Benjamin Franklin effect: Εάν κάποιος μας κάνει μια χάρη, τότε αρχίζει να μας συμπαθεί

Ακρόαση άρθρου......

Πρόσθεσε το Psychology.gr στις προτιμώμενες πηγές σου στη Google
Με αυτό τον τρόπο, θα βλέπεις περισσότερα νέα άρθρα ψυχολογίας και ψυχικής υγείας που δημοσιεύονται στο PSYCHOLOGY.GR

Πιστεύουμε ότι οι στάσεις μας, που αποτελούνται από τις πεποιθήσεις και τα συναισθήματά μας, διαμορφώνουν σε μεγάλο βαθμό τις συμπεριφορές μας και ότι είναι πιο πιθανό να φερόμαστε ευγενικά και θετικά σε ανθρώπους που μας είναι συμπαθείς.

Ακούγεται προφανές, αλλά είναι όντως τόσο απλό; Ο Benjamin Franklin, που υπήρξε ένας από τους εθνοπατέρες των Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής, διαπίστωσε ότι τα πράγματα είναι πιο περίπλοκα.

Περιγραφή του Φαινομένου Benjamin Franklin

Το Benjamin Franklin effect είναι ένα παράδοξο ψυχολογικό φαινόμενο που περιγράφει πώς ένα άτομο που κάνει μια χάρη σε κάποιον άλλο, τείνει στη συνέχεια να νιώθει πιο θετικά για το άτομο αυτό.

Πρόκειται για μια γνωστική προκατάληψη που ανατρέπει τη συμβατική λογική, που υπαγορεύει ότι για να κερδίσουμε τη συμπάθεια κάποιου, θα πρέπει να του προσφέρουμε εμείς τη βοήθειά μας. Το εν λόγω φαινόμενο υποστηρίζει ότι κάποιος είναι πιο πιθανό να συμπαθήσει ένα άλλο άτομο περισσότερο αφού του ζητήσει και του κάνει μια χάρη, παρά εάν δεχόταν τη βοήθεια αυτού του ατόμου.

Ο εγκέφαλος αναπροσαρμόζει τα συναισθήματά για να δικαιολογήσει τη συμπεριφορά. Με άλλα λόγια, αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο βλέπουμε το άτομο που τη ζήτησε.

Συνεπώς, το να ζητάμε βοήθεια αποδεικνύεται συχνά πιο αποτελεσματική πρακτική στο χτίσιμο μιας καλής σχέσης, σε σύγκριση με το να προσφέρουμε εμείς χάρες. Διατυπωμένο διαφορετικά, το να επιτρέψουμε σε κάποιον να μας εξυπηρετήσει δημιουργεί δεσμούς εγγύτητας.

Παράδειγμα Φαινομένου Benjamin Franklin

Φανταστείτε ότι έχετε έναν συνάδελφο, τον οποίο δεν συμπαθείτε ιδιαίτερα. Είχατε κάποιες διαφωνίες στο παρελθόν και γενικά δεν έχετε καλή εντύπωση γι' αυτόν. Μια μέρα, αυτός ο συνάδελφος ζητά τη βοήθειά σας σε ένα έργο που έχει αναλάβει και συμφωνείτε να τον βοηθήσετε, παρόλο που δεν είστε ενθουσιασμένοι γι' αυτό.

Καθώς δουλεύετε πάνω σε αυτό το έργο, διαπιστώνετε ότι ο συνάδελφος σας εκτιμά τη βοήθειά σας και παράλληλα είναι φιλικός και ευγνώμων. Βλέπετε την αφοσίωση και τη σκληρή δουλειά του και αρχίζετε να κατανοείτε καλύτερα την οπτική και τις δεξιότητές του.

Με την πάροδο του χρόνου, συνειδητοποιείτε ότι πραγματικά απολαμβάνετε να συνεργάζεστε μαζί του και ότι τα αρχικά αρνητικά σας συναισθήματα έχουν οδηγήσει στη δημιουργία θετικής εικόνας. Αυτή η αλλαγή στη στάση σας απέναντι στον συνάδελφό σας συνιστά ένα παράδειγμα του φαινομένου Benjamin Franklin. Κάνοντας αυτή τη χάρη στο συνάδελφό σας και συνεργαζόμενοι στο έργο, έχετε αρχίσει να τον συμπαθείτε περισσότερο, παρά τις αρχικές σας επιφυλάξεις.

Η ιστορία του Benjamin Franklin

Ο Benjamin Franklin ήταν ένας επιτυχημένος πολιτικός και διπλωμάτης που βοήθησε στη διαμόρφωση της Αμερικανικής Διακήρυξης της Ανεξαρτησίας το 1776. Διαχειρίστηκε τις πολιτικές ίντριγκες και τα παιχνίδια εξουσίας της εποχής με μεγάλη επιδεξιότητα. Στην αυτοβιογραφία του, περιγράφει πώς κάποτε συνάντησε έναν ισχυρό αντίπαλο, ο οποίος δεν είχε κανένα πρόβλημα να δείξει την εχθρότητά του. Ο Benjamin Franklin γνώριζε ότι αυτή η εχθρότητα θα μπορούσε να βλάψει την πολιτική του αποτελεσματικότητα, οπότε αποφάσισε να τον αντιμετωπίσει, μετατρέποντας έναν εχθρό σε σύμμαχο.

