμφωνη με την Ευρωπαϊκή Νομοθεσία για την προστασία των προσωπικών δεδομένων. Τα στοιχεία που δίνετε κατά την εγγραφή σας θα χρησιμοποιηθούν αποκλειστικά και μόνο για την αποστολή ενημερωτικών δελτίων (Newsletters).