Ακρόαση άρθρου......
Πρόσθεσε το Psychology.gr στις προτιμώμενες πηγές σου στη Google
Με αυτό τον τρόπο, θα βλέπεις περισσότερα νέα άρθρα ψυχολογίας και ψυχικής υγείας που δημοσιεύονται στο PSYCHOLOGY.GR
Η ενδομήτρια ζωή συνιστά το πρώτο, καθοριστικό στάδιο συναισθηματικής ανάπτυξης του ανθρώπου. Οι εμπειρίες της ενδομήτριας ζωής διαμορφώνουν σημαντικά το πώς αισθανόμαστε και λειτουργούμε στη μετέπειτα ζωή μας. Γι΄αυτό είναι σημαντικό να γνωρίζουμε τι αισθάνονται τα έμβρυα μέσα στη μήτρα.
Παρόλο που μαθαίνουμε συνεχώς όλο και περισσότερα για την ενδομήτρια ζωή, υπάρχουν ακόμα πολλά που δεν γνωρίζουμε. Η εμπειρία που βιώνεται εξακολουθεί να παραμένει σε μεγάλο βαθμό άγνωστη, αν και ορισμένες έρευνες προσπαθούν να το ανακαλύψουν στρέφοντας το ενδιαφέρον τους στο πώς αισθάνεται μια έγκυος γυναίκα.
Ειδικοί επιστήμονες μελέτουν τι ακριβώς μπορεί να βιώσει το έμβρυο απο το εσωτερικό της μήτρας, με το αίσθημα της χαράς και του άγχους να αποτελούν παράδειγμα, καθώς και εάν το έμβρυο μπορεί να αισθανθεί ότι είναι επιθυμητό ή μη επιθυμητό.
Τι αισθάνεται το έμβρυο μέσα στη μήτρα;
Υπάρχουν διαφορετικές απόψεις σχετικά με το τι μπορεί να βιώσει το έμβρυο ενώ βρίσκεται μέσα στη μήτρα. Ορισμένες μελέτες καταδεικνύουν ότι τα έμβρυα μπορούν να ακούσουν τον ήχο, να υποστούν κάποια οπτική επεξεργασία, αλλά και να αντιληφθούν τη συναισθηματική κατάσταση της μητέρας τους μέσω ενός πολύπλοκου δικτύου ορμονών και φυσιολογικών αντιδράσεων.
Συνεπώς, η εμβρυϊκή ανάπτυξη δεν είναι απλώς μια βιολογική διαδικασία.
Ήχοι
Από την έκτη εβδομάδα της εγκυμοσύνης, το έμβρυο μπορεί να συλλάβει ρυθμικούς ήχους γύρω του. Οι ρυθμικοί ήχοι που αντιλαμβάνεται προέρχονται κυρίως από το σώμα της μητέρας του (π.χ. καρδιακούς παλμούς, παλμούς της φωνής της), ενώ αφορά και άλλους εξωτερικούς ήχους, δημιουργώντας συναισθήματα οικειότητας.
Οι Partanen et al. (2013) στη μελέτη τους έβαλαν έγκυες γυναίκες να επαναλαμβάνουν ένα συγκεκριμένο σύνολο λέξεων - κλειδιών για περισσότερες από 25.000 φορές κατά τη διάρκεια του τελευταίου τριμήνου της εγκυμοσύνης, με τα αποτελέσματα να καταδεικνύουν την αναγνώριση αυτών από τα νεογέννητα βρέφη μέσω μέτρησης της εγκεφαλικής τους δραστηριότητας (ΗΕΓ - Ηλεκτροεγκεφαλογράφημα).
THERAPY.PSYCHOLOGY - ΠΛΑΤΦΟΡΜΑ ONLINE ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ
Μια ολοκληρωμένη εμπειρία σύνδεσης Ειδικών Ψυχικής Υγείας και Θεραπευόμενων | Ξεκίνα εδώ το Θεραπευτικό ταξίδι σου με Δωρεάν 1η συνεδρία.
