Η Ψυχοδυναμική ψυχοθεραπεία ως απάντηση στη σύγχρονη κουλτούρα του στιγμιαίου

Ακρόαση άρθρου......

Πρόσθεσε το Psychology.gr στις προτιμώμενες πηγές σου στη Google
Με αυτό τον τρόπο, θα βλέπεις πρώτος όλα τα νέα άρθρα ψυχολογίας και ψυχικής υγείας που δημοσιεύονται στο PSYCHOLOGY.GR

Η σύγχρονη εποχή χαρακτηρίζεται αλλιώς και ως εποχή του «στιγμιαίου», έχοντας υιοθετήσει την κουλτούρα της αμεσότητας, της γρήγορης επιβράβευσης, της συνεχούς συνδεσιμότητας και της υπερπληροφόρησης.

Τα social media και η επακόλουθη πρακτική του infinite scrolling ή doomscrolling, έχει αποδειχθεί επιστημονικά ότι συμβάλλουν στην αύξηση της ντοπαμίνης του εγκεφάλου, μίας ορμόνης που είναι συνδεδεμένη με το αίσθημα της ευτυχίας. Έτσι, η λειτουργία αυτού του μέσου σταματά να είναι αυτή της πληροφόρησης και μετατρέπεται σε ένα κυνήγι της στιγμιαίας βίωσης της ευτυχίας.

Οι γρήγορες εναλλαγές «μουδιάζουν» το βίωμα σε ατομικό επίπεδο, η σύνδεση με τον εαυτό και η κατανόησή του υποσκάπτεται, επηρεάζοντας έτσι τη βαθιά διαπροσωπική σύνδεση σε συλλογικό επίπεδο. Εντός αυτού του πλαισίου, η ψυχοδυναμική ψυχοθεραπεία εμφανίζεται ως αντίσταση, αποτελώντας έναν χώρο βραδύτητας, σιωπής και νοηματοδότησης της εμπειρίας.

Ερχόμενος σε αντίθεση με τον καταιγισμό των ερεθισμάτων μέσω των social media, ο ψυχοδυναμικός λόγος εστιάζει στην αξία των ασυνείδητων συγκρούσεων, επενδύοντας στον ψυχικό χρόνο — τον χρόνο, δηλαδή, που χρειάζεται ώσπου το ψυχικό υλικό να μπορεί να γίνει ανεκτό, έχοντας χτίσει μία ουσιώδη θεραπευτική σχέση μεταξύ θεραπευτή και θεραπευόμενου.

Στον αντίποδα της κουλτούρας της άμεσης ικανοποίησης και των γρήγορων λύσεων, η ψυχοδυναμική ψυχοθεραπεία στοχεύει στην εκ βαθεών διόρθωση των ανεπίλυτων συγκρούσεων και ψυχικών τραυμάτων, αντί της άμεσης επίδοσης.

Η ψηφιακή κουλτούρα, όπως έχει παραμορφωθεί στη σύγχρονη χρήση της, μπορεί πολύ εύκολα να δημιουργήσει μια επίφαση οικειότητας και αίσθησης του «σχετίζεσθαι», ιδιαιτέρως μέσω των social media. Το άτομο μαθαίνει να «φαίνεται» αντί να «νιώθει» σε έναν κόσμο που έχει υιοθετήσει τη διαστρεβλωμένη πεποίθηση ότι «μοιράζομαι» σημαίνει και «συνδέομαι».

Πολλές φορές αυτό λειτουργεί ως ένα είδος συναισθηματικής εκφόρτισης, το οποίο όμως δεν έχει προηγουμένως συμβολοποιηθεί και κατανοηθεί από τον ίδιο τον εαυτό. Για παράδειγμα, το “like” έρχεται πολλές φορές σαν αυταπάτη εγγύτητας και αποδοχής από κάποιον έξω από εμάς, δημιουργώντας μια συνθήκη ετεροκαθορισμού του εαυτού.

Η ψυχοδυναμική ψυχοθεραπεία δεν παρέχει απαντήσεις ούτε και άμεσες επικυρώσεις, αλλά μοίρασμα και σύνδεση με τον θεραπευτή που είναι αρωγός στη συμβολοποίηση και νοηματοδότηση του ακατέργαστου ψυχικού υλικού. Ο θεραπευτής δεν «κοιτά» να επικυρώσει, αλλά «κρατά» για να μπορέσει να υπάρξει ο άλλος.

Κάτι επίσης σημαντικό που παρατηρείται στη σύγχρονη εποχή είναι ότι πολλές φορές η σιωπή βιώνεται ως απειλή ή ως ένα κενό που πρέπει να «γεμίσει». Στο συναίσθημα αυτό, τα social media έρχονται ως απάντηση, ικανοποιώντας το αίσθημα της ταραχής μέσω του ατελείωτου, άνευ νοήματος “scrolling”, λειτουργώντας ως διάσπαση και ως αμυντική απώθηση του ασυνειδήτου υλικού που ευδοκιμεί μέσα στη σιωπή.

Στην ψυχοδυναμική ψυχοθεραπεία, η σιωπή αποτελεί πολύ σημαντικό εργαλείο, καθώς δημιουργεί έναν μεταβατικό χώρο, όπου γίνεται η επεξεργασία μεταξύ υποκειμενικής και αντικειμενικής πραγματικότητας. Η σιωπή αυτή δημιουργεί τον χώρο μέσα στον οποίο αναπτύσσεται η συμβολική σκέψη.

