διαδικτυακή εξάρτηση

Το διαδίκτυο αποτελεί πλέον αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητας μας. Επικοινωνούμε, προβάλουμε τον εαυτό μας ή τη δουλειά μας, ενημερωνόμαστε, διασκεδάζουμε, δουλεύουμε. Όλα γίνονται πλέον και διαδικτυακά, πιο εύκολα, πιο γρήγορα, πιο ανέξοδα.
Η χρήση του διαδικτύου έχει σίγουρα θετικά οφέλη: σύμφωνα με έρευνες που διεξήχθησαν στο εξωτερικό 39% των ερωτηθέντων δηλώνουν ότι αισθάνονται πιο κοντά στους φίλους τους λόγω των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, ενώ ένα 26% δηλώνει πως πιστεύει πως έχει πιο πολλούς φίλους λόγω των μέσων κοινωνικής δικτύωσης.

Οι πλατφόρμες των μέσων κοινωνικής δικτύωσης δίνουν την δυνατότητα σε ανθρώπους που μοιράζονται κοινά ενδιαφέροντα να αλληλεπιδράσουν και να ανταλλάξουν απόψεις, εκμηδενίζοντας τις χιλιομετρικές αποστάσεις που τους χωρίζουν. Πότε πριν δεν επικοινωνούσαμε τόσο πολύ αλλά και ίσως δεν λέγαμε τόσο λίγα.

Αν όμως αφουγκραστούμε λίγο καλύτερα την κοινωνική πραγματικότητα γίνεται εμφανής η άμβλυνση των κοινωνικών δεξιοτήτων που φαίνεται να χαρακτηρίζει τις τελευταίες κυρίως γενιές που μεγάλωσαν στην ουσία μέσα στο διαδίκτυο. Εδώ χρειάζεται προφανώς να εξηγήσω τι εννοώ με τον όρο «άμβλυνση των κοινωνικών δεξιοτήτων».

Όταν μεγάλο μέρος της κοινωνικής αλληλεπίδρασης διεκπεραιώνεται μέσα από μια οθόνη, λείπει από την πραγματικότητα των ανθρώπων η εμπειρία της διαπροσωπικής επαφής. Η εμπειρία αυτή χρειάζεται να υπάρξει σε σημαντικό βαθμό για να μάθουμε να αλληλεπιδρούμε επιτυχώς και υγιώς με τους συνανθρώπους μας. Όταν επικοινωνούμε μέσω μιας οθόνης, επηρεάζεται σαφώς το είδος της επικοινωνίας: είναι γραπτή, κωδικοποιημένη, με σύμβολα και φυσικά απουσιάζουν οι πληροφορίες που συνοδεύονται από εξωλεκτικά στοιχεία (ύφος, τόνος φωνής, συναίσθημα).

Η μέσω οθόνης επικοινωνία δεν εκπαιδεύει στην ανάγνωση των εξωλεκτικών στοιχείων της συμπεριφοράς με αποτέλεσμα να γινόμαστε σταδιακά όλο και πιο άπειροι στο να αποκωδικοποιήσουμε το συναίσθημα του άλλου σε πραγματικές καταστάσεις. Ακόμα και όταν η επικοινωνία γίνεται με τη χρήση εικόνας, αυτή δεν είναι το ίδιο όπως με την πραγματική επαφή.

Η αυθόρμητη λεκτική επικοινωνία που πραγματοποιείται όταν βρισκόμαστε πρόσωπο με πρόσωπο γίνεται όλο και πιο σπάνια. Σε αρκετούς ανθρώπους προκαλεί άγχος. Αισθάνονται πιο ασφαλείς πίσω από μια οθόνη καθώς ελέγχουν καλύτερα την πληροφορία που δίνουν και αυτήν στην οποία εκτίθενται. Το αποτέλεσμα: άνθρωποι που συναντιούνται για καφέ ή για ποτό και είναι όλοι προσηλωμένοι στην οθόνη ενός κινητού, αλληλεπιδρώντας ελάχιστα μεταξύ τους.

