Η Ψυχολογία πίσω από τη σειρά Severance

Ακρόαση άρθρου......

Πρόσθεσε το Psychology.gr στις προτιμώμενες πηγές σου στη Google
Με αυτό τον τρόπο, θα βλέπεις πρώτος όλα τα νέα άρθρα ψυχολογίας και ψυχικής υγείας που δημοσιεύονται στο PSYCHOLOGY.GR

Το συγκεκριμένο είναι το πρώτο άρθρο που γράφω. Θεματολογίες υπήρχαν αρκετές που με ενδιαφέρουν και θα ήθελα να μιλήσω για αυτές. Ωστόσο πέρα από την αγάπη μου για την ψυχολογία είναι και η αγάπη μου για ταινίες και σειρές, ειδικά αυτές που σε βάζουν σε σκέψη.

Μία σειρά λοιπόν που παρακολούθησα σχετικά πρόσφατα ήταν το “Severance” στο Apple TV. Είναι μία σειρά του Dan Erickson που σκηνοθετεί ο Ben Stiller και πρωταγωνιστεί ο Adam Scott.

Για όσους δεν την έχουν παρακολουθήσει αλλά θα ήθελαν, θα πρότεινα να μην διαβάσουν το άρθρο διότι αναγκαστικά θα έχει spoilers.

Η βασική ιδέα της εν λόγω σειράς αφορά τον άνθρωπο της εργασίας αλλά και τον άνθρωπο εκτός εργασίας ως δύο ξεχωριστές προσωπικότητες.

Ακολουθεί την εταιρεία Lumon Industries, η οποία έχει αναπτύξει μια ιατρική/τεχνολογική διαδικασία γνωστή ως severance, που χωρίζει τις μνήμες ενός ανθρώπου σε δύο ξεχωριστές προσωπικότητες, η μία ακούει στο όνομα “Innie” που είναι το κομμάτι της συνείδησης που ζει και εργάζεται μέσα στα κτίρια της Lumon, χωρίς μνήμες από έξω και η άλλη είναι η “Outie” το κομμάτι που ζει έξω από τη δουλειά, χωρίς μνήμες από το τι συμβαίνει στη Lumon.

Αυτή η αποξένωση έχει ως αποτέλεσμα να υπάρχουν δύο “εκδοχές” του ίδιου χαρακτήρα, οι οποίες μπορεί να διαφωνούν μεταξύ τους, να έχουν διαφορετικά συναισθήματα και τελικά να ζουν σχεδόν ξεχωριστές ζωές.

Στην αρχή αυτή η ιδέα μου φάνηκε πολύ θελκτική. Ο «έξω» εαυτός μου δεν κουβαλάει μαζί του τα προβλήματα της δουλειάς και μπορεί να απασχολείτε με αυτά που τον ενδιαφέρουν πραγματικά χωρίς παρεμβολές. Ωστόσο ποια από τις δύο εκδοχές είναι ο πραγματικός εαυτός;

Μνήμη και Ταυτότητα

Για να το αναλύσουμε αυτό είναι σημαντικό αρχικά να μιλήσουμε για την μνήμη. Υπάρχουν πολλές έρευνες και επεξηγήσεις για την μνήμη αλλά τώρα θα χρησιμοποιήσω την έρευνα των Vanderveren, Bijttebier,, & Hermans, (2017).

Αναφέρουν ότι η αυτοβιογραφική μνήμη υποστηρίζει την ταυτότητα μέσω δύο βασικών χαρακτηριστικών: της εξειδίκευσης (ανάκληση λεπτομερών προσωπικών γεγονότων) και της συνοχής (οργάνωση των αναμνήσεων σε ουσιαστικές αφηγήσεις). Οι συγκεκριμένες αναμνήσεις ενισχύουν την ατομικότητα και τη συνέχεια με την πάροδο του χρόνου, ενώ οι συνεκτικές αφηγήσεις ζωής δημιουργούν μια σταθερή και συνεχή αίσθηση του εαυτού.

