κοινωνικά δίκτυα εξάρτηση

Είναι πολλές οι φορές που όλοι σκεφτήκαμε να απέχουμε για λίγο ή πολύ από τα κοινωνικά δίκτυα, που η υπερφόρτωση στην ψυχική υγεία χτύπησε καμπανάκι και ζήτησε time-out. Στις μέρες μας η επανάσταση γίνεται από το βαθούλωμα του καναπέ. Καθημερινά μοιραζόμαστε αποσπασματικά αποφθέγματα των σοφών μας, που αν ήξεραν τη χρήση (χρήση;) που θα τους κάναμε, θα προτιμούσαν μάλλον να τα κρατήσουν για τον εαυτό τους.

Η καθημερινή ζωή στα κοινωνικά δίκτυα

Γιατί τί νόημα έχει να το παίζουμε συμβουλάτορες και αναρχικοί μόνο πίσω από τις αναρτήσεις μας; Πόσο εγκλωβισμένοι μπορεί να γίναμε στη βολή του καθημερινού scroll down; Έχει πλέον καταχωρηθεί ως ο πιο συχνός τύπος τενοντίτιδας, αυτή η χαρακτηριστική κίνηση του σκρολαρίσματος η οποία υιοθετείται από τα πολύ πρώτα χρόνια των ανήλικων παιδιών.

Και κάπως έτσι κάθε μέρα νομίζουμε πως ζούμε. Περιμένουμε τα comments και τα likes σαν τρόπαια για την κοινωνική μας επανάσταση που ξεκινά από το Facebook και καταλήγει στο Insta story. Η κοινωνική αλληλεγγύη και η επικοινωνία βυθίστηκαν στον καναπέ του σπιτιού μας πίσω από την οθόνη του κινητού, την ίδια ώρα που κανένα κοινωνικό δίκτυο δεν μπορεί να θεωρηθεί υπαίτιο για την κατάσταση αυτή. Τα κοινωνικά μέσα υπάρχουν για να τα χρησιμοποιούμε, άλλο αν εμείς τα αφήνουμε να μας χρησιμοποιούν.

Κοινωνικό άγχος και κατάθλιψη από την αλόγιστη χρήση κοινωνικών δικτύων

Παγκόσμιες έρευνες δείχνουν ότι το κοινωνικό άγχος, οι αγχώδεις διαταραχές και η κατάθλιψη έχουν ενισχυθεί ραγδαία λόγω της αλόγιστης χρήσης των κοινωνικών δικτύων. Υπάρχουν άνθρωποι που «ζουν» μέσα από τις κοινωνικές πλατφόρμες τις οποίες επισκέπτονται το μεγαλύτερο ποσοστό του χρόνου που είναι ξύπνιοι μέσα στη μέρα. Οι συνομιλίες με άγνωστους φίλους γίνονται η ρουτίνα του inbox, την ίδια στιγμή που η πιθανότητα οι ίδιοι συνομιλητές να είχαν ανάγκη από κοινή κουβέντα από κοντά να είναι σχεδόν ανύπαρκτη.

Fear of Missing Out

Η μάστιγα του περίφημου FOMO - Fear of Missing Out θερίζει στις εποχές μας, με τις έρευνες να δείχνουν πως σχεδόν τέσσερις στους δέκα νέους βιώνουν FOMO μερικές φορές ή συχνά (JWT, 2012), με τους άντρες να έχουν μεγαλύτερες πιθανότητες. Στα ελληνικά ο όρος ερμηνεύεται ως ο φόβος για να μη χάσει το άτομο αυτό που συμβαίνει καθημερινά (στα κοινωνικά δίκτυα), με άλλα λόγια μια «διάχυτη συνήθεια για επιθυμία του ατόμου να παραμένει συνεχώς συνδεδεμένο με το τι κάνουν οι άλλοι» κάτι που καταλήγει να του «επιβάλλει» μία συνεχή σύνδεση στα κοινωνικά προφίλ του (Przybylski et al., 2013).

