επικοινωνιακές μπλόφες

Η έκφραση «τί παιχνίδι παίζεις;» είναι αυτή που χρησιμοποιείται συχνά, όταν κάποιος νιώθει ότι ξεγελάστηκε ή αδικήθηκε από ένα άλλο άτομο. Το παράδοξο, ωστόσο, είναι ότι o θεμελιωτής της Συναλλακτικής ανάλυσης, Eric Berne, υποστήριξε πως κάποτε όλοι μας υπήρξαμε πρωταγωνιστές σε ένα τέτοιο θεατρικό σανίδι, όπου η παράσταση, διέφερε κατά πολύ από το πραγματικό σενάριο των ζωών μας. 

Τα επαναλαμβανόμενα προβληματικά στοιχεία στις συναλλακτικές μας σχέσεις

Κάποιοι από εμάς, όμως, δυστυχώς συνεχίζουμε να πρωταγωνιστούμε σε τέτοιου είδους παραστάσεις, δίχως να παρατηρούμε κάποια προβληματικά στοιχεία στις σχέσεις μας που τείνουν να επαναλαμβάνονται. 

Ο Berne, δεν εννοούσε σε καμία περίπτωση ότι τα άτομα συνειδητά χειραγωγούν ή σκόπιμα προκαλούν σύγχυση σε άλλους. Αυτό που υποστήριξε η Συναλλακτική Ανάλυση ήταν ότι, παρόλο που κάθε σχέση είναι μοναδική, ο τρόπος που επικοινωνούμε μέσα στις διαπροσωπικές μας σχέσεις παρουσιάζει κάποια κοινά μοτίβα. Τα μοτίβα αυτά, αν αναλυθούν, μπορούν να βοηθήσουν σε μεγάλο ποσοστό στην κατανόηση των προβλημάτων  που «στοιχειώνουν» τις διαπροσωπικές μας επαφές.

Η θεωρία της Συναλλακτικής Ανάλυσης του Eric Berne 

Σύμφωνα με τον Eric Berne, η επικοινωνία μεταξύ δύο ή περισσοτέρων ατόμων ορίζεται ως «συναλλαγή» κι αποτελείται από ένα φανερό και ένα κρυφό μήνυμα (λεκτικό ή εξωλεκτικό στοιχείο και μήνυμα). Αν προβούμε σε επεξεργασία της εκάστοτε «συναλλαγής», είναι δυνατό να προσδιορίσουμε την «κατάσταση του Εγώ» στην οποία έχουμε περιέλθει. Οι καταστάσεις του "Εγώ" των ατόμων, που αναδύονται κατά τη συναλλαγή, αποτελούν πολλές φορές την πηγή του προβλήματος της επικοινωνίας και της ίδιας της σχέσης.

Ας δούμε αναλυτικότερα:

Έχετε παρατηρήσει ότι μερικές φορές ο τρόπος που μιλάτε θυμίζει έναν από τους δύο γονείς σας; Σε κάποια άλλη χρονική στιγμή πάλι, μήπως, έχετε συμπεριφερθεί «παιδικά» ενώ απαιτείτο μια περισσότερο «ενήλικη ματιά»; Αν η απάντηση στις παραπάνω ερωτήσεις είναι καταφατική, τότε υπάρχει σαφής αιτιολογία γι' αυτό και περιγράφεται στο μοντέλο των τριών καταστάσεων του "Εγώ".

Σύμφωνα, λοιπόν, με το παραπάνω μοντέλο οι ξαφνικές αλλαγές στη στάση του σώματος, στον τόνο της φωνής, στη σκέψη, το συναίσθημα και κατ’επέκταση στη συμπεριφορά του ατόμου προσδιορίζονται στις τρεις καταστάσεις του Εγώ, οι οποίες είναι ο Γονέας, ο Ενήλικας και το Παιδί.

