Φοβάμαι να εμπιστευτώ τους ανθρώπους: Ο φόβος που μας γερνάει, και ο τρόπος να κερδίσω πίσω την εμπιστοσύνη στον εαυτό μου και τους άλλους

Ακρόαση άρθρου......

Πρόσθεσε το Psychology.gr στις προτιμώμενες πηγές σου στη Google
Με αυτό τον τρόπο, θα βλέπεις περισσότερα νέα άρθρα ψυχολογίας και ψυχικής υγείας που δημοσιεύονται στο PSYCHOLOGY.GR

Υπάρχει μοναξιά που να είναι χειρότερη από την έλλειψη εμπιστοσύνης; Nα υπάρχει η θέληση και η επιθυμία να συμπλεύσουμε με τους άλλους σε σχέσεις αλλά αυτή να δηλητηριάζεται από την αμφιβολία, τα ερωτηματικά στο μυαλό και τη δυσπιστία; Πόσο εύκολο είναι να νιώσουμε χαρούμενοι και αφημένοι όταν δεν εμπιστευόμαστε τους άλλους;

Η έλλειψη εμπιστοσύνης γερνάει το μυαλό και το σώμα

Η έλλειψη εμπιστοσύνης συνιστά συνήθως απόρροια τραυματικών εμπειριών, ένα χρόνιο στρες που θέτει τον εγκέφαλο σε μία διαρκή υπερεγρήγορση, ενεργοποιώντας τον μηχανισμό πάλη ή φυγή. Το μυαλό δηλαδή λειτουργεί υπό ένα καθεστώς απειλής εκκρίνοντας κορτιζόλη και αδρεναλίνη φθείροντας τόσο τα κύτταρα όσο και τις γνωστικές μας λειτουργίες, (εστίαση στο αρνητικό, μειωμένη κριτική σκέψη).
Συνήθως, η δυσκολία αυτή επιφέρει και άλλες δυσλειτουργίες, όπως η υπερνανάλυση, μη ποιοτικός ύπνος, γεγονός που δυσκολεύει τον εγκέφαλο να αναπλάσει και να επιδιορθώσει όλες τις άχρηστες πληροφορίες και σκέψεις από το μυαλό.

Μία ακόμη κύρια επίπτωση είναι η αίσθηση απομόνωσης. Το να μην έχουμε ανθρώπους που μπορούμε να εμπιστευτούμε μας οδηγεί σε μία συνθήκη τόσο φυσικής όσο και εσωτερικής απομόνωσης, η αίσθηση ότι είμαι μόνος, δεν έχω κανέναν, ποιός θα ενδιαφερθεί για μένα.

Αυτό το αίσθημα επιβαρύνει το ανοσοποιητικό σύστημα και δίνει χώρο στην ανάπτυξη φλεγμονής. Βέβαια βιώνοντας αυτό το μοτίβο ο άνθρωπος χρειάζεται να εκτονώσει αυτό το βαρίδιο από μέσα του, επομένως είτε θα αφεθεί παθητικά σε έναν τέτοιο μοναχικό τρόπο ζωής είτε θα αναζητήσει διέξοδα σε καταστροφικές συμπεριφορές, (εθισμόυς, συναισθηματικό φαγητό).

Το καχύποπτο παιδί μέσα μας

Ένα πρόσωπο σφιγμένο από ανησυχία και που η δυσπιστία του κλέβει την ζωντάνια και τον αυθορμητισμό, κρύβει φόβο και θυμό.
Εμπιστοσύνη σημαίνει μία σταθερή διαρκής πίστη στη αλήθεια και την αξιοπιστία.

