Η ψυχοθεραπεία, η τέχνη και η συνάντηση με τον άνθρωπο χωρίς όνομα - Μια συζήτηση με τον Χάρη Βαρούτη

Ακρόαση άρθρου......

Πρόσθεσε το Psychology.gr στις προτιμώμενες πηγές σου στη Google
Με αυτό τον τρόπο, θα βλέπεις περισσότερα νέα άρθρα ψυχολογίας και ψυχικής υγείας που δημοσιεύονται στο PSYCHOLOGY.GR

Συναντηθήκαμε διαδικτυακά με τον Χάρη Βαρούτη και μιλήσαμε μαζί του, για τον Άνθρωπο χωρίς Όνομα. Στη συνέντευξη αυτή, κάναμε μια διαδρομή μέσα από την ψυχοθεραπεία και την τέχνη, για να καταλήξουμε στη συνάντηση με τον Άνθρωπο χωρίς Όνομα. Διαβάστε τις απαντήσεις που μας έδωσε, με χιούμορ και αυθεντικότητα.

ΕΡ. Το βιβλίο ξεκινά με έναν ψυχοθεραπευτή που βρίσκει ένα άγνωστο ημερολόγιο και σταδιακά εμπλέκεται όλο και περισσότερο στην ιστορία του ανθρώπου που το έγραψε. Από πού γεννήθηκε αυτή η αρχική ιδέα;

ΑΠ. Νομίζω πως είναι αποτέλεσμα της επαγγελματικής διαστροφής. Ξέρεις, όταν υπάρχει ανάγκη για παραπομπή ενός θεραπευόμενου κυρίως λόγω έλλειψης χρόνου, δεν γίνεται να μη σκεφτώ τί θα γινόταν άραγε, αν είχα πραγματικά τον χρόνο να τον αναλάβω. Οπότε η ιδέα μπορεί να γεννήθηκε από συσσωρευμένες ενοχές;;;

ΕΡ. Ο τίτλος «Συναντήσεις με τον άνθρωπο χωρίς όνομα» μοιάζει να αφορά πολύ περισσότερα από την κυριολεκτική ανωνυμία ενός προσώπου. Τελικά, ποιος είναι ο «άνθρωπος χωρίς όνομα»;

ΑΠ. Αυτή είναι μάλλον η ερώτηση του ενός εκατομμυρίου ευρώ!!! (Για να το πω ελληνιστί!) Θα χρειαστεί να διαβάσετε το βιβλίο! Και ελπίζω να μη συμφωνείτε μεταξύ σας για την απάντηση...!

ΕΡ. Στο βιβλίο ένας άγνωστος άνθρωπος καταφέρνει να αγγίξει πολύ προσωπικά σημεία του ήρωα, ενώ γνωρίζονται ελάχιστα. Τι πιστεύεις ότι μας αποκαλύπτουν οι άνθρωποι που συναντάμε τυχαία για τον εαυτό μας;

ΑΠ. Αν έχω τη διάθεση και το χρόνο να ασχοληθώ με κάθε άνθρωπο, θα ανακαλύψω πολλά. Είτε από τους ανθρώπους που μου προκαλούν έλξη, είτε από αυτούς που με απωθούν. Θεωρώ πως έχω να κερδίσω και από τις δύο κατηγορίες. Η ποιότητα και η ποσότητα των συμπερασμάτων έχει να κάνει με το πόσο έχει δουλέψει ο καθένας με τον εαυτό του. Και για να γίνω πιο σαφής, μιλάω για την ψυχοθεραπεία. Να μην κοροϊδευόμαστε.

ΕΡ. Ο ψυχοθεραπευτής-αφηγητής δεν παρουσιάζεται ως ένας παντογνώστης επαγγελματίας. Αμφιβάλλει, αυτοσαρκάζεται, κάνει λάθη και πολλές φορές αναρωτιέται για τις ίδιες του τις ερμηνείες. Γιατί επέλεξες να παρουσιάσεις έτσι τον θεραπευτή;

ΑΠ. Πολύ απλά, γιατί εγώ είμαι ένας τέτοιος θεραπευτής! Τα έχω όλα αυτά. Και αυτό αν θέλεις, είναι ένα μήνυμα προς τους συναδέλφους. Αυτό το επάγγελμα, και όχι λειτούργημα, δεν γίνεται αν δεν γίνουν λάθη κατά τη γνώμη μου. Και είναι ευλογημένα. Γιατί όσο ζημιογόνα και να είναι, με απομακρύνουν από τον μεγαλύτερο κίνδυνο. Την παντοδυναμία του θεραπευτή και το "δράκο" του ναρκισσισμού.