  • Ο Γονέας, λοιπόν, είναι οι συμπεριφορές, οι σκέψεις και τα συναισθήματα των γονιών μας που κουβαλάμε μέσα μας με βάση όσα αντιληφθήκαμε στην παιδική μας ηλικία. Η φωνή του γονέα μας υπαγορεύει νουθεσίες, κανόνες συμπεριφοράς και «πρέπει», ξεμπλοκάροντας μας με αυτόματο σχεδόν τρόπο από πρακτικά προβλήματα. Η φωνή αυτή μπορεί να είναι στοργική αλλά και επικριτική ανάλογα με το πώς έχουμε εσωτερικεύσει τον φροντιστή μας.
  • Το Παιδί είναι η φωνή μέσα μας που ηχεί τις σκέψεις και τα συναισθήματα, όπως τα βιώσαμε κατά την διάρκεια της παιδικής μας ηλικίας. Σχετίζεται από τη μια με τη φαντασία, τη δημιουργικότητα, τον αυθορμητισμό και την απόλαυση, αλλά από την άλλη μπορεί να περιλαμβάνει καταγραφές που συγκαταλέγουν πικρία και ταπείνωση.
  • Ο Ενήλικας είναι το κομμάτι εκείνο της προσωπικότητας που συλλέγει πληροφορίες, επεξεργάζεται εμπειρίες και  τις ταξινομεί. Οικειοποιείται όμως μόνο τις καταγραφές του Γονέα που επαληθεύονται στην πράξη αλλά και τις προτροπές του παιδιού που δεν αντιπαρέρχονται της πραγματικότητας. Ο Ενήλικας λειτουργεί στο εδώ και το τώρα με τρόπο που συμβαδίζει με τα δεδομένα αυτής.

Παραδείγματα συναλλαγής ατόμων με διαφορετικές καταστάσεις του Εγώ

Στις κοινωνικές μας επαφές ενεργούμε  με βάση μια από τις τρεις καταστάσεις του "Εγώ". Παρακάτω ακολουθεί ένα παράδειγμα συναλλαγής που γίνεται από τους ίδιους ανθρώπους, αλλά με διαφορετική κατάσταση του "Εγώ":

  1.  Συναλλαγή «Ενηλίκου – Ενηλίκου»: (Γυναίκα): – «Θα ήθελες να με βοηθήσεις με τις δουλειές του σπιτιου;» (Άντρας) – «Αν και είμαι πολύ κουρασμένος ναι, θα το κάνω.».
  2. Συναλλαγή «Ενηλίκου – Γονέα»: (Γυναίκα): – «Θα ήθελες να με βοηθήσεις με τις δουλειές του σπιτιού;» (Άντρας) – «Μόνο να κουνάς το δάχτυλο ξέρεις και να μας χώνεις όλους στις δουλειές!»
  3. Συναλλαγή « Γονέα - Παιδιού»: (Γυναίκα): – «Θέλω να με βοηθήσεις με τις δουλειές του σπιτιού!» (Άντρας): –  «Το μυαλό σου είναι συνεχώς στις δουλειές. Πότε θα περάσουμε καλά επτέλους!».
  4. Συναλλαγή «Παιδιού – Παιδιού»: (Γυναίκα): – «Θέλω να με βοηθήσεις με τις δουλείες του σπιτιού» (Άντρας): – « Πφφ άντε! Αλλά μετά έχει πίτσα!».
  5. Συναλλαγή «Γονέα – Γονέα»: (Γυναίκα):- «Παρόλο που θέλω να ξεκουραστώ σήμερα πρέπει να κάνω τις δουλειές του σπιτιού.» (Άντρας): – «Πρέπει ούτως ή άλλως να σε βοηθήσω, ώστε έπειτα να ξεκουραστούμε και οι δύο».

Όπως φαίνεται και από τα παραπάνω παραδείγματα τα επικοινωνιακά προβλήματα ξεπηδούν, όταν τα άτομα βρίσκονται σε μη ταυτόσημες καταστάσεις του "Εγώ" (π.χ. παράδειγμα δύο και τρία). Μέσω της Ψυχοθεραπείας, λοιπόν, εντοπίζονται οι φωνές μέσα μας και γίνεται βίωμα η λειτουργική χρήση των τριών μερών της προσωπικότητας μας, αφού και οι τρείς καταστάσεις του Εγώ μας εξυπηρετούν σε διάφορες πτυχές της καθημερινότητας μας. Συνεπώς, είναι σημαντικό να μπορούμε να παρατηρούμε τόσο την κατάσταση του "Εγώ" που χρησιμοποιούμε  εμείς οι ίδιοι όσο και την κατάσταση του "Εγώ" που χρησιμοποιεί ο συνομιλητής μας. Σε δεύτερο επίπεδο, η Ψυχοθεραπευτική διαδικασία μας δίνει την κατεύθυνση ώστε να  μπορούμε να επικοινωνούμε με την κατάσταση του Ενηλίκου. Άλλωστε, η «καλή» επικοινωνιακή διαδικασία προωθεί την αμοιβαία κατανόηση και σε περίπτωση ασυμφωνίας την από κοινού λύση των εκάστοτε προβλημάτων.

