H 23η Απριλίου έχει καθιερωθεί διεθνώς από την UNESCO ως Παγκόσμια Ημέρα του Βιβλίου, προς τιμήν των Ισπανών συγγραφέων Ίνκα Γκαρθιλάσο ντε λα Βέγκα και Μιγκέλ ντε Θερβάντες, γνωστού και ως Δον Κιχώτη, αλλά και του Άγγλου δραματουργού Ουίλιαμ Σαίξπηρ που έφυγαν από τη ζωή την ίδια ημέρα, στις 23 Απριλίου 1616.

Όλες οι σχέσεις και ειδικά οι στενές βασίζονται σε λεπτές και εύθραστες ισορροπίες. Αυτές μπορούν να ανατραπούν δραματικά όταν εμφανιστούν αντιξοότητες είτε κοινωνικές, οικονομικές ή ακόμα και προσωπικά γεγονότα ζωής όπως θέματα υγείας και σχέσεις με τρίτους. Αυτές οι αντιξοότητες γίνονται κρίσεις γιατί μέσα απο την δοκιμασία κρίνεται πώς και για πόσο θα πορευτεί η σχέση στο χρόνο.

Όπως ο Μορένο, μέσω του ψυχοδράματος, είχε στόχο την «κάθαρση» της ψυχής μέσω της έκφρασης του συναισθήματος, έτσι κι ο Αριστοτέλης πολλά χρόνια νωρίτερα υποστήριξε πως η κάθαρση έρχεται μέσω της αποφόρτισης της έντασης.

Κάποια παιδιά μεγαλώνουν μέσα σε δυσκολίες όπως φτώχεια, παραμέληση, ακόμη και κακοποίηση και παρόλα αυτά καταφέρνουν να έχουν μια θετική εξέλιξη. Πώς το καταφέρνουν;

Κρίσιμα γεγονότα συμβαίνουν καθημερινά στη ζωή των ανθρώπων, τα οποία είτε βιώνονται ως θετικά, είτε ως αρνητικά, προκαλούν στρες και διαταράσσουν την ως τότε ισορροπία του εσωτερικού και εξωτερικού τους περιβάλλοντος. Τα κρίσιμα γεγονότα μπορεί να είναι ξαφνικά και απρόσμενα και προκαλούν συναισθηματικό μούδιασμα.

Είναι ίσως η πιο συνηθισμένη ερώτηση της καθημερινότητάς μας. «Πώς είσαι;» Την ακούμε δεκάδες φορές μέσα στη μέρα και σχεδόν πάντα απαντάμε μηχανικά: «Καλά.» «Μια χαρά.»
«Δεν παραπονιέμαι.» Ή ίσως αφήνουμε έναν μικρό αναστεναγμό που υπονοεί όσα δεν λέγονται. Όμως όσο περισσότερο σκέφτομαι αυτή την ερώτηση, τόσο πιο περίπλοκη μου φαίνεται.

Αλλαγή... Μία λέξη με ένα τόσο βαθύ νόημα. Μία λέξη που στο άκουσμά της σε πολλούς προκαλεί άγχος, φόβο, στρες, αγωνία, θλίψη και σε άλλους χαρά, εξέλιξη, δημιουργικότητα, ευτυχία, ανανέωση, ενθουσιασμό.

Μεγαλώνοντας σε μια παραδοσιακή οικογένεια άμεσα συνδεδεμένος τόσο με το φυσικό περιβάλλον όσο και το ανθρωπογενές περιβάλλον της κοινότητας, συνειδητοποίησα από πολύ μικρός, μέσα από τα όρια της φυσικής πραγματικότητας και την αμεσότητα των κινδύνων, ότι ο άνθρωπος είναι ενσωματωμένος κι όχι επικυρίαρχος της φύσης και ότι μπορεί να ισορροπήσει μέσα στο φυσικό του περιβάλλον μονάχα αν συνειδητοποιήσει το «συμφέρον» του, δηλαδή πως μόνο σε πλήρη αρμονία με αυτό μπορεί να επιβιώσει και να εξελιχθεί ως είδος.

Η ψυχολογία των παιδιών αναδεικνύει πως η γονεϊκή συμπεριφορά επηρεάζει άμεσα την ψυχική τους ευημερία. Οι γονείς παίζουν καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση της συναισθηματικής μας ταυτότητας και των σχέσεων μας.

Τι πραγματικά πληγώνει τα παιδιά και πώς η συναισθηματική αποκατάσταση τα προστατεύει; Στην κλινική πράξη συναντώ συχνά γονείς που εκφράζουν έντονη ανησυχία για τις συγκρούσεις που συμβαίνουν μπροστά στα παιδιά τους. «Μαλώσαμε δυνατά», «Υψώσαμε τον τόνο», «Μας άκουσε» κ.α.

