Ακρόαση άρθρου......
Πρόσθεσε το Psychology.gr στις προτιμώμενες πηγές σου στη Google
Με αυτό τον τρόπο, θα βλέπεις πρώτος όλα τα νέα άρθρα ψυχολογίας και ψυχικής υγείας που δημοσιεύονται στο PSYCHOLOGY.GR
Τι πραγματικά πληγώνει τα παιδιά και πώς η συναισθηματική αποκατάσταση τα προστατεύει; Στην κλινική πράξη συναντώ συχνά γονείς που εκφράζουν έντονη ανησυχία για τις συγκρούσεις που συμβαίνουν μπροστά στα παιδιά τους. «Μαλώσαμε δυνατά», «Υψώσαμε τον τόνο», «Μας άκουσε» κ.α.
Η αλήθεια είναι πως καμία σχέση δεν είναι απαλλαγμένη από διαφωνίες, εντάσεις ή στιγμές θυμού. Οι συγκρούσεις αποτελούν φυσικό μέρος κάθε στενής σχέσης.
Ωστόσο, αυτό που συχνά απασχολεί τους γονείς δεν είναι η ίδια η σύγκρουση, αλλά το αποτύπωμα που μπορεί να αφήσει στο παιδί. Το ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι αν τα παιδιά θα εκτεθούν σε γονεϊκές διαφωνίες, αλλά πώς βιώνουν αυτές τις εμπειρίες και τι συμβαίνει μετά από αυτές.
Πώς βιώνει το παιδί τη γονεϊκή σύγκρουση
Για ένα παιδί, η σχέση των γονιών αποτελεί το βασικό πλαίσιο ασφάλειας. Μέσα από αυτήν οργανώνει την αίσθηση σταθερότητας και προβλεψιμότητας του κόσμου. Όταν η ένταση μεταξύ των γονιών είναι έντονη, απρόβλεπτη ή παρατεταμένη, το παιδί δεν βιώνει απλώς μια διαφωνία· βιώνει μια πιθανή απειλή προς το σύστημα ασφάλειάς του.
Σε επίπεδο νευροβιολογίας, η έκθεση σε έντονη σύγκρουση μπορεί να ενεργοποιήσει το σύστημα στρες του παιδιού. Το σώμα αντιδρά με αυξημένη εγρήγορση, ακόμη κι αν το παιδί δεν εκφράζει εμφανώς φόβο.
Κάποια παιδιά αποσύρονται, κάποια γίνονται υπερβολικά υπάκουα και κάποια αντιδρούν με ευερεθιστότητα ή ξεσπάσματα. Οι αντιδράσεις αυτές δεν είναι «χαρακτηρολογικά ελαττώματα» αλλά τρόποι ρύθμισης μιας εσωτερικής αναστάτωσης.
Όταν η σύγκρουση συνοδεύεται από φωνές, απαξιωτικά σχόλια ή απειλές απομάκρυνσης, το παιδί μπορεί να εσωτερικεύσει την ένταση ως αίσθηση ανασφάλειας. Ιδιαίτερα στα μικρότερα παιδιά που δεν έχουν τη γνωστική ωριμότητα να κατανοήσουν ότι μια σύγκρουση δεν απειλεί απαραίτητα τη συνοχή της οικογένειας, η ένταση μπορεί να βιωθεί ως κίνδυνος εγκατάλειψης ή διάλυσης της σχέσης.
Δεν είναι όλες οι συγκρούσεις ίδιες
Εκμάθηση Ψυχοθεραπευτικών Τεχνικών και Εργαλείων: Συνθετική Προσέγγιση
Εντατικό πρόγραμμα εκμάθησης Ψυχοθεραπευτικών Τεχνικών από: ‘’Γνωσιακή Συμπεριφορική, Ψυχαναλυτική, Gestalt και Συστημική Ατόμων/Ζεύγους και Οικογένειας/Γενεόγραμμα/Ομαδική
Η έρευνα δείχνει ότι δεν είναι η ύπαρξη σύγκρουσης αυτή καθαυτή που προβλέπει αρνητικές συνέπειες, αλλά η ποιότητά της. Οι εκρηκτικές, επιθετικές συγκρούσεις με έντονη εχθρότητα αυξάνουν την αίσθηση απειλής.