Κοινωνικό άγχος και κοινωνικά δίκτυα

Στην πραγματικότητα, οι έρευνες δείχνουν ότι πρόκειται για ένα τύπο κοινωνικού άγχους, όπου το άτομο φοβάται πως μπορεί να μείνει εκτός σημαντικών κοινωνικών εμπειριών ή συναναστροφών (JWT, 2012) και αναπτύσσει μία ψυχαναγκαστική ανησυχία και ανάγκη για αλόγιστη χρήση των κοινωνικών δικτύων. Άτομα με χαμηλά επίπεδα ψυχολογικής ικανοποίησης των αναγκών τους, έχουν περισσότερες πιθανότητες να αναπτύξουν αυτό τον φόβο μιας και είναι τα πιο «εύκολα θύματα» των διαδικτυακών συναναστροφών και εμπειριών που υπόσχονται σύνδεση ενώ στην ουσία προκαλούν αυξημένα ποσοστά αποσύνδεσης και απομόνωσης.

Ψυχολογική εξάρτηση από τα κοινωνικά δίκτυα

Με την ανάπτυξη της τεχνολογίας, η ψυχολογική εξάρτηση από τα κοινωνικά δίκτυα καταγράφει ραγδαία αύξηση παθολογικής χρήσης του διαδικτύου (Song et al. 2004). Αυτό οδηγεί συχνά σε κρίσεις άγχους ή αυξημένα ποσοστά κατάθλιψης, η οποία πολλές φορές καθίσταται αδύνατο να αντιμετωπιστεί εάν το άτομο που πάσχει από το εν λόγω ψυχικό νόσημα δεν μειώσει σημαντικά τη κατάχρηση των κοινωνικών δικτύων. Δεν είναι τυχαίο εξάλλου ότι πλέον θεωρείται χαρακτηριστική πρακτική ατόμων με κατάθλιψη ή αγχώδεις διαταραχές να περνάνε δεκάδες ώρες στα κοινωνικά δίκτυα προκειμένου να γεμίσουν το κενό, να αποφύγουν τη δια ζώσης επικοινωνία και τη ζωή εκεί έξω.

Ψυχολογική ικανοποίηση

Είναι γεγονός ότι τα άτομα με FOMO και άλλες αγχώδεις διαταραχές φαίνεται να πάσχουν από υψηλότερα επίπεδα μοναξιάς και απομόνωσης (Dossey, L. 2014). Η θεωρία της αυτοδιάθεσης υποστηρίζει ότι η ψυχολογική ικανοποίηση ενός ατόμου στην επάρκεια, την αυτονομία και τη συσχέτιση αποτελούν τρεις βασικές ψυχολογικές ανάγκες των ανθρώπων (Deci E.L.,& Ryan R.M. 1985). Οι άνθρωποι με χαμηλότερα επίπεδα ψυχολογικής ικανοποίησης φαίνεται να είναι πιο ευάλωτοι στα κοινωνικά δίκτυα την ίδια ώρα που κάθε έρευνα αποδεικνύει πόσο σημαντική είναι η προσωπική επαφή και οι εκ του σύνεγγυς συναναστροφές για την βελτίωση της ψυχικής υγείας.

Μελέτη από τον Przybylski έφερε στο φως μία σημαντική διαπίστωση:

η κατάσταση FΟMO όπως επίσης και η αυξημένη κοινωνική φοβία ήταν πιο συχνή σε όσους είχαν ανικανοποίητες ψυχολογικές ανάγκες, όπως για παράδειγμα την ανάγκη να είναι αρεστοί, να βρουν αποδοχή ή να γίνονται σεβαστοί από τους άλλους.