Οι συγγραφείς καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι και τα δύο είναι απαραίτητα για τη διατήρηση της ταυτότητας και της ψυχολογικής ευεξίας. Στο Severance, ο “Innie” εαυτός δεν έχει πρόσβαση στην προσωπική του ιστορία. Ενώ είναι σε θέση να έχει πρόσβαση στη σημασιολογική μνήμη (γνώσεις και γεγονότα που δεν συνδέονται με μια προσωπική εμπειρία, όπως η γνώση της πρωτεύουσας της Γαλλίας) και στη διαδικαστική μνήμη (κινητικές δεξιότητες και συνήθειες όπως η πληκτρολόγηση ή η γραφή), δεν έχουν παιδικές αναμνήσεις, δεν έχουν γνώση αγαπημένων προσώπων, δεν έχουν πλαίσιο για το γιατί βρίσκονται εκεί. Αυτό δημιουργεί μια βαθιά ψυχολογική απομόνωση.

Έρευνες σε ασθενείς με αμνησία, όπως εκείνοι με βλάβη στον ιππόκαμπο (τον κύριο κόμβο μνήμης του εγκεφάλου), δείχνουν ότι η σοβαρή απώλεια μνήμης μπορεί να οδηγήσει σε κατάρρευση της ταυτότητας (Addis, Moscovitch, & McAndrews, 2007).

Χωρίς μνήμη, αγωνιζόμαστε να ορίσουμε τον εαυτό μας. Στη περίπτωση του πρωταγωνιστή μας Mark S. η αποσύνδεση είναι εμφανής: ο “Outie” επιλέγει την αποχώρηση για να ξεφύγει από τη θλίψη της απώλειας της συζύγου του, ενώ ο “Innie”  είναι παγιδευμένος σε έναν αδιάκοπο κύκλο ανώφελης εργασίας, χωρίς νόημα ή ανάπαυση.

Η διαδικασία Severance είναι μια ακραία μορφή ψυχολογικής διαμερισματοποίησης, που αποκόπτει την πρόσβαση σε οδυνηρές αναμνήσεις για να αποφευχθεί ο συναισθηματικός πόνος.

Χωρίς μνήμη, οι εργαζόμενοι χάνουν το πλαίσιο για κριτική σκέψη και ουσιαστικές αποφάσεις, μένοντας εγκλωβισμένοι σε ένα αέναο, παρόν χωρίς προοπτική. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο το Severance είναι τόσο ανησυχητικό, διακόπτοντας τη μνήμη η Lumon ασκεί σχεδόν πλήρη έλεγχο στην ουσιαστική ελευθερία των εργαζομένων, οι οποίοι δεν μπορούν να αντισταθούν στην αιχμαλωσία επειδή δεν έχουν το πλαίσιο για να φανταστούν μια εναλλακτική λύση.

Χωρίς να έχουν λοιπόν μέτρο σύγκρισης, οι εργαζόμενοι της Lumon μπορούν να είναι ικανοποιημένοι με απλοϊκά, σχεδόν παιδικά, «βραβεία». Στο Severance, η παραγωγικότητα ενθαρρύνεται με εμπειρίες χορού, φέτες πεπονιού και το διαβόητο πάρτι βάφλας. Όλα αυτά τα προνόμια σε έναν μέσο εργαζόμενο άνθρωπο μπορεί να ακούγονται γελοία και δεν θα έπρεπε να είναι αυτό το “bonus” της επίτευξης στόχων, αλλά σκεφτείτε πως λειτουργεί σε ένα παιδί.

Πολλές φορές έχουμε ακούσει γονείς να τάζουν παγωτά, παιχνίδια κοκ. στα παιδιά τους προκειμένου αυτά να κάνουν κάτι που «πρέπει». Όσο παρατραβηγμένες και να μας φαίνονται όμως αυτές οι τακτικές αντικατοπτρίζουν χειρισμούς του πραγματικού κόσμου.

Ορισμένες εταιρείες προσφέρουν επιφανειακά προνόμια (δωρεάν σνακ, αίθουσες παιχνιδιών ή κοινωνικές εκδηλώσεις) για να αποσπάσουν την προσοχή από βαθύτερα ζητήματα όπως οι χαμηλοί μισθοί ή τα υπέρογκα φόρτα εργασίας. Για τους “Innie” η αυτονομία είναι ανύπαρκτη. Η πραγματικότητά τους υπαγορεύεται από την Lumon. Οδηγούνται να πιστεύουν ότι οι “Outie” τους κυβερνούν τη μοίρα τους, όπως φαίνεται όταν τα αιτήματα παραίτησης απορρίπτονται συστηματικά χωρίς εξήγηση. Αυτός είναι ο καταναγκαστικός έλεγχος, μια ψυχολογική τακτική που μπορεί να περιλαμβάνει κοινωνική απομόνωση, οικονομική κακοποίηση, συναισθηματική ή ψυχολογική κακοποίηση κ.α. (Beckwith et al., 2023) Αν και η βιβλιογραφία επικεντρώνεται κυρίως στις συντροφικές σχέσεις, η βασική ιδέα (η άρνηση πρόσβασης στην αλήθεια, την υποστήριξη ή τους πόρους για τη διατήρηση του ελέγχου) ευθυγραμμίζεται και με τη συγκεκριμένη περίπτωση.

