Το να θέτουμε όρια σημαίνει ότι εκτιμάμαι τον εαυτό μας σαν μια ξεχωριστή οντότητα με ανάγκες και επιθυμίες που πιθανόν να διαφέρουν από αυτές των άλλων. Είναι επομένως η «τέχνη» του να είμαστε ο εαυτός μας ενώ βρισκόμαστε σε μια σχέση.

Δεν  είναι  λίγες  οι φορές που στην καθημερινότητά μας αισθανόμαστε πιεσμένοι. Γρήγοροι ρυθμοί ζωής, διαπροσωπικές επαφές είτε στο επίπεδο της εργασίας είτε σε φιλικό-οικογενειακό πλαίσιο, είναι δυνατό να μας επηρεάσουν συναισθηματικά.

Όρια. Μια μικρή λέξη που κουβαλά μέσα της κάτι πολύ μεγαλύτερο από αυτήν. Συχνά παρεξηγημένη ως απόσταση ή ψυχρότητα, όμως στην ουσία της είναι βαθιά πράξη σύνδεσης. 

Η εικόνα του καλού ανθρώπου έχει παρεξηγηθεί αρκετά. Κατά τη γνώμη μου, δεν πρόκειται για κάποιον που απλώς υπομένει τα βάσανα της ζωής και περιμένει στωικά την ανταμοιβή του μετά θάνατον, στον Παράδεισο ή στη Δευτέρα Παρουσία. Ούτε είναι εκείνη του ανθρώπου που δεν λέει «όχι» σε οτιδήποτε του ζητούν.

Ο Ιπποκράτης έλεγε ότι κάθε ασθένεια ξεκινά πρώτα από την ψυχή και μετά εκδηλώνεται στο σώμα. Από τότε πληθώρα ερευνών από τις επιστήμες της ψυχολογίας, της νευροψυχολογίας, καθώς και εμπειρίες ψυχοθεραπευτών από ιστορίες πελατών τους βγάζουν στο φως τη δύναμη που έχουν οι σκέψεις μας και τα συναισθήματά μας πάνω στο σώμα μας και έρχονται με κάποιο τρόπο να επιβεβαιώσουν την Ιπποκρατική θεώρηση των πραγμάτων.

Ψυχολογικοί Μηχανισμοί και Αόρατες Πληγές στην Ενήλικη Ζωή
Η μητρότητα τυπικά περιγράφεται με λέξεις όπως «στοργή», «προστασία» και «ανιδιοτέλεια». Όμως, στη σκιά αυτών των ιδανικών εικόνων, υπάρχουν περιπτώσεις όπου η μητέρα υιοθετεί έναν διαφορετικό ρόλο: αυτόν του μόνιμου θύματος.

Προχθές ένας θεραπευόμενός μου εξαιρετικά λειτουργικός ως επαγγελματίας, έξυπνος κι αποτελεσματικός άνθρωπος, σύζυγος και πατέρας δύο παιδιών, μου έλεγε, μόλις είχε επιστρέψει από τις διακοπές του στην επαρχία όπου ήταν το πατρικό του σπίτι:

Υπάρχει μια στιγμή στη ζωή πολλών ανθρώπων που, όσο κι αν προσπαθήσουν να την αποφύγουν, τους βρίσκει κάποτε. Είναι η στιγμή που συνειδητοποιούν ότι το συγγενικό πλαίσιο και η οικογένεια που γεννήθηκαν δεν είναι απαραίτητα η οικογένεια που τους στηρίζει, τους βλέπει ή τους αγαπά με τον τρόπο που έχουν πραγματικά ανάγκη.

Υπάρχουν άνθρωποι που δεν θυμούνται πότε ήταν η τελευταία φορά που ένιωσαν πραγματικά χαλαροί, γιατί η ένταση έχει γίνει το σταθερό υπόβαθρο της καθημερινότητάς τους. Δεν πρόκειται απλώς για μια δύσκολη περίοδο, αλλά για έναν τρόπο λειτουργίας μέσα στον οποίο το άγχος δεν εμφανίζεται περιστασιακά — παραμένει μόνιμο.

Με βάση την παιδαγωγική την οποία κάποτε μας επέβαλλαν, η απεριόριστη εξουσία του ενηλίκου πάνω στο παιδί θεωρείται ακόμη αυτονόητη. Οι περισσότεροι άνθρωποι εξάλλου δεν έχουν γνωρίσει κάτι διαφορετικό. Ίσως από ένα παιδί που δεν το πλήγωσαν, μπορούμε να μάθουμε μια εντελώς νέα, ειλικρινή και πραγματικά ανθρώπινη συμπεριφορά. Ένα τέτοιο παιδί δεν δέχεται ανεπιφύλακτα τα παιδαγωγικά επιχειρήματα που εμάς ακόμη μας έκαναν κάποια εντύπωση.

