ChatGPT, να τον χωρίσω; Έχω άδικο που νιώθω έτσι;

Ακρόαση άρθρου......

Πρόσθεσε το Psychology.gr στις προτιμώμενες πηγές σου στη Google
Με αυτό τον τρόπο, θα βλέπεις περισσότερα νέα άρθρα ψυχολογίας και ψυχικής υγείας που δημοσιεύονται στο PSYCHOLOGY.GR

Η επιβεβαίωση από την τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να μας ανακουφίζει, αλλά ίσως ενισχύει τα τυφλά μας σημεία αντί να μας βοηθά να εξελιχθούμε.

«Το καλύτερο όταν ρωτάς το ChatGPT για προσωπικά θέματα», μου είπε η Μ., 17 χρονών, σε μια συνεδρία μας, «είναι ότι δεν σε κρίνει. Δεν θα σου το ξαναπετάξει μετά, δεν θα σε κατηγορήσει και δεν θα γυρίσει τα μάτια του εκνευρισμένη όπως η μάνα μου». Μετά πρόσθεσε: «Αλλά δεν το ρωτάω πια για συμβουλές σχετικά με τις σχέσεις».

«Γιατί;» τη ρώτησα.
«Γιατί πάντα μου λέει αυτό που θέλω να ακούσω».

Δεν θα προσποιηθώ ότι δεν την καταλαβαίνω. Ούτε εμένα μου αρέσει να ακούω ότι έχω άδικο. Το σχόλιο της Μ. όμως, με έκανε να αναρωτηθώ: η καλή συμβουλή είναι αυτή που μας λέει αυτό που θέλουμε να ακούσουμε ή εκείνη που μας βοηθά να ανακαλύψουμε κάτι που μόνοι μας δεν μπορούσαμε να δούμε; Όσο περισσότερο το σκεφτόμουν, τόσο λιγότερο μου φαινόταν ότι αυτή είναι μια ιστορία για την τεχνητή νοημοσύνη και τόσο περισσότερο ότι είναι μια ιστορία για τις σχέσεις.

Οι σχέσεις είναι περίπλοκες επειδή περιλαμβάνουν έναν ακόμη άνθρωπο, με διαφορετικά συναισθήματα, εμπειρίες, πεποιθήσεις, προσδοκίες και δικά του τυφλά σημεία. Εκφράζουμε συναισθήματα. Διαφωνούμε. Τσακωνόμαστε. Ζητάμε συγγνώμη, έστω και δύσκολα. Κάποιες φορές πληγώνουμε ο ένας τον άλλον. Απογοητεύουμε και απογοητευόμαστε. Αγαπάμε, θυμώνουμε, νιώθουμε απόρριψη, παρεξήγηση ή σύνδεση. Τίποτα από αυτά δεν είναι εύκολο. Τουλάχιστον όχι για μένα, ούτε ως ψυχολόγο ούτε ως μητέρα. Κι όμως, ακριβώς αυτές οι δύσκολες αλληλεπιδράσεις είναι που μπορούν να μας βοηθήσουν να εξελιχθούμε, επειδή μας φέρνουν αντιμέτωπους με οπτικές διαφορετικές από τη δική μας.

Όταν ακούμε μόνο τη δική μας πλευρά

Σε έναν καβγά της Β. με την κόρη της, τη Ν., η Β., λόγω έντονης συναισθηματικής φόρτισης, διηγήθηκε σε τρεις φίλους τι είχε συμβεί. Φανταστείτε για λίγο τον εαυτό σας σε κάτι αντίστοιχο. Ο ένας της είπε: «Ήσουν πολύ σκληρή». Ο δεύτερος: «Καταλαβαίνω γιατί αντέδρασες έτσι», και ο τρίτος: «Νομίζω ότι και οι δύο το χειριστήκατε άσχημα». Μπορεί να μη μας αρέσουν όλες οι απαντήσεις. Μας αναγκάζουν όμως να κοιτάξουμε την ίδια κατάσταση από διαφορετικές πλευρές.

Τώρα φανταστείτε ότι ρωτάμε το ChatGPT. Του αφηγούμαστε την ιστορία από τη δική μας πλευρά. Το ChatGPT γνωρίζει μόνο όσα επιλέγουμε εμείς να μοιραστούμε. Όπως κάθε ακροατής, μπορεί να απαντήσει μόνο με βάση τις πληροφορίες που του δίνουμε. Κάθε ιστορία, όμως, έχει κομμάτια που λείπουν. Τυφλά σημεία. Υποθέσεις. Ερμηνείες. Συναισθήματα που ίσως ούτε ο ίδιος ο άνθρωπος που αφηγείται την ιστορία έχει ακόμη αναγνωρίσει και τα τυφλά μας σημεία μπορεί να παραμένουν αόρατα όχι μόνο για την τεχνητή νοημοσύνη, αλλά και για εμάς τους ίδιους.

