Φαινόμενο Καλυψώ: Όταν οι ανέσεις γίνονται φυλακή

Ακρόαση άρθρου......

Πρόσθεσε το Psychology.gr στις προτιμώμενες πηγές σου στη Google
Με αυτό τον τρόπο, θα βλέπεις περισσότερα νέα άρθρα ψυχολογίας και ψυχικής υγείας που δημοσιεύονται στο PSYCHOLOGY.GR

Όταν ο Οδυσσέας ναυαγεί και ξεβράζεται στο νησί της Ωγυγίας, τον βρίσκει και τον φροντίζει η νύμφη Καλυψώ, που το όνομά της σημαίνει «αυτή που καλύπτει, που αποκρύπτει».

Τελικά τον κρατάει στο νησί εφτά ολόκληρα χρόνια. Στη σκηνή που ο Οδυσσέας διηγείται στην Πηνελόπη το περιπετειώδες ταξίδι της επιστροφής τής λέει πως ήταν παγιδευμένος στο σπήλαιο της νύμφης που τον ήθελε για σύζυγό της, αλλά δεν αποκαλύπτει ότι έμεινε μαζί της εφτά χρόνια και ότι θέλησε να φύγει μόνο όταν του γύρισε η καρδιά, κάτι που ίσως σημαίνει ότι στην αρχή του άρεσε.

Όσα έζησε στο ταξίδι της επιστροφής θα μείνουν για πάντα μυστικό.

Η Καλυψώ κρατάει τον Οδυσσέα στην εντυπωσιακή, ιδανική για το Instagram, σπηλιά της (που ακόμα και ο θεός Ερμής που μένει στον Όλυμπο –την κατοικία των θεών, άρα θα περίμενε κανείς να είναι ένα πανέμορφο μέρος– τη θάμαζε θωρώντας), και δεν τον αφήνει να συνεχίσει το ταξίδι του νόστου.

Σε μια απέλπιδα προσπάθεια να τον κρατήσει κοντά της και να τον πείσει να ξεχάσει την Πηνελόπη, του λέει: Θαρρώ δα πως χειρότερη δεν είμαι εγώ από κείνη, στ’ ανάστημα και στο κορμί, μήτε ταιριάζει κιόλας, να παραβγαίνουν οι θνητές με τις θεές στα κάλλη. ΟΔΥΣΣΕΙΑ, ραψωδία ε: 211-213.

Πρέπει να το παραδεχτούμε, ξέρει τι θέλει και ποια είναι. Και έχει οργιστεί με τους θεούς που την αναγκάζουν να αφήσει τον Οδυσσέα να φύγει.

Στο ξέσπασμά της, λέει στον Ερμή πως οι θεοί φθονούν όποια θεά παίρνει θνητό στο κρεβάτι της. Είναι κάτι που εκείνοι κάνουν ανέκαθεν και η Καλυψώ το επισημαίνει, μιλώντας για δύο μέτρα και δύο σταθμά.

Εκτός από την αιώνια ομορφιά της, η Καλυψώ προσφέρει στον Οδυσσέα το μεγαλύτερο δώρο που μπορεί να δώσει θεός σε θνητό: αθανασία και αιώνια νιότη, γιατί τι αξία έχει να είσαι αθάνατος αν συνεχίσεις να γερνάς, για να καταλήξεις να γίνεις ένα ξεραμένο κέλυφος που δεν μπορεί ποτέ να πεθάνει; Του προσφέρει μια ζωή χωρίς βάσανα και πόνο, σε ένα ονειρικό μέρος, με συντροφιά μία θεά προικισμένη με αιώνια ομορφιά. Με τους όρους της σύγχρονης εποχής, του προσφέρει την τέλεια ζωή, το απόλυτο λαϊφστάιλ: αιώνια νιότη, αθανασία, ξεγνοιασιά και ασύγκριτη ηδονή.

Είναι ουσιαστικά ό,τι μας υπόσχεται η ανταγωνιστική κουλτούρα της υπερκατανάλωσης: η τέλεια δουλειά θα σε ικανοποιήσει, η τέλεια σχέση θα σε ολοκληρώσει, το ιδανικό σώμα θα σου δώσει αυτοπεποίθηση, η πιο εξελιγμένη εφαρμογή παραγωγικότητας θα οργανώσει απόλυτα τη ζωή σου, η καλύτερη ρουτίνα ευεξίας θα διώξει κάθε ασθένεια. Μας προσφέρουν διαρκώς μια σύγχρονη εκδοχή όσων πρόσφερε η Καλυψώ στον Οδυσσέα: ικανοποίηση και ευχαρίστηση με αντάλλαγμα να προδώσουμε τον αληθινό εαυτό μας.

Είναι κάτι που, όπως με τον Οδυσσέα, γίνεται σταδιακά, χωρίς να το αντιληφθούμε, μέχρι που τα χρόνια περνούν και ξαφνικά χάνουμε κάθε επαφή με τον πραγματικό εαυτό μας και ό,τι θεωρούμε σημαντικό. Σταματάμε να αγωνιζόμαστε για τα δύσκολα εκείνα πράγματα που φέρνουν μακροχρόνια ευτυχία: να βλέπουμε πέρα από τα σκαμπανεβάσματα των σχέσεων, να προσέχουμε και να φροντίζουμε την υγεία μας, να αποδεχόμαστε ότι δεν είμαστε τέλειοι.

