Ακρόαση άρθρου......
Πρόσθεσε το Psychology.gr στις προτιμώμενες πηγές σου στη Google
Με αυτό τον τρόπο, θα βλέπεις περισσότερα νέα άρθρα ψυχολογίας και ψυχικής υγείας που δημοσιεύονται στο PSYCHOLOGY.GR
Όταν μιλάμε για τη σεξουαλικότητα του άνδρα μετά τα 60, πολύ συχνά μιλάμε ήδη μέσα από έναν φακό προκατάληψης. Σαν να θεωρείται αυτονόητο ότι η ηλικία σημαίνει εξασθένηση, απώλεια, απόσυρση, παρακμή. Σαν να υπάρχει μια σιωπηλή κοινωνική συμφωνία ότι το σεξ αφορά τους νέους, ενώ οι μεγαλύτεροι απλώς «θυμούνται». Αυτό όμως δεν ισχύ.
Η σεξουαλικότητα δεν σταματά επειδή ο άνθρωπος μεγαλώνει. Αλλάζει. Μετασχηματίζεται. Επανανοηματοδοτείται. Και συχνά γίνεται πιο σύνθετη, πιο βαθιά, πιο δεμένη με την οικειότητα, τη συντροφικότητα και την αίσθηση του νοήματος.
Αν συνεχίσουμε να τη βλέπουμε μόνο μέσα από το πρίσμα της δυσλειτουργίας, χάνουμε το μεγαλύτερο μέρος της εικόνας. Τελεία.
Η συζήτηση για τη σεξουαλικότητα μετά τα 60 χρειάζεται να φύγει από το στενό μοντέλο του «λειτουργεί ή δεν λειτουργεί». Χρειάζεται να περάσει σε μια πιο ανθρώπινη, πιο ολιστική, αλλά και πιο ακριβή κατανόηση. Όχι για να ωραιοποιήσει τις δυσκολίες. Αλλά για να δει το σύνολο.
Τι εννοούμε όταν λέμε «σεξουαλικότητα»;
Ένα από τα πρώτα λάθη που γίνονται στη δημόσια συζήτηση είναι ότι η σεξουαλικότητα ταυτίζεται σχεδόν αυτόματα με τη σεξουαλική πράξη. Όμως η σεξουαλικότητα είναι πολύ περισσότερο από αυτό.
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας την προσεγγίζει ως κεντρική πλευρά της ανθρώπινης ζωής σε όλη τη διάρκειά της. Περιλαμβάνει την ταυτότητα, τον ερωτισμό, την ευχαρίστηση, την οικειότητα, τις σχέσεις, την αναπαραγωγή, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο το άτομο βιώνει το σώμα του, τον εαυτό του και τη σύνδεσή του με τον άλλον.
Αυτή η οπτική έχει μεγάλη σημασία. Γιατί μας βοηθά να δούμε ότι η σεξουαλικότητα δεν είναι ένα ξεχωριστό κομμάτι της ζωής, αποκομμένο από τα υπόλοιπα. Συνδέεται με την αυτοεικόνα, την ψυχική υγεία, τη σχέση, την αίσθηση επάρκειας, τη χαρά, ακόμη και με την αίσθηση ότι ο άνθρωπος παραμένει «ζωντανός» μέσα στον χρόνο.
Και εδώ είναι ένα κρίσιμο σημείο: όσο πιο φτωχά ορίζουμε τη σεξουαλικότητα, τόσο πιο φτωχά την καταλαβαίνουμε. Αν τη δούμε μόνο ως επίδοση, θα τη μετρήσουμε μόνο με όρους επίδοσης. Αν όμως τη δούμε και ως σχέση, τότε αλλάζει και το ερώτημα. Δεν ρωτάμε μόνο «υπάρχει στύση;». Ρωτάμε και «υπάρχει επιθυμία;», «υπάρχει οικειότητα;», «υπάρχει σύνδεση;», «υπάρχει χώρος να εκφραστεί ο άνθρωπος μέσα στη σχέση του;».