Σε αυτό, σημαντικό ρόλο παίζει ο ελεύθερος συνειρμός, ο οποίος υποδηλώνει την απουσία ελέγχου πάνω στη σκέψη και στην παράδοση στο ρεύμα του ψυχικού υλικού. Όταν θεραπευτής και θεραπευόμενος αντέχουν μαζί τη σιωπή αυτή, τότε δημιουργείται μια αίσθηση ενσυναισθητικής παρουσίας, γνωστό και ως “holding” από μέρους του θεραπευτή, ο οποίος με τη στάση του αυτή στέλνει το μήνυμα «εδώ μπορούμε να περιμένουμε μαζί», ερχόμενος σε αντίθεση με την απαίτηση της κοινωνίας για άμεση έκφραση και απόδοση.

Σε μια κοινωνία που αντιμετωπίζει την αλλαγή της εξωτερικής εικόνας και την βίωση μιας μόνιμης και επιφανειακής θετικότητας και αποβολής τον «τοξικών» συναισθημάτων στον βωμό της «αυτοβελτίωσης», η ψυχοδυναμική εργασία αναγνωρίζει ότι η αληθινή αλλαγή απαιτεί επαφή και με αυτά τα δύσκολα συναισθήματα — του πόνου, του μίσους, του πένθους, τη ντροπής, κ.λπ.

Αυτοβελτίωση δεν σημαίνει τη κατασκευή μιας ταυτότητας που σκοπό έχει την αποδοχή από τους άλλους, αλλά τη βαθειά κατανόηση του εαυτού και την ενσωμάτωση όλων των συναισθημάτων μας, η οποία έχει ως σκοπό την αποδοχή από εμάς τους ίδιους. Ο ψυχικός πόνος είναι κομμάτι της ζωής και μεταμορφώνεται όχι με την απόρριψη, αλλά με τη βίωση.

Τέλος, η άμεση πληροφόρηση στην οποία έχουμε πρόσβαση σήμερα με μαζικά βίντεο και διαγνώσεις ψυχολόγων του διαδικτυακού χώρου, οδηγεί στη δημιουργία ψυχολογικών εξηγήσεων και γενικεύσεων που είναι είτε άτοπες, είτε στερούνται νοήματος και ερμηνείας. Στην ψυχοδυναμική εργασία, δεν αναζητείται η απάντηση στο «γιατί», αλλά το «πώς» και το «τι» σημαίνει αυτό για εμάς.

Στην κουλτούρα του «γρήγορου», η ψυχοδυναμική ψυχοθεραπεία μοιάζει σχεδόν ουτοπική. Δεν υπόσχεται γρήγορα αποτελέσματα, δεν χαρίζει εύκολες απαντήσεις και δεν στοχεύει στη «δημιουργία» ενός καλύτερου εαυτού, αλλά ενός πιο αληθινού εαυτού.

Αντίθετα, προσφέρει έναν χώρο κατανόησης, αποδοχής και σιωπής, όπου το άτομο θα μπορέσει να ακουστεί και να «ιδωθεί» από μέσα προς τα έξω μέσα από τη δυναμική της θεραπευτικής σχέσης. Ενδεχομένως, αυτή να είναι και η πιο επαναστατική απάντηση που μπορούμε να δώσουμε στη βιασύνη και την ψευδαισθητική αυτάρκεια της σύγχρονης εποχής.

Συγγραφή - Επιμέλεια Άρθρου

Μάγειρα Ειρήνη - Ψυχολόγος

Μάγειρα Ειρήνη: έχει επιβεβαιωθεί από το Psychology

Οι πληροφορίες που αναφέρονται στον επαγγελματικό κατάλογο ειδικών παρέχονται από τους ίδιους τους ειδικούς, κατά την εγγραφή τους στο σύστημα. Όταν βλέπετε την ένδειξη «έχει επιβεβαιωθεί από το Psychology”, σημαίνει ότι το Psychology έχει ελέγξει, με email, τηλεφωνικά ή/και με λήψη των σχετικών εγγράφων, τα ακόλουθα στοιχεία:

• Ότι ο ειδικός είναι υπαρκτό πρόσωπο.
• Ότι τα πτυχία οι τίτλοι και οι εξειδικεύσεις που αναφέρει είναι αληθινά.
• Ότι οι πληροφορίες που αναφέρει ισχύουν.

Ψυχολόγος/ Εκπαιδευόμενη Ψυχοδυναμική-Ψυχαναλυτική Ψυχοθεραπεύτρια. 
Συνεργάζεται με το κέντρο ψυχικής υγείας Arkesis παρέχει ψυχοθεραπευτικές συνεδρίες Ψυχοδυναμικής Προσέγγισης σε εφήβους και ενήλικες

217 000 5353

Δείτε όλα τα άρθρα Σελίδα ειδικού

THERAPY.PSYCHOLOGY - ΠΛΑΤΦΟΡΜΑ ONLINE ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ
Μια ολοκληρωμένη εμπειρία σύνδεσης Ειδικών Ψυχικής Υγείας και Θεραπευόμενων | Ξεκίνα εδώ το Θεραπευτικό ταξίδι σου...