Λυκοφιλίες και Ψυχολογική Χειραγώγηση: Γιατί η Παρέα Συμπεριφέρεται ως Αγέλη και Στοχοποιεί Πάντα το Πιο Αυτόνομο Μέλος της;

Ακρόαση άρθρου......

Πρόσθεσε το Psychology.gr στις προτιμώμενες πηγές σου στη Google
Με αυτό τον τρόπο, θα βλέπεις περισσότερα νέα άρθρα ψυχολογίας και ψυχικής υγείας που δημοσιεύονται στο PSYCHOLOGY.GR

Σας έχει τύχει ποτέ μια ολόκληρη παρέα ανθρώπων —άνθρωποι από τα παλιά ή τα εφηβικά σας χρόνια, με τους οποίους μετράτε δεκαετίες κοινής πορείας— να στραφεί ξαφνικά εναντίον ενός προσώπου μέσα στην παρέα, με κάποια εντελώς ασήμαντη αφορμή;

Έχετε ακούσει τη φράση «δεν υπάρχουν φιλίες πλέον στις μέρες μας» και νιώσατε μέσα σας ότι κάτι πραγματικά νοσηρό κρύβεται πίσω από τις ανθρώπινες σχέσεις;
Αν ναι, η ψυχολογική πραγματικότητα πίσω από αυτό το φαινόμενο είναι πολύ πιο σκοτεινή (αλλά και συχνή) από όσο φαντάζεστε.

Ζούμε σε καιρούς συναισθηματικής ρηχότητας και φυγοπονίας. Βιώνουμε μια εποχή όπου άτομα χωρίς στοιχειώδη αυτογνωσία και ψυχική διεργασία παρασύρονται τυφλά από το πρώτο δραματικό αφήγημα,  που θα ακούσουν. Στερούμενοι κριτικής σκέψης, αποφεύγουν τη λογική διασταύρωση των δεδομένων και υιοθετούν άκριτα ανυπόστατους ισχυρισμούς και κατηγορίες, γινόμενοι συνένοχοι σε μια αόρατη κοινωνική εξόντωση.

Η Αποδόμηση του Θύτη: Η Ρίζα του Φθόνου

Ας δούμε πώς ακριβώς στήνεται αυτός ο υπόγειος μηχανισμός που οδηγεί στην πλεκτάνη με στόχο άτομα της παρέας. Μέσα στην ομάδα, υπάρχει σχεδόν πάντοτε ένας θεατράλε, δραματικός χαρακτήρας. Κάποιος που, πίσω από το προφίλ του πληγωμένου θύματος που υποδύεται, κρύβει μια βαθιά, κακή εικόνα για τον ίδιο του τον εαυτό.

Όταν αυτός ο άνθρωπος συναντά έναν φίλο που ξεχωρίζει για την ποιότητά του, τις αλήθειες του, τη λογική και την ψυχραιμία του —ένα άτομο ισχυρό γενικά— δεν νιώθει θαυμασμό. Νιώθει φθόνο. Και εδώ αξίζει μια πολύ κρίσιμη ψυχαναλυτική διάκριση: η ζήλια είναι να θέλω αυτό που έχεις -  ο φθόνος, όμως, θέλει να καταστρέψει αυτό που έχεις. Ο φθόνος δεν λέει «θέλω να γίνω σαν εσένα», λέει «θέλω να καταστραφείς, να έχεις τίποτα ούτε εσύ, να εκμηδενιστείς».

Οι Δύο Υπόγειοι Μηχανισμοί Άμυνας

Για να πετύχει την κοινωνική εξόντωση του στόχου του, ο δολοπλόκος χαρακτήρας (με το αγγελικό πρόσωπο τις περισσότερες φορές),  επιστρατεύει δύο υπόγειους ναρκισσιστικούς μηχανισμούς άμυνας:

Την Προβολή: Ό,τι κακό, ζηλόφθονο ή νοσηρό νιώθω εγώ για τον ίδιο μου τον εαυτό, το φορτώνω και το αποδίδω στον απέναντι. Κατηγορώ τον άλλον, ακριβώς για αυτό που κάνω εγώ σε άλλους, κατασκευάζοντας μυθεύματα σε ένα παραλήρημα της ίδιας μου της φαντασίας, επιρρίπτοντάς του αυτά που δεν θέλω εγώ να παραδεχθώ για τον εαυτό μου.