Ας πάμε να δούμε πως γεννιέται αυτή η δυσπιστία:

~ Η έλλειψη εμπιστοσύνης είναι ένας μηχανισμός άμυνας που προστατεύει το άτομο από την απόρριψη, την προδοσία, και τον συναισθηματικό πόνο.
Η σχέση με την μητέρα και τον πατέρα είναι καθοριστική στο πώς σμιλεύεται αυτή η αίσθηση. Η αστάθεια στις συναισθηματικές αντιδράσεις και συμπεριφορές, η συναισθηματική παραμέληση, η τιμωρία, η επιβράβευση υπό όρους και προυποθέσεις, η λεκτική ή σωματική κακοποίηση, οι χειριστικές τάσεις, διαταράσσουν την πρωτογενή ασφάλεια του παιδιού.

Επίσης, οι υποσχέσεις δημιουργούν προσδοκίες, αλλά όταν δεν εκπληρώνονται το παιδί νιώθει ότι εξαπατάται, και ακυρώνεται η ελπίδα του και η προσδοκία ότι ο άλλος πράττει αυτό που λέει. Η ασφάλεια προυποθέτει σταθερότητα στην κάλυψη των αναγκών. Όταν τα πράγματα γίνονται απρόβλεπτα, το πρώτο συναίσθημα είναι φόβος, ήδη η καρδιά ξεκινάει να χτυπά, και ο φόβος σωματοποιείται. Ο φόβος αυτός μετουσιώνεται σε άγχος και το σώμα βρίσκεται υπό καθεστώς στρες.

Ο φόβος διαμορφώνει και τις πρώτες πεποιθήσεις για τον εαυτό μας και τους άλλους, δεν με αγαπούν, δεν είμαι καλός, ικανός, πρέπει να προσπαθήσω πολύ για να με αποδεχτούν, οι άλλοι μπορεί να μου την φέρουν, οι άνθρωποι είναι απρόβλεπτοι, επομένως σιγά σιγά διαπλάθεται ένας περιοριστικός και αποφευκτικός τρόπος σκέψης απέναντι στους ανθρώπους, που κάθε νέο πρόσωπο συμβολίζει υποσυνείδητα τον γονέα.

~ Παιδικές φιλίες και παιδικοί έρωτες.
Ένας σημαντικός σταθμός στην ζωή μας τόσο στην παιδική όσο και εφηβική περίοδο είναι οι πρώτοι φίλοι και τα πρώτα ερωτικά σκιρτήματα της καρδιάς μας.
Αυτά τα πρόσωπα αποτελούν συνοδοιπόρους στην ζωή μας και μπορούν να σημαίνουν στήριγμα, προστασία, συναισθηματικό μοίρασμα, βοήθεια, ανταλλαγή συναισθημάτων. Οι αρνητικές εμπειρίες που συνοδεύονται από τέτοια πρόσωπα, όπως τα ψέμματα, ο εκφοβισμός, η περιθωριοποίηση, ο χλευασμός, η αποκάλυψη μυστικών και το κουτσομπολιό, οδηγούν το άτομο στο να νιώθει ευάλωτο για τον ευατό του, μόνο, ανυπεράσπιστο, εκτεθειμένο.

Η έκθεση και η προδοσία ιδρύουν μία ενοχικότητα, μία ντροπή, προσωποποίηση (εγώ φταίω) συγκεχυμένα με θυμό και ματαιότητα. Η έλλειψη εμπιστοσύνης έρχεται για να θωρακίσει το άτομο από το να μην βιώσει άλλους τέτοιους πόνους και να μην επανέλθει στη θέση θύματος και ευαλωτότητας.

~ Η χαμηλή αυτοεκτίμηση καλλιεργείται μέσω αυτών των δυσμενών εμπειριών και καθρεφτίζεται ως έλλειψη εμπιστοσύνης στις σχέσεις.
Οι ανασφάλειες ξεδιπλώνονται αναζητώντας διαρκώς επιβεβαίωση, εκφράζοντας παράπονα (δεν με φροντίζεις πολύ, δεν μου δείχνεις την αγάπη σου όσο θέλω), μοιάζει τίποτα να μην είναι αρκετό στην σχέση προσπαθώντας οι υψηλές προσδοκίες να αναπληρώσουν το χαμμένο κενό εμπιστοσύνης του παρελθόντος. Όταν δεν είμαστε σίγουροι για τον εαυτό μας δεν θα είμαστε σίγουροι για τον άλλον.

