Θετικά συναισθήματα και καρδιαγγειακές παθήσεις

Ακρόαση άρθρου......

Πρόσθεσε το Psychology.gr στις προτιμώμενες πηγές σου στη Google
Με αυτό τον τρόπο, θα βλέπεις πρώτος όλα τα νέα άρθρα ψυχολογίας και ψυχικής υγείας που δημοσιεύονται στο PSYCHOLOGY.GR

Στον χώρο της Κλινικής Ψυχολογίας και των Επιστημών της Υγείας, εμφανίζονται, ολοένα και περισσότερο, έρευνες, σχετικά με την επίδραση των θετικών συναισθημάτων  σε αντικειμενικούς δείκτες υγείας, όπως είναι η ποιότητα ζωής, η νοσηρότητα, η υποτροπή και η θνησιμότητα.

Τις τελευταίες δεκαετίες, μάλιστα, έμφαση έχει δοθεί στη σύνδεση, μεταξύ των καρδιαγγειακών παθήσεων και των θετικών συναισθημάτων.

Η σύνδεση αρνητικών συναισθημάτων και καρδιακών παθήσεων

Καταρχάς, πρόσφατες επισκοπήσεις και αναλύσεις, σχετικά με τη συμβολή των ψυχολογικών παραγόντων στις καρδιαγγειακές παθήσεις, έχουν τεκμηριώσει ότι τα αρνητικά συναισθήματα, όπως η λύπη, ο θυμός, το στρες και η εχθρότητα – μίσος, συνδέονται, τόσο με την εμφάνιση και την ανάπτυξη καρδιαγγειακών παθήσεων, όσο και με την ελλιπή αποκατάσταση και την υποτροπή νέων καρδιακών επεισοδίων.

Η τεκμηριωμένη συμβολή, μάλιστα, της λύπης, της εχθρότητας – μίσους και άλλων αρνητικών συναισθημάτων καταλαμβάνει, μέχρι και σήμερα, τον κύριο όγκο της έρευνας και των θεωρητικών προσεγγίσεων που επιχειρούν να συνδέσουν τους ψυχολογικούς παράγοντες με τις καρδιαγγειακές παθήσεις.

Ιστορική αναδρομή στην μακροζωία και η μελέτη των μοναχών

Μία από τις πλέον, τώρα, διαδεδομένες έρευνες στον χώρο της Ψυχολογίας και των Επιστημών της Υγείας είναι εκείνη της μελέτης κάποιων Ρωμαιοκαθολικών Καλογραιών, κατά τις αρχές του 20ού αιώνα.

Πρόκειται για μία εξερεύνηση του πώς οι συναισθηματικές εμπειρίες, που καταγράφηκαν σε προσωπικά σημειωματάρια από Ρωμαιοκαθολικές Μοναχές, όταν ήταν νέες, προέβλεψαν τη θνησιμότητα, ύστερα από 6, περίπου, δεκαετίες.

Το συναισθηματικό περιεχόμενο αυτών των χειρόγραφων αυτοβιογραφικών εκθέσεων περιελάμβανε 200 με 300 λέξεις. Τα χειρόγραφα γράφτηκαν από 180 Ρωμαιοκαθολικές Μοναχές στις αρχές της δεκαετίας του 1930 και κωδικοποιήθηκαν, με βάση το περιεχόμενό τους, όσον αφορά στην έκφραση θετικών, αρνητικών και ουδέτερων συναισθημάτων. Ύστερα από 60 χρόνια, η θνησιμότητα, μεταξύ των Ρωμαιοκαθολικών Καλογραιών, που βρίσκονταν στο ανώτατο τεταρτημόριο των καταγεγραμμένων θετικών συναισθημάτων, ήταν 2,5 φορές χαμηλότερη από εκείνη των αντίστοιχων, που βρίσκονταν στο κατώτατο τεταρτημόριο.

