Ακρόαση άρθρου......
Πρόσθεσε το Psychology.gr στις προτιμώμενες πηγές σου στη Google
Με αυτό τον τρόπο, θα βλέπεις περισσότερα νέα άρθρα ψυχολογίας και ψυχικής υγείας που δημοσιεύονται στο PSYCHOLOGY.GR
Δεν απάντησε στο μήνυμα. Πέρασε μισή ώρα. Άλλη μισή. Κοιτάζω πότε μπήκε τελευταία φορά, θυμάμαι τι είπαμε χθες και βρίσκω τη φράση που ίσως τον ενόχλησε. Σε λίγο έχω φτάσει στο συμπέρασμα ότι κάτι άλλαξε μεταξύ μας. Μπορεί.
Μπορεί και να οδηγεί. Εγώ, πάντως, έχω ήδη στεναχωρηθεί για έναν χωρισμό που δεν έχει γίνει.
Έτσι φτιάχνονται μερικά από τα προβλήματα που δεν υπήρχαν το πρωί. Ξεκινούν από κάτι μικρό και αληθινό: μια καθυστέρηση, ένα βλέμμα, μια κουβέντα που ειπώθηκε κάπως αλλιώς. Μετά έρχεται η ερμηνεία. Και επειδή η ερμηνεία με αναστατώνει, τη μεταχειρίζομαι σαν γεγονός.
Δεν λέω «φοβάμαι ότι έχει απομακρυνθεί». Λέω «έχει απομακρυνθεί». Αυτή η μικρή αλλαγή στη διατύπωση αλλάζει πολλά. Στο πρώτο μπορώ ακόμη να ρωτήσω, να περιμένω, να ακούσω. Στο δεύτερο έχω ήδη πάρει θέση απέναντι σε κάτι που θεωρώ βέβαιο. Και όταν πιστεύεις πως ξέρεις τι σκέφτεται ο άλλος, δύσκολα του αφήνεις χώρο να σου πει ο ίδιος.
Το πιο ενδιαφέρον είναι τι κάνω στη συνέχεια. Στέλνω δεύτερο μήνυμα. Ρωτάω αν συμβαίνει κάτι, αλλά με ύφος που λέει ότι είμαι ήδη σίγουρος. Ή δεν ρωτάω τίποτα και απομακρύνομαι για να μη φανεί πόσο με πείραξε. Ο άλλος βρίσκει απέναντί του μια ένταση που δεν καταλαβαίνει. Απαντά απότομα. Να λοιπόν και η «απόδειξη» που περίμενα.
Αν παρακολουθούσαμε τη σκηνή από λίγο πιο μακριά, θα βλέπαμε δύο διαφορετικές ιστορίες. Εγώ νομίζω ότι αμύνομαι στην απόρριψη. Εκείνος μπορεί να νομίζει ότι τον ελέγχω ή ότι του κρατώ μούτρα χωρίς λόγο. Και οι δύο απαντάμε σε αυτό που καταλάβαμε, όχι απαραίτητα σε αυτό που εννοούσε ο άλλος. Δεν χρειάζεται κάποιος να έχει κακή πρόθεση για να στραβώσει μια σχέση. Αρκεί να μη μιλήσουμε για αυτό που πραγματικά συμβαίνει.
Αυτός ο κύκλος αξίζει περισσότερο την προσοχή μας από την ερώτηση «ποιος ξεκίνησε;». Ο φόβος μου αλλάζει τον τρόπο που στέκομαι απέναντί σου. Η δική σου αντίδραση αλλάζει τον δικό μου φόβο. Και κάπως έτσι η σχέση αρχίζει να κουβαλά ένα πρόβλημα που στην αρχή υπήρχε μόνο ως υπόθεση.
Το ίδιο συμβαίνει και έξω από τις ερωτικές σχέσεις. Ένας συνάδελφος είναι λιγομίλητος στο γραφείο. Αποφασίζω ότι έχει πρόβλημα μαζί μου. Τον αποφεύγω στην επόμενη συνάντηση. Εκείνος βλέπει την απόστασή μου και γίνεται κι αυτός τυπικός. Έπειτα επιστρέφω στο σπίτι με την πεποίθηση ότι «το κλίμα χάλασε». Ίσως είχε απλώς έναν δύσκολο πρωινό καβγά στο σπίτι του. Ίσως όντως τον ενόχλησε κάτι. Χωρίς κουβέντα δεν το ξέρω. Ξέρω μόνο ότι έχω ήδη συμμετάσχει σε αυτό που φοβήθηκα.
Υπάρχει και η αβεβαιότητα. Εκεί δυσκολεύονται πολλοί άνθρωποι. Θέλουν να ξέρουν τώρα τι νιώθει ο άλλος, αν θα πάνε καλά τα πράγματα, αν μια σωματική ενόχληση σημαίνει κάτι σοβαρό. Το να μην ξέρεις είναι άβολο. Όταν όμως το άβολο γίνεται αβάσταχτο, ακόμη και μια απλή εκκρεμότητα μοιάζει με απειλή. Η δυσανεξία στην αβεβαιότητα έχει συνδεθεί με την ανησυχία και το άγχος (Carleton, 2016).