Δύο ιστορίες, δύο αλήθειες

Ας πάρουμε ως παράδειγμα ένα ζευγάρι που βρίσκεται στην αρχή μιας σχέσης. Πριν φύγουν για ένα πάρτι, η Σ. λαμβάνει μήνυμα από έναν άντρα φίλο της, με τον οποίο είχε σταματήσει να μιλά από τότε που μπήκε στη σχέση. Ο σύντροφός της ερμηνεύει σιωπηλά αυτό το μήνυμα ως απόδειξη ότι εκείνη τον απατά. Αντί να της μιλήσει, αρχίζει να λειτουργεί με βάση αυτή την υπόθεση. Σταματά να την προσκαλεί σε σημαντικές εκδηλώσεις και προσωπικά ραντεβού. Παίρνει αποφάσεις χωρίς να τη συμπεριλαμβάνει. Αποσύρεται συναισθηματικά. Κρατά μυστικά και σταδιακά απομακρύνεται.

Από τη δική της πλευρά, εκείνη κάνει ό,τι μπορεί για να λειτουργήσει η σχέση. Δεν έχει ιδέα ότι ο σύντροφός της αντιδρά σε μια ιστορία που έχει ήδη δημιουργήσει μέσα στο μυαλό του. Αν εκείνη ζητήσει συμβουλή από το ChatGPT, θα περιγράψει ότι την αποκλείουν, την αγνοούν και την κρατούν σε συναισθηματική απόσταση. Αν εκείνος ρωτήσει το ChatGPT, μπορεί να περιγράψει ότι αισθάνεται προδομένος και είναι πεπεισμένος ότι εκείνη τον εξαπατά. Και οι δύο ιστορίες είναι αληθινές για τον άνθρωπο που τις αφηγείται.

Καμία, όμως, δεν περιέχει ολόκληρη την αλήθεια.
Γιατί στις σχέσεις συχνά δεν αντιδρούμε μόνο σε όσα συμβαίνουν αλλά και σε όσα πιστεύουμε ότι συμβαίνουν και πολλές φορές αυτή ακριβώς η ερμηνεία είναι που δημιουργεί τον κύκλο από τον οποίο μετά δυσκολευόμαστε να βγούμε.

Όταν η τεχνητή νοημοσύνη συμφωνεί μαζί μας

Μία από τις διαφορές ανάμεσα στην τεχνητή νοημοσύνη και στους ανθρώπους είναι ότι η τεχνητή νοημοσύνη δεν μας απογοητεύει με τον τρόπο που μπορούν να μας απογοητεύσουν οι πραγματικοί άνθρωποι. Οι ερευνητές έχουν μάλιστα έναν όρο για αυτή την τάση: AI sycophancy, δηλαδή την τάση ενός συστήματος τεχνητής νοημοσύνης να είναι υπερβολικά συγκαταβατικό ή κολακευτικό, ακόμη και όταν η διαφωνία θα ήταν περισσότερο βοηθητική.

Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να μας επιβεβαιώσει και να μας κάνει να αισθανθούμε ότι κάποιος μας άκουσε. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι κάθε επιβεβαίωση είναι και αλήθεια.

Μπορεί να έχουμε κάθε δικαίωμα να νιώθουμε πληγωμένοι και ταυτόχρονα να έχουμε παρερμηνεύσει κάτι. Μπορεί να θυμώνουμε δικαιολογημένα και παρ’ όλα αυτά να έχουμε συμβάλει κι εμείς στη δυναμική που δημιουργήθηκε.

Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να μας βοηθήσει να οργανώσουμε τις σκέψεις μας. Δεν μπορεί όμως να αντικαταστήσει την ανάπτυξη που προκύπτει μέσα από την επαφή με πραγματικούς ανθρώπους, ανθρώπους ατελείς, συναισθηματικούς και μερικές φορές δύσκολους να τους καταλάβουμε.

Μπορεί να ξεχάσουμε τα γενέθλια ενός φίλου μας. Η τεχνητή νοημοσύνη δεν θα τα ξεχάσει. Δεν θα μας διακόψει. Δεν θα μας κρίνει με μια έκφραση του προσώπου της. Δεν θα σηκωθεί να φύγει μετά από έναν καβγά. Αν και ειρωνικό, ακριβώς μέσα σε αυτές τις στιγμές οι σχέσεις μας μαθαίνουν υπομονή, συγχώρεση, όρια και ωριμότητα.

Τι σας έμαθε ο άνθρωπος που σας πλήγωσε;

Σκεφτείτε τον άνθρωπο που σας πλήγωσε περισσότερο. Ποιος σας ήρθε στο μυαλό; Τι σας έμαθε αυτή η σχέση για τον εαυτό σας; Τι γνωρίζετε σήμερα που δεν γνωρίζατε τότε; Πονάει ακόμη όταν τον σκέφτεστε; Ποιοι θα ήσασταν σήμερα αν δεν είχατε γνωρίσει ποτέ αυτόν τον άνθρωπο;

Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να ευγνωμονούμε όσους μας πλήγωσαν. Σημαίνει όμως ότι οι δύσκολες σχέσεις συχνά μας αποκαλύπτουν πλευρές του εαυτού μας που διαφορετικά ίσως να μην είχαμε χρειαστεί ποτέ να κοιτάξουμε. Μερικές φορές οι σημαντικότεροι δάσκαλοι μας δεν είναι οι άνθρωποι που μας αγάπησαν καλύτερα. Είναι εκείνοι που μας ανάγκασαν να εξελιχθούμε με τρόπους που ποτέ δεν περιμέναμε.

