Ναρκισσισμός

Ακούω συχνά αυτό τον όρο. Τι σημαίνει να είναι κάποιος Νάρκισσος;
Η Νancy Mac Williams εξηγεί ότι τα άτομα των οποίων η δομή της προσωπικότητάς τους επιβάλλει να αντλούν επιβεβαίωση από παράγοντες έξω από τον εαυτό τους ονομάζονται από τους ψυχαναλυτές ναρκισσιστικά. Φαίνεται σαν κάτι να λείπει από την εσωτερική τους ζωή.

Μπορεί να ασχολούνται με το πως φαίνονται στους άλλους, να νιώθουν συχνά μέσα τους ότι εξαπατούν (τους άλλους) και ότι δεν μπορούν να αγαπηθούν. Μπορεί να ασχολούνται επίμονα με προσόντα που τραβούν την προσοχή –όπως η ομορφιά, η φήμη, ο πλούτος ή η πολιτική ορθότητα- παρά με τις πιο προσωπικές πτυχές της ταυτότητας και ακεραιότητας του χαρακτήρα τους. Ο Jones περιέγραψε έναν τύπο άντρα επιδειξιομανή, απόμακρο, συναισθηματικά απρόσιτο, με φαντασιώσεις παντοδυναμίας, υπερεκτίμηση της δημιουργικότητάς του και επικριτική στάση απέναντι στο περιβάλλον του.

 

Κοινά γνωρίσματα στον Ναρκισσισμό

Στην πραγματικότητα όμως όλα τα ναρκισσιστικά άτομα έχουν ως κοινό γνώρισμα ένα εσωτερικό βίωμα και τρόμο όσον αφορά την ανεπάρκεια, τη ντροπή, την αδυναμία και την κατωτερότητα (Cooper,1984 βλέπε MacWilliams, 2012). Το εσωτερικό κόστος της ναρκισσιστικής τους πείνας για αναγνώριση δεν γίνεται εύκολα ορατό, ενώ τα τραύματα που προκαλούνται στους άλλους κατά την πραγματοποίηση των ναρκισσιστικών τους ενορμήσεων μπορεί να εκλογικευτούν ως ασήμαντα ή απαραίτητες ενέργειες ενός επιτεύγματος.

Συναισθήματα που κυριαρχούν είναι η ντροπή, ενοχή και ο φθόνος. Φόβος ότι θα ντροπιαστούν μπροστά στους άλλους. Η ντροπή είναι η αίσθηση ότι το άτομο γίνεται αντιληπτό από τους άλλους ως κακό ή ότι έχει σφάλει. Η ντροπή έχει την έννοια του αβοήθητου, της ασχήμιας και της ανικανότητας. Η ενοχή από την άλλη περιλαμβάνει την έννοια μια ενδεχόμενης κακής πράξης, και περιλαμβάνει την ενεργοποίηση ενός εσωτερικευμένου επικριτικού γονέα.

Ο φθόνος σχετίζεται με την αίσθηση ότι είμαι ελλιπής και κατά κάποιο τρόπο κινδυνεύω συνεχώς να αποκαλυφθούν οι ανεπάρκειες μου οπότε φθονώ οποιονδήποτε θεωρώ ότι έχει αυτά που δεν έχω εγώ ή που έχει πλεονεκτήματα, τα οποία θα αντιστάθμιζαν αυτά που μου λείπουν. Ο φθόνος μπορεί να είναι η απαρχή της επικριτικής διάθεσης προς τον εαυτό και τους άλλους χαρακτηριστικής τάσης εδώ. Αν αισθάνομαι ελλιπής ίσως προσπαθώ να καταστρέψω αυτά που έχετε περιφρονώντας, κατακρίνοντας ή γελοιοποιώντας αυτά τα αγαθά.

Υπάρχει μια σταθερή διαδικασία ταξινόμησης, που χρησιμοποιείται για να αντιμετωπίσουν οποιοδήποτε θέμα τα απασχολεί. Πχ «ποιό είναι το καλύτερο σχολείο;». τα αντικειμενικά πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα συχνά παραμερίζονται εντελώς από την αίγλη που τελικά θα έχουν τα άτομα.

Μπορεί να παγιδευτούν στην τελειοθηρία.

Να επιδιώξουν μη ρεαλιστικά ιδεώδη, και πείθουν τον εαυτό τους είτε ότι έχουν επιτύχει το στόχο τους (το μεγαλειώδες αποτέλεσμα) ή αντιδρούν στην αποτυχία τους νοιώθοντας έμφυτα ατελείς και όχι ότι απλά κάνουν λάθη όπως όλοι.  Αντίστοιχα μπορεί να ταυτιστούν με κάποιο άλλο πρόσωπο, έναν δάσκαλο, έναν ήρωα και στην συνέχεια να νιώθουν υπέρμετρη υπερηφάνεια μέσω της ταύτισης με το πρόσωπο αυτό.

