Ψυχολογία

Την τελευταία δεκαετία οι ψυχολογικοί όροι και οι ψυχολογικές θεωρίες έχουν γίνει πολύ δημοφιλείς και χρησιμοποιούνται καθημερινά από το ευρύ κοινό. Οι πολιτικοί ειδήμονες, για παράδειγμα, συχνά κάνουν λόγο για την «προκατάληψη επιβεβαίωσης» (confirmation bias), δηλαδή για την τάση των ανθρώπων να επικεντρώνονται επιλεκτικά στα στοιχεία εκείνα που επιβεβαιώνουν τις προϋπάρχουσες αντιλήψεις τους.

 Από την άλλη, πολλοί απλοί άνθρωποι γνωρίζουν πια για τον ρόλο της σεροτονίνης στην αίσθηση ευεξίας.

Οι ψυχολογικές ανακαλύψεις διευκολύνουν τους ανθρώπους ολοένα περισσότερο να εντρυφούν και να εμβαθύνουν στην κατανόηση του ανθρώπινου πόνου και της ανθρώπινης κατάστασης γενικότερα. Παρόλα αυτά πολλοί μύθοι για την ψυχολογία επιμένουν, σύμφωνα με άρθρο του αναπληρωτή καθηγητή ψυχολογίας Στέφεν Ιλάρντι του Πανεπιστημίου του Κάνσας στην «Ουάσιγκτον Ποστ», που αναδεικνύει πέντε από αυτούς.

Ψυχολογία: Οι πιο κοινοί μύθοι

Μύθος 1ος:  Χρησιμοποιούμε μόνον το 10% του εγκεφάλου μας Η ιδέα ότι ένα μεγάλο μέρος του εγκεφάλου μας παραμένει αδρανές είναι μια από τις πιο διαδεδομένες στρεβλώσεις.

Πώς δημιουργήθηκε; Ο μύθος αυτός έχει πιθανώς τις ρίζες του στην άποψη του αμερικανού ψυχολόγου Ουίλιαμ Τζέιμς (1907) ότι «χρησιμοποιούμε μόνο ένα μικρό κομμάτι των πιθανών πνευματικών και φυσικών μας πόρων». Το ποιο είναι αυτό το ποσοστό πιθανότατα προήλθε από το συγγραφέα Λόουελ Τόμας, ο οποίος, παραφράζοντας τον Τζέιμς, έγραψε πως «ο μέσος άνθρωπος αναπτύσσει μόνο το 10% της λανθάνουσας πνευματικής του ικανότητας» (1936).

Αργότερα πολλές ήταν οι ταινίες επιστημονικής φαντασίας που υποστήριξαν πως, αν κάποιος καταφέρει να χρησιμοποιήσει περισσότερο από το 10% του εγκεφάλου του, θα γίνει κοινωνός ιδιαίτερων γνωστικών ικανοτήτων.

Ποια είναι η αλήθεια;
Η νευροεπιστήμη δεν επιβεβαιώνει αυτές τις αντιλήψεις. Αντίθετα, παρά το ότι ο εγκέφαλος αποτελεί μόνο το 2% της ανθρώπινης σωματικής μάζας, αντιπροσωπεύει το 20% των θερμιδικών δαπανών. Αυτό συμβαίνει διότι στον εγκέφαλο υπάρχουν πάνω από 86 δισεκατομμύρια νευρώνες, οι οποίοι είναι προγραμματισμένοι να αυτοκαταστρέφονται, αν δεν μπορούν να είναι λειτουργικοί και να συμμετέχουν σε κάποιο χρήσιμο κύκλωμα δραστηριοτήτων. Αν, λοιπόν, καταστρέφονταν όλοι οι νευρώνες εκτός του 10% που υποτίθεται ότι χρησιμοποιούνται, τότε θα επρόκειτο για έναν εξαιρετικά συρρικνωμένο εγκέφαλο και για ένα άτομο με μη φυσιολογικές νευρογνωστικές λειτουργίες.