Εν ολίγοις, η εντατική αυτή ακουστική έκθεση κατέδειξε ότι τα νεογέννητα είχαν σχηματίσει μακροπρόθεσμες νευρικές μνήμες για τις λέξεις αυτές.
Οπτική επεξεργασία
Οι Reid et al. (2017) διαπίστωσαν ότι 39 νεογέννητα βρέφη έδειξαν προτίμηση σε ένα μοτίβο το οποίο θύμιζε ανθρώπινο πρόσωπο συγκριτικά με ένα ανεστραμμένο τρίγωνο, γεγονός που καταδεικνύει ότι υφίσταται κάποιου βαθμού οπτική επεξεργασία κατά τη διάρκεια της εμβρυϊκής περιόδου.
Πιο συγκεκριμένα, οι ερευνητές πρόβαλαν φωτεινά μοτίβα, που αποτελούνταν από τρεις κόκκινες κουκκίδες φωτός μέσω του μητρικού κοιλιακού τοιχώματος στο εσωτερικό της μήτρας. Τα μοτίβα αυτά είτε είχαν τη διάταξη ενός κανονικού προσώπου (δηλ. δύο μάτια πάνω, ένα στόμα κάτω), είτε τοποθετούνταν ανάποδα. Οι ερευνητές παρακολουθούσαν τις αντιδράσεις των εμβρύων χρησιμοποιώντας υπερηχογράφημα 4D. Όταν οι τρεις κουκκίδες φωτός σχημάτιζαν πρόσωπο, τότε τα έμβρυα γύριζαν το κεφάλι τους για να το κοιτάξουν. Αντίθετα, όταν το ίδιο φωτεινό σχήμα αναστρεφόταν προκειμένου να μη θυμίζει πρόσωπο, τότε τα έμβρυα δεν έδειχναν το ίδιο ενδιαφέρον.
Συνεπώς, η τάση να αναγνωρίζουμε και να προτιμούμε τα ανθρώπινα πρόσωπα αναπτύσσεται πριν από τη γέννηση και δεν είναι κάτι που μαθαίνεται μετά από αυτή. Διατυπωμένο διαφορετικά, η προτίμηση στα ανθρώπινα χαρακτηριστικά είναι έμφυτη.
PRO PSYCHOLOGY: Επαγγελματική Κοινότητα Ειδικών Ψυχικής Υγείας
Ένα Οικοσύστημα του PSYCHOLOGY.GR για Εποπτεία, Επαγγελματική Ανάπτυξη, Σύνδεση
Συναισθήματα
Τα έμβρυα, όπως έχει ήδη αναφερθεί, έχουν την τάση να επηρεάζονται από τη συναισθηματική κατάσταση της μητέρας τους, αν και ο βαθμός στον οποίο αυτό υφίσταται εξακολουθεί να παραμένει άγνωστος. Για παράδειγμα, όταν οι μητέρες βιώνουν το αίσθημα της χαράς τότε απελευθερώνεται στον οργανισμό τους η ορμόνη ωκυτοκίνη, γνωστή και ως ορμόνη της «αγάπης». Στην έρευνα τους οι Feldman et al. (2007) υποστηρίζουν ότι όσο περισσότερη ορμόνη ωκυτοκίνη εκκρίνεται στον οργανισμό κατά τη διάρκεια του πρώτου τριμήνου, τόσο πιο ισχυρός θα είναι ο δεσμός μεταξύ μητέρας και νεογέννητου βρέφους.
Από την άλλη, η Cortizo (2020) στην έρευνα της αναφέρει πως το αναπτυσσόμενο έμβρυο μπορεί να επηρεαστεί από αλλαγές της διάθεσης, τραυματικά γεγονότα και επιπλοκές της εγκυμοσύνης. Παράγοντες που μπορούν να παρεμποδίσουν την ανάπτυξη ενός ισχυρού συναισθηματικού δεσμού κατά τη διάρκεια της εμβρυϊκής περιόδου.