Θεραπεία Ναρκισσισμού και προβληματισμοί

Ένας από τους προβληματισμούς της θεραπείας με αυτούς τους ασθενείς είναι να κατανοήσουν πως είναι να δέχεσαι τους άλλους χωρίς κριτική και χωρίς διάθεση εκμετάλλευσης, να αγαπάς χωρίς να εξιδανικεύεις και να εκφράζεις γνήσια συναισθήματα χωρίς να ντρέπεσαι. Τα άτομα στην ζωή τους που τους τροφοδοτούν με επιβεβαίωση, θαυμασμό και αποδοχή συμβάλλουν στην ρύθμιση της αυτοεκτίμησης ώστε να επαυξάνουν ή αντικαθιστούν αυτό που οι περισσότεροι κάνουμε εσωτερικά. Ένα ναρκισσιστικό άτομο χρειάζεται έντονα με αυτή την έννοια τους άλλους, έτσι ώστε οι άλλες πτυχές της σχέσης με τους άλλους ωχριούν και ούτε καν μπορεί να τις διανοηθεί. Τα μηνύματα άρα που στέλνουν στους άλλους είναι συγκεχυμένα, η ανάγκη τους για τους άλλους είναι βαθιά, αλλά η αγάπη τους προς αυτούς ρηχή.

Γονεϊκότητα και ναρκισσισμός

Πιστεύεται ότι και οι ίδιοι έχουν χρησιμοποιηθεί σαν ναρκισσιστικά εξαρτήματα. Μπορεί να ήταν πολύ σημαντικοί για τους γονείς τους, όχι όμως για αυτό που πραγματικά ήταν αλλά για το είδος της λειτουργίας που εκπλήρωναν. Αυτό μπορεί να κάνει ένα παιδί να αισθάνεται ότι αν φανερώσει τα πραγματικά του αισθήματα και ιδιαίτερα την εχθρότητα και τον εγωισμό του, τότε το μόνο που θα επακολουθήσει είναι η ταπείνωση και η απόρριψη. Αυτό έχει επικαλεστεί από τον Winnicott (1960 βλέπε Nancy Mac WIliams, 2012), «ψευδής εαυτός», δηλαδή την παρουσίαση ενός εαυτού που το άτομο έχει μάθει από την εμπειρία του ότι είναι αποδεκτός.

Είναι φυσιολογικό οι γονείς να χαίρονται και να αισθάνονται υπερήφανοι, αντικείμενο θαυμασμού και οι οι ίδιοι, όταν το παιδί τους απολαμβάνει την εκτίμηση των γύρω του. Όμως, το παιδί θα λαμβάνει την προσοχή των γονιών του ακόμα και αν οι στόχοι τους δεν εξυπηρετούνται;

Αν ένας γονιός πιστεύει ότι το παιδί είναι ζωτικής σημασίας για την δική του αυτοεκτίμηση, όταν αυτό τον απογοητεύει, θα του ασκεί κριτική είτε άμεσα είτε καλυμμένα. Ενώ δεν υπάρχει γονέας που δεν ασκεί κριτική στο παιδί του, το μήνυμα ότι δεν είναι αρκετά καλό, γενικά και αόριστα είναι εντελώς διαφορετικό από τη συγκεκριμένη κριτική για μία ενοχλητική συμπεριφορά. Αντίστοιχα, ο συνεχής έπαινος, μπορεί να είναι εξίσου καταστρεπτικός για την ανάπτυξη ρεαλιστικής αυτοεκτίμησης. Το παιδί έχει πάντα την αίσθηση ότι του ασκείται κριτική ακόμα και όταν η κρίση των γονέων είναι θετική. Το αποτέλεσμα είναι ότι η αίσθηση ενός ατόμου ως «αρκετά καλό» δεν περιλαμβάνεται στην εσωτερική τους ταξινόμηση.


Βιβλιογραφία
MacWilliams, Nancy (2012). Ψυχαναλυτική Διάγνωση. Εκδόσεις Ινστιτούτο Ψυχολογίας και Υγείας.

