Η σημασία και η διαχείριση της σιωπής στην ψυχοδυναμική ψυχοθεραπεία

Ακρόαση άρθρου......

Πρόσθεσε το Psychology.gr στις προτιμώμενες πηγές σου στη Google
Με αυτό τον τρόπο, θα βλέπεις περισσότερα νέα άρθρα ψυχολογίας και ψυχικής υγείας που δημοσιεύονται στο PSYCHOLOGY.GR

Ένα συχνό θέμα που αντιμετωπίζουν οι θεραπευτές, είναι το άγχος μπροστά στη σιωπή της συνεδρίας .

Συχνά νιώθουν την πίεση να παρέμβουν για να «γεμίσουν» τον χρόνο. Στην ψυχοδυναμική θεραπεία, ωστόσο, η σιωπή σπάνια σημαίνει ότι δεν υπάρχει κάτι να ειπωθεί. Αντίθετα, είναι μια ενεργή κατάσταση με μεγάλο ψυχολογικό βάρος.

Παλαιότερα θεωρούνταν απλώς ένα εμπόδιο ή ένα είδος αντίστασης του θεραπευόμενου. Σήμερα, κατανοούμε ότι είναι ένας πολύ σημαντικός τρόπος επικοινωνίας . Είναι ο χώρος όπου συμβαίνουν ασυνείδητες διεργασίες που δεν μπορούν ακόμα να εκφραστούν με λέξεις . Ο θεραπευτής καλείται να «ακούσει» αυτό που δεν λέγεται .

Όταν ο θεραπευτής βιάζεται να μιλήσει, συχνά επειδή ο ίδιος δεν αντέχει τη σιωπή, ίσως στερεί από τον θεραπευόμενο τον χώρο που χρειάζεται για να συνδεθεί με τα συναισθήματά του.

Άρα, η σιωπή δεν είναι κατ' ανάγκην άμυνα. Μπορεί να έχει μεγάλη θεραπευτική αξία, αρκεί ο θεραπευτής να μπορεί να την αντέξει και να την κατανοήσει.

Για να γίνει αυτό πιο ξεκάθαρο, αξίζει να δούμε πώς προσεγγίζουν τη σιωπή τρεις σημαντικοί θεωρητικοί .

Wilfred Bion: Η Σιωπή ως Χώρος Επεξεργασίας
Για τον Bion, η θεραπεία βοηθά τον άνθρωπο να επεξεργαστεί και να αντέξει τα πιο δύσκολα συναισθήματά του. Όταν ένας ασθενής μένει σιωπηλός, συχνά μεταφέρει στον θεραπευτικό χώρο έντονα συναισθήματα που δεν έχουν πάρει ακόμα ξεκάθαρη μορφή.

Σε αυτές τις στιγμές, ο θεραπευτής δεν περιμένει απλώς παθητικά, αλλά λειτουργεί ως ένα ασφαλές «δοχείο». Συγκρατεί το άγχος του ασθενούς χωρίς να το απορρίπτει και χωρίς να βιάζεται να το εξηγήσει. Ανεχόμενος τη σιωπή, βοηθά τον ασθενή να μετατρέψει αυτά τα ανεπεξέργαστα συναισθήματα σε καθαρές σκέψεις, τις οποίες μπορεί πλέον να αντέξει και να διαχειριστεί.

Heinz Kohut: Η Σιωπή ως Μέσο Αποκατάστασης του Εαυτού
Ο Kohut εστίασε στην ανάπτυξη ενός σταθερού Εαυτού. Μέσα από τη δική του οπτική, η σιωπή εξυπηρετεί μια βαθιά ανάγκη του ανθρώπου να νιώσει ότι ο θεραπευτής είναι εκεί γι' αυτόν, χωρίς να του ζητάει να μιλάει συνέχεια. Σε αυτό το πλαίσιο, η σιωπή είναι ένα περιβάλλον αποκατάστασης, όπου ο ασθενής βιώνει τον θεραπευτή ως μια παρουσία που τον ηρεμεί και τον σταθεροποιεί.

Αν ο θεραπευτής μιλήσει νωρίς επειδή νιώθει άβολα, ο ασθενής μπορεί να το βιώσει ως έλλειψη κατανόησης. Αντίθετα, μια αρμονική κοινή σιωπή περνάει το μήνυμα ότι ο ασθενής είναι αποδεκτός ακριβώς όπως είναι . Αυτή η εμπειρία τον βοηθά να νιώσει ασφάλεια και δημιουργεί το χώρο για να σκεφτεί για τις σκέψεις του και τα συναισθήματα του.

Robert Langs: Η Σιωπή ως Δείκτης Ασφάλειας και Ορίων
Ο Langs βλέπει τη σιωπή ως ένα ασυνείδητο μήνυμα για το πόσο ασφαλής νιώθει ο ασθενής στη θεραπεία. Αν έχει τροποποιηθεί το θεραπευτικό πλαίσιο (π.χ. μια αλλαγή στην ώρα της συνεδρίας), ο ασθενής μπορεί να σωπάσει ως απάντηση στην ανασφάλεια που νιώθει. Αποτελεί έναν τρόπο προστασίας. Εξίσου σημαντική είναι, όμως, και η σιωπή του ίδιου του θεραπευτή. Μένοντας σιωπηλός, αποφεύγει να διακόψει τη σκέψη του ασθενούς, δείχνοντας απόλυτο σεβασμό στους κανόνες και τον ρυθμό της θεραπείας.