Επομένως, όταν η μητέρα βιώνει έντονο στρες, χαρά ή θλίψη, το σώμα της εκκρίνει ορμόνες (κορτιζόλη, αδρεναλίνη, ενδορφίνες, ωκυτοκίνη). Αυτές οι χημικές ουσίες διαπερνούν τον πλακούντα και αλλάζουν το ενδομήτριο περιβάλλον, επηρεάζοντας τους καρδιακούς παλμούς και τα επίπεδα δραστηριότητας του εμβρύου.
Να σημειωθεί ότι ακόμα κι αν το έμβρυο δεν νιώθει περίπλοκα συναισθήματα με τον τρόπο που τα νιώθει ένας ενήλικας, μπορεί να αντιληφθεί το συναίσθημα που μεταδίδεται μέσα από τις σκέψεις, τα συναισθήματα και τα λόγια της μητέρας του. Ως αποτέλεσμα, το έμβρυο μπορεί να αισθάνεται χαρούμενο, ήρεμο ή φοβισμένο και μαθαίνει να αισθάνεται αγάπη ή απόρριψη με βάση τις αντιδράσεις της μητέρας του απέναντί του.
Έμβρυο και αίσθημα της απόρριψης
Παρά την έλλειψη ερευνητικής υποστήριξης σχετικά με τις μακροπρόσθεσμες επιπτώσεις που το αίσθημα της απόρριψης μπορεί να έχει στην ενήλικη ζωή, η μελέτη των Gillath et al. (2018) καταδεικνύει ότι τα άτομα που πιστεύουν πως ήταν μη επιθυμητά ως έμβρυα είναι πιο πιθανό να έχουν υιοθετήσει ένα ανασφαλές στυλ προσκόλλησης ως ενήλικες.
Εντούτοις, η διατήρηση συναισθηματικής απόστασης κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης θα πρέπει να μην αποτελεί αδυναμία, αιτία ενοχών ή αρνητικής κριτικής προς τον ίδιο τον εαυτό. Πρόκειται για έναν φυσιολογικό μηχανισμό άμυνας και αυτοπροστασίας, το οποίο συναντάται σε πολλούς γονείς και κυρίως σε αυτούς που έχουν βιώσει προηγούμενη εμπειρία περιγεννητικής απώλειας, όπως αποβολή ή γέννηση θνησιγενούς εμβρύου. Εν ολίγοις, λειτουργεί ως ένα ψυχικό τείχος που υψώνεται για να προστατεύσει τους γονείς από το ενδεχόμενο ενός νέου, συντριπτικού πόνου, εάν κάτι δεν εξελιχθεί ομαλά.
Άγχος και οι επιδράσεις αυτού στο έμβρυο
Το άγχος δεν είναι πάντοτε ένα αρνητικό συναίσθημα. Στους ενήλικες μπορεί να θεωρηθεί και θετικό, καθώς μπορεί να αποτελέσει παράγοντα παρακίνησης για ανάληψη δράσης και προώθηση της προσωπικής ανάπτυξης. Κάτι ανάλογο θα μπορούσε να ισχύει και στη περίπτωση των εμβρύων.
Για παράδειγμα, οι Dipietro et al. (2006) υποστηρίζουν ότι το ήπιο έως και μέτριου βαθμού άγχος μπορεί να ωφελήσει την ανάπτυξη του εμβρύου επιταχύνοντας το ρυθμό της, ενώ σε μια άλλη έρευνα τους λίγα χρόνια αργότερα (Dipietro et al., 2010) τα αποτελέσματα κατέδειξαν ότι τα έμβρυα των μητέρων που βίωσαν κάποιου βαθμού άγχος κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης τους είχαν ραγδαία εγκεφαλική ανάπτυξη και πιο ταχεία ωρίμανση.