Η χρόνια, παγωμένη σιωπή ή η παθητική επιθετικότητα δημιουργούν ένα περιβάλλον ασαφούς έντασης, που μπορεί να είναι εξίσου αποδιοργανωτικό. Ακόμη και η συναισθηματική απόσταση, όταν είναι μόνιμη, μεταδίδει στο παιδί ένα μήνυμα ψυχρότητας.
Αντίθετα, οι διαφωνίες που εκφράζονται με σεβασμό, που δεν περιλαμβάνουν προσωπικές επιθέσεις και που καταλήγουν σε επίλυση ή έστω σε ηρεμία, προσφέρουν ένα διαφορετικό μοντέλο. Δείχνουν ότι οι σχέσεις μπορούν να αντέξουν την ένταση.
Η σύγκρουση, όταν διαχειρίζεται με ώριμο και σεβαστικό τρόπο, μπορεί να λειτουργήσει ακόμη και ως πρότυπο επίλυσης διαφορών και ως μοντέλο ρύθμισης έντονων συναισθημάτων.
Η έννοια της συναισθηματικής αποκατάστασης
ΠΡΟΣΩΠΟΚΕΝΤΡΙΚΗ ΚΑΙ ΒΙΩΜΑΤΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΓΙΑ ΤΟ ΣΧΕΣΙΑΚΟ ΤΡΑΥΜΑ
Εγκαιρη εγγραφή: έως 30 Ιουνίου 2026 | Διοργάνωση: PSYVERSITY
Τα σεμινάρια απευθύνονται σε Επαγγελματίες Ψυχικής Υγείας που έχουν ενδιαφέρον να εξειδικευθούν στη θεραπεία του ψυχικού τραύματος υπό το πρίσμα της Προσωποκεντρικής Προσέγγισης στην Θεραπεία.
Εδώ εισέρχεται μια κρίσιμη παράμετρος: η συναισθηματική αποκατάσταση (emotional repair).
Η αποκατάσταση δεν σημαίνει ότι οι γονείς δεν θα συγκρουστούν. Σημαίνει ότι, μετά τη σύγκρουση, αποκαθίσταται το αίσθημα ασφάλειας. Το παιδί χρειάζεται να δει — ρητά ή άρρητα — ότι η σχέση των γονιών παραμένει σταθερή.
Αυτό μπορεί να συμβεί με πολλούς τρόπους:
- με μια ήρεμη συζήτηση μπροστά στο παιδί,
- με μια συγγνώμη που αναγνωρίζει τον υπερβολικό τόνο,
- με μια φράση που ξεκαθαρίζει ότι «οι μεγάλοι μερικές φορές διαφωνούν, αλλά συνεχίζουν να αγαπιούνται και να συνεργάζονται».
Η αποκατάσταση δεν είναι μόνο λεκτική. Είναι και μη λεκτική: ένας ήρεμος τόνος, μια χειρονομία σύνδεσης, μια επιστροφή στη συνεργασία. Τα παιδιά μαθαίνουν βλέποντας και όχι ακούγοντας.
Όταν το παιδί αναλαμβάνει ρόλους που δεν του ανήκουν
Σε οικογένειες όπου η σύγκρουση είναι συχνή και ανεπίλυτη, κάποια παιδιά προσπαθούν να διαμεσολαβήσουν, να «ηρεμήσουν» τους γονείς ή να πάρουν το μέρος του ενός. Αυτό αποτελεί ένδειξη ότι το παιδί αισθάνεται πως η ισορροπία της οικογένειας εξαρτάται από το ίδιο.