Εν ολίγοις, και ποιος δεν πιάστηκε έρμαιο των κοινωνικών διχτύων σε μια προσπάθεια για κατανόηση, για αποδοχή, για επικοινωνία; Η αλήθεια όμως είναι εκεί έξω. Όπως και η επανάσταση. Και η ψυχική υγεία. Όσο πιο γρήγορα καταλάβουμε την παγίδα στην οποία βρεθήκαμε εκτεθειμένοι, τόσο θα αυξάνονται οι πιθανότητες για αληθινή εξέλιξη σε ψυχικό, κοινωνικό, ανθρώπινο επίπεδο. Τη στιγμή που θα κατανοήσουμε ότι ο πόνος, το κενό, το άγχος που υπάρχουν εκεί μέσα είναι πολύ πιο έντονα και καταστροφικά για εμάς, θα έχουμε ήδη ξεκινήσει μια άλλη επανάσταση. Που εάν το παλέψουμε, μπορεί να μας φέρει πιο κοντά στον εαυτό μας, την αυτονομία και την αυτάρκειά μας και θα μας βοηθήσει να σηκωθούμε από τον καναπέ και να πατήσουμε στα πόδια μας καλύτερα.

Οι αληθινές σχέσεις δε χρειάζονται κανένα like για να επιβεβαιωθούν. Η εμπιστοσύνη και η αποδοχή χτίζονται με εκατοντάδες ώρες επαφής σε πραγματικό χώρο και χρόνο. Εκεί όπου μπορείς να αγγίξεις τα δάκρυα ή τον φόβο κάποιου. Εκεί όπου μπορείς να μυρίσεις την ανάσα και την αγωνία του, κι έτσι να ενωθείς.

Πηγές:

  1. Przybylski, A. K., Murayama, K., DeHaan, C. R., & Gladwell, V. (2013), "Motivational, emotional, and behavioral correlates of fear of missing out.", Computers in Human Behavior 29 (4): 1841–1848
  2. JWT (2012), Fear of Missing Out (FOMO) (PDF).
  3. Deci,E.L.,& Ryan,R.M. (1985), Intrinsic motivation and self-determination inhuman behavior, Plenum Press
  4. Song, I., Larose, R., Eastin, M. S., & Lin, C. A. (2004), "Internet gratifications and Internet addiction: On the uses and abuses of new media",CyberPsychology & Behavior, 7 (4): 384–394
  5. Dossey, L. (2014), "FOMO, digital dementia, and our dangerous experiment.", Explore Journal of Science and Healing 10 (2): 69–73

 

Συγγραφή Άρθρου

Άννα Ιωαννίδου

anna ioannidouΓλωσσολόγος, με μεταπτυχιακή ειδίκευση στην Ψυχογλωσσολογία και τη Διαχείριση Ανθρώπινου Δυναμικού.
Μετεκπαίδευση στην Ανασυνδυασμένη - Εκλεκτική Συμβουλευτική και Ψυχοθεραπεία.

Επικοινωνία:  anna.ioannidou @heartcyprus.com | apotipomata.com

google news iconΗ Πύλη Ψυχολογίας είναι εγκεκριμένος εκδότης (Publisher) στην υπηρεσία Google News. Ακολουθήστε μας για να έχετε πρόσβαση σε όλη την αρθρογραφία καθώς και άμεση ενημέρωση για έρευνες ψυχολογίας και θέματα που αφορούν την επικαιρότητα ψυχολογίας και ψυχικής υγείας: Πύλη Ψυχολογίας - Google News

Όλα τα περιεχόμενα της Πύλης Ψυχολογίας - Psychology.gr προστατεύονται από την DMCA. Η αναδημοσίευση περιεχομένου είναι αποδεκτή, μόνο εφόσον τηρούνται όλοι ανεξαιρέτως οι παρακάτω κανόνες. Σε οποιαδήποτε άλλη περίπτωση η Πύλη Ψυχολογίας θα προχωράει σε καταγγελία DMCA, χωρίς προηγούμενη ειδοποίηση. Διαβάστε προσεκτικά το σχετικό πλαίσιο: ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ ΑΝΑΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗΣ DMCA.com Protection Status