Συγγραφή Άρθρου

Μαρία Λαΐου
Κλινική και Κοινοτική Ψυχολόγος
Επικοινωνία: 6986823375
Τα περιεχόμενα του E-Psychology προστατεύονται από την DMCA. Η αναδημοσίευση επιτρέπεται μόνο κατόπιν γραπτής άδειας από το τμήμα Σύνταξης και μόνο εφόσον ακολουθείται συγκεκριμένη διαδικασία αναδημοσίευσης. Συγκεκριμένα, πρέπει να υπάρχει σαφής αναφορά στο τέλος του άρθρου, για την πηγή 1ης δημοσίευσης καθώς επίσης πρέπει να υπάρχει ενεργός σύνδεσμος που οδηγεί απευθείας στο άρθρο. DMCA.com Protection Status
Σχετικά άρθρα
Περί Διπολικής

Η διπολική διαταραχή είναι μια σοβαρή ψυχική νόσος με βιολογική αιτιολογία που...

Περισσότερα άρθρα του ειδικού συνεργάτη

Η καλοκαιρινή εκδοχή της Εποχιακής Κατάθλιψης
εποχιακή κατάθλιψη

Όλες οι εποχές του χρόνου μπορούν να δώσουν το έναυσμα για την εκδήλωση καταθλιπτικών συμπτωμάτων. Η Εποχιακή Συναισθηματική Διαταραχή (Seasonal Affective Disorder – SAD), είναι μια διαταραχή που αφορά την κατ’επανάληψη εκδήλωση καταθλιπτικών επεισοδίων σε συγκεκριμένες χρονικές περιόδους του έτους. Η συγκεκριμένη διαταραχή εκδηλώνεται σε μεγαλύτερο βαθμό τους χειμερινούς μήνες.

H πολυσυζητημένη έννοια της αυτοεκτίμησης
αυτοεκτίμηση

Η αυτοεκτίμηση είναι μια από τις πλέον πολυσυζητημένες έννοιες στον κόσμο της ψυχολογίας και όχι μόνο. Όλοι μας πλάθουμε ένα ομοίωμα του εαυτού μας και με βάση αυτό, αλληλεπιδρούμε τόσο με την ίδια τη βάση μας όσο και με το περιβάλλον μας. Πιο αναλυτικά, ο καθένας μας έχει ένα αίσθημα αξίας για τον εαυτό του, θετικό ή αρνητικό.

Cyber Sex και σεξουαλική εξάρτηση
cybersex, εξάρτηση

Πριν από μερικά χρονιά, ήταν άγνωστη η έννοια του διαδικτυακού σεξ. Σήμερα όμως, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης αλλά και τα private chat rooms φαίνεται να έχουν μπει για τα καλά στη ζωή μας. Έτσι, ολοένα και περισσότεροι χρήστες επιλέγουν τη διαδικτυακή επικοινωνία και επαφή μέσω του Internet. 

Προσδοκίες αυτοαποτελεσματικότητας: "Αν δεν το πιστέψεις δεν θα πραγματοποιηθεί"
αυτοαποτελεσματικότητα

Η παραπάνω φράση σε αρκετά άτομα αφήνει μια γλυκόπικρη αίσθηση, καθώς θυμίζει στόχους που επετεύχθησαν με πολύ κόπο, ενώ σε άλλα φέρνει στο νου ανεκπλήρωτα όνειρα και δυσάρεστα συναισθήματα. 

Εγγραφείτε στο Newsletter μας!

* απαιτούμενα πεδία
Ενδιαφέροντα * :