ΕΡ. Στο βιβλίο συνυπάρχουν η ψυχοθεραπεία, η φιλοσοφία, το χιούμορ, το μυστήριο, τα όνειρα και η τέχνη. Ήταν εξαρχής πρόθεσή σου να κινηθείς ανάμεσα σε διαφορετικά είδη ή αυτό προέκυψε στην πορεία της συγγραφής;

ΑΠ. Δεν έχω πλάνο όταν γράφω. Ό,τι γίνεται, είναι αυθόρμητο. Είναι αυθεντικό. Νομίζω πως το χρωστάω στον εαυτό μου και στους ανθρώπους που θα ασχοληθούν μαζί μου.

ΕΡ. Τα σχέδια του ανθρώπου χωρίς όνομα δεν λειτουργούν απλώς ως εικονογράφηση της ιστορίας, αλλά γίνονται αντικείμενο παρατήρησης και ψυχολογικής ερμηνείας. Τι ρόλο έχει για σένα η τέχνη ως τρόπος έκφρασης όσων δυσκολευόμαστε να πούμε με λόγια;

ΑΠ.Τα σχέδια του εικαστικού με τον οποίον συνεργάζομαι σταθερά, του Γιώργου Ατάρτη, είναι απολύτως απαραίτητα για την εμπλοκή και την πλήρη εμπειρία του αναγνώστη. Η τέχνη είναι απαραίτητος τρόπος έκφρασης, και είναι αναπόσπαστο μέρος και των δύο πρώτων βιβλίων μου. "Το κοράκι" και "Ναι, Αρνούμαι" από τις εκδόσεις Πηγή.

ΕΡ. Τα όνειρα καταλαμβάνουν σημαντικό χώρο στην αφήγηση. Πόσο σημαντικό είναι, κατά τη γνώμη σου, να μπορούμε να ακούμε όσα προσπαθεί να μας πει ο εσωτερικός μας κόσμος;

ΑΠ. Προσωπικά δεν μπορώ να δουλέψω με τον άνθρωπο που έχω απέναντί μου, αν δεν ασχοληθούμε με το ασυνείδητο. Μπορεί να φανεί υπερβολή, αλλά το ασυνείδητο έχει να προσφέρει πολλά περισσότερα στο θεραπευτικό δωμάτιο από το συνειδητό. Κυρίως στις μέρες μας, που οι περισσότεροι άνθρωποι έχουν εξιδανικεύσει το νοητικό κομμάτι τους και υποτιμήσει το συναισθηματικό, κατά την ταπεινή μου άποψη.

ΕΡ. Ένα από τα βασικά θέματα του βιβλίου είναι η απόσταση ανάμεσα σε αυτό που πιστεύουμε ότι γνωρίζουμε για έναν άνθρωπο και σε αυτό που πραγματικά γνωρίζουμε. Γιατί είναι τόσο δύσκολο τελικά να γνωρίσουμε πραγματικά ακόμη και τους πιο κοντινούς μας ανθρώπους;

ΑΠ. Δεν είναι δύσκολο. Το πραγματικά δύσκολο είναι να αποδεχτώ πως απαιτείται πολύς χρόνο και ενέργεια για να γνωρίσω έναν άνθρωπο. Στην εποχή μας, έχει μείνει άραγε χρόνος και ενέργεια για να ασχοληθώ μαζί του;

ΕΡ. Ο ήρωας συχνά προσπαθεί να αντιμετωπίσει δύσκολες καταστάσεις με χιούμορ και αυτοσαρκασμό. Είναι το χιούμορ για σένα ένας τρόπος άμυνας, ένας τρόπος επιβίωσης ή ένας διαφορετικός τρόπος να κοιτάζουμε την πραγματικότητα;

ΑΠ. Για μένα είναι αμυντικός μηχανισμός. Με βοηθάει να συνδεθώ με ανθρώπους, αλλά ταυτόχρονα με δυσκολεύει -όταν υπάρχει ανάγκη- να βιώσω δύσκολα συναισθήματα. Ακριβώς όπως και οι υπόλοιποι αμυντικοί μηχανισμοί. Απαραίτητοι, αλλά υπό προϋποθέσεις εμπόδια.