Η καλή συμβουλή δεν είναι πάντα ευχάριστη

Η καλή συμβουλή δεν είναι πάντα παρηγορητική.

Μερικές φορές μπορεί να μας εκνευρίσει, να μας φέρει σε δύσκολη θέση, να μας φανεί άδικη ή υπερβολικά σκληρή και ώρες αργότερα ή ακόμη και χρόνια αργότερα, μπορεί να συνειδητοποιήσουμε ότι ήταν ακριβώς αυτό που χρειαζόμασταν να ακούσουμε.

Το πραγματικό ερώτημα λοιπόν ίσως να μην είναι αν πρέπει ή δεν πρέπει να ζητάμε συμβουλές από την τεχνητή νοημοσύνη. Το ερώτημα είναι αν είμαστε πρόθυμοι να αμφισβητήσουμε τις απαντήσεις που ελπίζουμε να ακούσουμε. Εμπιστευτείτε τον εαυτό σας. Αλλά αμφισβητήστε τον κιόλας. Την επόμενη φορά που θα ζητήσετε συμβουλή από την τεχνητή νοημοσύνη, μη σταματήσετε στην απάντηση που σας αρέσει περισσότερο. Αναρωτηθείτε: Τι μπορεί να μη βλέπω; Τι θα έλεγε ένας άνθρωπος που εμπιστεύεστε; Ή ακόμη καλύτερα: τι θα έλεγε ο άνθρωπος με τον οποίο διαφωνείτε;

Η ανάπτυξη αρχίζει εκεί όπου τελειώνει η επιβεβαίωση

Οι άνθρωποι που άλλαξαν περισσότερο τη ζωή μας σπάνια ήταν εκείνοι που συμφωνούσαν πάντα μαζί μας. Ήταν εκείνοι που μας βοήθησαν να δούμε όσα μόνοι μας δεν μπορούσαμε να δούμε. Με τους φίλους μαθαίνουμε να συμβιβαζόμαστε. Στις συντροφικές μας σχέσεις μαθαίνουμε να κάνουμε χώρο και για τις ανάγκες ενός άλλου ανθρώπου. Μαθαίνουμε να συγχωρούμε τους γονείς μας. Να δεχόμαστε δύσκολες ερωτήσεις από τους θεραπευτές μας και, μερικές φορές, να παραδεχόμαστε ότι κάναμε λάθος. Έτσι εξελισσόμαστε.

Όχι όταν κάποιος μας λέει διαρκώς ότι έχουμε δίκιο, αλλά όταν αισθανόμαστε αρκετά ασφαλείς ώστε να αναρωτηθούμε μήπως υπάρχει κάτι που ακόμη δεν έχουμε δει.

Η τεχνητή νοημοσύνη δεν μας ζητά τίποτα και ίσως αυτό να είναι ταυτόχρονα η μεγαλύτερη δύναμη της και ο μεγαλύτερος περιορισμός της. Γιατί μπορεί να μας βοηθήσει να καταλάβουμε καλύτερα τον εαυτό μας. Αλλά η πραγματική δοκιμασία αρχίζει όταν χρειάζεται να καταλάβουμε και κάποιον άλλον.

Πηγές:

Cheng, M., Yu, S., Lee, C., Khadpe, P., Ibrahim, L., & Jurafsky, D. (2026, April). ELEPHANT: Measuring and understanding social sycophancy in LLMs. In International conference on learning representations (Vol. 2026, pp. 130060-130097).

Hong, J., Byun, G., Kim, S., Shu, K., & Choi, J. D. (2025). Measuring sycophancy of language models in multi-turn dialogues. arXiv preprint arXiv:2505.23840.

Ibrahim, L., Hafner, F. S., Cheng, M., Lee, C., Anselmetti, R., Willer, R., ... & Yang, D. (2026). Sycophantic AI makes human interaction feel more effortful and less satisfying over time. arXiv preprint arXiv:2605.07912.

Mu-En Liu, J., Weng, C. C. H., & Hou, Y. T. Y. (2026, April). When Flattery Backfires: How Sycophancy and Interaction Context Shape Perceived Authenticity and Trust in Large Language AI Models. In Proceedings of the Extended Abstracts of the 2026 CHI Conference on Human Factors in Computing Systems (pp. 1-6).

Tseng, E., & A Liang, C. (2026, April). " Chat, Should I Leave Him?" Risks, Rewards, and Roles for AI in Relationship Advice. In Proceedings of the 2026 CHI Conference on Human Factors in Computing Systems (pp. 1-19).

THERAPY.PSYCHOLOGY - ΠΛΑΤΦΟΡΜΑ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ - Online & Διά ζώσης
Βρες τον Θεραπευτή που είναι κατάλληλος για εσένα | Ξεκίνα εδώ το Θεραπευτικό ταξίδι σου με Δωρεάν 1η συνεδρία.