Ψυχογενής Ανορεξία

Επιδημιολογία
Στο σύνδρομο της Ψυχογενούς Ανορεξίας (1), το άτομο με τη βούλησή του περιορίζει σημαντικά την πρόσληψη τροφής και επιβάλλει στον εαυτό του ακραία μορφή ασιτίας η οποία μπορεί να οδηγήσει στον θάνατο.

Όσο και αν αυτό ακούγεται τρομακτικό, είναι η πραγματικότητα. Η Ψυχογενής Ανορεξία, θεωρείται δυνητικά θανατηφόρα νόσος, καθώς η θνησιμότητά της κυμαίνεται μεταξύ 5% έως 18 % του πληθυσμού που νοσεί. Μια άλλη επίσης πραγματικότητα είναι ότι η συχνότητα της διαταραχής αυτής, έχει αυξηθεί σημαντικά τις τελευταίες δεκαετίες, και ότι πλήττει κυρίως τον γυναικείο πληθυσμό σε ποσοστό 90% με 95 %. Και τα τελευταία χρόνια γνωρίζουμε ότι η Ψυχογενής Ανορεξία είναι πιο συχνή στις αδερφές και τις μητέρες ατόμων που έχουν ήδη την διαταραχή αυτή.

Συμπτωματολογία στην ψυχογενή ανορεξία

Η αρχή της διαταραχής εμφανίζεται στην εφηβική ηλικία και πιο σπάνια στην νεαρή ενήλικη ζωή.

Τα βασικά συμπτώματα είναι η μη διατήρηση του φυσιολογικού βάρους και άρα σημαντική απώλεια αυτού, μια εμμονική ενασχόληση με το φαγητό, πρόκληση εμετού μετά από βουλιμικά επεισόδια (2) που στόχο έχουν την περαιτέρω απώλεια βάρους, δυσκοιλιότητα η οποία χρησιμοποιείται ως λόγος χρήσης καθαρκτικών με απώτερο σκοπό, βέβαια, την μείωση του βάρους.

Και αφού πλήττει κυρίως γυναίκες, μιλάμε και για διακοπή της εμμήνου ρύσεως, ακόμα και πριν φανεί σημαντική αλλαγή στο βάρος, δηλαδή μπορεί να εμφανιστεί στην αρχή της νόσου.

Έχει σημασία να αναφέρουμε ότι το ανορεκτικό άτομο αρνείται ότι έχει κάποιο πρόβλημα, αφού μιλάμε για εντελώς διαταραγμένη αντίληψη του σώματός του, και άρα αρνείται και την όποια θεραπεία ή ακόμα και την όποια συμβουλευτική βοήθεια. Το αποτέλεσμα είναι ότι όταν αναζητήσει πλέον βοήθεια, η απώλεια βάρους να είναι εξαιρετικά σημαντική. Και όσο γίνεται μεγαλύτερη, εμφανίζονται και περισσότερα συμπτώματα όπως υπόταση, αναιμία, ξερό δέρμα, βραδυκαρδία και σοβαρές μεταβολικές διαταραχές (έλλειψη ηλεκτρολυτών).

Επίσης, συχνά πολλά άτομα με Ψυχογενή Ανορεξία, παρότι είναι πρωτογενής διαταραχή, μπορεί να παρουσιάζουν και άλλες ψυχικές διαταραχές, όπως ψυχώσεις ή καταναγκαστικές νευρώσεις, και κυρίως διαταραχές προσωπικότητας.

Αιτίες που οδηγούν στην Ψυχογενή Ανορεξία

Τι φταίει όμως για αυτή την διαστρέβλωση; Ποιές είναι οι αιτίες που οδηγούν κυρίως τα κορίτσια να φθάνουν σε σημείο να μισούν το σώμα τους, να αρνούνται κάθε εξέλιξη σε αυτό, με μια τόσο αυτοτιμωριτική συμπεριφορά απέναντι στον ίδιο τους τον ευατό;

Η ψυχαναλυτική ματιά

Η ψυχαναλυτική πλευρά, πιστεύει ότι η απόρριψη της τροφής στην ουσία είναι συμβολικά η άρνηση κάθε σεξουαλικής επιθυμίας ή έκφρασης, και ο φόβος του πάχους ταυτίζεται με την πιθανότητα της εγκυμοσύνης. Λίγο πιο αναλυτικά, πίσω από ένα χαρούμενο και γελαστό - φιλικό πρόσωπο (οι περισσότερες ανορεκτικές γυναίκες είναι έτσι), καλύπτονται πολλά επιθετικά και ζηλόφθονα συναισθήματα, προς το πρόσωπο της μητέρας.