THERAPY.PSYCHOLOGY - ΠΛΑΤΦΟΡΜΑ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ - Online & Διά ζώσης
Βρες τον Θεραπευτή που είναι κατάλληλος για εσένα | Ξεκίνα εδώ το Θεραπευτικό ταξίδι σου με Δωρεάν 1η συνεδρία.
Η ζωή, βέβαια, δεν μας παραδίδει πιστοποιητικά βεβαιότητας. Ο άνθρωπός μου μπορεί να με αγαπά και να είναι σήμερα κουρασμένος. Μπορεί μια συνέντευξη για δουλειά να πήγε καλά και να μην έχω ακόμη απάντηση. Αν προσπαθώ να εξαφανίσω κάθε «ίσως», θα ξοδέψω το μεγαλύτερο μέρος της ημέρας κυνηγώντας απαντήσεις που δεν υπάρχουν ακόμη. Και θα χάσω την ημέρα που πράγματι έχω μπροστά μου.
Οπότε ψάχνω μια απάντηση που θα με ηρεμήσει. «Είμαστε καλά;» Μου λες ναι. Ηρεμώ για λίγο και μετά αναρωτιέμαι γιατί το είπες τόσο γρήγορα. Σε ξαναρωτάω. Μπορεί πράγματι να χρειάζομαι μια συζήτηση μαζί σου. Αν όμως καμία απάντηση δεν αρκεί για περισσότερο από λίγα λεπτά, τότε δεν ψάχνω μόνο πληροφορία. Ψάχνω έναν τρόπο να μη νιώθω αβεβαιότητα. Η επαναλαμβανόμενη αναζήτηση διαβεβαίωσης έχει περιγραφεί ως μηχανισμός που μπορεί να συντηρεί το άγχος, ιδιαίτερα στο άγχος υγείας (Salkovskis & Warwick, 1986).
Κι εδώ υπάρχει μια παγίδα για τον άλλον. Στην αρχή απαντά πρόθυμα. Μετά κουράζεται να αποδεικνύει ξανά και ξανά το ίδιο πράγμα. Η κούρασή του ακούγεται σε μένα σαν αδιαφορία. Ζητώ περισσότερη επιβεβαίωση, εκείνος αποτραβιέται περισσότερο. Δεν φταίει αναγκαστικά η ερώτηση. Σημασία έχει τι ζητάμε από την απάντηση: μια πραγματική συνεννόηση ή την υπόσχεση ότι δεν θα ξαναφοβηθούμε ποτέ;
Και όταν δεν υπάρχει κανείς να ρωτήσω, αναλαμβάνει η σκέψη. Ξαναφέρνω την κουβέντα στο μυαλό μου. Την εξετάζω από την αρχή. Κάθε φορά πιστεύω ότι θα βρω τη λεπτομέρεια που μου ξέφυγε. Περνάει μία ώρα, έχω σκεφτεί πολύ και έχω καταλάβει ελάχιστα. Η μηρυκαστική σκέψη μπορεί να δυναμώνει την αρνητική διάθεση και να δυσκολεύει την επίλυση προβλημάτων (Nolen-Hoeksema et al., 2008). Στην ανησυχία, η προσοχή μπορεί επίσης να κολλά σε απειλητικές ερμηνείες αμφίσημων γεγονότων (Hirsch & Mathews, 2012).
Υπάρχει μια απλή διαφορά που αξίζει να προσέξουμε. Όταν σκέφτομαι ένα πρόβλημα, κάποια στιγμή φτάνω σε μια κίνηση: θα μιλήσω, θα κλείσω ένα ραντεβού, θα ζητήσω μια πληροφορία. Όταν γυρίζω μόνο γύρω από το ίδιο ερώτημα, δεν προχωρώ. Απλώς αλλάζω θέση στις ίδιες υποθέσεις. Η σκέψη μοιάζει με δουλειά, αλλά στο τέλος της δεν έχω κάνει τίποτα άλλο πέρα από το να εξαντληθώ.
PRO PSYCHOLOGY: Επαγγελματική Κοινότητα Ειδικών Ψυχικής Υγείας
Περιλαμβάνει ομάδες εποπτείας ανά ψυχοθεραπευτική προσέγγιση, ομάδες εποπτείας ανά επαγγελματικό αντικειμένο και πληθυσμό, επιμορφωτικά σεμινάρια εξειδίκευσης, Ομάδες συνάντησης για σύνδεση και δικτύωση, Mentoring για ψυχοθεραπευτές που κάνουν τα πρώτα τους βήματα στην άσκηση του επαγγέλματος..