Εργασιακή Εξουθένωση

Η εργασιακή εξουθένωση (γνωστό και ως burnout) είναι μια έννοια αρκετά γνωστή πλέον αλλά ταυτόχρονα και μείζονος σημασίας. Η  εργασιακή εξουθένωση είναι ένα ψυχολογικό σύνδρομο που αναδύεται ως παρατεταμένη αντίδραση σε χρόνιους διαπροσωπικούς στρεσογόνους παράγοντες στην εργασία. Οι τρεις βασικές διαστάσεις αυτής της αντίδρασης είναι η συντριπτική εξάντληση, τα συναισθήματα κυνισμού και αποστασιοποίησης από την εργασία, καθώς και η αίσθηση αναποτελεσματικότητας και έλλειψης επίτευξης (Maslach, Schaufeli & Leiter, 2001). Η επαγγελματική εξουθένωση σχετίζεται με συναισθηματική εξάντληση, άγχος και κατάθλιψη, καθώς και με σωματικά προβλήματα όπως κόπωση, διαταραχές ύπνου και καρδιαγγειακούς κινδύνους (Maslach, Schaufeli, & Leiter, 2001; Salvagioni et al., 2017). Οδηγεί επίσης σε μειωμένη εργασιακή απόδοση, μειωμένη συγκέντρωση και τεταμένες κοινωνικές σχέσεις (Maslach & Leiter, 2016).

Το Severance λοιπόν, δείχνει που βαδίζει η εργασιακή κουλτούρα. Το αποστειρωμένο, λευκό, φωτισμένο με φθορισμό γραφείο της Lumon Industries είναι μια υπερβολική αντανάκλαση ορισμένων πραγματικών χώρων εργασίας που φαίνεται να δίνουν προτεραιότητα στην παραγωγικότητα έναντι της ευημερίας των εργαζομένων.

Η τηλεοπτική σειρά χρησιμεύει ως προειδοποίηση για το πιθανό χειρότερο σενάριο που μπορεί να προκύψει από την κουλτούρα του hustling, το οποίο κατά καιρούς δοξάζει τους ανθρώπους που αυτοπροσδιορίζονται ως εργασιομανείς, επαινώντας τις πολλές ώρες εργασίας, την επαγγελματική εξουθένωση και την αδιάκοπη αφοσίωση ως σημάδια φιλοδοξίας και όχι ως προειδοποίηση για την επιδείνωση της ψυχικής υγείας.

Είναι ενδιαφέρον ότι ακόμη και η απόλαυση από την εργασία έδειξε θετική σχέση με το άγχος, υπογραμμίζοντας την πολύπλοκη φύση της εμπλοκής όπου το πάθος και η ευχαρίστηση στην εργασία μπορεί να συνυπάρχουν με συναισθηματική καταπόνηση, ειδικά σε περιβάλλοντα υψηλής ζήτησης όπου τα όρια μεταξύ εργασίας και ανάπαυσης είναι θολά (Regmi, & Manandhar, 2025).

«Επανένταξη»

Στη δεύτερη σεζόν, μετά από μία σοκαριστική αποκάλυψη, ο Mark S. αποφασίζει να αρχίσει τη διαδικασία της επανένταξης, να συνδεθεί δηλαδή με τον “Innie” του. Αυτή η απόφαση αντιπροσωπεύει μια βαθιά ψυχολογική μετατόπιση, μια μετατόπιση που αντικατοπτρίζει την ανάκαμψη από τραύματα στον πραγματικό κόσμο, όπου τα άτομα προσπαθούν να ανακτήσουν χαμένα κομμάτια του εαυτού τους.