Ο μύθος ότι «το σεξ είναι για τους νέους»
Η σύγχρονη βιβλιογραφία είναι σαφής: το στερεότυπο ότι η σεξουαλικότητα ανήκει μόνο στη νεότητα δεν επιβεβαιώνεται. Μεγάλο ποσοστό ανδρών άνω των 60 παραμένει σεξουαλικά ενεργό, ακόμη και στις ηλικίες των 70 και των 80 ετών. Αυτό δεν σημαίνει ότι όλοι οι άνδρες βιώνουν τη σεξουαλικότητα με τον ίδιο τρόπο, ούτε ότι οι δυσκολίες εξαφανίζονται.
THERAPY.PSYCHOLOGY - ΠΛΑΤΦΟΡΜΑ ONLINE ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ
Μια ολοκληρωμένη εμπειρία σύνδεσης Ειδικών Ψυχικής Υγείας και Θεραπευόμενων | Ξεκίνα εδώ το Θεραπευτικό ταξίδι σου...
Σημαίνει όμως ότι η ηλικία από μόνη της δεν είναι συνώνυμη της σεξουαλικής παύσης.
Για πολλούς άνδρες, η σεξουαλικότητα εξακολουθεί να είναι σημαντικό κομμάτι της ταυτότητάς τους. Συνδέεται με την αίσθηση αρρενωπότητας, με τον τρόπο που αντιλαμβάνονται τον εαυτό τους, αλλά και με τη σχέση τους με τον σύντροφο. Σε άλλους, μπορεί να αποκτά λιγότερο «επιδραστικό» και περισσότερο σχεσιακό χαρακτήρα. Σε κάθε περίπτωση, δεν παύει να έχει ψυχικό βάρος.
Η ίδια η έρευνα δείχνει επίσης ότι η ενεργή σεξουαλική ζωή σε μεγαλύτερες ηλικίες συνδέεται με καλύτερη ποιότητα ζωής, περισσότερη απόλαυση, μεγαλύτερη ικανοποίηση και, σε ορισμένες μελέτες, με καλύτερους δείκτες γενικής υγείας. Άρα, δεν μιλάμε για κάτι επιφανειακό ή δευτερεύον. Μιλάμε για ένα κομμάτι της συνολικής ευημερίας.
Οι δυσκολίες υπάρχουν. Αλλά δεν είναι όλη η ιστορία.
Το να πούμε ότι η σεξουαλικότητα δεν σταματά με την ηλικία δεν σημαίνει ότι αγνοούμε τις δυσκολίες. Αντίθετα. Η σεξουαλική ζωή των ανδρών μετά τα 60 μπορεί να επηρεαστεί από πολλούς παράγοντες: φαρμακευτική αγωγή, χρόνια νοσήματα, ορμονικές αλλαγές, καρδιαγγειακά προβλήματα, ψυχική επιβάρυνση, σημαντικά γεγονότα ζωής, αλλαγές στη σχέση, απώλειες.
ΠΡΟΣΩΠΟΚΕΝΤΡΙΚΗ ΚΑΙ ΒΙΩΜΑΤΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΓΙΑ ΤΟ ΣΧΕΣΙΑΚΟ ΤΡΑΥΜΑ
Εγκαιρη εγγραφή: έως 30 Ιουλίου 2026 | Διοργάνωση: PSYVERSITY
Τα σεμινάρια απευθύνονται σε Επαγγελματίες Ψυχικής Υγείας που έχουν ενδιαφέρον να εξειδικευθούν στη θεραπεία του ψυχικού τραύματος υπό το πρίσμα της Προσωποκεντρικής Προσέγγισης στην Θεραπεία.