Είχε ακούσει ότι ο αντίπαλός του κατείχε ένα σπάνιο και δυσεύρετο βιβλίο. Αντί να προσπαθήσει να τον καλοπιάσει, ζήτησε από τον ισχυρό αντίπαλό του να του δανείσει αυτό το βιβλίο, γράφοντας του ένα ευγενικό σημείωμα. Ο αντίπαλος ένιωσε κολακευμένος και το δάνεισε. Ο Benjamin Franklin επέστρεψε το βιβλίο μετά από μια εβδομάδα με ένα άλλο σημείωμα, εκφράζοντας τη μεγάλη του εκτίμηση για τον δανεισμό και έκτοτε ο ισχυρός αυτός αντίπαλος μετατράπηκε σε ένθερμο σύμμαχο και στενό του φίλο.

Ο Benjamin Franklin αργότερα αναλογίστηκε αυτή την εμπειρία στην αυτοβιογραφία του, αποτυπώνοντας την με αξιομνημόνευτα λόγια: «Αυτός που σου έχει κάνει μια φορά μια καλοσύνη θα είναι πιο πρόθυμος να σου κάνει μια άλλη, από αυτόν που εσύ ο ίδιος έχεις υποχρεώσει». Με άλλα λόγια, κάποιος που σου κάνει μια χάρη γίνεται πιο πρόθυμος να σε βοηθήσει ξανά, σε σύγκριση με κάποιον στον οποίο έχεις κάνει εσύ χάρη.

Ψυχολογική εξήγηση του Φαινομένου Benjamin Franklin

Ο υποκείμενος μηχανισμός που εξηγεί το Benjamin Franklin effect είναι η γνωστική ασυμφωνία. Πρόκειται για την εσωτερική ψυχολογική ένταση ή δυσφορία που βιώνει ο εγκέφαλός μας όταν οι σκέψεις, οι αξίες ή οι πεποιθήσεις μας έρχονται σε αντίφαση με τις πράξεις μας.

Όταν κάνουμε μια χάρη σε κάποιον που δεν συμπαθούμε ιδιαίτερα, ο εγκέφαλός μας αντιμετωπίζει ένα εσωτερικό παράδοξο: «Εφόσον δεν μου αρέσει αυτό το άτομο, γιατί κάνω τον κόπο να το βοηθήσω;». Για να μειώσει αυτή την ένταση, ο εγκέφαλός μας αιτιολογεί τις πράξεις μας κάνοντάς μας να πιστεύουμε ότι πρέπει να μας αρέσει αυτό το άτομο αν έχουμε κάνει κάτι καλό γι' αυτό. Έτσι, καταλήγουμε υποσυνείδητα να σκεφτόμαστε: «Του έκανα αυτή τη χάρη, άρα τελικά αυτό το άτομο δεν είναι και τόσο κακό».

Συμπερασματικά, το Benjamin Franklin effect υπογραμμίζει την περίπλοκη σχέση μεταξύ πράξεων και στάσεων και καταδεικνύει πώς οι φαινομενικά μικρές πράξεις καλοσύνης μπορούν να έχουν βαθύ αντίκτυπο στις ατομικές αντιλήψεις και την κοινωνική δυναμική.

Όταν εφαρμόζεται με σεβασμό, μπορεί να αποτελέσει ένα αποτελεσματικό εργαλείο για την οικοδόμηση πιο αρμονικών σχέσεων σε διάφορα καθημερινά περιβάλλοντα.

Βιβλιογραφία

Jecker, J. & Landy, D. (1969). Liking a Person as a Function of Doing Him a Favor. Human Relations, 22(4), 371–378. Doi:10.1177/0018726769022004
Westergård, A. (2019). Benjamin Franklin-effekten: Få din ovän att göra dig en tjänst och bli vänner. Available at: https://yle.fi/a/7-1358072

Συγγραφή - Επιμέλεια Άρθρου

Άννα Χριστίνα Βούβαρη - Ψυχολόγος

Άννα Χριστίνα Βούβαρη: έχει επιβεβαιωθεί από το Psychology

Οι πληροφορίες που αναφέρονται στον επαγγελματικό κατάλογο ειδικών παρέχονται από τους ίδιους τους ειδικούς, κατά την εγγραφή τους στο σύστημα. Όταν βλέπετε την ένδειξη «έχει επιβεβαιωθεί από το Psychology”, σημαίνει ότι το Psychology έχει ελέγξει, με email, τηλεφωνικά ή/και με λήψη των σχετικών εγγράφων, τα ακόλουθα στοιχεία:

• Ότι ο ειδικός είναι υπαρκτό πρόσωπο.
• Ότι τα πτυχία οι τίτλοι και οι εξειδικεύσεις που αναφέρει είναι αληθινά.
• Ότι οι πληροφορίες που αναφέρει ισχύουν.

Ψυχολόγος, κάτοχος Μεταπτυχιακού (MSc) στην Κλινική και Κοινοτική Ψυχολογία με κατεύθυνση στη Γνωστική - Συμπεριφορική Θεραπεία απο το University of East London

97741886

Δείτε όλα τα άρθρα Σελίδα ειδικού

THERAPY.PSYCHOLOGY - ΠΛΑΤΦΟΡΜΑ ONLINE ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ
Μια ολοκληρωμένη εμπειρία σύνδεσης Ειδικών Ψυχικής Υγείας και Θεραπευόμενων | Ξεκίνα εδώ το Θεραπευτικό ταξίδι σου...