Η ζήλια, ο ανταγωνισμός, η αμφισβήτιση, η κριτική, οι απαιτήσεις, οι εκρήξεις θυμού, η ανάγκη για χειρισμό του άλλου, η ανάγκη να αλλάξουμε τον άλλον δεν είναι τίποτα άλλο πέρα από την αναγκαιότητα να αποκαταστήσουμε αυτο το τραύμα μέσα μας. Γνωρίζουμε, ερωτευόμαστε και συνδιαλεγόμαστε με τον άλλον μέσα από την παρερμηνεία του αντιληπτικού μας φίλτρου. 'Όλοι είναι κακοί μέχρι αποδείξεως του εναντίου' είναι η εσφαλμένη εκτίμηση που αποτυπώνουμε στον κόσμο μας.

Συμπεριφορές/Σημάδια της έλλειψης εμπιστοσύνης

• Υπεραναλύουμε, αναρωτιόμαστε και αναζητούμε επιβεβαιώσεις για τις αληθινές προθέσεις του άλλου.
• Υπερισχύει το αρνητικό σενάριο για την σχέση με τον άλλον.
• Διατηρείται μία αποστασιοποίηση συναισθηματική και μη διαθεσιμότητα.
• Δυσκολία να ζητήσουμε βοήθεια και να στηριχτούμε στον άλλον χωρίς ενοχές.
• Μπορεί να εξιδανικεύουμε και από την άλλη να υποτιμούμε τους ανθρώπους, αφυπνίζοντας από την μία την ανάγκη για σύνδεση και οικειότητα και από την άλλη εκμηδενίζοντας την αξία του άλλου ως προστατευτική ασπίδα για να απομακρυνθούμε συναισθηματικά ώστε να μην πληγωθούμε.
• Δεν εκδηλώνουμε πλευρές της ζωής μας, τα λόγια μας είναι μετρημένα, δεν μοιραζόμαστε εύκολα.
• Προσπαθούμε να δείχνουμε ένα δυνατό πρόσωπο που δεν έχει ανάγκη κανέναν ώστε να αποφύγουμε να φανούμε ως 'ευάλωτοι'.

Πως εμπλέκεται η προσωπικότητα στην έλλειψη εμπιστοσύνης;

Συνήθως, οι άνθρωποι που τείνουν να είναι ευερέθιστοι, συναισθηματικοί, επεξεργάζονται διαφορετικά τα ερεθίσματα από το εξωτερικό περιβάλλον.

Ο εγκέφαλος διεισδύει πιο βαθιά στα γεγονότα, το σημείο ελέγχου που λέμε, δηλαδή κατά πόσο ελέγχει κανείς τον εαυτό του και τις καταστάσεις που του συμβαίνουν, είναι πιο ευαίσθητο. Αν κάποιος τείνει να πιστεύει ότι έχει μεγάλο μερίδιο επίδρασης και ευθύνης στις εμπειρίες του τότε το άγχος εντείνεται δραματικά με αποτέλεσμα να μειώνεται τόσο η εμπιστοσύνη στον εαυτό του όσο και στους άλλους. Οπότε ο μηχανισμός της καχυποψίας εξυπηρετεί μια 'αλλεργία' στην αβεβαιότητα και την ανάγκη για έλεγχο.

Εμπιστεύσου έξυπνα...και με μικρές δόσεις

Η καχυποψία είναι ένα επίκτητο χαρακτηριστικό προσωπικότητας, δεν γεννιόμαστε καχύποπτοι, αλλά αναρωτιόμαστε αν είναι κάτι που δύναται να αλλάξει.