Η στυτική δυσλειτουργία είναι μια από τις πιο συχνές δυσκολίες. Και εδώ χρειάζεται προσοχή. Η στυτική δυσλειτουργία δεν είναι μόνο ένα βιολογικό σύμπτωμα. Συχνά γίνεται και ψυχικό γεγονός. Αγγίζει τον πυρήνα της αυτοεικόνας, δημιουργεί άγχος, τροφοδοτεί αίσθηση αποτυχίας, δυσκολεύει τη σχέση, καλλιεργεί αποφυγή. Έτσι δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος: η δυσκολία γεννά άγχος, το άγχος επιβαρύνει τη λειτουργία και η επανάληψη αυτής της εμπειρίας βαραίνει ακόμη περισσότερο την ψυχική κατάσταση του άνδρα.
Το ίδιο μπορεί να συμβαίνει και με τη μειωμένη ή υποτονική σεξουαλική επιθυμία. Και αυτή δεν είναι μονοπαραγοντική. Μπορεί να συνδέεται με οργανικούς, ψυχολογικούς, ενδοκρινικούς, σχεσιακούς ή υπαρξιακούς παράγοντες. Δεν είναι πάντα εύκολο να ξεχωρίσει κανείς τι προηγείται και τι ακολουθεί. Και ακριβώς γι’ αυτό χρειάζεται προσεκτική κατανόηση και όχι βιαστική ερμηνεία.
Ένας άνδρας, για παράδειγμα, μπορεί να λέει ότι «δεν έχει πια επιθυμία», αλλά πίσω από αυτό να υπάρχει φόβος αποτυχίας. Άλλος μπορεί να εστιάζει μόνο στη στύση, ενώ στην πραγματικότητα να βιώνει μια βαθύτερη απομάκρυνση από τον σύντροφο. Άλλος να νιώθει ντροπή να ζητήσει βοήθεια, γιατί έχει μάθει ότι ο άνδρας πρέπει να είναι πάντα έτοιμος, πάντα ικανός, πάντα δυνατός. Και κάπου εδώ φαίνεται ότι το σώμα δεν μιλά ποτέ μόνο του. Μιλά πάντα μέσα σε ένα πλαίσιο σχέσης, νοήματος και πολιτισμικών προσδοκιών.
Όταν η οικειότητα γίνεται πιο σημαντική από την επίδοση
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα ευρήματα της σύγχρονης βιβλιογραφίας είναι ότι η σεξουαλικότητα μετά τα 60 δεν μπορεί να κατανοηθεί επαρκώς αν τη δούμε μόνο με όρους «λειτουργία/δυσλειτουργία». Για πολλούς άνδρες μεγαλύτερης ηλικίας, η οικειότητα, η εγγύτητα, η συντροφικότητα και η συναισθηματική σύνδεση αποκτούν ιδιαίτερο βάρος. Όχι ως «υποκατάστατο» του σεξ, αλλά ως ουσιαστικό μέρος της σεξουαλικής εμπειρίας.
Αυτό είναι πολύ σημαντικό. Γιατί μας βοηθά να μετακινηθούμε από μια μηχανιστική κατανόηση της σεξουαλικότητας σε μια πιο σχεσιακή. Η σεξουαλικότητα δεν είναι μόνο πράξη. Είναι και βλέμμα. Είναι και άγγιγμα. Είναι και ασφάλεια. Είναι και η αίσθηση ότι ο άλλος με βλέπει, με θέλει, με χωράει. Όταν αλλάζει η σχέση, αλλάζει και το σεξ. Και όταν αλλάζει το σεξ, πολύ συχνά αλλάζει και η σχέση.