Η υποκατάσταση της πραγματικής ζωής με την ζωή στο διαδίκτυο αποτελεί ένα άλλο σημείο των καιρών. Σύμφωνα με έρευνες ένα 11% των ενηλίκων προτιμούν να μείνουν σπίτι τα σαββατοκύριακα και να ποστάρουν στο facebook το πόσο καλά περνάνε παρά να βγουν και να διασκεδάσουν με τους φίλους τους. Οι άνθρωποι προτιμούν να δείχνουν στους άλλους ότι περνάνε καλά παρά να περνάνε στα αλήθεια. Αφιερώνουν χρόνο και ενέργεια για να πείσουν τους φίλους τους στο διαδίκτυο – τους οποίους μπορεί και να μην γνωρίζουν - για το πόσο τέλεια είναι η ζωή τους.

Η κατάθλιψη του Facebook

Αυτό συνδέεται άμεσα με ένα ακόμα σύγχρονο αναδυόμενο φαινόμενο: την κατάθλιψη του facebook. Με τον όρο αυτό περιγράφεται η αίσθηση κατωτερότητας που νιώθουν μερικοί άνθρωποι, νέοι κυρίως, όταν συγκρίνουν τη ζωή τους με αυτήν των διαδικτυακών τους φίλων. Η σύγκριση γίνεται βάσει των αναρτήσεων που δημοσιεύονται στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και φυσικά μπορεί να ανταποκρίνεται λίγο ή καθόλου στην πραγματικότητα.

Το αποτέλεσμα όλου αυτού είναι μια αγωνιώδη προσπάθεια των ανθρώπων να πείσουν ότι είναι ευτυχισμένοι δημιουργώντας και προβάλλοντας φανταστικές ζωές στο διαδίκτυο.

Τα ερευνητικά δεδομένα ωστόσο είναι καθηλωτικά. Έφηβοι 11-16 ετών που προβάλουν ψεύτικη εικόνα στο διαδίκτυο ( π.χ. προσποιούνται ότι είναι μεγαλύτεροι) έχουν συνήθως φτωχότερες κοινωνικές δεξιότητες, χαμηλότερη αυτοεκτίμηση, υψηλό σχολικό άγχος και υψηλά επίπεδα επιθετικότητας. Έρευνα σε ομάδα προπτυχιακών φοιτητών υποστηρίζει πως αυτοί που χρησιμοποιούν με μεγαλύτερη συχνότητα το διαδίκτυο τείνουν να είναι μοναχικοί, να έχουν αποκλίνουσες αξίες και να στερούνται σε κάποιο βαθμό συναισθηματικές και κοινωνικές δεξιότητες, χαρακτηριστικά της υψηλής συναισθηματικής νοημοσύνης.

Η συνέπεια αυτής την αναδυόμενης κοινωνικής πραγματικότητας

Άνθρωποι μαγνητισμένοι μπροστά σε οθόνες, σε μια αγωνιώδη προσπάθεια να αυξήσουν τα like τους σε έναν κόσμο που δεν υπάρχει στα αλήθεια. Ένας αγώνας να προβάλουμε μια εικόνα ιδεατή σε ανθρώπους που δεν γνωρίζουμε ή και αν γνωρίζουμε λίγη ίσως σημασία θα έπρεπε να έχει το τι σκέφτονται για μας. Ώρες σπαταλημένες να χτίσουμε profil και λίγη πραγματική προσπάθεια να βελτιώσουμε το προφίλ μας στην πραγματική μας ζωή και να επενδύσουμε στη σχέση με τον άνθρωπο που βρίσκεται δίπλα μας.

Είναι λίγο τρομακτική η ευκολία στην οποία συνηθίζουμε: να δημιουργούμε και να σβήνουμε φίλους, να εκφράζουμε θετικές ή αρνητικές κρίσεις για ανθρώπους που δεν γνωρίζουμε στην πραγματικότητα και να κρυβόμαστε πίσω από την δυνατότητα της ανωνυμίας, όταν και αν αυτή προσφέρεται. Εκθέτουμε τόσο λίγο τον εαυτό μας στην πραγματικότητα, παίρνουμε τόσο λίγα ρίσκα που σταδιακά μαθαίνουμε να επενδύουμε στα σίγουρα, σε αυτά που δεν χρειάζονται ιδιαίτερη προσπάθεια, προσωπική δέσμευση και ψυχή.