Ένα άλυτο συγκρουσιακό τραύμα, μια σχέση, (μητέρας – κόρης) απόρριψης αλλά και απελπιστικής προσπάθειας αποδοχής από την πλευρά του κοριτσιού, το οποίο δεσμεύει κάθε ελεύθερη έκφραση του σώματος και υποβάλλει το κορμί σε ακραίες καταστάσεις νηστείας με αποτελέσματα κάποιες φορές μή αναστρέψιμα όπως το κώμα και ο θάνατος.

Τι λένε οι κοινωνικές θεωρίες

Οι κοινωνικές θεωρίες, επισημαίνουν τον ρόλο και την δύναμη της εικόνας στις ανεπτυγμένες κοινωνίες, την συνεχή δηλαδή ενασχόληση με την σωματική εικόνα και στην ταύτιση του ωραίου σώματος με το αδύνατο σώμα. Κάτι που στην εφηβεία είναι δύσκολα διαχειρίσιμο. Αλλά και όχι μόνο. Πολλά ενήλικα κορίτσια πέφτουν στην παγίδα της άψογης αδύνατης εικόνας που προβάλλουν τα μέσα μαζικής ενημέρωσης συνεχώς, και προσπαθώντας να την αναπαράγουν κυνηγούν την σκιά τους, την σκιά του σώματός τους μη φτάνοντας πουθενά ή δυστυχώς κάποιες φορές, φθάνοντας στο αναπόφευκτο.

Σε κάποιες οικογένειες τώρα, δεν υπάρχει περιβάλλον ελευθερίας και αγάπης ώστε τα παιδιά που βρίσκονται στην εφηβεία, να αποδεχτούν τις αλλαγές που συμβαίνουν στο σώμα τους και να αποκτήσουν αυτονομία, αυτοεκτίμηση και να μπουν σιγά σιγά και ομαλά στην ενηλικίωση και την σεξουαλική έκφραση. Το οικογενειακό περιβάλλον είναι πολλές φορές απολυταρχικό, ελεγκτικό και απορριπτικό. Το αποτέλεσμα είναι ότι ιδιαίτερα οι έφηβες κοπέλες να δυσκολευτούν να βρουν την εικόνα που τους ανήκει, τη δική τους νέα ταυτότητα, να αποδεχτούν δηλαδή το σώμα τους. Προτιμούν ως λύση την άρνηση τροφής, ώστε να μην μεγαλώσουν, να παραμείνουν μικρά κορίτσια “μήπως” και οι γονείς τους τα αποδεχτούν.

Εξέλιξη - Πρόγνωση

Η εξέλιξη της διαταραχής ποικίλει. Μπορεί να είναι με σταθερή επιδείνωση, ή μπορεί να είναι με συχνά επεισόδια στα οποία υπάρχει ανάνηψη. Ενδεχομένως, στην πορεία και την πρόγνωση της διαταραχής να παίζει ρόλο και η δομή της προσωπικότητας του ατόμου, για παράδειγμα μια οριακή δομή συχνά συνεπάγεται απαισιόδοξη πρόγνωση και αντιμετώπιση.

Θεραπεία της Ψυχογενούς Ανορεξίας

Η θεραπεία της Ψυχογενούς Ανορεξίας είναι αρκετά δύσκολη. Προέχει να σταθεροποιηθεί το σωματικό βάρος, να βελτιωθεί η θρέψη έτσι ώστε να μπορεί να παρέμβει κανείς ψυχολογικά. Τις περισσότερες φορές, όπως γίνεται εύκολα κατανοητό, πρώτη φροντίδα είναι η νοσοκομειακή περίθαλψη.

Η συμπεριφοριστική θεραπεία μπορεί να έχει αποτελέσματα θετικά, γιατί βοηθά το άτομο να ελέγξει και να διατηρήσει το βάρος του σε φυσιολογικά επίπεδα. Όμως, παράλληλα χρειάζεται και ψυχαναλυτική παρέμβαση ώστε να διορθωθούν οι διαστρεβλωμένες εικόνες για το σώμα οι οποίες γεννήθηκαν σε πρωγενέστερα εξελικτικά στάδια.

Ο συνδυασμός αυτών των δύο θεραπευτικών παρεμβάσεων στόχο έχουν να γαληνέψουν το άτομο από την εσωτερική ένταση , να διορθώσουν τα παραμορφωτικά συναισθήματα και να το βοηθήσουν να ανακαλύψει την αξία του και να πάρει τον έλεγχο του σώματός του και να το αγαπήσει.

Και εξίσου, τέλος, σημαντική βοήθεια είναι και η θέση της οικογένειας. Αν πάψει να είναι ελεγκτική και παρεμβατική, αν σταματήσει να εμπλέκεται τόσο ενεργά στην διαταραχή και στα συναισθήματα του ατόμου, προσπαθώντας να το ελέγξει, στην ουσία το βοηθάει να αγαπήσει το σώμα του, τον ευατό του και να αυτονομηθεί. Να σταματήσει το: Να το “Τρώει” αυτό που δεν τρώει.