Σε αυτό το σημείο, η συστημική ματιά βοηθά ιδιαίτερα. Γιατί μας θυμίζει ότι η δυσκολία δεν βρίσκεται ποτέ μόνο «μέσα» στο άτομο. Διαμορφώνεται και μέσα στο σχεσιακό περιβάλλον. Πώς επικοινωνεί το ζευγάρι; Ποια νοήματα αποδίδει στη σεξουαλική επαφή; Πόσο χώρο έχουν η τρυφερότητα, η ευαλωτότητα, η ειλικρίνεια; Ποιος ρόλος δίνεται στον άνδρα, ποιος στη σύντροφο, και πώς όλα αυτά επηρεάζουν τη σεξουαλική εμπειρία;
Συχνά, ένας άνδρας δεν υποφέρει μόνο επειδή «δεν λειτουργεί όπως παλιά». Υποφέρει επειδή ερμηνεύει αυτή την αλλαγή ως προσωπική ήττα. Και αυτή η ερμηνεία δεν είναι βιολογική. Είναι ψυχική, σχεσιακή, πολιτισμική.
Γιατί είναι τόσο δύσκολο να κατανοήσουμε σωστά αυτό το θέμα;
Παρόλο που η έρευνα γύρω από τη σεξουαλικότητα μετά τα 60 έχει αυξηθεί, η εικόνα παραμένει σε πολλά σημεία θολή. Ένας βασικός λόγος είναι ότι οι μελέτες δεν χρησιμοποιούν πάντα τους ίδιους ορισμούς. Άλλες εστιάζουν στη συχνότητα της πράξης, άλλες στη στυτική λειτουργία, άλλες στην ικανοποίηση, άλλες στην οικειότητα. Έτσι, συχνά συγκρίνουμε πράγματα που δεν είναι ακριβώς συγκρίσιμα.
Ένας δεύτερος λόγος είναι ότι η έρευνα έχει για πολλά χρόνια δώσει υπερβολική έμφαση στη γεννητική επαφή, αφήνοντας στο περιθώριο τις άλλες μορφές ερωτικής και σεξουαλικής έκφρασης. Όμως για πολλούς άνδρες μεγαλύτερης ηλικίας η σεξουαλικότητα δεν εξαντλείται στη διείσδυση ή στη στύση. Και αν η έρευνα συνεχίσει να μετρά μόνο αυτά, θα συνεχίσει να χάνει ένα μεγάλο μέρος της πραγματικότητας.
Υπάρχει όμως και μια τρίτη δυσκολία, πιο πρακτική: πολλοί άνδρες αποφεύγουν να ζητήσουν βοήθεια. Από ντροπή. Από φόβο. Από τη βαθιά εσωτερικευμένη ιδέα ότι «αυτά δεν λέγονται». Κι από την άλλη, πολλοί επαγγελματίες υγείας δεν νιώθουν αρκετά άνετα ή αρκετά εκπαιδευμένοι να ανοίξουν αυτή τη συζήτηση. Έτσι, η σεξουαλική υγεία στην τρίτη ηλικία μένει συχνά στο περιθώριο. Και όταν κάτι μένει στο περιθώριο, δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχει. Σημαίνει ότι δεν φωτίζεται.
Από τη δυσλειτουργία στην ευημερία
Το κρίσιμο ζητούμενο σήμερα δεν είναι να διαλέξουμε ανάμεσα σε δύο άκρα: ή να αγνοήσουμε τις δυσκολίες ή να μιλάμε μόνο για δυσκολίες. Το ζητούμενο είναι η ισορροπία. Οι σεξουαλικές δυσλειτουργίες χρειάζονται σοβαρή κατανόηση και κατάλληλη παρέμβαση. Αλλά η σεξουαλικότητα δεν εξαντλείται σε αυτές.
Χρειάζεται να αναγνωρίσουμε πιο καθαρά ότι η σεξουαλικότητα μετά τα 60 μπορεί να αποτελεί και πηγή ψυχικής ικανοποίησης, οικειότητας, επιβεβαίωσης, σύνδεσης και ευημερίας. Και αυτό δεν είναι πολυτέλεια. Είναι μέρος της ανθρώπινης αξιοπρέπειας.
