Το PERMA μοντέλο στην καθημερινή ζωή: Πώς να καλλιεργήσουμε θετικά συναισθήματα, σχέσεις και νόημα

Ακρόαση άρθρου......

Πρόσθεσε το Psychology.gr στις προτιμώμενες πηγές σου στη Google
Με αυτό τον τρόπο, θα βλέπεις περισσότερα νέα άρθρα ψυχολογίας και ψυχικής υγείας που δημοσιεύονται στο PSYCHOLOGY.GR

Πολλές μελέτες και έρευνες έχουν πραγματοποιηθεί γύρω από την ευημερία: Πώς μπορεί να καλλιεργηθεί; Ποιοι παράγοντες συμβάλλουν σε αυτήν; Και τι είναι τελικά αυτό που περιλαμβάνει; Τι είναι αυτό που κάνει τη ζωή μας να έχει αξία και να μας προσφέρει μια αίσθηση ικανοποίησης, τόσο σε προσωπικό όσο και σε επαγγελματικό επίπεδο;

Ένα από τα πιο γνωστά μοντέλα της Θετικής Ψυχολογίας είναι το PERMA, το οποίο ανέπτυξε ο Martin Seligman. Το μοντέλο περιλαμβάνει πέντε διακριτά στοιχεία, τα οποία, σύμφωνα με τον Seligman, συμβάλλουν στην ευημερία και μπορούν να αποτελέσουν ένα χρήσιμο πλαίσιο για να κατανοήσουμε διαφορετικές πλευρές της ζωής μας.

Αξίζει να σημειωθεί ότι το PERMA δεν αφορά μόνο το άτομο. Το μοντέλο μπορεί να εφαρμοστεί και σε ομάδες και οργανισμούς, βοηθώντας μας να εξετάσουμε την ευημερία σε διαφορετικά πλαίσια.

Το ακρωνύμιο PERMA αποτελείται από πέντε στοιχεία που συνδέονται με διαφορετικές διαστάσεις της ευημερίας.

Το P (Positive Emotions) αναφέρεται στα θετικά συναισθήματα, όπως η χαρά, η ευγνωμοσύνη, η ηρεμία και η ελπίδα.
Το E (Engagement) αφορά τη δέσμευση και την ενεργή συμμετοχή σε δραστηριότητες που μας απορροφούν και μας επιτρέπουν να αξιοποιούμε τις δυνατότητές μας.
Το R (Relationships) αφορά τις σχέσεις και τη σημασία των ουσιαστικών και υποστηρικτικών συνδέσεων με τους άλλους.
Το M (Meaning) αναφέρεται στο νόημα, δηλαδή στην αίσθηση ότι η ζωή μας συνδέεται με κάτι που θεωρούμε σημαντικό και με τις αξίες που έχουν σημασία για εμάς.
Τέλος, το A (Accomplishment) αφορά την επίτευξη, την προσπάθεια για την υλοποίηση στόχων και την αίσθηση ικανοποίησης που μπορεί να προκύπτει μέσα από την πρόοδο και την ολοκλήρωσή τους.

Η αξία του PERMA βρίσκεται ακριβώς στο ότι μας βοηθά να δούμε την ευημερία πιο ολιστικά. Δεν αφορά μόνο το αν νιώθουμε καλά σε μια δεδομένη στιγμή, αλλά και το αν αισθανόμαστε ότι συμμετέχουμε ουσιαστικά στη ζωή μας, ότι έχουμε ανθρώπους με τους οποίους συνδεόμαστε, ότι κάνουμε πράγματα που έχουν νόημα για εμάς και ότι προχωράμε προς στόχους που είναι σημαντικοί.

Τα πέντε αυτά στοιχεία δεν χρειάζεται να υπάρχουν όλα στον ίδιο βαθμό ή με τον ίδιο τρόπο στη ζωή μας. Άλλωστε, η ευημερία δεν είναι μια σταθερή κατάσταση που κατακτούμε μια φορά και παραμένει για πάντα. Είναι μια δυναμική διαδικασία, η οποία μπορεί να επηρεάζεται από τις συνθήκες της ζωής μας, τις επιλογές μας και τον τρόπο με τον οποίο ανταποκρινόμαστε σε αυτές.

Ας δούμε, λοιπόν, πώς μπορεί να εκφράζεται κάθε ένα από τα πέντε στοιχεία του PERMA στην καθημερινή μας ζωή.