Περισσότερα άρθρα του ειδικού συνεργάτη

Αγχώδης Κατάθλιψη: Κακή Ζαριά, μόνη στέκει πια η έβδομη πλευρά
αγχώδης κατάθλιψη

Λένε πως η Τέχνη είναι ο καταλληλότερος δρόμος που μπορεί με καθαρότητα και γνήσια πρωτοτυπία να μας οδηγήσει στα αληθινά χρώματα του ανθρώπινου ψυχισμού. Μόνο εκείνη καταφέρνει να αποδώσει το βίωμα την ίδια στιγμή που οι μελέτες κι οι επιστήμες καταγράφουν θεωρίες, συμπτώματα και ποσοστά.

Και τελικά ο συμβουλάτορας σε ποιον απευθύνεται, στον απέναντι ή στον εαυτό του;
μηχανισμός άμυνας

Σε όλους έχει τύχει να δούμε κάποιον να μιλά εμφατικά σε ένα άτομο υποδεικνύοντας του πως πρέπει να σκέφτεται για καταστάσεις και ανθρώπους, πως να τις αντιμετωπίσει, τι να κάνει, τι να μην πει. Ή ακόμη, δεν θα είναι λίγες οι φορές που εμείς οι ίδιοι φορέσαμε την ιδιότητα του καθοδηγητή αναλύοντας και συμβουλεύοντας κόσμο, ενίοτε (αν όχι συνήθως) χωρίς καν να μας έχει ζητηθεί.

Μη φοβάσαι να είσαι καλά. Το αξίζεις!
γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία

Κι ας μη στο έχουν μάθει. Κι ας ήταν από νωρίς βροχή η ανατροφοδότηση από ανθρώπους που και αυτούς κάποιος τους φόβισε να το διεκδικήσουν κι έμειναν να στέκουν πιστοί, σκυφτοί στο δεν αξίζω να είμαι καλά.

Υπήρξαν φορές που παραδέχτηκες μέσα σου πως ενώ εσύ επέμενες ότι «δεν είσαι καλά», τα δεδομένα στην πραγματική τους διάσταση να αποδείκνυαν πως πρόκειται πράγματι για μια όμορφη ημέρα ή άνθρωποι που να σε πλησίασαν, δίνοντας σου το χέρι για να νιώσεις καλά κι όμως εσύ τους το άφησες γιατί «πως γίνεται να είμαι καλά»;

Στα δάκρυα βρίσκεται η πιο καθαρή αγάπη μας
αγάπη, δάκρυα

Οι άνθρωποι ζούμε επικίνδυνα καταπιεστικά. Όποτε αφήνουμε τα μάτια μας να υγραίνονται βιαζόμαστε να μεταφράσουμε αυτοκαταστροφικά τη φύση μας. Τρέχουμε να τα σκουπίσουμε, να καθαρίσουμε άλλη μια στιγμή αδυναμίας αποτυγχάνοντας να δούμε πως στην ουσία αυτή ήδη καθαρίζει εμάς.

Για την πλειοψηφία το κλάμα είναι κατ’ εξοχήν ένδειξη λύπης, δυσφορίας, απόγνωσης και άλλων αρνητικών συναισθημάτων και τα δάκρυα προπομπός αυστηρά του κακού, του στραβού, του ανεπιθύμητου.

Εγγραφή στο Newsletter

Απεχθανόμαστε το Spam! Στην 1η λίστα, θα λαμβάνετε emails από την Πύλη Ψυχολογίας για επιλεγμένα άρθρα ψυχολογίας. Στη 2η λίστα, θα λαμβάνετε προτάσεις βιβλίων ψυχολογίας. Στην 3η λίστα, κάντε εγγραφή μόνο αν είστε επαγγελματίας ψυχικής υγείας.

0
Shares