Η πραγματική ζωή όμως δεν είναι έτσι . Αν θέλουμε να ενισχύσουμε την αυτοπεποίθηση μας και να διεκδικήσουμε όσα λαχταρούμε ή πιστεύουμε ότι αξίζουμε, χρειάζεται να έρθουμε αντιμέτωποι με τις αδυναμίες και τους φόβους μας. Χρειάζεται να πάρουμε το ρίσκο να αποτύχουμε αλλά παρόλα αυτά να βάζουμε τα δυνατά μας κάθε φορά με την ελπίδα, την ανανεωμένη γνώση αλλά την πίστη ότι θα τα καταφέρουμε. Χρειάζεται να βελτιώνουμε τον εαυτό μας και όχι το προφίλ μας.

Η ευτυχία δεν κρύβεται στα like αλλά σε αυτό που μπορεί να συμβεί στην ζωή μας όταν απενεργοποιήσουμε το laptop και συνδεθούμε στα αλήθεια με τους ανθρώπους γύρω μας.

Διαβάστε επιπλέον στην Πύλη μας σχετικά άρθρα:

1. Ανησυχείτε μήπως το παιδί σας περνάει πολύ χρόνο στο διαδίκτυο;
2. Εξάρτηση από το Διαδίκτυο & τα Smartphones

Επιστημονικές πηγές

1. The effects of social media on communication skills, https://academichelp.net
Reider, Carson. “How is Social Media Affecting Our Communication?” NRMedia.biz. N.p., n.d.Web. 27 Apr. 2017

2. The Negative Impacts of Social Media on Face-to-Face Interactions. https://rampages.us
“Viewpoint: Why Social Media is Destroying Our Social Skills.” USA Today College. Gannett Satelite Information Network, 18 July 2017. Web. 27 Apr. 2017

3. The Impact of Social Media Use on Social Skills. New York Behavioral Health. N.p., n.d. Web. 27 Apr. 2017
Jeffrey P. Harman, Catherine E. Hansen, Margaret E. Cochran, and Cynthia R. Lindsey. “Liar, Liar: Internet Faking but Not Frequency of Use Affects Social Skills, Self-Esteem, Social Anxiety, and Aggression” CyberPsychology & Behavior. Volume: 8 Issue 1: February 28, 2005
Elisabeth Engelberg and Lennart Sjöberg. “Internet Use, Social Skills and Adjustment”. CyberPsychology & Behavior. Volume: 7 Issue 1: July 5, 2004

Συγγραφή Άρθρου

Βάλια Παυλίδου - Ψυχολόγος

Βάλια Παυλίδου: έχει επιβεβαιωθεί από το Psychology

Οι πληροφορίες που αναφέρονται στον επαγγελματικό κατάλογο ειδικών παρέχονται από τους ίδιους τους ειδικούς, κατά την εγγραφή τους στο σύστημα. Όταν βλέπετε την ένδειξη «έχει επιβεβαιωθεί από το Psychology”, σημαίνει ότι το Psychology έχει ελέγξει, με email, τηλεφωνικά ή/και με λήψη των σχετικών εγγράφων, τα ακόλουθα στοιχεία:

  • Ότι ο ειδικός είναι υπαρκτό πρόσωπο.
  • Ότι τα πτυχία οι τίτλοι και οι εξειδικεύσεις που αναφέρει είναι αληθινά.
  • Ότι οι πληροφορίες που αναφέρει ισχύουν.

Η Βάλια Παυλίδου είναι ψυχολόγος Γνωστικής Συμπεριφορικής Κατεύθυνσης και εργάζεται από το 2011 ιδιωτικά στην Θεσσαλονίκη παρέχοντας ψυχοθεραπεία και συμβουλευτική σε ενήλικες.

