επικοινωνιακές μπλόφες

Η έκφραση «τί παιχνίδι παίζεις;» είναι αυτή που χρησιμοποιείται συχνά, όταν κάποιος νιώθει ότι ξεγελάστηκε ή αδικήθηκε από ένα άλλο άτομο. Το παράδοξο, ωστόσο, είναι ότι o θεμελιωτής της Συναλλακτικής ανάλυσης, Eric Berne, υποστήριξε πως κάποτε όλοι μας υπήρξαμε πρωταγωνιστές σε ένα τέτοιο θεατρικό σανίδι, όπου η παράσταση, διέφερε κατά πολύ από το πραγματικό σενάριο των ζωών μας. 

Τα επαναλαμβανόμενα προβληματικά στοιχεία στις συναλλακτικές μας σχέσεις

Κάποιοι από εμάς, όμως, δυστυχώς συνεχίζουμε να πρωταγωνιστούμε σε τέτοιου είδους παραστάσεις, δίχως να παρατηρούμε κάποια προβληματικά στοιχεία στις σχέσεις μας που τείνουν να επαναλαμβάνονται. 

Ο Berne, δεν εννοούσε σε καμία περίπτωση ότι τα άτομα συνειδητά χειραγωγούν ή σκόπιμα προκαλούν σύγχυση σε άλλους. Αυτό που υποστήριξε η Συναλλακτική Ανάλυση ήταν ότι, παρόλο που κάθε σχέση είναι μοναδική, ο τρόπος που επικοινωνούμε μέσα στις διαπροσωπικές μας σχέσεις παρουσιάζει κάποια κοινά μοτίβα. Τα μοτίβα αυτά, αν αναλυθούν, μπορούν να βοηθήσουν σε μεγάλο ποσοστό στην κατανόηση των προβλημάτων  που «στοιχειώνουν» τις διαπροσωπικές μας επαφές.

Η συναλλακτική ανάλυση είναι ένα μοντέλο για την κατανόηση της ανθρώπινης προσωπικότητας, των ανθρώπινων σχέσεων και της ανθρώπινης επικοινωνίας. Αγοράστε στο εξειδικευμένο βιβλιοπωλείο Ψυχολογίας της Πύλης μας το βιβλίο Συναλλακτική Ανάλυση των εκδόσεων Ασημάκη.

Η θεωρία της Συναλλακτικής Ανάλυσης του Eric Berne 

Σύμφωνα με τον Eric Berne, η επικοινωνία μεταξύ δύο ή περισσοτέρων ατόμων ορίζεται ως «συναλλαγή» κι αποτελείται από ένα φανερό και ένα κρυφό μήνυμα (λεκτικό ή εξωλεκτικό στοιχείο και μήνυμα). Αν προβούμε σε επεξεργασία της εκάστοτε «συναλλαγής», είναι δυνατό να προσδιορίσουμε την «κατάσταση του Εγώ» στην οποία έχουμε περιέλθει. Οι καταστάσεις του "Εγώ" των ατόμων, που αναδύονται κατά τη συναλλαγή, αποτελούν πολλές φορές την πηγή του προβλήματος της επικοινωνίας και της ίδιας της σχέσης.

Ας δούμε αναλυτικότερα:

Έχετε παρατηρήσει ότι μερικές φορές ο τρόπος που μιλάτε θυμίζει έναν από τους δύο γονείς σας; Σε κάποια άλλη χρονική στιγμή πάλι, μήπως, έχετε συμπεριφερθεί «παιδικά» ενώ απαιτείτο μια περισσότερο «ενήλικη ματιά»; Αν η απάντηση στις παραπάνω ερωτήσεις είναι καταφατική, τότε υπάρχει σαφής αιτιολογία γι' αυτό και περιγράφεται στο μοντέλο των τριών καταστάσεων του "Εγώ".

Σύμφωνα, λοιπόν, με το παραπάνω μοντέλο οι ξαφνικές αλλαγές στη στάση του σώματος, στον τόνο της φωνής, στη σκέψη, το συναίσθημα και κατ’επέκταση στη συμπεριφορά του ατόμου προσδιορίζονται στις τρεις καταστάσεις του Εγώ, οι οποίες είναι ο Γονέας, ο Ενήλικας και το Παιδί.

