Διαφωνία: Γιατί την αναπαράγουμε ξανά μετά στο μυαλό μας;

Ακρόαση άρθρου......

Πρόσθεσε το Psychology.gr στις προτιμώμενες πηγές σου στη Google
Με αυτό τον τρόπο, θα βλέπεις πρώτος όλα τα νέα άρθρα ψυχολογίας και ψυχικής υγείας που δημοσιεύονται στο PSYCHOLOGY.GR

Οι διαφωνίες είναι αναπόφευκτο μέρος των ανθρώπινων σχέσεων. Ωστόσο, δεν μας επηρεάζουν όλες με τον ίδιο τρόπο. Κάποιες τελειώνουν τη στιγμή που ολοκληρώνονται, ενώ άλλες συνεχίζουν να υπάρχουν μέσα μας για ώρες ή και μέρες.

Ξαναφέρνουμε στο μυαλό μας τι ειπώθηκε, με ποια πρόθεση ειπώθηκε, τι θα μπορούσαμε να είχαμε πει διαφορετικά ή αν υπήρχε κάτι που δεν καταλάβαμε σωστά. Γιατί όμως μια διαφωνία μπορεί να συνεχίζει μέσα μας, ακόμη κι όταν έχει τελειώσει εξωτερικά;

Η διαφωνία άφησε συναισθηματικό αποτύπωμα

Όταν αναπαράγουμε μια συζήτηση στο μυαλό μας, συνήθως δεν επιστρέφουμε μόνο στα λόγια, αλλά και στο συναίσθημα που μας προκάλεσε. Αυτό είναι συχνά που προσπαθούμε να κατανοήσουμε και να απαλύνουμε. Η ψυχική οδύνη ή το πληγωμένο συναίσθημα, η ζήλεια, η ενοχή και η ντροπή είναι από τα συναισθήματα που έχουν συνδεθεί πιο συχνά με την επαναλαμβανόμενη σκέψη γύρω από μια διαπροσωπική ένταση, ενώ σε δεύτερο βαθμό μπορεί να εμφανίζονται και η θλίψη ή ο θυμός (Leary, 2015).

Αυτό συμβαίνει επειδή τέτοια συναισθήματα συχνά συνδέονται με την κοινωνική αποδοχή. Ως κοινωνικά όντα, οι άνθρωποι χρειαζόμαστε να νιώθουμε ότι οι σημαντικοί μας άλλοι μπορούν να μας χωρέσουν, να μας αντέξουν και να παραμείνουν σε σχέση μαζί μας, ακόμη και όταν υπάρχουν διαφωνίες. Όταν μια συζήτηση κλονίζει αυτή την αίσθηση, μπορεί να πληγωθούμε, να νιώσουμε ενοχή για το πώς φερθήκαμε ή να αμφιβάλουμε για το τι σημαίνει αυτή η στιγμή για τη σχέση. Έτσι, η σκέψη επιστρέφει ξανά και ξανά σε όσα έγιναν.

Η επανάληψη είναι συχνά προσπάθεια κατανόησης και ανακούφισης

Με το να αναπαράγουμε μια δύσκολη συζήτηση, πολλές φορές προσπαθούμε ενδόμυχα να της δώσουμε ένα νόημα. Ίσως προσπαθούμε να καταλάβουμε τι ήταν σωστό και τι λάθος, τι ήταν δίκαιο και τι άδικο, ποιο μέρος της κατάστασης μας αναλογεί και ποιο όχι. Είναι σαν να προσπαθούμε να βάλουμε σε τάξη κάτι που μέσα μας έμεινε ασαφές, ανοιχτό ή συναισθηματικά φορτισμένο.