Όλα τα περιεχόμενα της Πύλης Ψυχολογίας - Psychology.gr προστατεύονται από την DMCA. Η αναδημοσίευση περιεχομένου είναι αποδεκτή, μόνο εφόσον τηρούνται όλοι ανεξαιρέτως οι παρακάτω κανόνες. Σε οποιαδήποτε άλλη περίπτωση η Πύλη Ψυχολογίας θα προχωράει σε καταγγελία DMCA, χωρίς προηγούμενη ειδοποίηση. Διαβάστε προσεκτικά το σχετικό πλαίσιο: ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ ΑΝΑΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗΣ DMCA.com Protection Status

Περισσότερα άρθρα του ειδικού συνεργάτη

Πώς να τα καταφέρω σε δύσκολες συζητήσεις
ενεργητική ακρόαση

Για πολλούς ανθρώπους, το ενδεχόμενο να διεξάγουν μια δύσκολη συζήτηση είναι τόσο αρνητικά φορτισμένο που προτιμούν, είτε να αποφύγουν εντελώς τη διαδικασία, είτε να συμμετέχουν σε αυτήν από μια θέση παθητική. Δύσκολη συζήτηση είναι συνήθως μια συζήτηση στην οποία πρέπει να ανακοινώσουμε δυσάρεστα νέα, να αγγίξουμε ευαίσθητα θέματα, να ζητήσουμε αλλαγές και να χρεώσουμε λάθη.

Διαχείριση των ψυχολογικών επιπτώσεων της καραντίνας
ψυχική υγεία

Είναι αλήθεια πως ζούμε πρωτόγνωρες καταστάσεις τις τελευταίες εβδομάδες. Η ταχύτατη διάδοση του κορωνοϊού ανά την υφήλιο και οι σοβαροί κίνδυνοι που ελλοχεύουν για την δημόσια υγεία, έχει αναγκάσει κυβερνήσεις, οργανισμούς και φορείς να πάρουν δραστικά μέτρα προκειμένου να ελαττωθεί όσο το δυνατόν ο ρυθμός μετάδοσης του. Το αποτέλεσμα αυτών των μέτρων ήταν να αλλάξει σημαντικά η καθημερινότητα εκατομμυρίων ανθρώπων - ανάμεσα στους οποίους είμαστε και όλοι εμείς - μέσα σε λίγες μόνο μέρες.

Οι αισιόδοξοι άνθρωποι ζουν περισσότερο
αισιοδοξία

Η αισιοδοξία είναι μια οπτική γωνία από την οποία αντικρίζει κανείς τον κόσμο. Είναι ένας τρόπος να σκεφτόμαστε για το μέλλον, όχι απαραίτητα περιμένοντας πάντα την θετική έκβαση των πραγμάτων, άλλα έχοντας την βεβαιότητα ότι θα βρούμε τρόπους να αντιμετωπίσουμε όποια δυσκολία ή αντιξοότητα παρουσιαστεί μπροστά μας. Είναι μια επιλογή να εστιάζουμε σε λύσεις αντί σε προβλήματα και να βλέπουμε δυνατότητες εκεί όπου άλλοι βλέπουν δυσκολίες.

7 Λόγοι για να επισκεφτείς έναν ψυχολόγο
ψυχολόγος

Αν κάτι σε δυσκολεύει για πολύ καιρό

Όλοι μας ταλανιζόμαστε στην καθημερινότητα μας από προβλήματα, μικρότερης ή μεγαλύτερης σημασίας. Είτε αφορούν την διεκπεραίωση της καθημερινότητας μας, είτε τις σχέσεις μας με τους γύρω μας, είτε τη σχέση μας με τον ίδιο μας τον εαυτό, τα προβλήματα αυτά μπορεί να πάρουν το χαρακτήρα του σημαντικού και ανεπίλυτου όταν παλεύουμε με αυτά για μακρύ χρονικό διάστημα, χωρίς να σημειώσουμε μια πρόοδο ως προς την επίλυση τους.

Εγγραφή στο Newsletter

Απεχθανόμαστε το Spam! Στην 1η λίστα, θα λαμβάνετε emails από την Πύλη Ψυχολογίας για επιλεγμένα άρθρα ψυχολογίας. Στη 2η λίστα, θα λαμβάνετε προτάσεις βιβλίων ψυχολογίας. Στην 3η λίστα, κάντε εγγραφή μόνο αν είστε επαγγελματίας ψυχικής υγείας.

0
Shares