P – Positive Emotions | Θετικά συναισθήματα

Τα θετικά συναισθήματα αποτελούν το πρώτο στοιχείο του μοντέλου PERMA και περιλαμβάνουν συναισθήματα όπως η χαρά, η ευγνωμοσύνη, η ηρεμία, η ελπίδα, η ικανοποίηση και το ενδιαφέρον.

Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι για να έχουμε ευημερία χρειάζεται να είμαστε συνεχώς χαρούμενοι ή να αποφεύγουμε τα δύσκολα συναισθήματα. Η Θετική Ψυχολογία δεν υποστηρίζει ότι πρέπει να αισθανόμαστε θετικά όλη την ώρα. Τα δύσκολα συναισθήματα αποτελούν επίσης μέρος της ανθρώπινης εμπειρίας και έχουν τη δική τους λειτουργία.

Η καλλιέργεια θετικών συναισθημάτων μπορεί να αφορά τις μικρές στιγμές της καθημερινότητας: μια συζήτηση με έναν άνθρωπο που αγαπάμε, μια βόλτα, ένα όμορφο τοπίο, λίγος χρόνος για κάτι που μας ευχαριστεί ή ακόμη και η αναγνώριση ενός πράγματος για το οποίο νιώθουμε ευγνωμοσύνη.

Ποιες μικρές στιγμές μέσα στην ημέρα μου δημιουργούν ένα θετικό συναίσθημα και πόσο χώρο τους δίνω;

E – Engagement | Δέσμευση 

Το δεύτερο στοιχείο αφορά τη δέσμευση και την ενεργή συμμετοχή σε όσα κάνουμε. Συνδέεται με το να είμαστε ουσιαστικά παρόντες σε μια δραστηριότητα, να αξιοποιούμε τις δυνατότητες και τις δεξιότητές μας και να αισθανόμαστε ότι αυτό που κάνουμε μας κινητοποιεί και μας ενδιαφέρει.

Μία από τις εμπειρίες που μπορεί να συνδέεται με το engagement είναι το λεγόμενο flow, κατά το οποίο είμαστε τόσο απορροφημένοι σε μια δραστηριότητα, ώστε μπορεί να χάσουμε προσωρινά την αίσθηση του χρόνου. Μπορεί να συμβεί στη δουλειά, σε ένα χόμπι, στη γυμναστική, στη δημιουργία, στη μάθηση ή σε οποιαδήποτε δραστηριότητα στην οποία νιώθουμε πραγματικά παρόντες.

Δεν χρειάζεται, επομένως, να αναζητούμε συνεχώς κάτι καινούργιο. Μπορούμε να παρατηρήσουμε ποιες δραστηριότητες μας κάνουν να νιώθουμε ενεργοί, συγκεντρωμένοι και πραγματικά παρόντες.

Σε ποιες δραστηριότητες νιώθω ότι συμμετέχω πραγματικά και απορροφούμαι από αυτό που κάνω;

R – Relationships | Σχέσεις

Οι σχέσεις αποτελούν ακόμη μία σημαντική διάσταση της ευημερίας. Οι άνθρωποι γύρω μας μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά τον τρόπο με τον οποίο βιώνουμε την καθημερινότητά μας, ιδιαίτερα όταν οι σχέσεις μας χαρακτηρίζονται από εμπιστοσύνη, υποστήριξη, σύνδεση και αμοιβαιότητα.

Δεν έχει σημασία μόνο ο αριθμός των ανθρώπων που υπάρχουν στη ζωή μας, αλλά και η ποιότητα των σχέσεων που έχουμε μαζί τους. Μια ουσιαστική συζήτηση, η αίσθηση ότι κάποιος μας ακούει πραγματικά ή ότι μπορούμε να είμαστε ο εαυτός μας χωρίς να χρειάζεται να προσποιηθούμε, μπορεί να έχει σημαντική αξία.

Οι σχέσεις, όμως, χρειάζονται και χρόνο και φροντίδα. Μερικές φορές, μέσα στους γρήγορους ρυθμούς της καθημερινότητας, μπορεί να θεωρούμε δεδομένους τους ανθρώπους που είναι σημαντικοί για εμάς.

Ποιες σχέσεις στη ζωή μου με κάνουν να νιώθω ότι συνδέομαι πραγματικά με τους άλλους και πόσο χώρο τους δίνω;

M – Meaning | Νόημα

Το νόημα αφορά την αίσθηση ότι αυτό που κάνουμε και ο τρόπος με τον οποίο ζούμε συνδέονται με κάτι που θεωρούμε σημαντικό και με τις αξίες μας. Μπορεί να σχετίζεται με την αίσθηση ότι ανήκουμε και προσφέρουμε σε κάτι που ξεπερνά το άμεσο προσωπικό μας συμφέρον.