Η λεγόμενη «γονεοποίηση» — όταν το παιδί αναλαμβάνει ρόλους συναισθηματικής στήριξης — μπορεί να ενισχύσει την υπευθυνότητα, αλλά συχνά συνοδεύεται από άγχος και ενοχή. Το παιδί χρειάζεται να παραμείνει στο ρόλο του ως παιδί και όχι ρυθμιστής των ενήλικων σχέσεων.
Μπορεί η σύγκρουση να ενισχύσει την ανθεκτικότητα;
Παράδοξα, ναι - υπό προϋποθέσεις.
Όταν το παιδί βλέπει ότι:
- η ένταση δεν διαλύει τη σχέση,
- οι γονείς μπορούν να αναγνωρίσουν τα λάθη τους,
- υπάρχει διάθεση επανασύνδεσης,
τότε μαθαίνει ότι οι σχέσεις δεν είναι εύθραυστες, αλλά δυναμικές. Μαθαίνει ότι οι συγκρούσεις μπορούν να επιλυθούν και ότι τα συναισθήματα — ακόμη και τα δύσκολα — δεν είναι απειλητικά όταν υπάρχει ασφάλεια.
Η ψυχική ανθεκτικότητα δεν καλλιεργείται μέσα από την απουσία δυσκολιών, αλλά μέσα από την εμπειρία ότι οι δυσκολίες μπορούν να αντιμετωπιστούν.
Συμπερασματικά
Η σύγκρουση ανάμεσα στους γονείς δεν είναι από μόνη της τραυματική. Αυτό που πληγώνει περισσότερο είναι η παρατεταμένη αίσθηση ανασφάλειας, η απουσία αποκατάστασης και η εμπλοκή του παιδιού σε ρόλους που δεν του αναλογούν.
Τα παιδιά δεν χρειάζονται τέλειους γονείς. Χρειάζονται γονείς που μπορούν να επανέρχονται. Που μπορούν να αναγνωρίζουν, να διορθώνουν, να επανασυνδέονται.
Η σταθερότητα μιας οικογένειας δεν κρίνεται από την απουσία έντασης, αλλά από την ικανότητα επαναφοράς της σχέσης σε ένα ασφαλές πλαίσιο. Και αυτή η ικανότητα είναι ίσως το πιο ισχυρό μάθημα που μπορεί να μεταδοθεί.
Βιβλιογραφία
Cummings, E. M., & Davies, P. T. (2010). Marital Conflict and Children: An Emotional Security Perspective. Guilford Press.
Davies, P. T., & Cummings, E. M. (1994). Marital conflict and child adjustment: An emotional security hypothesis. Psychological Bulletin, 116(3), 387–411.
Gottman, J. M. (1999). The Marriage Clinic. W.W. Norton.
Hetherington, E. M., & Kelly, J. (2002). For Better or For Worse: Divorce Reconsidered. W.W. Norton.
Συγγραφή - Επιμέλεια Άρθρου
Άννα Μαρία Βιέρου - Ψυχολόγος
Η Άννα Μαρία Βιέρου είναι Ψυχολόγος – Ψυχοθεραπεύτρια με περισσότερα από 20 χρόνια κλινικής εμπειρίας στον χώρο της ψυχικής υγείας. Έχει εργαστεί σε δημόσιες δομές πρόληψης και θεραπείας εξαρτήσεων, σε σωφρονιστικά καταστήματα, καθώς και σε ατομικό, οικογενειακό και ομαδικό πλαίσιο, υποστηρίζοντας εφήβους, ενήλικες και οικογένειες. Η θεραπευτική της ταυτότητα είναι συνθετική, με βασικό άξονα τη Γνωσιακή–Συμπεριφορική Θεραπεία (CBT) και ενσωμάτωση ψυχοδυναμικής και συστημικής οπτικής.