Δεν τα κάνουμε όλα αυτά επειδή μας αρέσει να υποφέρουμε. Συνήθως προσπαθούμε να προλάβουμε κάτι που κάποτε μας πόνεσε. Να μη βρεθούμε πάλι απροετοίμαστοι. Να μη μας αφήσουν, να μην εκτεθούμε, να μη χάσουμε τον έλεγχο. Μόνο που αυτή η προσπάθεια έχει κόστος. Μας βάζει να ζούμε μέσα στην επόμενη καταστροφή και να απαντάμε στους ανθρώπους γύρω μας σαν να έχει ήδη συμβεί.
Μπορεί μάλιστα αυτή η εγρήγορση να είχε κάποτε νόημα. Αν μεγάλωσα σε ένα σπίτι όπου έπρεπε να μαντεύω τη διάθεση των άλλων για να αποφύγω έναν καβγά, το να προσέχω κάθε αλλαγή στον τόνο δεν προέκυψε από το πουθενά. Σήμερα όμως μπορεί να βρίσκομαι σε μια άλλη σχέση. Το παλιό μου ραντάρ συνεχίζει να δουλεύει και χτυπά συναγερμό πριν ρωτήσω τι συμβαίνει. Δεν χρειάζεται να κατηγορήσω τον εαυτό μου γι’ αυτό. Χρειάζεται να δω αν αυτός ο τρόπος με προστατεύει ακόμη ή αν με απομακρύνει από τους ανθρώπους μου.
Μια χρήσιμη παύση είναι να ρωτήσω: τι έγινε στ’ αλήθεια και τι πρόσθεσα εγώ; Τι κάνω όταν φοβάμαι; Πώς επηρεάζει αυτό τον άλλον; Αντί για «ξέρω ότι δεν με θέλεις», μπορώ να πω «όταν αργείς να απαντήσεις, πιάνω τον εαυτό μου να ανησυχεί· υπάρχει κάτι που χρειάζεται να συζητήσουμε;». Δεν είναι μαγική φράση. Απλώς δίνει στον άλλον την ευκαιρία να απαντήσει σε αυτό που νιώθω, όχι σε μια κατηγορία που δεν έχει ακούσει ακόμη.
Αυτή η παύση δεν είναι άσκηση για να πείσω τον εαυτό μου ότι όλα είναι καλά. Μερικές φορές δεν είναι. Είναι ένας τρόπος να δω καθαρότερα πού χρειάζεται συζήτηση, πού χρειάζεται πράξη και πού χρειάζεται να αντέξω λίγο ακόμη χωρίς να βγάλω ετυμηγορία. Αν ο άλλος με αποφεύγει συστηματικά, η δυσκολία είναι πραγματική και αξίζει να την αντιμετωπίσω. Αν ένα σύμπτωμα επιμένει, χρειάζεται κατάλληλη αξιολόγηση. Το ότι μπορώ να πλάσω σενάρια δεν σημαίνει ότι κάθε φόβος μου είναι αβάσιμος.
Τα πραγματικά προβλήματα δεν εξαφανίζονται επειδή σταματάμε να υπεραναλύουμε. Απλώς τότε μπορούμε να τα δούμε όπως είναι. Και να μην προσθέτουμε, πάνω σε αυτά, άλλα τρία δικά μας.
Βιβλιογραφία
Carleton, R. N. (2016). Into the unknown: A review and synthesis of contemporary models involving uncertainty. Journal of Anxiety Disorders, 39, 30–43. doi.org/10.1016/j.janxdis.2016.02.007
Hirsch, C. R., & Mathews, A. (2012). A cognitive model of pathological worry. Behaviour Research and Therapy, 50(10), 636–646. doi.org/10.1016/j.brat.2012.06.007
Nolen-Hoeksema, S., Wisco, B. E., & Lyubomirsky, S. (2008). Rethinking rumination. Perspectives on Psychological Science, 3(5), 400–424. doi.org/10.1111/j.1745-6924.2008.00088.x
Salkovskis, P. M., & Warwick, H. M. C. (1986). Morbid preoccupations, health anxiety and reassurance: A cognitive-behavioural approach to hypochondriasis. Behaviour Research and Therapy, 24(5), 597–602. doi.org/10.1016/0005-7967(86)90041-0
Συγγραφή - Επιμέλεια Άρθρου
Χρήστος Καρράς - Ψυχολόγος
Χρήστος Καρράς: έχει επιβεβαιωθεί από το Therapy
- Επιβεβαιωμένο επαγγελματικό προφίλ
- Ελεγμένα στοιχεία ταυτότητας
- Επικυρωμένη ειδίκευση
THERAPY.PSYCHOLOGY - ΠΛΑΤΦΟΡΜΑ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ - Online & Διά ζώσης
Βρες τον Θεραπευτή που είναι κατάλληλος για εσένα | Ξεκίνα εδώ το Θεραπευτικό ταξίδι σου με Δωρεάν 1η συνεδρία.