Τελικά, και στις σχέσεις όλα έχουν μια τιμή; Τα χρήματα, ποτέ δεν είναι αυτά που φαίνονται. Όταν ένα ζευγάρι έρχεται σε λογομαχία με κύριο λόγο τα χρήματα, το πρόβλημα της σχέσης είναι μάλλον πολύ πιο σημαντικό και βαθύτερο από το ίδιο το χρήμα.

Βασική ασφάλεια. Παγίδες: Εγκατάλειψη, Δυσπιστία, Κακοποίηση
Οι παγίδες αυτές είναι οι πιο σοβαρές και μπορούν να δημιουργηθούν πολύ νωρίς, ήδη από τη βρεφική ηλικία, όπου το αίσθημα ασφάλειας είναι ζήτημα ζωής και θανάτου για ένα βρέφος και σχετίζονται με την αντιμετώπιση του παιδιού από την ίδια του την οικογένεια. 

Το διάβασμα των παιδιών ισούται με γολγοθά για πολλούς γονείς. Συνήθως κυριαρχούν φωνές, γκρίνιες, εντάσεις και προστριβές γύρω από το θέμα του καθημερινού διαβάσματος για το σχολείο. Το σύνηθες είναι τα παιδιά να θεωρούν λιγότερο σημαντικό το διάβασμα ενώ προτεραιότητα έχουν τα παιχνίδια, τα ηλεκτρονικά, τα αθλήματα, την τηλεόραση, τους φίλους τους.

Τα όρια είναι ένα θέμα, που συχνά απασχολεί  και πολλές φορές προβληματίζει τους γονείς. Είναι αλήθεια πως τα όρια είναι εξαιρετικά σημαντικά στο μεγάλωμα του παιδιού και στη μετέπειτα εξέλιξή του. Δίνουν στο παιδί την αίσθηση της ασφάλειας και της φροντίδας από την πλευρά του γονιού. Με τα όρια, το περιβάλλον, όπου ζει το παιδί, γίνεται πιο προβλέψιμο και δίνει την αίσθηση ελέγχου, κυρίως σε καταστάσεις, που δεν του είναι οικείες. Επίσης, μαθαίνει να είναι υπεύθυνο, να υπακούει και να σέβεται.

Τα παιδιά, από τη νηπιακή ηλικίαακόμα χρειάζεται να μάθουν να ελέγχουν τη συμπεριφορά τους και να τηρούν ορισμένους κανόνες, ώστε να προστατεύουν τον εαυτό τους, αλλά και να μπορούν να συμβιώνουν με άλλους ανθρώπους.
Εκτός όμως από αυτή την πιό “πρακτική” θα λέγαμε διάσταση, η σωστή οριοθέτηση αποτελεί βασικό κομμάτι της ομαλής ψυχοσυναισθηματικής ανάπτυξης του παιδιού.

Η αναγκαιότητα της τεχνολογίας και του διαδικτύου στην καθημερινότητα
Η τεχνολογία έχει μπει στην ζωή μας τα τελευταία χρόνια πολύ έντονα. Τα παιδιά πλέον από την στιγμή που θα γεννηθούν έχουν επαφή με την οθόνη.

Οι σχέσεις ανάμεσα στις γενιές αποτελούν έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες διαμόρφωσης της οικογενειακής ταυτότητας. Ο παππούς και η γιαγιά δεν εκπροσωπούν μόνο πρόσωπα φροντίδας, αλλά και φορείς μνήμης, αξιών, εμπειριών και οικογενειακών αφηγήσεων που συνδέουν το παιδί με την ιστορία της οικογένειάς του.

Υπάρχει μια βολική ιστορία που κυκλοφορεί στα σπίτια μας: «το παιδί έχει πρόβλημα». Βολική, γιατί δίνει έναν “ένοχο” με μικρό ύψος και μεγάλη ανοχή. Και μας γλιτώνει από το δύσκολο βλέμμα στον καθρέφτη: τι γίνεται ανάμεσά μας; τι ρυθμός υπάρχει; ποιος κρατάει το πλαίσιο; ποιος λείπει ενώ είναι παρών; 

Η περίοδος των Χριστουγέννων πολλές φορές προκαλεί μελαγχολικά συναισθήματα, τα οποία εντείνονται με την απώλεια κάποιου αγαπημένου προσώπου. Οι γρήγοροι ρυθμοί της καθημερινότητας  συχνά καλύπτουν το αίσθημα κενού και τον πόνο που βιώνουμε κάνοντας πιο ανεκτή την απώλεια, αλλά δυσκολεύοντας την επεξεργασία και τελικά την αποδοχή της.

Όλοι μας έχουμε τη ζώνη άνεσης μας. Για τον καθένα μπορεί να είναι και κάτι διαφορετικό, ωστόσο όλοι έχουμε τρόπους και διεξόδους μέσα στις οποίες νιώθουμε ασφαλείς!