Ακρόαση άρθρου......

google news icon Πρόσθεσε το Psychology.gr στις προτιμώμενες πηγές σου στη Google
Με αυτό τον τρόπο, θα βλέπεις περισσότερα νέα άρθρα ψυχολογίας και ψυχικής υγείας που δημοσιεύονται στο PSYCHOLOGY.GR

Πολύ συχνά ακούμε ή διαπιστώνουμε ότι μπορεί να γίνουμε αναβλητικοί ξανά και ξανά σε πράγματα τα οποία είναι σημαντικά για εμάς. Το σκεφτόμαστε, δίνουμε την «υπόσχεση» στον εαυτό μας ότι θα το υλοποιήσουμε, βρίσκουμε αντ’ αυτού κάτι άλλο να κάνουμε και τελικά μένει μόνο μια γνώριμη ενοχή που ρωτάει «Γιατί πάλι δεν το έκανα;».

Λανθασμένα, συνήθως η αναβλητικότητα αυτή συνεπάγεται με έλλειψη πειθαρχίας ή τεμπελιά, ενώ μπορεί να κρύβει κάτι πολύ περισσότερο από απλή βαρεμάρα‧ τον φόβο. Χέρι-χέρι με την επιθυμία πορεύεται και ο φόβος μας ότι δεν θα τα καταφέρουμε όσο καλά θα θέλαμε, ότι ίσως να μην είναι η κατάλληλη στιγμή ή ότι δεν είμαστε ακόμα αρκετά προετοιμασμένοι. Η αναβλητικότητα έτσι μετατρέπεται σε έναν τρόπο να προστατεύουμε τον εαυτό μας από κάτι που δυσκολευόμαστε να αντέξουμε, έστω και προσωρινά.

Είναι σημαντικό να γίνει η διάκριση μεταξύ της τεμπελιάς και της αναβλητικότητας. Στην τεμπελιά συνήθως βλέπουμε την έλλειψη κινήτρου, στην αναβλητικότητας ωστόσο διαφαίνεται περισσότερο μια διαφορετική εσωτερική σύγκρουση: «Θέλω πολύ να το κάνω, αλλά κάτι μέσα μου με σταματά από το να ξεκινήσω».

Αυτό το «κάτι» δεν είναι πάντα συνειδητό, αλλά μπορεί να είναι ένα βαθύτερο άγχος που ενεργοποιείται στην σκέψη της πράξης. Ένα τέτοιο παράδειγμα μπορεί να είναι το να στείλει κάποιος βιογραφικά για να βρει μια δουλειά που τον ενδιαφέρει‧ αυτό μπορεί να το αναβάλλει όχι γιατί δεν θέλει να βρει δουλειά και να βγάζει τα προς το ζην, αλλά επειδή ίσως μπορεί να έρχεται συνεχώς αντιμέτωπος με το ερώτημα:
«Κι αν δεν είμαι αρκετά καλός στην συνέντευξη και δεν πάρω την δουλειά;».

Μια τέτοια αναβολή σε αυτή την περίπτωση, προφανώς δεν εξαφανίζει το άγχος ούτε και λύνει το πρόβλημα, αλλά το μετακινεί προσωρινά. Την μετακίνηση αυτή διαδέχεται ωστόσο η ενοχή: «Γιατί πάλι δεν έκανα αυτό που έπρεπε;», η οποία αυξάνει με την σειρά της περισσότερο την πίεση και το άγχος και άρα είναι ικανή να οδηγήσει σε μεγαλύτερη ακόμα αναβολή. Γίνεται αντιληπτό ότι ένα τέτοιο μοτίβο, δεν αποτελεί απλά μια κακή συνήθεια ή στοιχείο του χαρακτήρα μας, αλλά εξυπηρετεί έναν ψυχικό σκοπό.

Φαίνεται ότι όσο περισσότερο μας ενδιαφέρει κάτι, τόσο περισσότερο κρίνουμε την αξία μας και τον εαυτό μας μέσα από το αν θα καταφέρουμε να το πετύχουμε και να το φέρουμε εις πέρας ή όχι, ενώ αντίθετα, αν κάτι δεν έχει τόση σημασία για εμάς μπορούμε να αποτύχουμε χωρίς αυτό να σημαίνει κάτι για το ποιοι είμαστε και για την αξία μας.

Όσο περισσότερο ο εαυτός μας επενδύει ψυχικά σε έναν στόχο («Θέλω να γράψω αυτήν την εργασία», «Θέλω να ξεκινήσω την δική μου δουλειά», «Θέλω να στείλω αυτό το βιογραφικό» κ.α.), τόσο μεγαλύτερη είναι η απειλή και ο φόβος της αποτυχίας, διότι δεν κινδυνεύει μόνο το αποτέλεσμα αλλά και η εικόνα του εαυτού μας ως επιτυχημένη ή αποτυχημένη.

Έτσι, το «Δεν τα κατάφερα» μπορεί εύκολα να μετατραπεί σε «Δεν είμαι αρκετός και ικανός» και αντιλαμβανόμαστε ότι τότε είναι που η αναβολή αποκτά νόημα: «Όσο δεν προσπαθώ πραγματικά, δεν χρειάζεται να μάθω ακόμα αν μπορώ ή όχι».