 

Υπόμνημα

(1) Μαζί με την Ψυχογενή Βουλιμία, αποτελούν τα δύο βασικά σύνδρομα των Διαταραχών της Πρόσληψης Τροφής.

(2) Το κύριο σύμπτωμα που διαφοροποιεί την Ψυχογενή Ανορεξία από την Βουλιμία στην οποία πρωταγωνιστούν τα βουλιμικά επεισόδια, είναι η σοβαρή απώλεια βάρους και δευτερευόντως η διαταραγμένη εικόνα του σώματος.

Βιβλιογραφία

American Psychiatric Association : Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, 3d ed. (DSM -III-R) , Washington, American Psychiatric Association 1987

Συγγραφή Άρθρου

Ακριβή Καρίμπα - Ψυχολόγος

Ψυχολόγος με ειδίκευση στη Συμβουλευτική Ψυχοθεραπεία, ψυχοδυναμικής κατεύθυνσης.
Συμβουλευτική ενηλίκων και εφήβων.

Όλα τα περιεχόμενα της Πύλης Ψυχολογίας - Psychology.gr προστατεύονται από την DMCA. Η αναδημοσίευση περιεχομένου είναι αποδεκτή, μόνο εφόσον τηρούνται όλοι ανεξαιρέτως οι παρακάτω κανόνες. Σε οποιαδήποτε άλλη περίπτωση η Πύλη Ψυχολογίας θα προχωράει σε καταγγελία DMCA, χωρίς προηγούμενη ειδοποίηση. Διαβάστε προσεκτικά το σχετικό πλαίσιο: ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ ΑΝΑΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗΣ DMCA.com Protection Status
Σχετικά άρθρα

Βρείτε ειδικό για Διαταραχές Διατροφής

Ο μοναδικός εξειδικευμένος κατάλογος στο ελληνικό διαδίκτυο.

Μεταβείτε στον κατάλογο Ειδικών Ψ.Υγείας »

Περισσότερα άρθρα του ειδικού συνεργάτη

Οικογένεια, ο ευλογημένος δεσμός που μας δυναστεύει;
Οικογένεια

Όλα ξεκινούν από την οικογένεια...
Μια φράση που χρησιμοποιούμε όλοι, ειδικοί και μη, και που οφείλουμε να παραδεχτούμε οτι είναι έτσι. Ή μήπως όχι απόλυτα;

Να καταλάβεις ότι όπως σε είχαν πλάσει κι όπως είχε διαμορφωθεί η κατάσταση γύρω σου, δεν μπορούσες να φερθείς διαφορετικά (1)

Γιατί φοβάμαι;
Φοβίες

Γιατί φοβάμαι τόσο πολύ; Γιατί ενώ γνωρίζω και αναγνωρίζω ότι αυτό που φοβάμαι (είτε ζώο, είτε αντικείμενο είτε κατάσταση) δεν είναι επικίνδυνο για την ύπαρξή μου, η επαφή μαζί του μου δημιουργεί έντονο άγχος και ο μόνος τρόπος να ηρεμήσω είναι να το αποφύγω;

Ας μιλήσουμε απλά για τις άμυνες μας
Μηχανισμοί Άμυνας

Όπως κάτω από το δέρμα υπάρχουν τα όργανά μας για να λειτουργεί το σώμα μας υγιώς, έτσι και στον ψυχικό μας χώρο, κάτω από το συνειδητό, δηλ. το Εγώ μας, υπάρχει ένας άλλος ψυχικός κόσμος, κρυφός αλλά πάντα ενεργός. Αυτός ο κόσμος, που πρώτα ανακάλυψε και διερεύνησε ο S. Freud, είναι το ασυνείδητο. Το ασυνείδητο, χωρίς εμείς να έχουμε επίγνωση, επιδρά στις σκέψεις και στον τρόπο που συμπεριφερόμαστε.

Πένθος, μια επώδυνη διαδικασία ίασης του εαυτού μας
Πένθος

Ο Freud χαρακτήρισε το πένθος ως "την αντίδραση στην απώλεια κάποιου αγαπημένου προσώπου, ή στην απώλεια μιας αφηρημένης έννοιας όπως της πατρίδας, της ελευθερίας ή ενός ιδανικού". Είναι μια διαδικασία επώδυνη, απόλυτα προσωπική που απορροφά όλη την ενέργεια του ατόμου και το αφήνει αδιάφορο στις προκλήσεις του εξωτερικού περιβάλλοντος και στις, μέχρι πριν, συνήθεις δραστηριότητες. Όλη η ψυχική ενέργεια κατακλύζεται από αναμνήσεις, από βαθύ πόνο και θλίψη.

Εγγραφείτε στο Newsletter μας!

* απαιτούμενα πεδία
Ενδιαφέροντα * :
0
Shares