  • Ο Γονέας, λοιπόν, είναι οι συμπεριφορές, οι σκέψεις και τα συναισθήματα των γονιών μας που κουβαλάμε μέσα μας με βάση όσα αντιληφθήκαμε στην παιδική μας ηλικία. Η φωνή του γονέα μας υπαγορεύει νουθεσίες, κανόνες συμπεριφοράς και «πρέπει», ξεμπλοκάροντας μας με αυτόματο σχεδόν τρόπο από πρακτικά προβλήματα. Η φωνή αυτή μπορεί να είναι στοργική αλλά και επικριτική ανάλογα με το πώς έχουμε εσωτερικεύσει τον φροντιστή μας.
  • Το Παιδί είναι η φωνή μέσα μας που ηχεί τις σκέψεις και τα συναισθήματα, όπως τα βιώσαμε κατά την διάρκεια της παιδικής μας ηλικίας. Σχετίζεται από τη μια με τη φαντασία, τη δημιουργικότητα, τον αυθορμητισμό και την απόλαυση, αλλά από την άλλη μπορεί να περιλαμβάνει καταγραφές που συγκαταλέγουν πικρία και ταπείνωση.
  • Ο Ενήλικας είναι το κομμάτι εκείνο της προσωπικότητας που συλλέγει πληροφορίες, επεξεργάζεται εμπειρίες και  τις ταξινομεί. Οικειοποιείται όμως μόνο τις καταγραφές του Γονέα που επαληθεύονται στην πράξη αλλά και τις προτροπές του παιδιού που δεν αντιπαρέρχονται της πραγματικότητας. Ο Ενήλικας λειτουργεί στο εδώ και το τώρα με τρόπο που συμβαδίζει με τα δεδομένα αυτής.

Παραδείγματα συναλλαγής ατόμων με διαφορετικές καταστάσεις του Εγώ

Στις κοινωνικές μας επαφές ενεργούμε  με βάση μια από τις τρεις καταστάσεις του "Εγώ". Παρακάτω ακολουθεί ένα παράδειγμα συναλλαγής που γίνεται από τους ίδιους ανθρώπους, αλλά με διαφορετική κατάσταση του "Εγώ":

  1.  Συναλλαγή «Ενηλίκου – Ενηλίκου»: (Γυναίκα): – «Θα ήθελες να με βοηθήσεις με τις δουλειές του σπιτιου;» (Άντρας) – «Αν και είμαι πολύ κουρασμένος ναι, θα το κάνω.».
  2. Συναλλαγή «Ενηλίκου – Γονέα»: (Γυναίκα): – «Θα ήθελες να με βοηθήσεις με τις δουλειές του σπιτιού;» (Άντρας) – «Μόνο να κουνάς το δάχτυλο ξέρεις και να μας χώνεις όλους στις δουλειές!»
  3. Συναλλαγή « Γονέα - Παιδιού»: (Γυναίκα): – «Θέλω να με βοηθήσεις με τις δουλειές του σπιτιού!» (Άντρας): –  «Το μυαλό σου είναι συνεχώς στις δουλειές. Πότε θα περάσουμε καλά επτέλους!».
  4. Συναλλαγή «Παιδιού – Παιδιού»: (Γυναίκα): – «Θέλω να με βοηθήσεις με τις δουλείες του σπιτιού» (Άντρας): – « Πφφ άντε! Αλλά μετά έχει πίτσα!».
  5. Συναλλαγή «Γονέα – Γονέα»: (Γυναίκα):- «Παρόλο που θέλω να ξεκουραστώ σήμερα πρέπει να κάνω τις δουλειές του σπιτιού.» (Άντρας): – «Πρέπει ούτως ή άλλως να σε βοηθήσω, ώστε έπειτα να ξεκουραστούμε και οι δύο».

Όπως φαίνεται και από τα παραπάνω παραδείγματα τα επικοινωνιακά προβλήματα ξεπηδούν, όταν τα άτομα βρίσκονται σε μη ταυτόσημες καταστάσεις του "Εγώ" (π.χ. παράδειγμα δύο και τρία). Μέσω της Ψυχοθεραπείας, λοιπόν, εντοπίζονται οι φωνές μέσα μας και γίνεται βίωμα η λειτουργική χρήση των τριών μερών της προσωπικότητας μας, αφού και οι τρείς καταστάσεις του Εγώ μας εξυπηρετούν σε διάφορες πτυχές της καθημερινότητας μας. Συνεπώς, είναι σημαντικό να μπορούμε να παρατηρούμε τόσο την κατάσταση του "Εγώ" που χρησιμοποιούμε  εμείς οι ίδιοι όσο και την κατάσταση του "Εγώ" που χρησιμοποιεί ο συνομιλητής μας. Σε δεύτερο επίπεδο, η Ψυχοθεραπευτική διαδικασία μας δίνει την κατεύθυνση ώστε να  μπορούμε να επικοινωνούμε με την κατάσταση του Ενηλίκου. Άλλωστε, η «καλή» επικοινωνιακή διαδικασία προωθεί την αμοιβαία κατανόηση και σε περίπτωση ασυμφωνίας την από κοινού λύση των εκάστοτε προβλημάτων.