Μύθος 2ος: Μας βοηθάει το να μιλάμε για τα προβλήματά μας

Πώς δημιουργήθηκε; Πριν από περίπου έναν αιώνα ο Σίγκμουντ Φρόυντ μίλησε για τη «θεραπεία μέσω του λόγου», γνωστή ως ψυχοθεραπεία. Σύμφωνα με τον ίδιον, όλοι έχουμε την κακή συνήθεια να καταπιέζουμε τις σκέψεις και τα συναισθήματα που μας προκαλούν αναστάτωση. Η πεποίθηση αυτή συνεχίζεται μέχρι σήμερα. Υποτίθεται ότι είναι πάντα βοηθητικό να μιλήσει ένας άνθρωπος που περνάει δυσκολίες. Όπως έγραψε ένας ψυχοθεραπευτής στο περιοδικό ψυχολογίας Psychology Today, είναι τόσο απελευθερωτικό να μοιράζεσαι αυτά που σε προβληματίζουν.

Ποια είναι η αλήθεια;
Τα ερευνητικά δεδομένα όχι μόνο δεν επιβεβαιώνουν αυτή την πεποίθηση, αλλά υπάρχουν ενδείξεις ότι η θεραπεία διά του λόγου μπορεί να έχει και αρνητικά αποτελέσματα. Αυτό υποστηρίζει π.χ. ο Σκοτ Λίλλιενφελντ, καθηγητής του Πανεπιστημίου του Έμορι στην Ατλάντα, στην έρευνά του «Ψυχολογικές θεραπείες που προκαλούν βλάβες». Περίπου το 10% των ατόμων που κάνουν ψυχοθεραπεία χειροτερεύουν εξαιτίας της και μόνο οι μισοί εμφανίζουν βελτίωση. Ο λόγος κατά τον ίδιον είναι ότι πολλοί ψυχοθεραπευτές δεν χρησιμοποιούν τεχνικές επιστημονικά τεκμηριωμένες και επιβεβαιωμένες από κλινικές μελέτες.

Μύθος 3ος: Η ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή εκδηλώνεται με υπερ-οργανωτικότητα Αυτοί που έχουν εμμονή με την τάξη και την καθαριότητα χαρακτηρίζονται από το ευρύ κοινό ως ιδεοψυχαναγκαστικοί.

Πώς δημιουργήθηκε; Πλήθος τηλεοπτικών σειρών και ταινιών έχουν φτιάξει μια αναπαράσταση αυτής της διαταραχής με τέτοιον τρόπο. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η Μόνικα Γκέλερ από τα «Φιλαράκια», η οποία είχε 11 διαφορετικές κατηγορίες πετσετών για ξεχωριστή χρήση της καθεμιάς.

Ποια είναι η αλήθεια;
Οι άνθρωποι που πάσχουν από ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή συνήθως δεν είναι τακτικοί. Κατακλύζονται όμως από μια σειρά ανεξέλεγκτων δυσάρεστων σκέψεων και εικόνων, τις οποίες αισθάνονται υποχρεωμένοι να απομακρύνουν με χρονοβόρες τελετουργίες. Μια μικρή μειονότητα των πασχόντων έχει πραγματικά καταναγκαστικές τελετές για το πλύσιμο των χεριών. Αλλά ο υπερβολικός καθαρισμός είναι μόνο μία πιθανότητα σε ένα ευρύ σύμπλεγμα συμπτωμάτων της ιδεοψυχαναγκαστικής διαταραχής (OCD).