Την Χειραγώγηση (Διαίρει και Βασίλευε): Σπέρνω υπόγεια ζιζάνια, χρησιμοποιώ τρίτα πρόσωπα ως πιόνια και διασπώ τους δεσμούς της παρέας, για να απομονώσω αυτόν που με εγκαλεί στη λογική, στις αποδείξεις και στην ψυχραιμία. Γιατί η λογική και οι αποδείξεις είναι ο χειρότερος εχθρός των παρορμητικών προσωπικοτήτων που θέλουν να τραβούν την προσοχή πάνω τους με ποικίλους τρόπους και σίγουρα με φτηνά δράματα.

Η Ψυχολογία της Μάζας: Το Ασυνείδητο Συμβόλαιο

Και το πιο ανησυχητικό; Η παρέα, λειτουργώντας σαν αγέλη, συχνά ακολουθεί τυφλά τον εκτελεστικό «δήμιο», παρασυρμένη από το προφίλ του δολοπλόκου με το αγγελικό πρόσωπο. Όλο το γκρουπ φίλων μπορεί να εξαπατηθεί κάτω από τη μύτη του, χωρίς να το πάρει είδηση. Μαζικά, στην ψύχρα, μέσα σε μια νύχτα, χωρίς κανέναν διάλογο, η παρέα υιοθετεί το διαστρεβλωμένο αφήγημα εναντίον κάποιου άλλου μέλους που συναναστρέφονταν και εκτιμούσαν επί δεκαετίες.

Γιατί το κάνουν; Γιατί η αγέλη δύσκολα ανέχεται το ξεβόλεμα αφενός, και αφετέρου, τη σκληρή πραγματικότητα: προτιμά το ψέμα και τις ψευδαισθήσεις, παρά να κοιταχτεί στον "καθρέφτη" και να ανακαλύψει τις εσωτερικές του "ρηγματώσεις". Αρνείται να δεχτεί ότι είναι δυνατόν ένα μέχρι τώρα αγαπητό πρόσωπο στην παρέα, να έχει αρρωστήσει ψυχικά και να κατασκευάζει παραληρηματικά σενάρια, καθαρά αποκυήματα της νοσηρής φαντασίας του εναντίον άλλου μέλους της παρέας.

Στην κοινωνική ψυχολογία αυτό ονομάζεται «Ομοφιλία της Αγέλης» και «Ναρκισσισμός των Μικρών Διαφορών».

Η αγέλη επιλέγει να κρατήσει το πιο αδύναμο μέλος, (που της μοιάζει στη μετριότητα), καθώς το ανώτερο επίπεδο του άλλου μέλους, η αυτονομία του και η συγκρότησή του, τους προκαλεί Ναρκισσιστικό Τραύμα.

Η παρουσία του αυτόνομου μέλους μέσα στην παρέα, ανάγκαζε το κάθε άλλο μέλος , ασυνείδητα, να βλέπει τη δική του ανεπάρκεια, οπότε η αποπομπή του πιο ώριμου και δυνατού μέλους-στόχου, είναι ένας μηχανισμός άμυνας για να προστατεύσει το κάθε άλλο μέλος την  προσωπική  ένδεια που νοιώθει, παρά να ξεβολευτεί από την καθημερινή του συγχωνευτική σχέση με τους υπολοίπους στην παρέα και βέβαια να απωλέσει το "ναρκισσιστικό λιβάνισμα στο εγώ του" από τα λοιπά μέλη του γκρουπ.
Αυτή η τυφλή στάση οδηγεί βέβαια στην ποιοτική και ηθική χρεοκοπία όλων.

