Ένα από τα προβλήματα που οι άνθρωποι αναφέρουν πιο συχνά είναι οι συντροφικές τους σχέσεις. Άλλοι προβληματίζονται για το ότι δεν μπορούν να συνάψουν και να διατηρήσουν μία σχέση, ενώ άλλοι όντας μέσα σε μία σχέση φαίνεται να αντιμετωπίζουν πολλά προβλήματα.

Πολλοί από εμάς έχουμε σκεφτεί αρκετές φορές, για το τι μπορεί να πάει λάθος και οι σχέσεις μας αργά ή γρήγορα να καταλήγουν να μας απογοητεύουν.

Επαναλαμβανόμενα μοτίβα σχέσεων

Γιατί αναζητούμε και επιλέγουμε συντρόφους, και οδηγούμαστε σε επαναλαμβανόμενα μοτίβα σχέσεων; Φταίνε συνεχώς οι άλλοι ή κάπου φταίμε κι εμείς οι ίδιοι;

Υπάρχει λόγος που έλκουμε συγκεκριμένους ανθρώπους στη ζωή μας;

Η αλήθεια είναι ότι οι άνθρωποι έχουμε την τάση να αναζητούμε και να επιλέγουμε συντρόφους, που αντιπροσωπεύουν και γεμίζουν κομμάτια, που μας λείπουν.

Από πολύ μικρή ηλικία μαθαίνουμε να σχετιζόμαστε με τους άλλους και να εκφράζουμε με συγκεκριμένο τρόπο τα συναισθήματά μας. Οι πρώτες κυρίαρχες φιγούρες στη ζωή ενός παιδιού, που αναπτύσσει σχέσεις μαζί τους, είναι οι γονείς του.

Το παιδί, επομένως, μαθαίνει να σχετίζεται σύμφωνα με τις σχέσεις που αναπτύσσει με τον κάθε γονέα ξεχωριστά, αλλά και σύμφωνα με την σχέση, που οι δύο γονείς έχουν μεταξύ τους. Ανάλογα με το πόση φροντίδα δέχτηκαν τα παιδιά από τους φροντιστές της παιδικής τους ηλικίας, δηλαδή τους γονείς τους, θα εσωτερικεύσουν ένα συγκεκριμένο τρόπο συμπεριφοράς στις σχέσεις με τους ανθρώπους, και ιδίως τους ερωτικούς συντρόφους, στην ενήλικη ζωή.

Αποκτήστε το βιβλίο Το υποσυνείδητο μπορεί να αλλάξει τη ζωή σου, από το εξειδικευμένο βιβλιοπωλείο ψυχολογίας της Πύλης μας.

Οι πυρηνικές πεποιθήσεις

Μέσω λοιπόν του δεσμού του παιδιού με τους γονείς, αλλά και του δεσμού των γονέων μεταξύ τους, το παιδί αναπτύσσει κάποιες πεποιθήσεις. Οι πεποιθήσεις αυτές, αφορούν τον τρόπο, που βλέπει κανείς τον εαυτό του, τους άλλους και το μέλλον. Σύμφωνα με την γνωσιακή ψυχολογία λειτουργούν ασυνείδητα για τον καθένα ως απόλυτες αλήθειες.

Οι πεποιθήσεις αυτές ανάλογα με το αν είναι θετικές οι αρνητικές έχουν την τάση να επιβεβαιώνονται μέσα από τις σχέσεις, που το άτομο επιλέγει να κάνει, καθώς είναι πολύ πιθανό να αναζητήσει και να επιλέξει ερωτικούς συντρόφους, που θα επιβεβαιώνουν τον τρόπο, που έχει μάθει να σχετίζεται μέχρι τότε.

Αυτό συμβαίνει για δύο λόγους.

Πρώτον κάτι τέτοιο τους είναι πιο γνώριμο και οικείο, και επομένως φαινομενικά πιο διαχειρίσιμο.

Δεύτερον, το να επιλέγει κανείς συντρόφους, που επιβεβαιώνουν τις αρνητικές πυρηνικές του πεποιθήσεις, οι οποίες δημιουργήθηκαν λόγω των τραυμάτων, που δημιουργήθηκαν από τις σχέσεις με τους γονείς του, έχει ακόμα ένα λόγο που συμβαίνει.

Το μικρό εσωτερικό παιδί μέσα σε κάθε ενήλικα πιστεύει, που δεν κατάφερε να αποκτήσει την αποδοχή του αυστηρού γονέα του, πιστεύει πως κερδίζοντας την προσοχή του αυστηρού συντρόφου του, θα είναι σαν να κερδίζει και τον γονέα του και έτσι θα αναπληρώσει αυτό το κενό μέσα του.

Κάτι τέτοιο όμως όχι μόνο δεν συμβαίνει, αλλά καταλήγει σε ένα μάταιο φαύλο κύκλο. 

Εσωτερίκευση μοτίβων στις σχέσεις

Για παράδειγμα, ένα παιδί με πολύ αυστηρούς γονείς ίσως υιοθετήσει μια συμπεριφορά τελειομανίας και έντονου άγχους στις ερωτικές του σχέσεις ως ενήλικας. Έτσι, λοιπόν, είναι πιθανό να επιλέξει έναν εξίσου αυστηρό σύντροφο, που θα τον κρίνει. Με αυτό τον τρόπο ο ίδιος θα έχει την ευκαιρία να επιβεβαιώσει την πεποίθηση, που έχει για τον εαυτό του.