Δεν χρειάζεται να έχουμε απαραίτητα έναν μεγάλο ή ξεκάθαρο «σκοπό ζωής». Το νόημα μπορεί να βρίσκεται στις σχέσεις μας, στην εργασία μας, στην προσφορά προς τους άλλους, στις αξίες μας, στη δημιουργία ή σε κάτι που θεωρούμε σημαντικό και αξίζει τον χρόνο και την ενέργειά μας.

Για τον καθένα μπορεί να έχει διαφορετική μορφή. Αυτό που έχει σημασία είναι να υπάρχει μια αίσθηση σύνδεσης ανάμεσα σε αυτό που κάνουμε και σε αυτό που έχει πραγματική αξία για εμάς.

Ποια πράγματα στη ζωή μου έχουν πραγματικά σημασία και με κάνουν να αισθάνομαι ότι αυτό που κάνω αξίζει;

A – Accomplishment | Επίτευξη

Το τελευταίο στοιχείο του PERMA αφορά την επίτευξη. Συνδέεται με την προσπάθεια να θέτουμε και να ολοκληρώνουμε στόχους, να αναγνωρίζουμε την πρόοδό μας και να αισθανόμαστε ότι μπορούμε να καταφέρουμε πράγματα που είναι σημαντικά για εμάς.

Η επίτευξη δεν χρειάζεται να συνδέεται με μεγάλες επιτυχίες ή με στόχους που εντυπωσιάζουν τους άλλους. Μπορεί να αφορά ένα μικρό προσωπικό βήμα, μια συνήθεια που καταφέραμε να αλλάξουμε, κάτι που μάθαμε ή έναν στόχο που δουλέψαμε σταδιακά μέχρι να τον πετύχουμε.

Ίσως, μάλιστα, πολλές φορές να εστιάζουμε περισσότερο σε όσα δεν έχουμε καταφέρει ακόμη και λιγότερο σε όσα έχουμε ήδη καταφέρει. Η αναγνώριση της προόδου μας μπορεί να μας βοηθήσει να δούμε διαφορετικά τη διαδρομή που έχουμε διανύσει.

Ποια μικρή ή μεγάλη πρόοδος στη ζωή μου αξίζει σήμερα να αναγνωρίσω;

Το μοντέλο PERMA μπορεί να αποτελέσει έναν απλό τρόπο για να κάνουμε μια μικρή παύση και να παρατηρήσουμε τη ζωή μας από διαφορετικές πλευρές.

Δεν χρειάζεται να έχουμε όλα τα στοιχεία στον ίδιο βαθμό. Μπορεί, για παράδειγμα, να νιώθουμε ότι οι σχέσεις μας είναι αυτή την περίοδο δυνατές, αλλά να έχουμε αφήσει λίγο στην άκρη δραστηριότητες που μας δίνουν χαρά ή να μην αφιερώνουμε αρκετό χρόνο σε στόχους που είναι σημαντικοί για εμάς.

Η αξία του μοντέλου βρίσκεται ίσως ακριβώς σε αυτή την παρατήρηση. Μας δίνει την ευκαιρία να αναρωτηθούμε όχι μόνο «Είμαι καλά;», αλλά και «Τι συμβαίνει αυτή την περίοδο στη ζωή μου και πού θα ήθελα να δώσω λίγο περισσότερη προσοχή;»

Η ευημερία δεν είναι ένας τελικός προορισμός. Είναι μια διαδρομή που μπορεί να διαμορφώνεται και να επαναπροσδιορίζεται καθώς αλλάζουμε, εξελισσόμαστε και περνάμε από διαφορετικές φάσεις της ζωής μας.

Βιβλιογραφία

Seligman, M. E. P. (2011). Flourish: A Visionary New Understanding of Happiness and Well-being. Free Press.

Basistha, B., & Bhuyan, K. (2024). The PERMA Model in Practice: Exploring Life Satisfaction and Wellbeing. INSPA Journal of Applied and School Psychology, 6(1), 463–473

Forgeard, M. J. C., Jayawickreme, E., Kern, M. L., & Seligman, M. E. P. (2011). Doing the right thing: Measuring wellbeing for public policy. International Journal of Wellbeing, 1(1), 79–106.

THERAPY.PSYCHOLOGY - ΠΛΑΤΦΟΡΜΑ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ - Online & Διά ζώσης
Βρες τον Θεραπευτή που είναι κατάλληλος για εσένα | Ξεκίνα εδώ το Θεραπευτικό ταξίδι σου με Δωρεάν 1η συνεδρία.