Κάπου εδώ μπαίνει και η έννοια της τελειομανίας και της φιλοδοξίας μας να το κάνουμε όσο καλύτερα μπορούμε. Στην αναβλητικότητα, ίσως να μην λειτουργεί απλά ως επιθυμία να κάνουμε το καλύτερο δυνατό, αλλά ως ένα αυστηρό υπερεγώ το οποίο προστάζει ότι «Δεν επιτρέπεται να κάνεις κάτι που δεν είναι αρκετά καλό».

psychology.gr THERAPY.PSYCHOLOGY - ΠΛΑΤΦΟΡΜΑ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ - Online & Διά ζώσης
Βρες τον Θεραπευτή που είναι κατάλληλος για εσένα | Ξεκίνα εδώ το Θεραπευτικό ταξίδι σου με Δωρεάν 1η συνεδρία.

Έτσι, πριν καν ξεκινήσει η προσπάθεια, υπάρχει ήδη ένας εσωτερικός κριτής: «Δεν είσαι ακόμα έτοιμος», «Πρέπει πρώτα να οργανωθώ», «Χρειάζομαι πιο πολύ χρόνο» κ.α., κι έτσι, η συνεχής αναζήτηση του ιδανικού τρόπου και συνθηκών για να ξεκινήσω, γίνονται ένας τρόπος για να μην ξεκινήσω καθόλου. Αυτό το αυστηρό «Υπερεγώ» καθορίζει το «ιδεώδες εγώ» του κάθε ανθρώπου. Αν υπάρχει μια δύσκολα προσβάσιμη εικόνα του εαυτού με πολύ υψηλές προσδοκίες, τότε οποιαδήποτε προσπάθεια μπορεί να φαίνεται μόνιμα ανεπαρκής. 

Στη συνθήκη της αναβλητικότητας, είναι προφανές ότι συνυπάρχουν ταυτόχρονα δυο πραγματικότητες οι οποίες έρχονται σε σύγκρουση: Η επιθυμία και ο φόβος («Θέλω να το κάνω, αλλά φοβάμαι τι θα γίνει αν αποτύχω», «Θέλω να δείξω τον εαυτό μου, αλλά φοβάμαι να εκτεθώ», «Θέλω να προχωρήσω, αλλά θα έχω περισσότερες ευθύνες»). Έτσι η αναβολή σε αυτή την συνθήκη λειτουργεί σαν συμβιβασμός στις δυο αντίθετες αλλά συμπληρωματικές αυτές ψυχικές δυνάμεις, και αποτελεί το αποτέλεσμα αυτής της ενδοψυχικής σύγκρουσης. Όσο δεν ξεκινάω ακόμα κάτι, τόσο η αποτυχία παραμένει μόνο μια πιθανότητα.

Μερικές φορές δεν αναβάλλουμε επειδή δεν επιθυμούμε πραγματικά κάτι, αλλά ακριβώς επειδή το θέλουμε τόσο πολύ και η πιθανότητα του να μη τα καταφέρουμε φαντάζει απειλητική και είναι δύσκολο να το αντέξουμε.

Ίσως λοιπόν το πραγματικό ερώτημα να μην είναι μόνο το «Γιατί δεν κάνει αυτό που θέλω» αλλά κυρίως το «Τι είναι αυτό που φοβάμαι ότι θα συμβεί αν τελικά το κάνω». Είναι σημαντικό, ειδικά αν η αναβλητικότητα αυτή επαναλαμβάνεται, να αναγνωρίσουμε και να ακούσουμε την σύγκρουση και τα δυσάρεστα συναισθήματα που πιθανόν να υπάρχουν μέσα μας αντί να την αντιμετωπίσουμε με ακόμα μεγαλύτερη πίεση και προσδοκίες από τον ίδιο μας τον εαυτό.

 

Συγγραφή - Επιμέλεια Άρθρου

Μάγειρα Ειρήνη - Ψυχολόγος

Μάγειρα Ειρήνη: έχει επιβεβαιωθεί από το Psychology
Οι πληροφορίες που αναφέρονται στον επαγγελματικό κατάλογο ειδικών παρέχονται από τους ίδιους τους ειδικούς, κατά την εγγραφή τους στο σύστημα. Όταν βλέπετε την ένδειξη «έχει επιβεβαιωθεί από το Psychology”, σημαίνει ότι το Psychology έχει ελέγξει, με email, τηλεφωνικά ή/και με λήψη των σχετικών εγγράφων, τα ακόλουθα στοιχεία:
  • Ότι ο ειδικός είναι υπαρκτό πρόσωπο.
  • Ότι τα πτυχία οι τίτλοι και οι εξειδικεύσεις που αναφέρει είναι αληθινά.
  • Ότι οι πληροφορίες που αναφέρει ισχύουν.
Ψυχολόγος/ Εκπαιδευόμενη Ψυχοδυναμική-Ψυχαναλυτική Ψυχοθεραπεύτρια. 
Συνεργάζεται με το κέντρο ψυχικής υγείας Arkesis παρέχει ψυχοθεραπευτικές συνεδρίες Ψυχοδυναμικής Προσέγγισης σε εφήβους και ενήλικες

THERAPY.PSYCHOLOGY - ΠΛΑΤΦΟΡΜΑ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΤΟΥ PSYCHOLOGY.GR
Online & Διά ζώσης
Ξεκίνα εδώ το θεραπευτικό ταξίδι σου. Απάντησε σε σύντομες ερωτήσεις και θα σου προτείνουμε 3 θεραπευτές, εξηγώντας το σκεπτικό των επιλογών μας.