Η διαφορά αυτή μεταφράστηκε σε 7, επιπλέον, χρόνια ζωής για εκείνες τις Ρωμαιοκαθολικές Μοναχές, που βίωναν περισσότερα θετικά συναισθήματα. Σε άλλες έρευνες, συμπεραίνεται ότι τα θετικά συναισθήματα έχουν μεγαλύτερη προβλεπτική ισχύ, σχετικά με τη θνησιμότητα, απ’ ό,τι τα αρνητικά συναισθηματικά συμπτώματα.

Ευεξία και σωματική ανθεκτικότητα

Αξίζει να σημειωθεί ότι, ως προς τη βελτίωση δεικτών υγείας, βάσει βιβλιογραφικών επισκοπήσεων, η υποκειμενική ευεξία (“subjective well–being”) συνδέεται, άμεσα, με τη βελτίωση δεικτών υγείας (όπως η χαμηλότερη εμφάνιση συννοσηρότητας και η θνησιμότητα).

Άτομα που χαρακτηρίζονται «ευτυχή», αναφέρουν, σχετικά, εξαιρετική σωματική υγεία και βιώνουν λιγότερα σωματικά συμπτώματα. Επίσης, αναφέρεται μία ισχυρή αρνητική συσχέτιση, μεταξύ θετικών συναισθημάτων και νοσηρότητας, καθώς επίσης, επιμήκυνση του χρόνου ζωής (μακροβιότητα), μεταξύ των υπερηλίκων.

Η μακροβιότητα, η ενίσχυση του ανοσοποιητικού συστήματος και η χαμηλή επικινδυνότητα για υπέρταση σε άτομα, που βιώνουν θετικά συναισθήματα, είναι ευρήματα και άλλων ερευνών. Να μην παραλειφθεί ότι μελέτες προδρομικής παρακολούθησης αναφέρουν αρνητική συσχέτιση, μεταξύ θετικών συναισθημάτων και πιθανότητας εμφράγματος του μυοκαρδίου.

Επιπροσθέτως, παρατηρείται σημαντική μείωση της θνησιμότητας σε ασθενείς που επιδεικνύουν θετικά συναισθήματα και νοσηλεύονται, κατ’ επανάληψη και κατά τακτά χρονικά διαστήματα, εξαιτίας οργανικής νόσου, συμπεριλαμβανομένης και καρδιαγγειακής. Ανάλογα ευρήματα ισχύουν και σε πληθυσμό διαβητικών, στους οποίους τα θετικά συναισθήματα συνδέονται με τη μείωση επικινδυνότητας θανάτου.

Σύγχρονες μεθολογικές προσεγγίσεις στην ψυχολογία

Η αλληλεπίδραση θετικών συναισθημάτων και σωματικής υγείας, τώρα – ειδικότερα, ως προς τις καρδιαγγειακές παθήσεις – είναι, αναμφισβήτητα, πολυσύνθετη και περίπλοκη.

Έτσι, εάν κάποιος είναι, σωματικά, υγιής, τότε, είναι πιθανό να βιώνει ευρύτερο φάσμα θετικών συναισθημάτων. Αντίστροφα, πάλι, εάν κάποιος βιώνει θετικά συναισθήματα (π.χ., ευτυχία, ικανοποίηση, αισιοδοξία), τότε, είναι πιθανό να έχει εδραιώσει και να υποστηρίξει τακτικές και συμπεριφορές υγείας, που βελτιώνουν τη σωματική του ευεξία.

Η κατεύθυνση αυτής της αλληλεπίδρασης δεν είχε διευκρινισθεί, επαρκώς, μέχρι πρότινος και αποτελούσε ένα εμπόδιο για την έρευνα. Η δυσκολία αυτή φαίνεται να ξεπερνιέται, μέσω μεθοδολογικών βελτιώσεων. Για τον σκοπό αυτό, έχουν υιοθετηθεί πειραματικές (“experimental”), περιπατητικές (“ambulatory”) και διαχρονικές (“longitudinal”) μεθοδολογικές προσεγγίσεις, σκοπός των οποίων είναι να διευκρινίσουν και την αιτιακή φύση των αλληλεπιδράσεων θετικών συναισθημάτων και σωματικής υγείας.

