«Οι άνθρωποι ταράζονται όχι απ’ αυτά που συμβαίνουν, αλλά από την άποψή τους γι’ αυτά που συμβαίνουν», είχε πει ο στωικός φιλόσοφος Επίκτητος. Και αυτή ακριβώς είναι η βασική αρχή του Γνωστικού μοντέλου: δεν είναι τα γεγονότα που μας κάνουν να υποφέρουμε, αλλά ο τρόπος με τον οποίο τα ερμηνεύουμε.

Η συστηματική απευαισθητοποίηση και η θεραπεία παρατεταμένης έκθεσης ανήκουν σε μια γενική προσέγγιση της κλινικής ψυχολογίας που είναι γνωστή ως θεραπεία συμπεριφοράς.

Δεν υπάρχει αυτό που λέμε ευτυχία, μόνο κάποιες ηπιότερες σκιές μελαγχολίας. Έτσι, αποτυπώνεται κάπως συμπυκωμένο το νόημα της δυσθυμίας, μια μορφής κατάθλιψης που επιμένει, είναι χρόνια, και μεταφράζεται πλέον ως μια συνήθεια από το άτομο που τη βιώνει. Μια συνήθεια υποκειμενική βέβαια για τον καθένα.

Οι περισσότεροι άνθρωποι πιστεύουμε ότι οι σκέψεις μας είναι αντικειμενικές, λογικές και ακριβείς. Νομίζουμε ότι καταλαβαίνουμε την πραγματικότητα ακριβώς όπως είναι και ότι οι αποφάσεις μας βασίζονται σε αντικειμενικά δεδομένα.

Στέλνεις μήνυμα στον/στη σύντροφό σου. Έχει περάσει κάποια ώρα και δεν έχει απαντήσει. Αρχίζεις να σκέφτεσαι: μήπως έχει συμβεί κάτι κακό; Μήπως μου έχει θυμώσει; Μήπως δεν θέλει να μου μιλήσει; Ή μήπως… πρέπει να χωρίσουμε;

Που τριγυρίζει το μυαλό σου;
Τώρα θα έπρεπε να γράφεις εκείνη την εργασία που πρέπει να παραδώσεις σε μια εβδομάδα!
Τώρα θα έπρεπε να να τελειώσεις εκείνο το βιβλίο που παλεύεις απο το καλοκαίρι!
Τώρα θα έπρεπε να ξεκινήσεις γυμναστήριο που έχεις πληρώσει εδώ και 5 μήνες και δεν έχεις πάει ούτε μια φορά!

Η εγωκεντρική δυσαρμονίαπροκαλείται από την μετέπειτα σύγχυση του παιδικού εγωκεντρισμού, όπου είναι η ανικανότητα συγκρότησης στοχευμένης αντίληψης γύρω από το εγώ. Η δυσαρμονία αυτή συμβάλλει στη δημιουργία δυσλειτουργικών συμπεριφορών στην κοινωνική ζωή του ατόμου.

Η υπεργενίκευση αφορά έναν τύπο γνωστικών διαστρεβλώσεων, κατά τον οποίο το άτομο θεωρεί ότι μια αρνητική έκβαση μιας εμπειρίας  θα επαναλαμβάνεται συνεχώς και σε άλλες εμπειρίες.

Συχνά το μειώνουμε το άγχος, άλλοτε γιατί μας φοβίζει και άλλοτε γιατί θεωρούμε αποτυχία μας να μην μπορούμε να το διαχειριστούμε.