Τα εν λόγω αποτελέσματα φαίνεται να υποστηρίζονται και απο τους La Marca - Ghaemmaghami et al. (2015). Πιο συγκεκριμένα, οι ερευνητές ανέφεραν ότι το βραχυπρόθεσμο άγχος φαίνεται να μην έχει αρνητικές επιδράσεις στο αναπτυσσόμενο έμβρυο, εν αντιθέσει με τα μακροχρόνια και υψηλά επίπεδα άγχους που μπορούν να επηρεάσουν το έμβρυο μέσω απελευθέρωσης ορμονών, όπως κορτιζόλη, στο αμνιακό υγρό.
Απο την άλλη, οι Walsch et al. (2019) ισχυρίζονται πως το άγχος κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης μπορεί να οδηγήσει στις παρακάτω δυσκολίες σε παιδιά βρεφικής ηλικίας:
- Ανησυχία και συναισθηματικά προβλήματα
- Διαταραχή Ελλειματικής Προσοχής - Υπερκινητικότητα (ΔΕΠΥ)
- Δυσκολίες με τη γλωσσική ανάπτυξη
- Σημεία αυτισμού / Αυτιστικά χαρακτηριστικά
Στο σημείο αυτό κρίνεται σκόπιμο να τονιστεί ότι δεν υπάρχουν αρκετές πληροφορίες για να καταλήξουμε στο συμπέρασμα ότι το άγχος κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης είναι ο μοναδικός παράγοντας που ευθύνεται για την ανάπτυξη των προαναφερθέντων δυσκολιών, καθώς τα παιδιά ενδέχεται να εξακολουθούν να ανατρέφονται σε ένα αγχωτικό περιβάλλον.
Αυτό θα μπορούσε να σημαίνει πως γονείς που βιώνουν χρόνιο άγχος αδυνατούν να διαχειριστούν τα συναισθήματα και τη συμπεριφορά των παιδιών τους, γεγονός που θα μπορούσε να εξηγήσει τους λόγους που τα παιδιά αυτά διατρέχουν υψηλότερο κίνδυνο.
Τρόποι υποστήριξης
Για να διασφαλιστεί ότι το έμβρυο θα έχει μια θετική εμπειρία μέσα στη μήτρα, θα μπορούσατε να ακολουθήσετε τα παρακάτω:
Ομιλία, τραγούδι και ανάγνωση ιστοριών. Όλα αυτά αποτελούν έναν αποτελεσματικό τρόπο ανάπτυξης ενός βαθύ, συναισθηματικού δεσμού με το έμβρυο. Ακούγοντας τη φωνή σας, το έμβρυο νιώθει ασφάλεια και εξοικειώνεται με τους ήχους σας. Πλημμυρίστε το με τρυφερά λόγια, ενθαρρύνοντάς το να αναπτύξει κοινωνικές και γλωσσικές δεξιότητες.
Προσπαθήστε να περιβάλλετε τον εαυτό σας με χαρά και θετικότητα. Επιπλέον, η επαφή με τη φύση είναι μια εξαιρετική πρακτική για την ψυχική και σωματική σας υγεία.
Χαλαρωτική μουσική. Η εν λόγω πρακτική θα βοηθήσει το έμβρυο να ηρεμήσει και να νιώσει ασφάλεια.
Θετική οραματοποίηση. Φανταστείτε το παιδί σας να είναι χαρούμενο και επιτυχημένο σε κάθε βήμα της ζωής του. Όταν προβάλλετε την αγάπη, την εμπιστοσύνη και την αισιοδοξία στο μέλλον των παιδιών σας, χτίζετε άθελά σας τις βάσεις για την ψυχική τους ανθεκτικότητα.
Συνοψίζοντας, το έμβρυο μπορεί να αντιληφθεί ήχους, τη συναισθηματική κατάσταση της μητέρας του, καθώς και να ξεχωρίζει το ανθρώπινο πρόσωπο ήδη από τη στιγμή της γέννησης του. Το άγχος της μητέρας έχει ως αποτέλεσμα την απελευθέρωση της ορμόνης κορτιζόλης και κατ΄επέκταση τον αρνητικό επηρεασμό του εμβρύου.