Η επανένταξη, τόσο στο Severance όσο και στην ψυχολογική θεραπεία (γνωστή ως θεραπεία επανένταξης), είναι η διαδικασία συγχώνευσης κατακερματισμένων τμημάτων της ταυτότητας σε ένα συνεκτικό σύνολο. Απαιτεί την αντιμετώπιση επώδυνων ή καταπιεσμένων αναμνήσεων και την αναγνώριση της αλήθειας των εμπειριών κάποιου (Sise, 2025).

Για τον Mark S., η επανένταξη είναι κάτι περισσότερο από μια διαφυγή, είναι μια απεγνωσμένη προσπάθεια να ανακτήσει την πλήρη ταυτότητά του. Αυτή η διαδικασία μέσα από τη σειρά φαίνεται αρκετά επικίνδυνη και επώδυνη, κάτι που άπτεται και στον πραγματικό κόσμο. Η αντιμετώπιση επώδυνων αναμνήσεων μπορεί να προκαλέσει έντονη συναισθηματική δυσφορία, αναδρομές στο παρελθόν σε καταστάσεις μετατραυματικού στρες ή ακόμα και προσωρινή αποσταθεροποίηση. Ωστόσο, για πολλούς επιζώντες τραύματος, η εναλλακτική λύση, να παραμείνουν κολλημένοι σε μια κατάσταση αποσύνδεσης, μοιάζει με «μισή» ζωή. Και μόνο μέσω θεραπειών που επικεντρώνονται στο τραύμα μπορούν να αρχίσουν να αισθάνονται ξανά ολοκληρωμένοι και να βιώνουν βαθύτερη σημασία και σύνδεση στη ζωή τους (van der Kolk, 2014).

Η απόφαση του Mark S. να αναζητήσει επανένταξη μιλάει για την ανθρώπινη επιθυμία για ολότητα. Ακόμα και όταν η θεραπεία είναι επικίνδυνη, ακόμα και όταν το κόστος είναι υψηλό, η ανάγκη να ανακτήσουμε τον πλήρη εαυτό μας συχνά υπερτερεί του φόβου για το τι μπορεί να συμβεί.

«Φινάλε»

Τελειώνοντας η δεύτερη σεζόν (θα υπάρξει και τρίτη), ο Mark S. καταφέρνει να επικοινωνήσει με τον “Innie” εαυτό του. Θέλει να του εξηγήσει πως προσπαθεί να κάνει την επανένταξη και να ξαναγίνουν ένα. Εκείνη την στιγμή ως θεατής χαίρεσαι διότι επιτέλους θα διορθωθεί μια αρκετά δυστοπική συνθήκη. Ωστόσο ο “Innie” δεν είναι σύμφωνος με αυτό. Παρόλο που η ζωή του είναι μόνο η δουλειά παραλείπουμε το γεγονός ότι όντως η ζωή του είναι ΜΟΝΟ ο κόσμος της δουλειάς. Εκεί αλληλοεπιδρά με άλλα άτομα, ερωτεύτηκε, εκεί υπάρχει ο δικός του κόσμο. Αν γίνει λοιπόν η σύνδεση με τον “Outie” αυτά θα τα χάσει. Αυτές οι 2 προσωπικότητες, που καταλήγουν να είναι σαν δύο διαφορετικά άτομα, έχουν άλλες προτεραιότητες και άλλα «θέλω».

Και τώρα είναι το ερώτημα, ίσως και ηθικό, ποια «θέλω» πρέπει να υπερισχύσουν; Γιατί ο προ υπάρχον Mark S. είναι ο “Outie”, αυτός έχει ζήσει μεγαλύτερη ζωή, περισσότερες αναμνήσεις και περισσότερα άτομα στη ζωή του. Ωστόσο ο “Innie” έχει κι αυτός συναισθήματα, άτομα που νοιάζετε και αγαπάει και τον αγαπάνε κι αυτά και τις αναμνήσεις που δημιούργησε. Ποιος πρέπει να υπερισχύσει σε αυτό;