ΕΡ. Ως ψυχοθεραπευτής και επόπτης επαγγελματιών ψυχικής υγείας, έχεις καθημερινή επαφή με ανθρώπους και τις προσωπικές τους ιστορίες. Πόσο επηρέασε η επαγγελματική σου εμπειρία τον τρόπο με τον οποίο δημιούργησες τους χαρακτήρες και τις ψυχολογικές τους διαδρομές;

ΑΠ. Όσο δεν φαντάζεσαι. Τα τρία πρόσωπα του βιβλίου είναι όλοι οι άνθρωποι που ξέρω. Και για αυτό το λόγο έχουν κομμάτια και από όλους τους υπόλοιπους που δεν γνωρίζω. Γιατί είμαστε όλοι μας συνδεδεμένοι, είτε το θέλουμε είτε όχι. Όπως αναφέρει και στον πρόλογο, η αγαπημένη μου Κατερίνα Μάτσα.

ΕΡ. Παρότι το βιβλίο έχει έντονο ψυχοθεραπευτικό υπόβαθρο, δεν είναι ένα «εγχειρίδιο ψυχοθεραπείας». Πού σταματά η επιστημονική γνώση και πού αρχίζει η μυθοπλασία και η προσωπική σου ματιά;

ΑΠ. Δεν υπάρχουν όρια. Αν ρωτήσεις εκατό θεραπευτές τον ορισμό κάποιου εργαλείου που χρησιμοποιούνε όλοι τους, πιστεύω πως θα λάβεις εκατό διαφορετικές απαντήσεις. Δεν γίνεται να μην προσθέσω την υποκειμενικότητά μου ακόμα και σε πράγματα που θεωρούνται σαφώς ορισμένα. Οπότε η επιστημονικότητά μου είναι προϊόν και της εμπειρίας μου. Είναι μέρος της προσωπικής μου ματιάς.

ΕΡ. Στο βιβλίο υπάρχει έντονα το θέμα της μοναξιάς αλλά και της ανάγκης για σύνδεση με τους άλλους. Τελικά, πιστεύεις ότι ο άνθρωπος φοβάται περισσότερο τη μοναξιά ή την πραγματική εγγύτητα;

ΑΠ. Έχει να κάνει με τον κάθε άνθρωπο ξεχωριστά. Οι πραγματικά τραυματισμένοι από τους σημαντικούς άλλους, δηλαδή τους κοντινούς τους όσο μεγάλωναν, συχνά προτιμούν τη μοναξιά από τη συνεχή επαφή με το τραύμα τους. Οι τραυματισμένοι από την εγκατάλειψη ίσως να προσπαθούν να συνδεθούν, να συνεξαρτηθούν τελικώς, πάση θυσία και με οποιοδήποτε κόστος. Αλλά και πάλι κάθε περίπτωση είναι ξεχωριστή.

ΕΡ. Είσαι ένας άνθρωπος που έχει κινηθεί σε διαφορετικούς χώρους — ψυχοθεραπεία, συγγραφή, μουσική και κινηματογράφο. Τι κοινό βρίσκεις ανάμεσα σε όλες αυτές τις μορφές δημιουργίας;

ΑΠ. Κοινό είναι η ανάγκη μου να εκφράσω σκέψεις και συναισθήματα. Και τελικά να συνδεθώ με υγεία με τους ανθρώπους γύρω μου.

ΕΡ. Η ιστορία δεν οδηγείται σε ένα συμβατικό «ένδοξο» ή «τραγικό» φινάλε. Γιατί επέλεξες να μην προσφέρεις στον αναγνώστη μια εύκολη λύση και τι θα ήθελες να μείνει μέσα του αφού κλείσει το βιβλίο;

ΑΠ. Εδώ αρχίζει το ενδιαφέρον. Υπάρχουν πολλοί αναγνώστες που ήδη είναι πολύ σίγουροι για το τί έγινε. Και άλλοι για το αντίθετο. Αλλά έχεις δίκιο. Δεν υπάρχει εύκολη λύση. Αλλά μήπως αυτό ακριβώς είναι η ανταμοιβή;

ΕΡ. Αν έπρεπε να κρατήσεις μία μόνο ερώτηση από ολόκληρο το βιβλίο — όχι απαραίτητα μία απάντηση — ποια θα ήθελες να πάρει μαζί του ο αναγνώστης;

Δεν θέλω να επηρεάσω κανέναν. Ας έχουν τις δικές τους ερωτήσεις. Θέλω να τελειώσω με το εξής: Σε όσους σας άρεσε το βιβλίο και κερδίσατε κάτι, να είστε καλά. Όσοι δυσαρεστηθήκατε ή θεωρείτε πώς χάσατε το χρόνο σας, να είστε καλά.

THERAPY.PSYCHOLOGY - ΠΛΑΤΦΟΡΜΑ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ - Online & Διά ζώσης
Βρες τον Θεραπευτή που είναι κατάλληλος για εσένα | Ξεκίνα εδώ το Θεραπευτικό ταξίδι σου με Δωρεάν 1η συνεδρία.