Ωστόσο, υπάρχουν ορισμένες θετικές πρακτικές που έχουν τη δυνατότητα να το περιορίσουν και την ίδια στιγμή να ενισχύσουν τη δημιουργία ενός ισχυρού θετικού συναισθηματικού δεσμού με το έμβρυο.
Βιβλιογραφία
Cortizo R, et al. (2020). Prenatal broken bonds: Trauma, dissociation and the calming womb model. Journal of Trauma & Dissociation, 22(1). Doi: 10.1080/15299732.2021.1834300.
DiPietro JA, et al. (2010). Prenatal antecedents of newborn neurological maturation. Child Development, 81(1), 115 - 130. Doi: 10.1111/j.1467-8624.2009.01384.x.
Dipietro JA, et al. (2006). Maternal psychological distress during pregnancy in relation to
child development at age two. Child Development, 77(3), 573 - 587. Doi: 10.1111/j.1467-8624.2006.00891.x.
Feldman R, et al. (2007). Evidence for a neuroendocrinological foundation of human
affiliation: Plasma oxytocin levels across pregnancy and the postpartum period predict
mother-infant bonding. Psychological Science, 18(11), 965 - 970. Doi: 10.1111/j.1467-9280.2007.02010.x.
Gillath O, et al. (2018). Birth status and adult attachment. Journal of Social and Personal Relationships, 36(8). Doi: 10.1177/0265407518787357.
Joas J, et al. (2021). Maternal bonding in early infancy predicts children's social
competences in preschool age. Frontiers in Psychiatry, 19(12), 687535. Doi: 10.3389/fpsyt.2021.687535.
La Marca-Ghaemmaghami P, et al. (2015). The acute autonomic stress response and
amniotic fluid glucocorticoids in second-trimester pregnant women. Psychosomatic Medicine, 77(1), 41 - 49. Doi: 10.1097/PSY.0000000000000130.
Partanen E, et al. (2013). Learning-induced neural plasticity of speech processing before
birth. Psychological and Cognitive Sciences, 110(37), 15145 - 15150. Doi: 10.1073/pnas.1302159110.
Reid V, et al. (2017). The human fetus preferentially engages with facelike visual stimuli. Current Biology, 27(12), 1825 - 1828. Doi: 10.1016/j.cub.2017.05.044.
Uvnäs-Moberg K, et al. (1996). Neuroendocrinology of the mother—child interaction. Trends in Endocrinology and Metabolism, 7(4), 126 - 131. Doi: 10.1016/1043-2760(96)00036-7.
Walsh K, et al. (2019). Maternal prenatal stress phenotypes associated with fetal
neurodevelopment and birth outcomes. Psychological and Cognitive Sciences, 116(48), 23996 - 24005. Doi: 10.1073/pnas.1905890116.
Συγγραφή - Επιμέλεια Άρθρου
Άννα Χριστίνα Βούβαρη - Ψυχολόγος
Άννα Χριστίνα Βούβαρη: έχει επιβεβαιωθεί από το Psychology
Οι πληροφορίες που αναφέρονται στον επαγγελματικό κατάλογο ειδικών παρέχονται από τους ίδιους τους ειδικούς, κατά την εγγραφή τους στο σύστημα. Όταν βλέπετε την ένδειξη «έχει επιβεβαιωθεί από το Psychology”, σημαίνει ότι το Psychology έχει ελέγξει, με email, τηλεφωνικά ή/και με λήψη των σχετικών εγγράφων, τα ακόλουθα στοιχεία:
- Ότι ο ειδικός είναι υπαρκτό πρόσωπο.
- Ότι τα πτυχία οι τίτλοι και οι εξειδικεύσεις που αναφέρει είναι αληθινά.
- Ότι οι πληροφορίες που αναφέρει ισχύουν.
THERAPY.PSYCHOLOGY - ΠΛΑΤΦΟΡΜΑ ONLINE ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ
Μια ολοκληρωμένη εμπειρία σύνδεσης Ειδικών Ψυχικής Υγείας και Θεραπευόμενων | Ξεκίνα εδώ το Θεραπευτικό ταξίδι σου με Δωρεάν 1η συνεδρία.