Συγγραφή Άρθρου

Μαρία Λαΐου
Κλινική και Κοινοτική Ψυχολόγος
Επικοινωνία: 6986823375
Όλα τα περιεχόμενα της Πύλης Ψυχολογίας - Psychology.gr προστατεύονται από την DMCA. Η αναδημοσίευση περιεχομένου είναι αποδεκτή, μόνο εφόσον τηρούνται όλοι ανεξαιρέτως οι παρακάτω κανόνες. Σε οποιαδήποτε άλλη περίπτωση η Πύλη Ψυχολογίας θα προχωράει σε καταγγελία DMCA, χωρίς προηγούμενη ειδοποίηση. Διαβάστε προσεκτικά το σχετικό πλαίσιο: ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ ΑΝΑΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗΣ DMCA.com Protection Status
Σχετικά άρθρα

Περισσότερα άρθρα του ειδικού συνεργάτη

Η κούραση ως ψυχοσωματικό σύμπτωμα
ψυχολογική εξουθένωση

Είναι γεγονός ότι ένα μεγάλο ποσοστό ατόμων αναφέρει ότι υποφέρει από κούραση. Συνήθως εκείνοι που φτάνουν να επισκεφτούν έναν ψυχολόγο είναι αυτοί που υποφέρουν από έντονο στρες και εμφανή «σκαμπανεβάσματα» στη διάθεσή τους. Τι είναι όμως η ψυχική κούραση ή εξουθένωση;

Κατάθλιψη, άγχος και ψυχοθεραπεία
Κατάθλιψη και ψυχοθεραπεία

Ως επαγγελματίας ψυχικής υγείας σχετίζομαι πολύ συχνά με άτομα που υποφέρουν από καταθλιπτικές ή αγχώδεις συνδρομές. Τις περισσότερες φορές τα πρόσωπα αυτά παρουσιάζονται πολύ καλά διαβασμένα και έχοντας πληροφορηθεί, κυρίως από το διαδίκτυο, αναφέρονται στη συσχέτιση της ισορροπίας των νευροδιαβιβαστών και της αλλοίωσης των νευρωνικών κυκλωμάτων στην εμφάνιση της κατάθλιψης.

Συναισθηματική πείνα
Συναισθηματική πείνα

Πώς ορίζεται η συναισθηματική πείνα;

Ως συναισθηματική πείνα ορίζεται η κατανάλωση φαγητού που προκύπτει όχι από βιολογική πείνα, αλλά ως αποτέλεσμα διάφορων αρνητικών συναισθημάτων, όπως η λύπη, ο θυμός,το άγχος και η ανία. Συχνά, η συγκεκριμένη συμπεριφορά οδηγεί σε ενοχή, ένα ακόμα αρνητικό συναίσθημα και έτσι οδηγούμαστε σε έναν φαύλο κύκλο, που είναι πιθανό να οδηγήσει σε αύξηση του σωματικού βάρους.

Η καλοκαιρινή εκδοχή της Εποχιακής Κατάθλιψης
εποχιακή κατάθλιψη

Όλες οι εποχές του χρόνου μπορούν να δώσουν το έναυσμα για την εκδήλωση καταθλιπτικών συμπτωμάτων. Η Εποχιακή Συναισθηματική Διαταραχή (Seasonal Affective Disorder – SAD), είναι μια διαταραχή που αφορά την κατ’επανάληψη εκδήλωση καταθλιπτικών επεισοδίων σε συγκεκριμένες χρονικές περιόδους του έτους. Η συγκεκριμένη διαταραχή εκδηλώνεται σε μεγαλύτερο βαθμό τους χειμερινούς μήνες.

Εγγραφείτε στο Newsletter μας!

* απαιτούμενα πεδία
Ενδιαφέροντα * :
0
Shares