Ο θεραπευτής καλείται, πρώτα από όλα, να αναπτύξει την ικανότητα να αντέχει τη σιωπή μέσα στη συνεδρία, χωρίς να πιέζεται να την διακόψει.

Ωστόσο, το πιο κρίσιμο στοιχείο που χρειάζεται να κατανοήσουμε είναι πως η ίδια η στάση αυτή αποτελεί μια ενεργή θεραπευτική παρέμβαση. Τη στιγμή που ο θεραπευτής επιλέγει να παραμείνει σιωπηλός, στην πραγματικότητα δεν αδρανεί, αλλά κάνει κάτι πολύ ουσιαστικό. Η παρέμβασή του απλώς δεν έχει λεκτική μορφή. Αντί να προσφέρει εξηγήσεις, προσφέρει την σταθερή του παρουσία, δείχνοντας ότι μπορεί να σταθεί σταθερός απέναντι σε ό,τι είναι δύσκολο να ειπωθεί.

Με αυτόν ακριβώς τον τρόπο, δηλαδή με το πώς συνυπάρχει με τον θεραπευόμενο μέσα στην σιωπή, ο θεραπευτής χτίζει έναν ασφαλή ψυχικό χώρο. Αυτός ο χώρος είναι απαραίτητος ώστε ο θεραπευόμενος να μην νιώσει την πίεση της απόδοσης ή της άμεσης απάντησης. Μέσα σε αυτή την σιωπή, ο νους του θεραπευόμενου βρίσκει τον απαραίτητο χρόνο και την ελευθερία να ανασύρει, να συνδέσει και τελικά να επεξεργαστεί στο μυαλό του σκέψεις και συναισθήματα που πριν ήταν συγκεχυμένα.

Τελικά, η σιωπή ίσως να αποτελεί την πιο έμπρακτη και δυνατή απόδειξη του σεβασμού που τρέφει ο θεραπευτής απέναντι στον θεραπευτικό χώρο. Επιλέγοντας να μην γεμίσει τον χρόνο με δικά του λόγια ή κατευθύνσεις, παραχωρεί ουσιαστικά τα ηνία στον θεραπευόμενο. Του δίνει την απόλυτη ελευθερία να αποφασίσει ο ίδιος με ποιον τρόπο, με τι ρυθμό και προς ποια κατεύθυνση επιθυμεί να προχωρήσει η συνεδρία.

Αυτή η διακριτική αλλά σταθερή στάση επιβεβαιώνει πως η θεραπεία ανήκει πραγματικά στον θεραπευόμενο, ενισχύοντας την αυτονομία του και βοηθώντας τον να βρει και να εμπιστευτεί τη δική του, εσωτερική φωνή.

Βιβλιογραφία

Bion, W. R. (2003). Μαθαίνοντας από την εμπειρία. Εκδόσεις Καστανιώτη.

Coltart, N. (1993). Slouching towards Bethlehem. Free Association Books.

Gale, E. N., & Sanchez, B. (2005). The meaning and function of silence in psychotherapy. Psychoanalytic Psychology, 22(2), 205–221.

Kohut, H. (2020). Η ανάλυση του εαυτού. Εκδόσεις Ροπή.

Langs, R. (1976). The bipersonal field. Jason Aronson.

Langs, R. (1998). Ground rules in psychotherapy and counselling. Karnac Books.

Συγγραφή - Επιμέλεια Άρθρου

Κωνσταντίνος Φύσσας - Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας

Κωνσταντίνος Φύσσας: έχει επιβεβαιωθεί από το Therapy

Το προφίλ έχει επαληθευτεί μέσω της πλατφόρμας Therapy Psychology. Τα στοιχεία που εμφανίζονται έχουν επιβεβαιωθεί από το σύστημα.

• Επιβεβαιωμένο επαγγελματικό προφίλ
• Ελεγμένα στοιχεία ταυτότητας
• Επικυρωμένη ειδίκευση

Ψυχοδυναμικός Ψυχοθεραπευτής (BA,MA) και Εκπαιδευτής Ενηλίκων με περισσότερα από 20 χρόνια εμπειρίας στο πεδίο της ψυχικής υγείας. Η επαγγελματική μου πορεία συνδυάζει την ενεργή κλινική πράξη, την ακαδημαϊκή διδασκαλία και την εταιρική συμβουλευτική

Εξειδικεύσεις:

Διαχείριση Άγχους - Φοβιών Συναισθηματικές Διαταραχές Διαχείριση Θυμού

Δείτε όλα τα άρθρα Κλείστε ραντεβού

THERAPY.PSYCHOLOGY - ΠΛΑΤΦΟΡΜΑ ONLINE ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ
Μια ολοκληρωμένη εμπειρία σύνδεσης Ειδικών Ψυχικής Υγείας και Θεραπευόμενων | Ξεκίνα εδώ το Θεραπευτικό ταξίδι σου...