Mύθος 4ος: Οι μεταβολές της διάθεσης είναι το σήμα κατατεθέν της διπολικής διαταραχής

Πώς δημιουργήθηκε; Πέρα από το γεγονός ότι πολύ γνωστές προσωπικότητες έχουν διαγνωσθεί με αυτήν τη διαταραχή, παλαιότερα γνωστή ως μανιοκατάθλιψη (π.χ., Κάθριν Ζέτα Τζόουνς, Ράσελ Μπραντ, Μαράια Κάρεϊ, Κάρι Φίσερ κ.ά.), ένα μεγάλο κομμάτι των διαδικτυακών μέσων στηρίζει αυτόν το μύθο για τις γρήγορες εναλλαγές διάθεσης ως ένα από κλασικά συμπτώματα. Ακόμη και η ιστοσελίδα της γνωστής αμερικανικής κλινικής Mayo περιγράφει τη διπολική διαταραχή ως «κατάσταση ψυχικής υγείας που προκαλεί ακραίες μεταβολές της διάθεσης».

Ποια είναι η αλήθεια; Οι εναλλαγές της διάθεσης δεν συγκαταλέγονται στα επίσημα συμπτώματα και διαγνωστικά κριτήρια της διπολικής διαταραχής. Οι πάσχοντες βιώνουν βέβαια ακραίες φάσεις μανίας και κατάθλιψης, αλλά διαρκούν επί εβδομάδες και μήνες και σπάνια μεταβάλλονται γρήγορα. Επίσης, συνοδεύονται από άλλες -πολύ πιο ανησυχητικές από την αλλαγή διάθεσης- συμπεριφορές. Οι κρίσεις της κατάθλιψης συχνά προκαλούν συντριπτική αίσθηση εξάντλησης, αδιαπέραστη ομίχλη στον εγκέφαλο, μεγάλη αγωνία και άλλα. Η μανία μπορεί να προκαλέσει παρορμητικές, ακανόνιστες συμπεριφορές σεξουαλικού ή καταναλωτικού περιεχομένου, οδηγώντας σε απερισκεψίες, καταστροφικές δαπάνες, ακόμη και βίαιες φιλονικίες.

Μύθος 5ος: Η φαρμακευτική αγωγή είναι ο μόνος τρόπος για να διορθωθεί μια χημική ανισορροπία

Πώς δημιουργήθηκε; Οι φαρμακευτικές εταιρείες διαφημίζουν ότι τα μη φυσιολογικά επίπεδα των χημικών ουσιών στο σώμα και οι ανισορροπίες τους στον εγκέφαλο είναι υπεύθυνα για τις ψυχικές ασθένειες και ότι μέσω των φαρμάκων μπορούν να αντιμετωπιστούν.

Ποια είναι η αλήθεια; Πρόκειται για υπεραπλούστευση. Αφενός μεν οι ψυχικές διαταραχές, όπως η κατάθλιψη, σχετίζονται με μια σειρά διαταραχών του εγκεφάλου και όχι απλώς με μια χημική ανισορροπία, αφετέρου δε τα φάρμακα είναι μεν μια από τις υπάρχουσες θεραπείες, αλλά υπάρχουν πολλοί άλλοι τρόποι αλλαγής του νευροχημικού προφίλ μας, όπως η τακτική άσκηση, η σωστή διατροφή και η ψυχοθεραπεία.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

Συγγραφή Άρθρου

Πύλη Ψυχολογίας - Psychology.gr

e psy logo twitter2Επιστημονική ομάδα Ειδικών Ψυχικής Υγείας
Τμήμα Σύνταξης Πύλης Ψυχολογίας psychology.gr
Επικοινωνία: editorial @psychology.gr

Όλα τα περιεχόμενα της Πύλης Ψυχολογίας - Psychology.gr προστατεύονται από την DMCA. Η αναδημοσίευση περιεχομένου είναι αποδεκτή, μόνο εφόσον τηρούνται όλοι ανεξαιρέτως οι παρακάτω κανόνες. Σε οποιαδήποτε άλλη περίπτωση η Πύλη Ψυχολογίας θα προχωράει σε καταγγελία DMCA, χωρίς προηγούμενη ειδοποίηση. Διαβάστε προσεκτικά το σχετικό πλαίσιο: ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ ΑΝΑΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗΣ DMCA.com Protection Status
Σχετικά άρθρα

Βρείτε Ψυχολόγο-Ψυχοθεραπευτή

Επιλέξτε θεραπευτή ανάλογα με την εξειδίκευση σε συγκεκριμένη ψυχοθεραπευτική προσέγγιση.