Η υγιής γήρανση δεν αφορά μόνο την απουσία νόσου. Αφορά και τη δυνατότητα του ανθρώπου να συνεχίζει να σχετίζεται, να επιθυμεί, να νιώθει κοντά, να έχει ποιότητα ζωής. Η σεξουαλικότητα είναι μέρος αυτού του πλαισίου. Όχι το μόνο, αλλά σίγουρα όχι αμελητέο.
Κλείνοντας
Η σεξουαλικότητα του άνδρα μετά τα 60 δεν είναι μια ιστορία τέλους. Είναι μια ιστορία συνέχειας. Μια ιστορία αλλαγής, προσαρμογής, διαπραγμάτευσης, αλλά και ανάγκης για οικειότητα, σύνδεση και νόημα.
Αν συνεχίσουμε να τη βλέπουμε μόνο μέσα από το φίλτρο της δυσλειτουργίας, θα αδικήσουμε τόσο το θέμα όσο και τον ίδιο τον άνθρωπο. Αν όμως τη δούμε πιο ώριμα, πιο ολιστικά και πιο ανθρώπινα, τότε ίσως μπορέσουμε να καταλάβουμε κάτι ουσιαστικό: ότι όσο ο άνθρωπος μεγαλώνει, δεν παύει να επιθυμεί, να σχετίζεται και να χρειάζεται εγγύτητα.
Και ίσως αυτή να είναι και η βαθύτερη πρόκληση για όλους μας, επαγγελματίες και μη. Να μάθουμε να μιλάμε για τη σεξουαλικότητα μετά τα 60 χωρίς αμηχανία, χωρίς στερεότυπα και χωρίς φτώχεια σκέψης. Με περισσότερο σεβασμό. Με περισσότερη ακρίβεια. Και με περισσότερο χώρο για την ανθρώπινη εμπειρία.
Ενδεικτική βιβλιογραφία
Bell, S., Reissing, E. D., Henry, L. A., & VanZuylen, H. (2017). Sexual activity after 60: A systematic review of associated factors.
Bigras, N., Popova, N., Pedneault, L., Brassard, A., & Bergeron, S. (2024). Sexual well-being among partnered adults and couples over 60: A scoping review.
Cameron, J., & Santos-Iglesias, P. (2024). Sexual activity of older adults: A systematic review of the literature.
Chung, E. (2019). Sexuality in ageing male: Review of pathophysiology and treatment strategies for various male sexual dysfunctions.
DeLamater, J. (2012). Sexual expression in later life: A review and synthesis.
Grabovac, I., & McDermott, D. T. (2023). Sexuality and sexual activity in older age: An age old issue?
Penhollow, T. M. (2024). Sexuality in older adults: Comprehensive strategies for clinicians and patient-centered care.
Steckenrider, J. (2023). Sexual activity of older adults: Let’s talk about it.
Syme, M. L., Cohn, T. J., Stoffregen, S., Kaempfe, H., & Schippers, D. (2019). “At my age…”: Defining sexual wellness in mid- and later life.
Træen, B., & Villar, F. (2020). Sexual well-being is part of aging well.
Συγγραφή - Επιμέλεια Άρθρου
Χρήστος Καρράς - Ψυχολόγος
Χρήστος Καρράς: έχει επιβεβαιωθεί από το Therapy
Το προφίλ έχει επαληθευτεί μέσω της πλατφόρμας Therapy Psychology. Τα στοιχεία που εμφανίζονται έχουν επιβεβαιωθεί από το σύστημα.
- Επιβεβαιωμένο επαγγελματικό προφίλ
- Ελεγμένα στοιχεία ταυτότητας
- Επικυρωμένη ειδίκευση
THERAPY.PSYCHOLOGY - ΠΛΑΤΦΟΡΜΑ ONLINE ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ
Μια ολοκληρωμένη εμπειρία σύνδεσης Ειδικών Ψυχικής Υγείας και Θεραπευόμενων | Ξεκίνα εδώ το Θεραπευτικό ταξίδι σου...