Παρότι βρίσκεται σε έναν επίγειο παράδεισο, με μία πανέμορφη θεά, ο Οδυσσέας είναι δυστυχισμένος. Θέλει να γυρίσει στην πιο μικροκαμωμένη και λιγότερο όμορφη σύζυγό του. Απορρίπτει τις απολαύσεις και την ασφάλεια της αιώνιας ζωής σε ένα νησίπαράδεισο και επιλέγει την αβεβαιότητα ενός επικίνδυνου ταξιδιού.

Παρά τη φαινομενικά τέλεια ζωή, έχει χάσει τον αληθινό εαυτό του. Είναι κάτι που οι επιστήμονες ονομάζουν «ηδονική προσαρμογή», όταν δηλαδή οι βελτιώσεις των εξωτερικών συνθηκών ζωής δεν φέρνουν ουσιαστική ικανοποίηση γιατί δεν εναρμονίζονται με τις βαθύτερες αξίες και σχέσεις μας.

Η παραμονή με την Καλυψώ θα σήμαινε ότι εγκαταλείπει τον νόστο, το ταξίδι της επιστροφής, ότι εγκαταλείπει τον πραγματικό εαυτό του, ότι ξεχνάει σπίτι και πατρίδα. Θα σήμαινε έναν πνευματικό και συναισθηματικό θάνατο.

Παρουσιάζοντας τον Οδυσσέα να μαραζώνει παρά τη φαινομενικά τέλεια ζωή, η Οδύσσεια εγείρει ένα καίριο ερώτημα: τι είναι πιο σημαντικό για εσάς; Μια ζωή χωρίς πόνο αλλά ίσως και χωρίς νόημα ή μια ζωή με αληθινή αγάπη και σύνδεση, ακόμα και αν αυτό συνεπάγεται απώλεια;

Εσείς θα επιλέγατε μια ζωή ανεξάντλητης άνεσης ή θα δεχόσασταν ότι η βαθιά αγάπη με έναν άλλο άνθρωπο συνοδεύεται αναπόφευκτα από τον πόνο της απώλειας; Και μήπως είναι αυτή η απώλεια που την κάνει πολύτιμη;

Το «Φαινόμενο Καλυψώ» εμφανίζεται όταν προσαρμοζόμαστε σε τέτοιο βαθμό σε συνθήκες που μας περιορίζουν ώστε να χάνουμε το κίνητρο να αναζητήσουμε κάτι καλύτερο. Ο υπάλληλος που δεν του αρέσει η δουλειά του αλλά φοβάται την αβεβαιότητα της αλλαγής, κάποιος που μένει σε μια σχέση γιατί φοβάται τη μοναξιά, ο καλλιτέχνης που σταματάει να δημιουργεί και να ρισκάρει για να εξασφαλίσει ένα σταθερό εισόδημα, όλοι παγιδεύονται σε αυτό το χρυσό κλουβί.

Για να ελευθερωθείτε από το Φαινόμενο Καλυψώ πρέπει να συνδεθείτε και πάλι με τις βαθύτερες αξίες σας, ακόμα και όταν αυτό δημιουργεί δυσκολίες. Μόνο όταν ο Οδυσσέας ξεκαθάρισε τι έχει μεγαλύτερη σημασία μέσα του –η πατρίδα, η οικογένεια, η ταυτότητα–, κατάφερε να αντισταθεί στον πειρασμό μιας τρυφηλής, ανούσιας ζωής.

ΑΣΚΗΣΗ: ΖΩΝΗ ΑΝΕΣΗΣ

1. Εντοπίστε μία πτυχή της ζωής σας με την οποία δεν είστε ικανοποιημένοι, αλλά που δεν έχετε κάνει βήματα να την αλλάξετε.

2. Σκεφτείτε:

• Τι σας προσφέρει και τι σας εξασφαλίζει; Αν δεν σας πρόσφερε τίποτα δεν θα είχατε παγιδευτεί.
• Ποιες θα είναι οι άμεσες συνέπειες αν παραμείνετε σε αυτή την κατάσταση; Και οι πιο μακροπρόθεσμες;
• Ποιες φιλοδοξίες ή αξίες σας θυσιάζετε; Πώς σας περιορίζει η ζώνη άνεσής σας;
• Ποιο είναι ένα μικρό, σχετικά ανώδυνο βήμα που μπορείτε να κάνετε;

3. Επιλέξτε ένα μικρό βήμα και ολοκληρώστε το μέσα στην επόμενη εβδομάδα. Η επιτυχία έρχεται μέσα από μικρά, συστηματικά βήματα. Η παραμονή στην ίδια κατάσταση έχει οφέλη. Να είστε ειλικρινείς. Ένας σταθερός μισθός, μια παρέα για τις διακοπές, η αποφυγή της αποτυχίας. Τέτοιοι λόγοι είναι πολύ δελεαστικοί και ενισχυτικοί. Να είστε ειλικρινείς και για τις μακροπρόθεσμες συνέπειες του να παραμείνετε εκεί που είστε.

Τελικά, το να μην κάνετε τίποτα εξακολουθεί να είναι μια επιλογή. Ή θα ρισκάρετε ή θα μείνετε στα ίδια. Δεν υπάρχει άλλη επιλογή.

Το απόσπασμα είναι από το βιβλίο Σκέψου σαν τον Οδυσσέα, της Dr. Sam Akbar, που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Διόπτρα στο dioptra.gr και σε όλα τα συνεργαζόμενα βιβλιοπωλεία.

THERAPY.PSYCHOLOGY - ΠΛΑΤΦΟΡΜΑ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ - Online & Διά ζώσης
Βρες τον Θεραπευτή που είναι κατάλληλος για εσένα | Ξεκίνα εδώ το Θεραπευτικό ταξίδι σου με Δωρεάν 1η συνεδρία.