Ειδικότερα, στις πειραματικές μελέτες, εξερευνάται η άμεση επίδραση των θετικών συναισθημάτων – τα οποία προκαλούνται, παροδικά – σε καρδιαγγειακούς δείκτες, που καταγράφουν τις μεταβολές, την ίδια στιγμή, που οι συμμετέχοντες της έρευνας βιώνουν θετικά συναισθήματα.

Στις μελέτες περιπατητικού τύπου, καταγράφονται, κατά τη διάρκεια αρκετών ημερών ή ακόμη και εβδομάδων, οι αλλαγές στην καθημερινή διάθεση και την αποτύπωση αυτών σε καρδιαγγειακούς δείκτες.

Τέλος, στις διαχρονικές μελέτες, εξετάζονται εάν καταγεγραμμένα υψηλά επίπεδα θετικών συναισθημάτων προβλέπουν βελτίωση ή προστασία της καρδιολογικής υγείας των συμμετεχόντων της έρευνας, κατά τη διάρκεια μεγαλύτερων χρονικών περιόδων, σε σχέση με τις δύο προηγούμενες μεθοδολογίες πειραματικού σχεδιασμού.

Η επιρροή των θετικών συναισθημάτων

Με αυτόν τον τρόπο, οι θεωρητικές προσεγγίσεις της Ψυχολογίας βρίσκουν το εργαστηριακό και το πειραματικό έδαφος, για να ελεγχθούν. Πιο συγκεκριμένα, στο πλαίσιο της θεωρίας, της διερεύνησης και της δόμησης των θετικών συναισθημάτων, έχει διατυπωθεί η υπόθεση, ότι τα θετικά συναισθήματα έχουν την ικανότητα, να επαναφέρουν στα επίπεδα του φυσιολογικού τις παρατεταμένες μυοκαρδιακές επιδράσεις των αρνητικών συναισθημάτων

Η θεωρητική πρόταση, ότι τα θετικά συναισθήματα εξουδετερώνουν την επίδραση των αρνητικών συναισθημάτων, έχει ελεγχθεί, με μία σειρά από πειράματα. Επίσης, στο πλαίσιο ανάπτυξης και έρευνας της Ψυχολογίας, στον χώρο των καρδιαγγειακών παθήσεων, έχει δημιουργηθεί η ανάγκη, να ταυτοποιηθούν και να αναγνωρισθούν οι επιδράσεις των θετικών συναισθημάτων στην καρδιαγγειακή ευεξία και την ποιότητα ζωής των καρδιοπαθών.

Έτσι, μελέτες αναφέρουν ότι η απουσία θετικών συναισθημάτων – και όχι τόσο, η ανύψωση σε δείκτες αρνητικών συναισθημάτων – προβλέπει την εκδήλωση εμφράγματος του μυοκαρδίου ή το μέγεθος της συχνότητας θανάτου.

Τα ίδια ευρήματα, ως προς τη θνησιμότητα, εμφανίζουν και άλλες μελέτες, όπου σε διάστημα 7 χρόνων καταγραφής, υπάρχει συστηματική συσχέτιση, μεταξύ απουσίας θετικών συναισθημάτων και αύξησης των καρδιαγγειακών παθήσεων.

Με βάση όλα τα παραπάνω, γίνεται κατανοητό ότι υψηλότερα επίπεδα θετικών συναισθημάτων συνεισφέρουν στη βελτιστοποίηση της συνολικής καρδιολογικής και της σωματικής εικόνας.

Η αύξηση των θετικών συναισθημάτων σχετίζεται, άμεσα, με τη στατιστικά χαμηλότερη πιθανότητα εμφάνισης καρδιαγγειακών παθήσεων.

Με αυτόν τον τρόπο, αναγνωρίζεται ο προστατευτικός ρόλος και η προληπτική ισχύς των θετικών συναισθημάτων, ως προς την εμφάνιση καρδιολογικής δυσλειτουργίας στον ανθρώπινο οργανισμό.