Θα διαπραγματευτούμε μια φράση η οποία για πολλούς μπορεί να μην ακούγεται οικεία και σίγουρα δεν θα είναι πάντα κατανοητή ή καταπραϋντικη, ειδικά όταν κάποιος βρίσκεται σε μια δύσκολη ψυχική κατάσταση.

Στη περίπτωση αυτή είναι πιθανόν μα μην δύναται να δει τίποτα αισιόδοξα ή να μην δύναται να βρει κίνητρα, αλλά με μια πιο αισιόδοξη και ψύχραιμη μάτια μπορούμε να συνειδητοποιήσουμε ότι αυτή η φράση έχει ένα σημαντικό νόημα.

Αρχικά, μπορούμε να συνειδητοποιήσουμε ότι το να περάσουμε μια ψυχική διαταραχή μπορεί, με σωστούς χειρισμούς, να καταλήξει μια διαφωτιστική διαδικασία.

Κάποιες φορές τα συμπτώματα μπορεί να είναι ένα σημάδι ότι κάτι χάνεται από το συνειδητό επίπεδο, κάτι που μπορεί να είναι σημαντικό για την εξέλιξη του ατόμου και την ψυχική του ευημερία

Αυτό, από μια ψυχαναλυτική πλευρά, μπορεί να είναι είτε μια άλυτη για το άτομο κατάσταση που έχει απωθηθεί αλλα ψάχνει να βρει τον τρόπο να έρθει στην επιφάνεια, είτε μια εσωτερική σύγκρουση του ατόμου μεταξύ των πραγματικών επιθυμιών του στη ζωή και αυτών που εν τελεί κάνει.

Πολλα απωθημένα βιώματα, σκέψεις και συναισθήματα μπορούν να βρουν έναν δυσάρεστο τρόπο να διοχετευτούν, μέσω των συμπτωμάτων. Η ψυχική δυσφορία είναι συχνά εντονότερη όταν η διαταραχή έρχεται τη στιγμή που το άτομο δε μπορεί ακόμη να εντοπίσει τις πηγές αυτής. 

Από την άλλη μπορεί μια ψυχική διαταραχή να μας κάνει να δούμε και τις αλλαγές που μπορεί να χρειάζονται (σε περιβάλλον, τρόπο ζωής) ώστε να καταλήγουμε να αλλάξουμε ριζικά όλα όσα στέκονται εμπόδιο στη προσωπική μας ανάπτυξη.

Σίγουρα το να καταφέρεις να βγεις από μια τέτοια κατάσταση μπορεί να μοιάζει πραγματικά αδύνατο τη στιγμή που εξελίσσεται. Μπορεί να νιώθεις ότι έχεις ξεπεράσει τα προσωπικά σου όρια και δεν υπάρχει κανένας τρόπος διαφυγής. Όμως, τα σωστά βήματα με την απαραίτητη βοήθεια μπορούν να δείξουν πόση δυναμη μπορείς να αντλήσεις από μέσα σου τη στιγμή που δεν το περιμένεις. 

Δείτε στο εξειδικευμένο βιβλιοπωλείο ψυχολογίας του Psychology.gr, το αυτογνωστικό βιβλίο του Δρ. Γρηγόρη Βασιλειάδη: Εξομολογήσεις ενός Ψυχοθεραπευτή

Όταν τα συμπτώματα αρχίσουν και εξασθενούν, τείνεις να εκτιμάς περισσότερο τα μικρά πράγματα και όλα όσα ειναι σημαντικά για την ηρεμία και τη ψυχική σου ευημερία γίνονται πιο ευκρινή. Αυτά τα μικρά πράγματα μπορεί να μην είχαν λάβει τόση μεγάλη αναγνώριση πριν νιώσεις ότι δοκιμάζονται.

Η ουσία αυτών μπορεί να αναδείχθηκε όταν ένιωσες πόσα πράγματα υπήρχαν για τα οποία ένιωθες τυχερός και χαρούμενος αλλα τη περίοδο της διαταραχής δοκιμάστηκαν.

Ας σκεφτούμε έναν ανθρωπο που περνάει κάποιο καταθλιπτικό επεισόδιο. Πριν από αυτό, εννοείται πως και πάλι δεν ήταν όλα ρόδινα ή εύκολα. Όμως, μπορούσε να απολαύσει τις στιγμές ηρεμίας με φίλους και να αντλήσει δύναμη από αυτές, μπορούσε να δεσμευτεί με τα αγαπημένα του χόμπι σε μικρό ή μεγάλο βαθμό και να αντλήσει ικανοποίηση από αυτά. Ίσως και να μπορούσε και ας είναι για κάποιους δύσκολο να επιβραβεύσει και νιώσει περήφανος για τον εαυτό του με τα μικρά και μεγάλα επιτεύγματα.