Δηλαδή, ότι για να αξίζει και να αγαπηθεί κανείς, πρέπει να τα κάνει όλα σωστά.

Το άτομο αυτό θα αγωνίζεται συνεχώς να αποδείξει στο σύντροφο του ότι είναι τέλειος και γι’ αυτό αξίζει να μείνει μαζί του. Η τελειότητα αυτή, όμως, δεν αντικατοπτρίζει τον πραγματικό του εαυτό, και έτσι πολύ σύντομα η σχέση θα οδηγηθεί σε απογοήτευση και ματαίωση.

Ένα άλλο παράδειγμα, της συμπεριφοράς που μπορεί να εσωτερικεύσει ένα παιδί από τον τρόπο, που σχετίζονται οι γονείς μεταξύ τους, είναι πως αν η σχέση των γονέων βασίζεται σε ένα κακοποιητικό μοτίβο, ακόμα κι αν το παιδί δεν είναι ο αμέσος αποδέκτης αυτής της συμπεριφοράς, είναι πιθανό το παιδί να υιοθετήσει αυτά τα κακοποιητικά συναισθήματα και να τα χρησιμοποιήσει στην ενήλικη ζωή για να συσχετιστεί με τους ερωτικούς συντρόφους του, είτε ως θύμα είτε ως θύτης. 

Η αναζήτηση του αληθινού εαυτού 

Τα άτομα, λοιπόν είναι πολύ πιθανό να πηγαίνουν από τη μία σχέση στην άλλη, και από τη μία ματαίωση στην άλλη οδηγούμενοι από τις εσωτερικές πυρηνικές τους πεποιθήσεις χωρίς να το συνειδητοποιούν. Μετά από αρκετές απογοητεύσεις και επαναλαμβανόμενα μοτίβα σχέσεων οι άνθρωποι είναι πιθανό να αρχίσουν αναζητούν αυτές τις πυρηνικές του πεποιθήσεις και να στραφούν στον εαυτό τους.

Είτε με τη βοήθεια κάποιου ειδικού ψυχικής υγείας, είτε γενικά μέσω της προσωπικής αναζήτησης και ανάπτυξης, με όποιο τρόπο επιλέγει το κάθε άτομο ίσως καταφέρει να ανακαλύψει αρκετές από αυτές τις πεποιθήσεις, που δημιουργούν προβλήματα στην σχέσεις του.

Αυτό σημαίνει ότι το άτομο θα σταματήσει αυτόματα να μεταφέρει τις συμπεριφορές αυτές μέσα στις ερωτικές του σχέσεις;

Όχι! Ωστόσο όμως, καθώς η συντροφική σχέση, για να είναι υγιής πρέπει να είναι μία ειλικρινής και αυθεντική συνύπαρξη, τα άτομα μέσω της αυτοανακάλυψης, μπορούν στη συνέχεια να αποκαλύψουν τον αληθινό τους εαυτό και στο σύντροφό τους.

Υγιείς σχέσεις

Για να είναι υγιής μία σχέση δε χρειάζεται να είναι τέλεια, αλλά αυθεντική. Μόνο αν αποκαλυφθούν οι αδυναμίες και τα τρωτά σημεία και των δύο ατόμων σε μία σχέση μπορούν οι άνθρωποι να έρθουν πιο κοντά και να δημιουργήσουν μια πραγματικά αυθεντική και ολοκληρωμένη σχέση.

Σε μια εποχή, όπου τα περισσότερα πράγματα γύρω μας είναι εύκολα και δεν απαιτείται μεγάλη προσπάθεια στην αναζήτηση συντρόφου, καθώς οι επιλογές είναι πολλές μόνο τα αυθεντικά συναισθήματα και η ειλικρινής αποδοχή και προσπάθεια και από τις δύο πλευρές μπορούν να δημιουργήσουν μία υγιή σχέση, όταν ο πρώτος εντυπωσιασμός περάσει. 

Εξάλλου σκεφτείτε τι συμβαίνει, όταν αποφασίσετε να κάνετε ένα πάρτι στο σπίτι σας. Όσο διαρκεί το πάρτι και υπάρχει φαγητό, ποτό, μουσική και κόσμος όλοι περνάνε όμορφα.

Όταν όμως το πάρτι τελειώσει, υπάρχουν αυτοί που θα παραμείνουν θα βοηθήσουν στο συμμάζεμα και αυτοί, που θα φύγουν αμέσως να πάνε σε κάποιο επόμενο πάρτι. Κάτι αντίστοιχο συμβαίνει και στις σχέσεις. Στο χέρι του καθενός είναι ποιος θέλει και επιλέγει να είναι.

Συγγραφή - Επιμέλεια Άρθρου

Γεωργία Κορδώνη

kordoni georgiaΨυχολόγος, απόφοιτος ΕΚΠΑ. Σεμινάρια στον Αυτισμό σύμφωνα με το Συμπεριφοριστικό Μοντέλο, στη Γνωσιακή και Συμπεριφοριστική Ψυχοθεραπεία και στην Ψυχοθεραπεία Gestalt. Εθελοντική εργασία σε Χαμόγελο του Παιδιού, ΚΕΘΕΑ, ΓΟΝ.ΙΣ).