Ο εγκέφαλός μας είναι εύπλαστος και επανεκπαιδεύεται όταν αλλάζουμε τις εσωτερικές διεργασίες μέσα μας, όταν ρυθμίζουμε το συναίσθημα και όταν τροποποιούμε συμπεριφορές από αυτές που έχει συνηθίσει υπό την συνθήκη απειλής.

Καθε αλλαγή χρήζει αργών και σταθερών βημάτων.

Ένας τρόπος είναι να σπρώχνουμε σιγά σιγά τον εαυτό μας να εμπιστεύεται μικρά πράγματα σε ορισμένους ανθρώπους από διαφορετικές καταστάσεις. Σταδιακά να πειραματιστούμε με πιο σημαντικά πράγματα, αφαιρώντας μηχανιμούς αυτοπροστασίας από την καθημερινότητά μας και τις σχέσες μας.

Αξιολογήστε το κόστος και το ώφελος σε μια συνθήκη εμπιστεύονας έναν άνθρωπο.

Η αναθεώρηση δυσλειτουργικών και περιοριστικών πεποιθήσεων είναι πολύ σημαντική για να αποκτήσουμε έναν πιο ευέλικτο, ανοιχτό, τρόπο σκέψης τόσο για τον εαυτό όσο και τους άλλους, απαλύνοντας συγχρόνως τον ενδόμυχο φόβο κριτικής, απόρριψης, ή εξαπάτησης. Με έξυπνες και σταθερές πρακτικές θα ανακτήσουμε την αυθεντικότητα του εαυτού μας απέναντι στους άλλους, θα απολαμβάνουμε περισσότερο τις ποιότητες μίας σχέσης με ένα σφαιρικό φίλτρο, θα διευρύνουμε τον κοινωνικό κύκλο, και θα είμαστε συναισθηματικά διαθέσιμοι για ουσιαστικές σχέσεις.

Τόσο το μονοπάτι της θεραπείας όσο και το μονοπάτι της μοναξιάς και της μη εμπιστοσύνης έχουν τον δικό τους φόβο και πόνο, απο εκεί και πέρα επιλέγουμε ποιον δρόμο θέλουμε να ακολουθήσουμε.
Άλλωστε ο μόνος τρόπος που υπάρχει για να μάθουμε αν πρέπει να εμπιστευτούμε κάποιον, είναι να τον εμπιστευτούμε.

Πηγή:

Schneider, I. K., Konijn, E. A., Righetti, F., & Rusbult, C. E. (2011). A healthy dose of trust: The relationship between interpersonal trust and health. Personal Relationships, 78, 668-676.

Συγγραφή - Επιμέλεια Άρθρου

Παναγιώτα Ντελιοπούλου - Ψυχολόγος

Παναγιώτα Ντελιοπούλου: έχει επιβεβαιωθεί από το Therapy

Το προφίλ έχει επαληθευτεί μέσω της πλατφόρμας Therapy Psychology. Τα στοιχεία που εμφανίζονται έχουν επιβεβαιωθεί από το σύστημα.

• Επιβεβαιωμένο επαγγελματικό προφίλ
• Ελεγμένα στοιχεία ταυτότητας
• Επικυρωμένη ειδίκευση

Είμαι η Ντελιοπούλου Παναγιώτα και σας καλοσωρίζω σε αυτό το μοναδικό θεραπευτικό ταξίδι, όπου μαζί σαν συνοδοιπόροι θα εστιάσουμε στα προβλήματα που σας απασχολούν, ώστε μέσα από αυτά να γίνετε ο θεραπευτής του εαυτού σας.

Εξειδικεύσεις:

Διαχείριση Θυμού Εθισμός Κατάθλιψη

Δείτε όλα τα άρθρα Κλείστε ραντεβού

THERAPY.PSYCHOLOGY - ΠΛΑΤΦΟΡΜΑ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ - Online & Διά ζώσης
Βρες τον Θεραπευτή που είναι κατάλληλος για εσένα | Ξεκίνα εδώ το Θεραπευτικό ταξίδι σου με Δωρεάν 1η συνεδρία.