Ενίοτε, αυτή η εσωτερική επεξεργασία μοιάζει με προσπάθεια να ισορροπήσουμε μια ζυγαριά. Να δούμε προς τα πού γέρνει: αδικήσαμε ή αδικηθήκαμε; Είπαμε κάτι που δεν θα θέλαμε ή πληγωθήκαμε περισσότερο απ’ όσο περιμέναμε; Είχαμε όντως ευθύνη ή αρχίζουμε να φορτωνόμαστε περισσότερο βάρος απ’ όσο μας αναλογεί; Μέσα από αυτή τη διαδικασία, ο νους προσπαθεί να αποκαταστήσει μια αίσθηση τάξης, κατανόησης και εσωτερικής ισορροπίας.

Ταυτόχρονα, μπορεί να προσπαθούμε να καταλάβουμε τι σημαίνει η διαφωνία για τη σχέση και για εμάς μέσα σε αυτήν. Ερωτήματα όπως «Μπορεί να συνεχιστεί η μεταξύ μας σχέση μετά από αυτό;», «Είμαι ακόμη σημαντικό πρόσωπο για τον άλλον;» ή «Πόσο εκτέθηκα με αυτό που είπα;» δείχνουν ότι δεν προσπαθούμε μόνο να αναλύσουμε τι συνέβη, αλλά και να καταλάβουμε τι αλλάζει από εδώ και πέρα. Με αυτή την έννοια, η επεξεργασία μιας δύσκολης συζήτησης μπορεί να είναι και μια προσπάθεια επαναπροσδιορισμού της σχέσης, αλλά και της δικής μας θέσης μέσα σε αυτήν.

Μερικές φορές η σκέψη προσπαθεί να μας προστατεύσει

Η επαναλαμβανόμενη σκέψη μπορεί μερικές φορές να λειτουργεί και ως ένας τρόπος προστασίας. Επειδή ο άνθρωπος δεν θέλει να βιώνει επώδυνα συναισθήματα, αυτή η συνεχής ανάλυση μπορεί να καθοδηγείται από την ανάγκη να προστατευτεί από έναν μελλοντικό πόνο. Σαν να λέει μέσα του: «Αν το καταλάβω πλήρως, ίσως δεν ξανασυμβεί» ή «Αν βρω τι έκανα λάθος, ίσως μπορέσω να το αποτρέψω στο μέλλον».
Το πρόβλημα είναι πως αυτή η αναπαραγωγή δεν οδηγεί πάντα σε καθαρότητα. Αντί να ξεκαθαρίζει τα πράγματα, μπορεί να μας μπερδεύει περισσότερο, ιδιαίτερα όταν η σκέψη αρχίζει να γίνεται αυστηρή προς εμάς και μας κατηγορεί. Τότε, αντί να καταλήγουμε σε ένα λογικό συμπέρασμα, μπορεί να μπούμε σε έναν φαύλο κύκλο αμφιβολίας: τι έπρεπε να είχα πει, τι έφταιξε, μήπως υπερέβαλα, μήπως εθελοτυφλώ.
Στην ουσία, αυτό που συχνά αναζητούμε μέσα από αυτή τη διαδικασία είναι μια αίσθηση ελέγχου. Όταν μια συζήτηση μας έχει αφήσει με αμφιβολία, η επαναλαμβανόμενη σκέψη μπορεί να μας δίνει την εντύπωση ότι, αν την αναλύσουμε αρκετά, θα μπορέσουμε να καταλάβουμε καλύτερα τι έγινε και να προστατευτούμε από κάτι παρόμοιο στο μέλλον. Ωστόσο, αυτή η διαδικασία σπάνια φέρνει πραγματική ανακούφιση. Δεν μπορούμε να προβλέψουμε πλήρως ούτε το μέλλον ούτε την αντίδραση των άλλων και, όταν προσπαθούμε να το κάνουμε μέσα από ατελείωτη εσωτερική ανάλυση, συχνά καταλήγουμε να βιώνουμε ακόμη περισσότερη αμφιβολία και εσωτερική δυσφορία.

Τι μπορεί να βοηθήσει

Να δώσουμε χώρο στο συναίσθημα: Δεν βοηθά πάντα να περνάμε αμέσως στην ανάλυση. Πριν προσπαθήσουμε να εξηγήσουμε τι έγινε, χρειάζεται μερικές φορές να αναγνωρίσουμε απλώς τι νιώσαμε. Το συναίσθημα που προέκυψε, όσο δυσάρεστο κι αν είναι, έχει σημασία.