Μεταβείτε στον κατάλογο Ειδικών Ψ.Υγείας »

Περισσότερα άρθρα του ειδικού συνεργάτη

Παγκόσμια Ημέρα κατά του Σακχαρώδη Διαβήτη
Σακχαρώδης Διαβήτης

Η 14η Νοεμβρίου, Παγκόσμια Ημέρα κατά του Σακχαρώδη Διαβήτη αποτελεί τη μεγαλύτερη καμπάνια ενημέρωσης, αφύπνισης και ευαισθητοποίησης για τη σύγχρονη αυτή επιδημία, με αποδέκτες που ξεπερνούν το 1 δισεκατομμύριο παγκοσμίως, σε περισσότερες από 160 χώρες.

Η σοβαρότητα μιας κατάθλιψης συνδέεται με πιθανότητα καρδιακών νοσημάτων ή εγκεφαλικού
κατάθλιψη

Η κατάθλιψη χαρακτηρίζεται από συμπτώματα όπως μειωμένη ενέργεια, απώλεια ενδιαφέροντος για τη ζωή και για δραστηριότητες που μέχρι πρότινος απολαμβάναμε, συναισθήματα λύπης, μειωμένη ή αυξημένη όρεξη για φαγητό ή/και για ύπνο, δυσκολία στο να συγκεντρωθούμε, αυξημένη αυτοκριτική ή/και ενοχή, αισθήματα ότι είμαστε αβοήθητοι ή ανίκανοι, απαισιοδοξία για το μέλλον, σωματική κούραση, νεύρα, απομάκρυνση από το κοινωνικό μας περιβάλλον, δυσκολία στο να πάρουμε αποφάσεις, σκέψεις σχετικές με το θάνατο.

Σχιζοφρένεια: Το οικογενειακό ιστορικό και ο χαμηλός δείκτης νοημοσύνης δεν αντιστέκονται
Σχιζοφρένεια

Η πρώτη εμφάνιση της σχιζοφρένειας γίνεται είτε στην όψιμη εφηβεία είτε αργότερα στη νεαρή ενήλικη ζωή. Ηλικιακά στους άνδρες μπορεί να ξεκινήσει από τα 15 έως τα 25 έτη ενώ στις γυναίκες το ηλιακό φάσμα είναι κάπως ευρύτερο αφού ξεκινά από τα 15 φτάνοντας έως τα 35 έτη, γι αυτό και θα λέγαμε σύμφωνα με τα παραπάνω στοιχεία πως είναι αρκετά πιο σπάνιο να εμφανιστεί στην παιδική ηλικία.

Σε λειτουργία το 1ο Πολυδύναμο Κέντρο Αντιμετώπισης αλκοολικών και κρίσης των χρηστών ναρκωτικών
Πολυδύναμο Κέντρο

Η 1η Μονάδα Σωματικής Αποτοξίνωσης, «Detox», σε δημόσιο Γενικό Νοσοκομείο, το «Πολυδύναμο Κέντρο Αντιμετώπισης αλκοολικών και κρίσης των χρηστών ναρκωτικών» του Γενικού Νοσοκομείου Ιωαννίνων «Γ. ΧΑΤΖΗΚΩΣΤΑ» ξεκίνησε την λειτουργία της από τις αρχές του μήνα.

Εγγραφείτε στο Newsletter μας!

* απαιτούμενα πεδία
Ενδιαφέροντα * :
0
Shares