Συγγραφή Άρθρου

Μαντώ Κωνσταντουλάκη - Ψυχολόγος

Μαντώ Κωνσταντουλάκη: έχει επιβεβαιωθεί από το Psychology

Οι πληροφορίες που αναφέρονται στον επαγγελματικό κατάλογο ειδικών παρέχονται από τους ίδιους τους ειδικούς, κατά την εγγραφή τους στο σύστημα. Όταν βλέπετε την ένδειξη «έχει επιβεβαιωθεί από το Psychology”, σημαίνει ότι το Psychology έχει ελέγξει, με email, τηλεφωνικά ή/και με λήψη των σχετικών εγγράφων, τα ακόλουθα στοιχεία:

  • Ότι ο ειδικός είναι υπαρκτό πρόσωπο.
  • Ότι τα πτυχία οι τίτλοι και οι εξειδικεύσεις που αναφέρει είναι αληθινά.
  • Ότι οι πληροφορίες που αναφέρει ισχύουν.

Εργασιακή εμπειρία με θέματα ζευγαριών, οικογένειας, προβλήματα διάθεσης και συμπεριφοριστικά σε πλάισια γραφείου αλλά και εκπαιδευτικά ιδρύματα, σε φυλακές και κέντρα ψυχικής υγείας (ιδιωτικά). 

Τα περιεχόμενα του E-Psychology προστατεύονται από την DMCA. Η αναδημοσίευση επιτρέπεται μόνο κατόπιν γραπτής άδειας από το τμήμα Σύνταξης και μόνο εφόσον ακολουθείται συγκεκριμένη διαδικασία αναδημοσίευσης. Συγκεκριμένα, πρέπει να υπάρχει σαφής αναφορά στο τέλος του άρθρου, για την πηγή 1ης δημοσίευσης καθώς επίσης πρέπει να υπάρχει ενεργός σύνδεσμος που οδηγεί απευθείας στο άρθρο. DMCA.com Protection Status
Σχετικά άρθρα

Περισσότερα άρθρα του ειδικού συνεργάτη

Τί μπορούμε να κάνουμε οι γονείς για την αντιμετώπιση της αδερφικής αντιζηλίας
αδερφική αντιζηλία

H αδερφική αντιζηλία είναι ένα συχνό και ως ενός σημείου φυσιολογικό φαινόμενο. Ας δούμε τι μπορεί να κάνει ο γονέας ώστε στο σπίτι να καλλιεργηθεί μια κουλτούρα αγάπης. Καταρχάς, τα παιδιά θα μάθουν από τους γονείς τους ότι είναι αδέρφια. Μπορείτε να τους λέτε: «θα είστε πάντα μαζί, παρόλο που ο καθένας είναι διαφορετικά μοναδικός». 

Εθισμός στα ηλεκτρονικά μέσα
εθισμός, παιχνίδια

Όσο περισσότερο κάποιος δρα μέσα από εθιστικά μοτίβα τόσο πιο δύσκολο είναι να σταματήσει. Όταν είναι μικρό το παιδί το να του δίνουμε αφθονία ηλεκτρονικών παιχνιδιών και δώρων ξεκινάει τη διαδικασία (εθισμού). Στην πραγματικότητα τα μικρά παιδιά απολαμβάνουν εξίσου αν όχι περισσότερο όσο απλά πράγματα ή αντικείμενα. Ένα ξύλινο κουτάλι, το κουτί από ένα παιχνίδι, παρά το ίδιο το παιχνίδι. 

Η αυτολύπη και η λύπηση των άλλων ως πηγές κατάθλιψης

Η αυτολύπη είναι μια εξαιρετικά κοινή αιτία της κατάθλιψης και προκύπτει από την πεποίθηση ότι (α) δεν είναι απλώς λυπηρό και άτυχο να συμβαίνουν δυσάρεστα γεγονότα, αλλά είναι κυριολεκτικά φρικτό, καταραμένο και καταστροφικό και (β) ότι ο συναισθηματικός πόνος επιβάλλεται από έξω και όχι από μέσα. 

Κατηγορώντας υπερβολικά τον εαυτό - μια πηγή κατάθλιψης

Η θεωρία της κατάθλιψης της ΛογικοΘυμικής Συμπεριφοριστικής προσέγγισης ψυχοθεραπείας δηλώνει ότι τρεις παράγοντες ευθύνονται για όλες τις μορφές ψυχολογικής κατάθλιψης: (1) να κατηγορεί κανείς τον εαυτό του, (2) αυτολύπη και (3) λύπη για άλλους. Κάθε φορά που διαπιστώνεται ότι ένα άτομο είναι καταθλιπτικό, καθορίζεται ποια από τις τρεις μεθόδους χρησιμοποιεί.


Βρείτε ειδικό Ψ.Υγείας

Ο μοναδικός εξειδικευμένος κατάλογος Ψυχολόγων, Συμβούλων Ψ.Υγείας.

Μεταβείτε στον κατάλογο Ειδικών Ψ.Υγείας »

Εγγραφείτε στο Newsletter μας!

* απαιτούμενα πεδία
Ενδιαφέροντα * :