Να αναρωτηθούμε τι ακριβώς μας πείραξε: Πέρα από το τι ειπώθηκε, χρειάζεται να αναρωτηθούμε πώς το δεχτήκαμε εμείς. Μας πείραξε ο τόνος; Η αίσθηση αδικίας; Η πιθανότητα ότι παρεξηγηθήκαμε; Αυτό βοηθά να κατανοήσουμε βαθύτερα τι ήταν αυτό που ενεργοποιήθηκε μέσα μας.

Να ξεχωρίσουμε το γεγονός από την ερμηνεία: Άλλο αυτό που συνέβη και άλλο το συμπέρασμα που βγάλαμε για το τι σημαίνει. Το να διαχωρίζουμε το γεγονός από την ερμηνεία του μπορεί να μας βοηθήσει να σκεφτούμε με περισσότερη διαύγεια και λογική.

Να θυμόμαστε ότι δεν μπορούμε να ελέγξουμε τα πάντα: Δεν μπορούμε να προβλέψουμε πλήρως την πορεία μιας σχέσης ούτε τον τρόπο που θα μας δουν οι άλλοι. Η υπερ-ανάλυση δεν προσφέρει πάντα περισσότερη ασφάλεια. Μερικές φορές, αυτό που χρειάζεται περισσότερο δεν είναι περισσότερη σκέψη, αλλά μεγαλύτερη αντοχή στην αβεβαιότητα.

Συμπέρασμα

Το να συνεχίζει μια διαφωνία μέσα μας δεν σημαίνει απαραίτητα ότι κάτι πάει λάθος με εμάς. Συχνά σημαίνει ότι ο νους προσπαθεί να επεξεργαστεί κάτι που μας αναστάτωσε, μας πλήγωσε ή μας άφησε με ερωτήματα. Το ζητούμενο δεν είναι να μη σκεφτόμαστε καθόλου όσα μας επηρεάζουν, αλλά να μπορούμε να αναγνωρίζουμε πότε η σκέψη μας οδηγεί σε κατανόηση και πότε απλώς ανακυκλώνει τον πόνο.

Βιβλιογραφία

Leary, M. R. (2015). Emotional responses to interpersonal rejection. Dialogues in Clinical Neuroscience, 17(4), 435–441.

Συγγραφή - Επιμέλεια Άρθρου

Ιωάννα Δαρβύρη - Ψυχολόγος

Ιωάννα Δαρβύρη: έχει επιβεβαιωθεί από το Therapy

Το προφίλ έχει επαληθευτεί μέσω της πλατφόρμας Therapy Psychology. Τα στοιχεία που εμφανίζονται έχουν επιβεβαιωθεί από το σύστημα.

• Επιβεβαιωμένο επαγγελματικό προφίλ
• Ελεγμένα στοιχεία ταυτότητας
• Επικυρωμένη ειδίκευση

Η θεραπευτική διαδικασία εστιάζει στην καλλιέργεια ενός πιο ανθεκτικού και λειτουργικού τρόπου σκέψης, που βοηθά το άτομο να ανταποκρίνεται με μεγαλύτερη σταθερότητα στις δύσκολες στιγμές.

Εξειδικεύσεις:

Διαχείριση Άγχους - Φοβιών Διαταραχές Ύπνου Συναισθηματικές Διαταραχές Διαχείριση Θυμού

Δείτε όλα τα άρθρα Κλείστε ραντεβού

THERAPY.PSYCHOLOGY - ΠΛΑΤΦΟΡΜΑ ONLINE ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ
Μια ολοκληρωμένη εμπειρία σύνδεσης Ειδικών Ψυχικής Υγείας και Θεραπευόμενων | Ξεκίνα εδώ το Θεραπευτικό ταξίδι σου...