Προσωπικά αυτό που με έκανε να νιώσω το φινάλε ήταν ότι ο “Innie” θα «λογικευτεί» και θα καταλάβει πως η ζωή απλά στον χώρο εργασίας δεν είναι ζωή. Πως το καλύτερο, ακόμα κι αν χάσει όλα όσα προαναφέραμε, είναι να επανασυνδεθεί με τον «πραγματικό» εαυτό και την αληθινή ζωή. Κι έχω την εξής απορία, πόση δυσκολία έχουν οι περισσότεροι άνθρωποι να εγκαταλείψουν δυσλειτουργικές συμπεριφορές ή ακόμα και τις διαταραχές που έχουν χρόνια γιατί νιώθουν ότι δεν ξέρουν ποιοι είναι χωρίς αυτές. Έτσι έχουν μάθει να ζουν κι ακόμα να βρίσκουν και το θετικό πρόσημο που μπορεί να έχουν στη ζωή τους. Έτσι αντίστοιχα, θεωρώ, πως ο “Innie” του Mark S. παρόλο που δεν ξέρει πως θα πορευτεί και πως θα μπορέσει να αποκτήσει «ελευθερία» προτιμά να μην εμπιστευτεί τον “Outie” του και να μην ρισκάρει να χάσει αυτά τα ψίχουλα που έχει.

Αυτή ήταν μια σύντομη ανάλυση της σειράς “Severance” και των ψυχολογικών παραπομπών που μπόρεσα να εντοπίσω. Συμπέρασμα δεν έχω. Το μόνο που ξέρω είναι πως σε βάζει σε σκέψεις, διότι δεν υπάρχει σωστό ή λάθος.

Βιβλιογραφία

Addis, D. R., Moscovitch, M., & McAndrews, M. P. (2007). Consequences of hippocampal damage across the autobiographical memory network in left temporal lobe epilepsy. Brain, 130(9), 2327–2342. doi.org/10.1093/brain/awm166 

Beckwith, S., Lowe, L., Wall, L., Stevens, E., Carson, R., Kaspiew, R., ... & Gahan, L. (2023). Coercive control literature review. Australian Institute for Family Studies.

Maslach, C., & Leiter, M. P. (2016). Understanding the burnout experience: Recent research and its implications for psychiatry. World Psychiatry, 15(2), 103–111. doi.org/10.1002/wps.20311 

Maslach, C., Schaufeli, W. B., & Leiter, M. P. (2001). Job burnout. Annual review of psychology, 52(2001), 397-422. dx.doi.org/10.7812/TPP/14-211 

Regmi, R., & Manandhar, S. (2025). Hustle Culture and Workplace Anxiety: The Psychological Effect of Overworked Behavior among Working Individuals. DAV Research Journal, 4(1), 18-33. doi.org/10.3126/davrj.v4i1.85655 

Salvagioni, D. A. J., Melanda, F. N., Mesas, A. E., González, A. D., Gabani, F. L., & Andrade, S. M. (2017). Physical, psychological and occupational consequences of job burnout: A systematic review of prospective studies. PLoS ONE, 12(10), e0185781. doi.org/10.1371/journal.pone.0185781 

Sise, M. T. (2025, May). Using the Trauma Reintegration Process to Treat Posttraumatic Stress Disorder with Dissociation and Somatic Features: A Case Series. In Healthcare (Vol. 13, No. 10, p. 1092). MDPI. doi.org/10.3390/healthcare13101092 

Van der Kolk, B. (2014). The body keeps the score: Brain, mind, and body in the healing of trauma. New York, 3, 14-211.

Vanderveren, E., Bijttebier, P., & Hermans, D. (2017). The importance of memory specificity and memory coherence for the self: Linking two characteristics of autobiographical memory. Frontiers in psychology, 8, 2250. doi.org/10.3389/fpsyg.2017.02250 

Συγγραφή - Επιμέλεια Άρθρου

Νεφέλη Τοπαλίδη - Ψυχολόγος

Κλινική Ψυχολόγος με ειδίκευση στη Γνωσιακή Συμπεριφορική Θεραπεία (CBT), με εμπειρία σε συνεδρίες με άτομα που αντιμετωπίζουν σχιζοφρένεια. Έχει προσφέρει εθελοντικά υποστήριξη μέσω της πλατφόρμας «Μίλα Μου» και παρέχει διαδικτυακή συμβουλευτική. Διατηρεί έντονο ενδιαφέρον για την έρευνα και τη συνεχή επιστημονική εξέλιξη στον χώρο της ψυχικής υγείας.

6940201573

Δείτε όλα τα άρθρα Σελίδα ειδικού

THERAPY.PSYCHOLOGY - ΠΛΑΤΦΟΡΜΑ ONLINE ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ
Μια ολοκληρωμένη εμπειρία σύνδεσης Ειδικών Ψυχικής Υγείας και Θεραπευόμενων | Ξεκίνα εδώ το Θεραπευτικό ταξίδι σου...