Υπό τον μαύρο μανδύα της κατάθλιψης όλα αυτά επισκιάζονται και μοιάζουν μακρινές, άπιαστες αναμνήσεις. Η ψυχική ενέργεια υπολείπεται και η ομορφιά δε μπορεί να ξεπροβάλει.

Ας σκεφτούμε τώρα ένα άτομο κατά βάση αγχώδες αλλά μέχρι και τη στιγμή της διάγνωσης, ας υποθέσουμε με Γενικευμένη αγχώδη διαταραχή, δεν πληρούσε κάποια διαγνωστικά κριτήρια.

Πριν την εξέλιξη της διαταραχής το άτομο σαφώς και αγχωνόταν αλλά ίσως σε μικρότερο βαθμό ίσως και καθόλου σε κάποια περιβάλλοντα. Ας πούμε ότι υπήρχαν στιγμές ηρεμίας και άνεσης με φίλους ή δραστηριότητες με τις οποίες εμπλέκονταν και δεν του προξενούσαν άγχος και πίεση. Αυτό το άτομο ίσως να έτεινε να μην υπολογίζει τόσο τους προστατευτικούς παράγοντες που υπήρχαν στις όμορφες και ήρεμες συνθήκες, να έτεινε να υποτιμάει τη δύναμη και τη σημασία που δίνουν και αυτά στη ζωή του και να εστίαζε περισσότερο στην υπάρχουσα «αγχώδη φύση» του, να είχε μια διχοτομική σκέψη (ή είμαι τέλειος ή άχρηστος).

Όταν όμως το άγχος εντείνεται και έρχεται να περιβάλει όλες τις πτυχές του ατόμου, έρχεται να απορροφήσει όλη την ενέργεια και από τα πράγματα από τα οποία παλιά λάμβανε απόλαυση καταλαβαίνει ότι έχει χαθεί κάτι που πρότερα ήταν πράγματι ισχυρό.  

Με το πέρας λοιπόν της διαταραχής καταλαβαίνουμε ότι μπορούν να ανακτηθούν και να έρθουν στο προσκήνιο όλα αυτά που κάποτε ήταν δεδομένα ή δε λάμβαναν τόση εκτίμηση.

Υπό τη δυσφορία και το βάρος μιας κατάστασης που αναγκάζεται κανείς να κουβαλήσει, μπορεί να βρεθεί εκείνο το φωτεινό σημείο που θα σηματοδοτήσει ριζικές αλλαγές σε όλα τα επίπεδα που μπορεί εν τελεί να ήταν και δυσλειτουργικά σε κάποια σημεία. Θα έλεγε κανείς πως μπορεί να καταστεί μια ισχυρή αφύπνιση. 

Μακάρι να μπορούσαμε όλοι να τα αντιμετωπίσουμε όλα χωρίς πόνο και δυσκολία. Μακάρι όποτε θα μπορούσε να βοηθούσε το υποσυνείδητο να ήταν πιο εύκολα προσβάσιμο, τα τραύματα να μην έπαιζαν τόσο καίριο ρόλο στον παρόν και το μέλλον και να ήταν πιο ανίσχυρα και διαχειρίσιμα για όλους. 

Μακάρι η αποδοχή του εαυτού να ήταν κάτι που έρχεται από νωρίς στον καθένα από εμάς. Τότε η ζωή θα έμοιαζε ευκολότερη σε προσωπικό αλλά και σε σχεσιακό επίπεδο.

Για κάποιους χρειάζεται λιγότερος κόπος, ψυχικά αποθέματα, προδιαθέσεις, περιβάλλον συνηγορούν σε αυτή τη προσπάθεια. Για κάποιους άλλους μπορεί να προκύψει ακόμη και μια τόσο δύσκολη δοκιμασία πριν το άνοιγμα του δρόμου προς αυτό το μονοπάτι, το μονοπάτι της αυτοαποδοχής, της ενσυνειδητότητας και της ψυχικής ευημερίας. Τελικά όμως τι θα λέγαμε; «Ότι δε σε σκοτώνει, σε κάνει πιο δυνατό»;

Συγγραφή - Επιμέλεια Άρθρου

Ευαγγελία Κισσαμιτακη

kisamitaki evaggeliaΑπόφοιτη του τμήματος Ψυχολογίας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών.
Εκπαιδευόμενη στη Συνθετική Ψυχοθεραπεία, στο Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο Συμβουλευτικής και Ψυχοθεραπείας.