Είχαμε τη χαρά να φιλοξενήσουμε στο Psychology, τον Κλινικό Ψυχολόγο και Καθηγητή ψυχολογίας Ηλία Κουρκούτα, με τον οποίο συζητήσαμε για το διαζύγιο, τον καθοριστικό ρόλο του γονεϊκού προτύπου για τις ενήλικες σχέσεις των παιδιών, τον τρόπο ανακοίνωσης ενός διαζυγίου στα παιδιά, τις συγκρουσιακές οικογενειακές σχέσεις και την εμπλοκή των παιδιών σε αυτές καθώς και πολλά άλλα σε μια εξαίσια και αναλυτική συνέντευξη!

Το διαζύγιο είναι, αν μη τι άλλο, μία δυσάρεστη κατάσταση, που προκαλεί αναταραχές στην ισορροπία της οικογένειας. Μπορεί οι σχέσεις των γονέων να είναι αυτές που πλήττονται, αλλά εξίσου σοβαρές ίσως και σοβαρότερες αλλαγές συμβαίνουν και στις ζωές των παιδιών. Το παιδί βιώνει μια φάση αλλαγών και δυσκολιών στο περιβάλλον του.

Η συχνότητα των διαζυγίων στην Ελλάδα έχει παρουσιάσει αύξηση τα τελευταία χρόνια. Σύμφωνα με τα δεδομένα του 2022, η ακαθάριστη αναλογία διαζυγίων ήταν 1,8 διαζύγια ανά 1000 άτομα. Η τάση αυτή παρατηρείται και στην υπόλοιπη Ευρώπη, όπου τα ποσοστά διαζυγίων είναι επίσης αυξημένα.

Ο θάνατος αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της ζωής μας και μοιάζει –κατά κάποιο τρόπο- να έχουμε την ανθεκτικότητα να τον ξεπερνάμε και να προχωράμε τη ζωή μας μετά από απώλειες που βιώνουμε. Μέσα από τη διαδικασία του πένθους είμαστε σε θέση να επανέλθουμε στην πρότερη ζωή μας και να προσαρμοστούμε στις όποιες αλλαγές επιφέρει αυτή η απώλεια.

Η διεκδικητικότητα αποτελεί ένα σημαντικό χαρακτηριστικό κάθε προσωπικότητας, αφού παίζει σημαντικό ρόλο στην κινητοποίηση των ατόμων, στην έκφραση συναισθημάτων, σκέψεων, αναγκών, όπως επίσης και στην υγιή εξέλιξη μίας σχέσης.

Τα Κέντρα Ημέρας Υποστήριξης Εργαζομένων Αιγάλεω και Πειραιά είναι τομεοποιημένες υπηρεσίες για την προώθηση της ψυχικής υγείας και την ευεξία του εργαζόμενου πληθυσμού.

Οι δύσκολες και απαιτητικές συνθήκες που δημιούργησε η πανδημία, καθώς και οι γεωγραφικοί περιορισμοί που δυσκολεύουν την πρόσβαση σε υπηρεσίες ψυχικής υγείας, αποτέλεσαν το έναυσμα για την ενίσχυση του Πολυδύναμου Περιφερειακού Ιατρείου Μεγίστης με Μονάδα Τηλεψυχιατρικής από την Κλίμακα, στο πλαίσιο λειτουργίας της Κινητής Μονάδας Ψυχικής Υγείας, προκειμένου να καλυφθούν πλήρως οι ανάγκες των κατοίκων και των επισκεπτών του ακριτικού νησιού στα πεδία των υπηρεσιών ψυχικής υγείας και ψυχοκοινωνικής στήριξης.

Η ψυχική ανθεκτικότητα αναφέρεται στην ικανότητα μας να αντιμετωπίζουμε τις πιέσεις, το άγχος, την ανασφάλεια και τις αντίξοες συνθήκες με αποφασιστικότητα και ευελιξία.

Η ψυχική ανθεκτικότητα επιτρέπει στο παιδί να ανακάμψει ύστερα από αντίξοα γεγονότα, αγχωτικές καταστάσεις και να συνεχίζει με την εξέλιξή του. «Η ψυχική ανθεκτικότητα αναφέρεται σε μια δυναμική διαδικασία η οποία ενέχει τη θετική προσαρμογή στο πλαίσιο σημαντικών αντιξοοτήτων».

Ιδέες για την ενίσχυση της ψυχικής ανθεκτικότητας έχουν προταθεί σε διάφορους τομείς της ζωής και έχει αποδειχθεί ότι η ψυχική ανθεκτικότητα μπορεί να βελτιωθεί αργότερα στη ζωή.

Απελπισία, φόβο, προβλήματα ύπνου, ψυχοσωματικά συμπτώματα, αγχώδεις και καταθλιπτικές διαταραχές, ακόμα και τάση για αυτοκτονία, είναι μερικά από τα συμπτώματα που βιώνουν πρόσφυγες και μετανάστες κατά την περίοδο της πανδημίας ως αποτέλεσμα της καραντίνας, του αποκλεισμού, αλλά και της ανασφάλειας την οποία νιώθουν.