Η Διέξοδος: Πώς Σπάει ο Κύκλος της Χειραγώγησης;

Τι μας προστατεύει λοιπόν από όλο αυτό τον βούρκο; Μόνο η ενδοσκόπηση και η συναισθηματική ωρίμανση. Όταν γνωρίζουμε σε βάθος τον εαυτό μας, χτίζουμε μια στέρεη εσωτερική βάση. Μαθαίνουμε να διακρίνουμε το ορθό από το ανακόλουθο, να παρατηρούμε τις λεπτές αντιφάσεις στα λόγια —καθότι οι παρανοϊκοί ξέρουν και ενορχηστρώνουν καλά το σενάριο που θέλουν να περάσουν— να υποψιαζόμαστε τη δραματικότητα και το κλάμα με «μαύρο δάκρυ» που κρύβει ένα απόλυτο εσωτερικό κενό - για θέματα μάλιστα που επιλύονται πολύ εύκολα αλλιώς.

Ένας ώριμος άνθρωπος δύσκολα παρασύρεται αβλεπί. Σταματά και αναρωτιέται: ισχύει άραγε πράγματι αυτό που μου μεταφέρεται; Το είδα εγώ ο ίδιος; Ή πίστεψα απλά ό,τι μου σέρβιραν;

Η ποιότητα των σχέσεών μας είναι ο καθρέφτης της σχέσης που έχουμε με τον ίδιο μας τον εαυτό.
Όσο πιο ακέραιοι και συγκροτημένοι είμαστε ως άνθρωποι, τόσο πιο δύσκολα μας χειραγωγούν.
Και εδώ ακριβώς η ψυχοθεραπεία γίνεται πολύτιμη, γιατί μας βοηθά να χτίσουμε αυτή την εσωτερική πυξίδα, χωρίς την ανάγκη να ανήκουμε πάση θυσία σε παρέες - με οποιοδήποτε κόστος, απλά για να τονώνουν - στείρα προφανώς - το αδύναμο εγώ μας.

Αν νιώθετε ότι έχετε ζήσει μια ανάλογη εμπειρία προδοσίας, καθώς αποτελεί όλο και πιο συχνό φαινόμενο στη σαθρή, τρεμάμενη κοινωνία μας, υπάρχει τρόπος να θωρακιστείτε.
Η λύση δεν βρίσκεται στην αντιπαράθεση με την αγέλη, αλλά στην αποκωδικοποίηση των δικών σας εσωτερικών μηχανισμών άμυνας, μια διαδικασία που απαιτεί εξειδικευμένη και βαθιά ψυχοθεραπευτική προσέγγιση.

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ (REFERENCES):

Freud, S. (1921). Group Psychology and the Analysis of the Ego.

Klein, M. (1946). Notes on some schizoid mechanisms. Festinger, L. (1954). A theory of social comparison processes.

Συγγραφή - Επιμέλεια Άρθρου

Ελευθερία Έρη Κεχαγιά - Ψυχοθεραπευτής

Ελευθερία Έρη Κεχαγιά: έχει επιβεβαιωθεί από το Psychology

Οι πληροφορίες που αναφέρονται στον επαγγελματικό κατάλογο ειδικών παρέχονται από τους ίδιους τους ειδικούς, κατά την εγγραφή τους στο σύστημα. Όταν βλέπετε την ένδειξη «έχει επιβεβαιωθεί από το Psychology”, σημαίνει ότι το Psychology έχει ελέγξει, με email, τηλεφωνικά ή/και με λήψη των σχετικών εγγράφων, τα ακόλουθα στοιχεία:

• Ότι ο ειδικός είναι υπαρκτό πρόσωπο.
• Ότι τα πτυχία οι τίτλοι και οι εξειδικεύσεις που αναφέρει είναι αληθινά.
• Ότι οι πληροφορίες που αναφέρει ισχύουν.

Ψυχοθεραπεύτρια - Σύμβουλος Οικογένειας, Εκπαιδεύτρια/Συντονίστρια Ομάδων Σχολών Γονέων και Ομάδων Ευαισθητοποίησης της Οικογένειας.
Ατομικές Συνεδρίες:  Έφηβοι, Ενήλικες | Συνεδρίες για Ζεύγη, Γονείς και Οικογένειες.

2102020119

Δείτε όλα τα άρθρα Σελίδα ειδικού

THERAPY.PSYCHOLOGY - ΠΛΑΤΦΟΡΜΑ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ - Online & Διά ζώσης
Βρες τον Θεραπευτή που είναι κατάλληλος για εσένα | Ξεκίνα εδώ το Θεραπευτικό ταξίδι σου με Δωρεάν 1η συνεδρία.